Nghiên cứu hoa văn trang sức trên đồ mộc truyền thống việt nam

Nhân dịp hoàn thành bản luận văn, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến o u n ị n n đã tận tìn ướng dẫn em trong suốt quá trình viết khóa luận tốt nghiệp... Toàn thế giới xuất hiện xu t

Nhân dịp hoàn thành bản luận văn, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến o u n ị n n đã tận tìn ướng dẫn em trong suốt quá trình viết khóa luận tốt nghiệp

Em chân thành cảm ơn quý ầ tron o ế ến âm ản

rư n âm ệp đã tận tìn tru n đ t ến t tron 4 năm

h c tập Với vốn kiến th được tiếp thu trong quá trình h c không chỉ là n n tảng cho quá trình nghiên c u khóa luận mà òn là àn tr n quí b u để em bướ vào đ i một cách vững chắc và tự tin

m n n bà tỏ l i cảm ơn sâu sắc và sự úp đỡ củ ơ sở sản xuất t i làng ngh mộc truy n thống La Xuyên - Nam ịnh, V n iểm - Hà

Nộ ồng Kỵ - Bắc Ninh và toàn thể các b n đồng nghiệp đã úp đỡ em trong quá trình thực hiện khóa luận

Cuối cùng em n n ân t àn b ết ơn sâu sắc tới toàn thể đìn

đã t o m đ u kiện v vật chất n n ư t n t ần úp đỡ em trong suốt quá trình h c tập và nghiên c u hoành thành khóa luận này

Hà nội, ngày 30 tháng 5 năm 2012

SVTH: Nguyễ

MỤC LỤC

ẶT VẤ Ề 1

Ấ Ề CHUNG 3

1 1 t u n n u : 3

1 2 ố tượn p m v n n u : 3

1 3 ộ un n n u : 3

1 4 ươn p p n n u 3

1 5 n t ự t n ủ đ tà 3

Ấ Ề 4

2 1 ìn ìn n n u ở nướ n oà 4

2 2 ìn ìn n n u tron nướ 5

7

3 1 đ ểm ủ đồ mộ ệt m qu t 7

3.2 Khái niệm sản phẩm mộc truy n thống 9

3.2.1 Sản phẩm mộc truy n thống trên thế giới 9

3.2.2 Sản phẩm mộc truy n thống Việt nam 10

3.3 Quá trình phát triển mỹ thuật Việt nam 10

3.4 Ản ưởng của yếu tố t n o đến o văn tr n trí tr n sản phẩm mộc truy n thống Việt Nam 16

18

4.1 ìn ìn p t tr ển ủ đồ mộ tru n t ốn ệt m 18

4 1 1 ìn ìn p t tr ển ủ đồ mộ ệt m 18

4 1 2 ìn ìn p t tr ển ở một số làn n tru n t ốn ở ệt m 20

4 2 n u o văn tr n trí tr n sản p ẩm mộ tru n t ốn ệt m25 4.2.1 Nghiên c u p ươn p p tr n trí tr n sản phẩm mộc truy n thống Việt Nam 25

4.2.2 ồ n o văn tr n trí tr n sản phẩm mộc truy n thốn và ý n 26

4 2 2 1 o văn động vật, chim muông 27

4 2 2 2 o văn t ự vật 35

4 2 2 3 o văn m n ý n m mắn t tư n 37

4 2 2 4 t ết o văn ìn 38

4 2 2 5 o văn on n ư vị t ần t n 39

4.3 n u p ân tí một số motip ho văn đ ển ìn tr n sản p ẩm mộ tru n t ốn 42

4.4 Phân bố đồ n o văn tr n bộ phận chi tiết sản phẩm mộc truy n thống 47

50

5 1 ết luận 50

5 2 ến n ị 51

ẶT VẤ Ề

ước vào thế kỷ 21, cùng với sự phát triển của kinh tế và khoa h c kỹ thuật, khoa h đ ện tử vi n t n đ i sống củ on n ư i không ngừn được nân o i sốn n n ư qu n n ệm tiêu dùng biến hóa sang một giai

đo n lịch sử mới, dần dần chuyển từ chú tr ng tiêu dùng vật chất sang tiêu

ùn văn ó t n t ần Toàn thế giới xuất hiện xu thế vật chất và văn óa nghệ thuật phát triển hòa hợp cùng với nhau t o thành một thể thống nhất

Từ n àn ư đồ mộ đượ s n r để ph c v cuộc sống sinh ho t của

on n ư i, và từ ư đến n đồ mộc luôn là một n ư i b n thân thiết của con

n ư i, là một phần không thể thiếu của sinh ho t xã hộ loà n ư i Sự phát triển củ đồ mộ tươn đồng với sự phát triển của xã hộ loà n ư i, nó biểu hiện xã hội hiện t i, phản n p ươn t c sinh ho t xã hộ trìn độ văn m n

n n ư đ đ ểm văn ó l sử qua các th i k ược l nó n ịu

ản ưởng trực tiếp từ những yếu tố này

ồ mộc truy n thống Việt N m đã ó lịch sử từ lâu đ i trải từ thế kỷ

th 11 o đến nay, thấm đượm văn ó lịch sử, phong t c tập quán của

n ư i dân Việt N m ồ mộc truy n thống Việt Nam mang phong cách rất riêng biệt, kết cấu hợp lý, t o ìn độ đ o ủ yếu dựa trên sự t o hình phong phú củ đư ng và m t c biệt hình th c trang s c trên sản phẩm mộc truy n thống rất phong phú, công nghệ trang trí tinh xảo, thần t s n động Ngoài giá trị nghệ thuật o văn tr n s tr n đồ mộc truy n thống mang giá trị văn ó to lớn nó m n ý n sâu sắc, phản ánh quan niệm tư tưởng, hy

v ng cuộc sống tốt đẹp củ on n ư i n n ư u ướng thẩm mỹ của xã

hộ đươn đ i o văn tr n s c kết hợp với kết cấu và t o hình làm cho giá trị nghệ thuật củ đồ mộc truy n thống Việt N m đ t đến giá trị cao trên thế giới

u n n o t động của nhi u yếu tố n ư vật chất văn ó ã ội, quan niệm tư tưởng của Việt N m đ n ó n u sự t đổ o đó giá trị đồ

mộc truy n thống Việt N m nó un và o văn tr n trí tr n sản phẩm nói

Ư

Ấ Ề G 1.1

- ưu tầm và k qu t đượ n ữn mẫu o văn trang trí ủ ếu tr n sản

p ẩm mộ tru n thống Việt nam

- ìm ểu p ân tí đượ ý n ủ n ữn mot p o văn tr n trí đó

1.2

- ố tượn n n u: ản p ẩm mộ tru n t ốn ệt Nam

- m v n n u: C ủ ếu tập trun n n u n ữn đ tài hoa văn mot p o văn tr n trí và ý n ủ nó

1.3

- ìm ểu tìn ìn p t tr ển un ủ sản p ẩm mộ tru n t ốn ệt Nam

- n u t u t ập và p ân lo chủ đ o văn mot p o văn tr n trí p ươn p p tr n s c ủ ếu tr n sản p ẩm mộ tru n t ốn

- n u p ân tí ý n ủ o văn tr n s đó

1.4

- ươn p p đ u tr ảo s t t ự tế : ộ un tìm ểu tìn ìn p t

tr ển sản phẩm mộ tru n t ống Việt n m và t u t ập mẫu o văn tr n trí được sử n p uon p p nà

- ươn p p qu n p p ân tí : ử n để p ân lo đ tài, mẫu o văn tr n trí

- ươn p p ế t ừ n n u tà l ệu : ìm ểu ý n ủ o văn tr n trí

1.5 ễ ề

- tà ó ý n t ực ti n to lớn Việc tìm hiểu ho văn tr n trí,

p ươn p p tr n trí n n ư ý n ủ o văn trên sản phẩm mộc truy n thống Việt Nam là óp p ần bảo tồn trị văn ó , giá trị n ệ t uật

ủ đồ mộ ệt m

- tà n là tà l ệu tham khảo rất ó ý n o sinh viên ngành chế biến lâm sản và ngành công nghệ mộc và thiết kế nội thất

Ư

Ấ Ề [1] [2]

Ở nước ngoài những nghiên c u v đồ mộc nói chung vô cùng phong phú ối vớ đồ mộc truy n thống, từ ư đến n đã ó rất nhi u những nghiên c u v đồ mộc truy n thống ở châu Âu, Mỹ, Trung Quốc, nhữn nơ

có n n văn m n lớn trên thế giới

Ở nướ ươn â : ồ mộ đã được nghiên c u đầ đủ từ lúc phát triển o đến ngày nay Những kết quả nghiên c u đó n ỉ r đ c

đ ểm t o hình và phong cách thiết kế o văn tr n s c của th i k Trung cổ ( thế kỷ 10- thế kỷ 15 ăn n ệ ph ưn ( thế kỷ 15), th i k mang phong cách t o hình Baroque ( thế kỷ 16), Rococo( thế kỷ 17), phong cách th i k cận đ i (thế kỷ 18-19) M đo n lịch sử, m i quố vùn đ u mang phong cách rất riêng biệt và n đậm dấu ấn lịch sử t o nên n n nghệ thuật thế giớ ươn p p tr n trí chủ yếu sơn son t p vàn đ u ắc nổi với hoa văn tr n s c thư ng g p là lá cây nguyệt tuế, lá ô liu, dây leo, hoa l c tiên, hoa hồn són nướ và đ c biệt là ìn tượng các vị thiên thần rất phổ biến trong motip o văn tr n s c

Ở Trung quố nơ ội nguồn của nghệ thuật p ươn n đồ mộc truy n thốn n được nghiên c u t í đ n [3] [4] [5] [6] Ở đâ nổi bật với hai phong cách t o ìn đồ mộ là đồ mộc th i nhà Minh sau này hình thành nên

p on đồ mộc th n và đồ mộc th i nhà Thanh, sau này hình thành

n n p on đồ mộc th i Thanh

on đồ mộ n à n : đ ểm t o hình dự vào đư ng làm

ín r n trí n rư m rà chú tr n đến biến hóa củ đư ng vi n chi tiết T o ìn đơn ản đư ng nét m m m l n động, tỷ lệ hợp lý đối x ng

đ ểm trang s c: Chủ yếu chỉ trang s c trên một diện tích nhỏ

ư ng nét trang s c tinh xảo o l o t ư ng dùng hình th tr n trí đối

x n ươn p p tr n s t ư n ùn là đ u ắc: tr m đư n đ u khắc lộn đ u ắc nổi 3 chi u

on đồ mộ n à n : đ ểm t o hình có hình d ng to lớn,

c ng chắ r n trí đ u ắ rư m rà, phong phú thể hiện sự xa hoa của

n ư i sử d ng đ ểm trang s c, hình th c trang trí ph c t p rư m rà, kết hợp nhi u p ươn p p tr n s c rên một sản phẩm n ư tr m khắc, khảm

tr sơn ội h … o văn tr n trí t ư ng trên một diện tích lớn

V nghiên c u o văn tr n sản phẩm mộc truy n thống, Ở Trung quốc rất nhi u nghiên c u tron đó ó n n u Dư u ồng[7] - i h c Lâm nghiệp Bắc kinh v o văn đ u ắc trên sản phẩm mộc truy n thống Trong nghiên c u này ông nghiên c u đ tà o văn tr n trí đ đ ểm motip hoa văn n n ư sự giống và khác nhau củ o văn tr n trí t i k nhà Minh

và nhà Thanh Ngoài ra còn có nhi u nhiêu nghiên c u khác có nghiên c u v

o văn tr n đồ mộc Trung Quốc n ư n n u ư ng Khai Quân[8]

- i

h c Lâm nghiệp Bắc Kinh v quá trình phát triển củ đồ mộc Trung Quốc và Thế giới, Trần u ư[9] - i h c Lâm nghiệp Nam Kinh nghiên c u phong cách nghệ thuật đồ mộc Trung Quốc thế kỷ 20… ìn un o văn tr n

s c tr n đồ mộc Minh Thanh Trung Quố là o văn rồn p ượng, thực vật động vật m mu n o văn ìn c, chữ n…

ối với Việt nam chúng ta, những nghiên c u v đồ mộc nói chung và nghiên c u sâu v từn l n vực nói riêng rất thiếu và yếu, chủ yếu là những nghiên c u v l n vực vật liệu, máy móc thiết bị, và thị trư ng tiêu th cho sản phẩm mộc Ngành thiết kế đồ mộc mớ tron đo n hình thành, sản phẩm mộc thiết kế mang n ng tính sao chép từ nước ngoài

ối với Việt Nam chúng ta, những nghiên c u v đồ mộc nói chung và nghiên c u sâu v từn l n vực nói riêng rất thiếu và yếu, chủ yếu là những nghiên c u v l n vực vật liệu, máy móc thiết bị, và thị trư ng tiêu th cho sản phẩm mộc Ngành thiết kế đồ mộc mớ tron đo n hình thành, sản

phẩm mộc thiết kế mang n ng tính sao chép từ nướ n oà ối với những nghiên c u v đồ mộc truy n thống Việt Nam có nghiên c u của tác giả Võ Thành Minh[10] đ tài tiến s : ghiên c u giải pháp công nghệ nâng cao chất lượng sản phẩm củ đồ mộc truy n thống Trong nghiên c u này tác giả có

đư r ải pháp công nghệ để nâng cao chất lượng sản phẩm mộc truy n thống Nghiên c u v đồ mộc g truy n thống Việt nam và việc sử d ng nguyên liệu (đ tài tiến s ủa tác giả Nguy n Thị n n [11] [12] Trong

đ tài này tác giả đã n n u v lo i g t ư n ùn tron đồ mộc truy n thống, nhữn o văn tr n s đ đ ểm t o ìn n n ư ết cấu của sản phẩm truy n thống Ngoài ra có nghiên c u v sản phẩm mộc tr m khắc của

ăn n ùn [13]

tài sinh viên) Tóm l i, nhìn chung những nghiên c u v đồ mộ và đồ mộc truy n thống Việt Nam rất ít ư đ p n được nhu cầu tìm hiểu củ s n v n n

n ư b n đ c quan tâm ngày nay

Ư 3.1 [10] [11] [14] [15]

Ngh mộc ở Việt m đã r đ i từ ư u dân tộc ở vùng núi phía Tây Bắc - Việt Bắ nước ta từ lâu đã ở trong nhữn ăn n à sàn n ỏ

b ng g và tre n đ n p ân tộc Tây N u n n sống trên các lo i nhà rông b ng những cây g to nguyên khối và cao lớn Dân tộc Kinh ở mi n trung, mi n Bắc có kiểu nhà g ba gian với nhi u đồ dùng hàng ngày b ng g

n ư p ản g để n m nghỉ, khung cửi, chày cố đ b t …

Ngh mộ nước ta bắt đầu tựu hình vào thế kỷ th X, bắt đầu từ th i

à n s u vu n n oàn ẹp lo n 12 s quân lập n n ước

i Cồ Việt

Từ thế kỷ th o đến thế kỷ th XVII, XVIII ngh mộ nước ta làm

ra các sản phẩm một cách thủ công, nguyên liệu g không qua sử lý, t o hình sản phẩm n o bàn t ủ n ư i thợ …

ừ t ế ỷ 14 từ năm 1407-1472 đo n nà ệt m ịu đ ộ

tr u đìn n à n run uố đ ộ n à n r ín s đồn ó

n ư ệt m n văn ó run uố p đ t ưỡn b vào ệt m[16] [17]

ữn ì t uộ v văn ó run uố để l n ữn ì t uộ văn ó bản

đị ệt m bị t u ủ ùn vớ sự ưỡn b văn ó đó run uố

n tru n b p n đồ t ủ n mỹ n ệ ủ run uố vào ệt m

o đến thế kỷ XVI, tr n ế ớ và ở ệt m ngh mộc bắt đầu mới bắt đầu được thực hiện một cách khoa h ơn ì trướ đó n n ệ chế biến đồ g ở nướ n oà đã t ến bộ nhanh chóng với quy trình sản xuất hàng lo t, máy chuyên d ng… ầu tiên trên thế giới là t i Mỹ, bang Virnigia vào thế kỷ XVII

Từ giữa thế kỷ đến giữa thế kỷ ron đo n nà ệt

m bị n ư p âm lượ 1858-1945 đến v ệt n m n ư p p

m n đến văn ó ươn â vào ệt m ùn vớ đó văn ó n ệ

t uật o ỹ t uật ến trú , đồ mộ … n đượ o lưu ản ưởn đến ệt m đ b ệt t nà ữ quố n ữ đượ sử n rộn rã

ấm t v ệ ùn ữ n n m tron t ùn vớ trào lưu nà

đồ mộ n ản ưởn đến đồ mộ ệt m

ồ mộc giữa thế kỷ đến đầu thế kỷ XX ồ g th i k này bắt đầu trở n n p on p ú và đ ng, hiện n tron ân n òn lưu truy n l i rất nhi u đồ g th i gian này có giá trị nghệ thuật đ c sắ đ t đến giá trị tinh hoa

ồ mộc th i gian này có thể chia làm 2 phong cách chính[11]

:

- Th nhất: là đồ mộ m n p on p ươn đ n ịu sự ản ưởng

n ưn ắt l c và cả b ến p on đồ mộc Trung Quốc cho phù hợp với hoàn cản ồ mộ t eo p on nà t ư ng có kiểu dáng cầu k , sử d ng

đư n n t on lượn, ch m khảm tinh sảo theo motip hoa lá, chim muông hay các tích cổ phỏng theo truyện tranh cổ của Việt Nam và Trung Quốc với các sản phẩm chủ yếu là: sập g , tủ chè, tủ th , ghế, tràng kỷ đ n đỡ trưn

bà tr n tr n trí oàn p âu đố …

- Th : là đồ mộ m n p on p ươn ây, với thiết kế giống nguyên mẫu kiểu Pháp và có sự kết hợp giữ p on p ươn â và p ươn

n ồ mộ đã sử d n đư n on đồ mộc th i k nà được làm hết s c công phu, tinh sảo với kỹ thuật cao, x n đ n là t p ẩm nghệ thuật tuyệt đẹp

ún t ã n ìn n ận v lị sử v sản p ẩm mộ tru n t ốn ủ

ệt m ó t ể nó sản p ẩm mộ tru n t ốn ở ệt m ó từ lâu đ đượ p t tr ển ắn l n vớ lị sử ựn nướ và ữ nướ ủ ân tộ ừ

n ữn sản p ẩm mộ đ sắ sản v đồ mộ ện òn lưu trữ t ện

ảo àn ỹ uật à ộ o t ấ từ t ý rần sản p ẩm mộ đã rất nổ t ến

mộ tru n t ốn ổ tru n ủ ân tộ t ó đượ ìn t àn

và p t tr ển qu n u t đ đ b ệt từ t n à ý o đến n òn lưu tru n l n u t p ẩm ó trị ất n u un đ ện ìn ù ếu ổ đượ m ắ rất t n v u p o tượn b n đượ bàn t n ệ

n ân s n t o r rất độ đ o ó trị lị sử và t ẩm mỹ o n ư: ượn

đó t ể hiện nhữn n t văn o t n tuý m n bản sắc dân tộc Các nét

đ c thù thể hiện p on độ đ o đó là n ững nét tinh tuý v văn o

ún t ư n được kế thừa và phát triển, t o thành những sản phẩm có tính truy n thốn ư vâ sản phẩm mộc truy n thống là những sản phẩm có những nét bản sắc dân tộ được kế thừa và phát triển từ thế hệ này qua thế hệ khác

ư ng các dân tộc đ u có những sản phẩm mộc truy n thống của dân

tộ mìn và t ư ng rất d dàng nhận biết do nhữn n t đ c thù v phong cách thể hiện bản sắc dân tộc của nó Và tất nhiên, sự giao thoa v văn o n thể hiện trên một số sản phẩm mộc truy n thống do sự tiếp t u t n o văn hoá giữa các dân tộc

3.2.2 Sản phẩm m c truyền th ng Vi t nam

Việt Nam là một nước có truy n thốn lâu đ i v ch m khắc g và khảm trai Sản phẩm mộc ch m khắc và khảm trai truy n thống Việt Nam thể hiện một sắ t p ươn n và ún n t ể hiện một cách sâu sắc nhữn n t văn o đậm đà bản sắc dân tộc

ư vậy, sản phẩm mộc truy n thống Việt Nam là sản phẩm mộc ch m khắc và khảm trai, phòng cách t o n n n ư o văn m n đậm phong

p ươn n và ản ưởng rất lớn bởi phong cách t o hình Trung Quốc

3.3 Quá trình phát tri n mỹ thuật Vi t nam [19]

ỹ ậ

ỹ t uật t ý p t tr ển ở ả mỹ t uật un đìn và mỹ t uật p ật

o ron đó mỹ t uật p ật o là t u b ểu ỹ t uật t i Lý vừ m n tín t n o ín t ốn vừ m n tín ện t ự

ìn tượn o sen o ú on rồn s n nướ n n v nữ… là n ữn mot p ủ ếu tron m nổ o văn t ý o văn

t ý đượ đ ệu o và t ư n đượ sắp ếp t àn đồ n tr n trí

lá đ , hoa l

ìn tượn rồn m ù vẫn ữ n u n t ế t ừ rồn t ý son tron b ểu n l ó n u sự t đổ ú uốn n òn đ u

đ n t n t o t t o sự sốn độn ện t ự o rồn t rần ữn n t

m m m tron rồn t ý bớt đ n u t vào đó là n t ỏe oắn mập

m p và n p ơn ột và t ết n ư ân món đầu r ràn và ú

tr ết ơn

Mỹ ậ

Hìn tượng rồng bò xoài theo chín bậc cấp đầu rồng nhô cao, các chi tiết trên đầu rồn được thể hiện rõ ràng: B m tóc mượt, m m m i chảy v

phía sau, kết hợp với các khúc uốn đ u đ n t o ra v đẹp độ đ o o ìn tượng rồn o văn được di n đ t vớ đư ng nét ch m đ u lu ện, tinh

tế ìn đượ đ ệu cao với nhi u nét cong xoắn nhịp n àn ân đối, bố

c c hình ch t chẽ, tỷ lệ giữa mản đ c trống hợp lý t o ra sự hài hoà v đậm

nh t Xen lẫn o văn són nước, các nghệ nhân t o hình Vịt đ ệu n ưn rất sốn động và thể hiên rõ nhữn đ đ ểm củ ìn tượng n ủ đ đ

tà đó n ưn qu n t đ c ch m, bàn tay tài hoa củ n ư i Việt m được chi

đ o bởi ý th c dân tộc nên thẩm mỹ củ n ư i Việt vẫn được thể hiện rõ nét

on ơ ó t ể nói bắt đầu định hình rõ nét trên các tác phẩm của

th i kì Lê Thánh Tông Càng v cuối th ơ p on đó àn bộc lộ

p on ến đượ ủn ố u nà đã ến o mỹ t uật t p ần nào

bị ản ưởn ả văn ó p ươn ắ n ất là u vự mỹ t uật un đìn

u vậ s u khi n ến ốn quân n t ắn lợ ý t độ lập ân

tộ àn đượ n địn u vậ â ựn n trìn ến trú

o s n t o n ệ t uật t o ìn m ù n trìn t uộ v n à nướ

n ưn n ữn n ư t ợ vẫn đư vào t p ẩm b ểu ện ủ mỹ t uật ân gian

o văn tr n trí tr n tượn ít từ t o ìn đến đư n n t tr n

p o tượn bộ lộ tín ân n tín n o o ó t ể b ểu ện ở nộ un

n lự ìn tượn và sắp ếp đố n … ữn t ả ủ

p o tượn là n ữn n ư t ợ uất t ân từ n n ân o n ư l o độn

bìn t ư n vì vậ làm r n ữn t p ẩm nà vẫn bị p ố bở

n ữn t ẩm mỹ ân n

ột tron n ữn t p ẩm nổ t ến là b n ăn o 2 8m rộn

1 92m à 0 27m D m b đượ tr n trí b n ìn tượn on rồn ơ bản t ì ìn tượn on rồn tr n b n ăn ó n u đ đ ểm ốn rồn

t ý rần n n ữn ú uốn t anh t o t n ịp n àn un ìn l

t n bố l n n ư n n lử tu n n n u n t ấ v đẹp tỷ lệ n ư rồn t ý r n trần b n ăn t bắt p mot p rồn â là mot p quen t uộ ủ t ơ t ể ện một đ đ ểm v đ tà tr n trí Ở ữ trần b là một ìn vu n tron ìn tròn và trun tâm là on rồn đượ sắp

ếp bố tươn đố t ẽ ân đố Ở đâ t bắt p n m vu n tròn vu n tròn n ư qu n n ệm ủ ân tộ t nó v tr đất v tr và trun tâm ủ tr đất v tr ấ ìn là n vu đượ b ểu ện qu ìn tượn on rồn ìn tượn rồn ở đâ đã ó t o ìn b ệt vớ t ý rần:

ó t ể nó đ u nà p ần nào o n ưởn ủ ệ tư tưởn n o o ữn

đư n n t m m m ân đố đượ t b n n ữn đư n n t sắ n n

m n mẽ n oà mot p nà t òn p một số mot p v rồn tu n n mot p rồn đó n ó tr n tr n trí ở lăn mộ mà ủ ếu là tr n b ở

ù b t ến sỹ ở văn m ếu l n tr n trí ìn rồn mà ỉ là ìn

m t tr mâ o l và són nướ oà o văn ìn rồn t u b ểu tron

m ắ t òn một số đ tà : són nướ mâ ìn nấm l n hoa sen

ỹ ậ ậ Trung H

ừ t nà đ o p ật ó đ u ện p t tr ển trở l tr u đìn ủn ộ

p ật o u ù n đượ â ựn và p n u đìn làm đã đượ â ựn đìn ắn bó một ữu ơ vớ on n ư và uộ sốn làn ã nơ ả qu ết m vấn đ m n v ệ ủ làn t eo qu ướ

ủ làn ữn n ư t ợ làm đìn làn n ữn m ắ tr n trí m n tín ất ân n sâu sắ ộ un m ắ đìn làn đ ập đến m m t tron uộ sốn ã ộ đươn t u ì mà n ư ân u t í t ì đ u ó

t ể đư vào tron t p ẩm ừ s n o t làm ăn đến s n sốn

t ú vu uốn rượu t ả đào đ n đ ầu ể s n o t tìn ảm

tr vu đù tắm sen ản tư tìn … đ u đượ t ể ện một đơn ản

và ân t ự ùn vớ tr n ân n ìn ản on n ư l o độn đượ

n t n l n t ần bí đượ tr n trí b n n ữn đ tà m n tín ất

tr n n m n ư đ tà n o en o ú ìn tượn n ữn

on vật l n t n tron t l n n ư rồn p ượn đượ t ể ện t eo su

n ảm n ận ủ n ư l o độn ữn ìn tượn đó n trở n n bìn t ư n ần và ò tron uộ sốn ủ n ư ùn on vật

ậm í òn n u t p ẩm n ư ưỡ rồn mư tr n lưn rồn

ưỡ p ượn ư vậ t t ấ r n nộ un đ u ắ đìn làn m n đậm ất ân n ín ân gian tron ìn m ắ t ể ện ở ìn

t t ể ện đơn ản ân t ự n ầu u truốt ìn tượn n ân vật đượ t ể n vớ n ữn qu n n ệm t o ìn ân n àu ất tượn

trưn và ướ lệ ố vớ ảm n ận ủ n ư l o độn qu n tr n n ất

là tru n đượ t ân ủ n ân vật t ần ủ t p ẩm vượt l n m qu n tâm v tỉ lệ vẽ ìn s o o ốn t ự

ệ t uật m ắ đìn làn bộ lộ tất ả n ữn ì n ư i nông ân

u t í mơ ướ mon t p ẩm đượ n ệ s v n n tả

m n t eo tìn ảm t ị ếu t ẩm mỹ ân n ân ất mộ m mà sốn độn b ểu ảm

t ểu p ệt ần t t ế n n n ể t o r một ệ t ốn n

n ư ệt tron bộ m ín qu n p bắt đầu lập đ ồm

n u o n ư n n n ệp p p ín …

t để t tà năn s n t o và sự o l o ủ n ư ệt

m p đã mở một số trư n ỹ n ệ t ự àn ở n u nơ ớ v ệ mở

r n u trư n ỹ n ệ p uất ản đượ n u đồ mỹ n ệ ồn t

n m o ịu t n t ân đấu tr n ủ n ân ân t ăm 1901 c ún mở trư n mỹ n ệ ủ Dầu ột năm 1907 trư n mỹ n ệ Biên ò đào t o

t ợ ốm s và đú đồn ăm 1913 p mở trư n mỹ n ệ ở ịn từ trư n nà đào t o r n ữn n ư vẽ tron trư n p ổ thôn o t ết

ế mẫu o ưởn ở t ủ ầu một và n ò ăm 1920 mở trư n n ệ

t uật t ự àn ở à Nộ vớ n đú đồn làm đồ mộ m b , làm ren vẽ ìn ỹ t uật… ừ n ữn lo trư n ể tr n đã đào t o r lớp t ợ

d ng của thế giới tự nhiên cây cỏ động vật ơn nữa Nho giáo nhấn m nh sự

tu t ân tí đ tư tưởng nà n đượ đư vào đồ n o văn n ư b vị b n

hi n tùn trú m bốn quân tử m l n trú ú tượn trưn o n ân cách củ n ư i quân tử oà ra Nho giáo chủ trươn n ân đ o trun n chủ trươn nà được thể hiện t i nhữn o văn n ư Lân, con Ngựa một

đư ng theo chủ biểu thị sự trun t àn …

Ản ưởng củ tư tưởng phật giáo: Phật giáo ở Việt Nam từ đo n tri u đ i nhà Lý và nhà Trần (1009-1400) là th i k phát triển thịn vượng nhất Rất nhi u ìn tượn m n ý n ủa phật giáo n ư: hoa sen, ng n lửa, cây kim ngân, chu i ng … ật giáo quan niệm may mắn t tư ng, bình an là m t u t eo đuổi, cầu mong của m n ư i Một số o văn

t ư ng g p n ư b t bảo, hay còn g i là 8 vật may mắn: bánh xe luân hồi- luân hồi bất tử; chiếc ô-c u độ chúng sinh; hoa sen- thanh khiết cao quý; bình quý-

n đ v n mãn; o văn n - v n vật bất diệt

Ản ưởng củ tư tưởn đ o o: o o t n sùn tưởng thuận theo

tự nhiên, vui v trư ng sinh bất tử… eo qu n đ ểm này, nhi u motip hoa văn m n ý n t tư ng may mắn n ư ữ Hỷ, mang ng ý mong muốn sống lâu sống th n ư đ tà o văn ữ Th o văn rù m c, cây tùn t n đào t n nấm l n o ú …

Ư NGHIÊN C U VÀ 4.1 ề

Qua quá trình nghiên c u tìm hiểu v sự phát triển đồ mộc Việt nam

n n ư đồ mộc truy n thống Việt n m ún t đã t u được kết quả n ư sau:

4.1.1 [24] [25]

ron đo n từ năm 2000 đến 2012, công nghiệp chế biến g Việt

m đã đ t được tố độ tăn trưởn đ n ể cả v quy mô phát triển, chất lượng sản phẩm và đ c biệt là giá trị kim ng ch xuất khẩu Vớ ơn 1200 doanh nghiệp ho t độn tron l n vực chế biến g năm 2000 đến năm 2009

cả nướ đã ó tr n 2500 o n n ệp tron đó n u doanh nghiệp đã p t triển thành các tập đoàn lớn Chất lượng sản phẩm g được nâng cao, minh

ch ng là giá trị kim ng ch xuất khẩu sản phẩm g của Việt Nam liên t tăn tron 10 năm qu : trị kim ng ch xuất khẩu năm 2000 đ t 219 triệu USD; năm 2009 đ t 2.620 triệu USD; tính bình quân giá trị kim ng ch xuất khẩu đồ

mộ tăn bìn quân 500 tr ệu U D/năm ản phẩm g của Việt m đã ó

m t trên 120 quốc gia và vùng lãnh thổ; tron đó t ị trư ng xuất khẩu chủ yếu là Hoa K (chiếm 38%-41% tổng giá trị kim ng ch xuất khẩu nước thuộc khối EU (chiếm 28-44% tổng giá trị kim ng ch xuất khẩu) và Nhật Bản (chiếm 12-15% tổng giá trị kim ng ch xuất khẩu)

Tuy nhiên, cùng với sự tăn trưởng và thuận lợi của ngành, hiện nay, công nghiệp chế biến g củ nướ t n đ n p rất nhi u ó ăn và bộc

lộ nhữn đ ểm yếu kém từ khi chuyển từ ơ ế kế ho ch hóa tập trung mệnh lện s n ơ ế thị trư ng Nhữn năm ần đâ n àn công nghiệp chế biến

g phát triển ó bước phát triển vượt bậ son ư vững chắc, thiếu quy

ho ch và tầm nhìn chiến lược, tính c n tr n ư o sự liên kết và phân công sản xuất ư tốt ư ó sự u n m n o ư ó p ân n sản

xuất theo vùng, tiểu vùn … ư â ựn đượ t ươn ệu trên thị trư ng thế giới, thiếu vốn đầu tư o p t tr ển và hiện đ i hoá công nghệ

M c dù giá trị kim ng ch xuất khẩu đồ mộc của Việt m ó bước tăn trưởn n ưn đ n tổng thể, giá trị kinh tế mang l o đất nước còn h n chế o lượng vật tư n u n l ệu nhập khẩu chiếm tỉ tr ng quá lớn, tron đó ỉ tính riêng nguyên liệu g nhập khẩu àn năm tươn đươn 40% -45% giá trị kim ng ch xuất khẩu ron đó t m năn n u n l ệu

g rừng trồng của Việt Nam rất lớn l i sử d ng chủ yếu o băm ăm uất khẩu, một hình th sơ ế không mang l i hiệu quả kinh tế cao và không thể nâng cao giá thu mua nguyên liệu ơ ội nâng cao thu nhập o n ư i trồng rừng

Nguồn nhân lực cho công nghiệp chế biến g còn yếu, hiện ư ó

ín s t u út l o độn đún m để ổn định sản xuất ộ n u n gia và công nhân kỹ thuật ư đ p n đượ đò ỏi ngày càng cao của ngành

M c dù chúng ta sản xuất đồ g xuất khẩu chiếm tỷ tr ng lớn song hiểu biết và ý th c v t ươn ệu, các tiêu chuẩn đối với sản phẩm g ư o

đ c biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ Các doanh nghiệp thiếu những kiến

th c v luật t ươn m đ c biệt là luật t ươn m i quốc tế ăn lực c nh tranh thị trư ng kém, thiếu thông tin dẫn đến d bị thua thiệt khi xảy ra tranh chấp quốc tế, bị èn p tron âu mu b n…

Trong cuộc c nh tranh m nh mẽ của ngành chế biến g Việt Nam trên thị trư ng chế biến g thế giới hiện nay, sau hội nhập WTO, ngành chế biến

g Việt m đã bộc lộ nhi u yếu kém và h n chế v mẫu mã, chất lượng,

t ươn ệu, pháp luật t ươn m i quốc tế, tiêu chuẩn, ch ng chỉ quốc tế,

t ươn m đ ện tử…v v ó là ư ể đến những c nh tranh (kể cả c nh tranh không lành m nh) trong nội bộ các doanh nghiệp tron nướ n là một trong số các nguyên nhân làm cho các doanh nghiệp Việt Nam chỉ gia

công sản phẩm g xuất khẩu mà n m n t ươn ệu của mình trên thị trư ng quốc tế

ệp àn ơn ở à ộ … sản p ẩm ủ làn n nà đã đượ uất ẩu s n run uố à o n, Hôn n và n u nướ âu u Sản p ẩm đồ mộ m ắ tru n t ốn ủ ún t ó trị lớn v văn

ó và n tế đã đượ n u n ư tron và n oà nướ u t í và sử

n

Sản phẩm mộc ch m khắc ngày nay có nhi u nét cải biến v đư ng

n t o văn ểu dáng, liên kết để phù hợp với yêu cầu và thị hiếu của

ó một số đìn làm n nà o vậ số lượn sản p ẩm òn rất ít và ất lượn ư o sự đ n v lo ìn sản p ẩm òn n ế n dùn để sản uất òn rất t sơ ìn un tron t nà sản uất ỉ

ừn l ở m độ t ủ n Do làn n u n uất ện sớm n ất ở nướ t ịu ản n u từ uộ ến tr n tàn p ủ t ự ân, đế quố

và n ất là uộ ến ốn âm lượ p ươn ắ n n u n ư ó

đ u ện p t tr ển u đó ùn vớ sự p t tr ển ủ o t uật m

mó đã đượ đư vào một số n đo n ủ qu trìn sản uất n ư: trong

âu p p ó m ư vòn lượn m v n ; tron âu m ắ

ó m lấ n n m l n ; tron âu tr n s o m p un sơn-véc ny, máy

o đ n n ẵn n ưn p n u đó đã úp o n ữn n ư t ợ

ảm đượ n l o độn tăn số lượn sản p ẩm và n óp p ần ả

t ện nâng o ất lượn sản p ẩm ùn vớ đó là sự p t tr ển o lư văn o rất m n mẽ ữ ệt m vớ nướ tr n t ế ớ đ b ệt là sự

tr o đổ ỏ ữ n n văn o ệt m- run uố đã úp o

n ư t ợ ó đ u ện u n ập mớ đ p n đượ u ầu t ị trư n Do

vậ mà sự đ n v ủn lo mẫu mã ủ sản p ẩm m ắ ở

u n đã đượ nân o r rệt Vớ sự n n n nắm bắt t ị trư n một số

n ư ân đã m n n đầu tư vào sản uất và đ n r t àn lập n t

u n n o n bu n b n sản p ẩm mộ m ắ o ín làn

n làm r ừ đó qu m sản uất ủ làn n n à àn đượ mở rộn

từ một và ộ đìn đến ầu ết đìn tron làn đ u sản uất đồ

mộ m ắ , ơn t ế nữ òn uất ện rất n u n t các doanh

n ệp ưởn sản uất Do qu m sản uất tăn n uồn n ân lự n tăn n n năn suất ất lượn sản p ẩm nân o r rệt ện t sản

p ẩm ủ làn n sản uất r n ỉ đ p n đượ u ầu sử n ủ

n ư ân tron nướ mà òn uất ẩu r nướ n oà n ư à o n ồn

n lo ìn sản p ẩm t u b ểu mà làn n sản uất là: lo sập lo bàn ế bàn t lo tượn on ốn tượn n ư lo

tủ n ưn ủ ếu vẫn là sản uất lo tủ bàn ế sập rướ đâ

n u n l ệu ùn tron sản uất là lo t u b ểu n ư: un rắ

ẩm ươn ơn u ết n ưn mấ năm ần đâ o u ầu ủ n ư sử

n o ả ủ n u n l ệu o sự n ếm ủ lo quý n n

ện n làn n ủ ếu ùn để sản uất Hiện n số n à làm

n sản uất đồ mộ tru n t ốn ếm tớ 97% số ộ đìn tron làn

n ữn n ư t m sản uất t làn n n ể đến tuổ : từ

n ữn em n ỏ đến à t u n ập ủ n ư t ợ n p t uộ vào tuổ t mà p t uộ vào t n son vớ n ữn n ư t ợ t ếp ú

t ốn đã đượ t àn lập rả qu uộ n ến ốn n o

âm ùn vớ sự p t tr ển ủ ã ộ sự p t tr ển n n ừn ủ o

o ỹ t uật vớ sự o lưu n tế t mở ử ữ ệt m vớ nướ

tr n t ế ớ o vậ mà làn n ó rất n u ơ ộ để p t tr ển ừ một làn n vớ qu m sản uất n ỏ n sản uất t sơ số lượn sản

p ẩm n ế ất lượn òn m qu qu trìn p t tr ển o đến bâ

đã t o r làn n sản uất đồ mộ m ắ tru n t ốn nổ t ến ắp tron và n oà nướ

ồn ỵ vớ lợ t ế ó vị trí đị lý ần vớ trun tâm n tế - văn o

- ín trị ủ đất nướ à ộ n n v ệ lưu t n vận u ển àn o sản uất, kinh doan bu n b n rất t uận lợ ồn ỵ là làn n ó tố độ

p t tr ển n ất so vớ làn n sản uất đồ mộ m ắ tru n t ốn

ở ệt m ùn vớ n ữn ộ đìn sản uất vớ qu m lớn là sự r đ

ủ rất n u n t , o đến bâ đẵ t àn lập u n n ệp ồn ỵ

u n n o n bu n b n sản uất đồ mộ tru n t ốn o ấp ầu ết

uồn n u n l ệu ủ ếu để p v o qu trìn sản uất là: un

rắ tron đó un rất đượ ư uộn ở ồn ỵ ần lớn ở đâ đượ n ập từ ào uản ìn

ồn ỵ đã và đ n un ấp o t ị trư n tron và n oà nướ

n ữn sản p ẩm mộ đ n v mẫu mã đ t u ầu v ất lượn đư n

n t văn o m ắ đ u lu ện m n đậm bản sắ văn o ệt m

③ ề

àn n mộ tru n t ốn n ểm – à ộ là một tron n ữn làn n lâu đ ở nướ t u trìn p t tr ển ủ nó ắn l n vớ sự p t

tr ển ủ n tế ã ộ n n ư văn o ủ ân tộ t eo n ệ n ân

ủ làn n t ì từ ư đã ó n ữn sản p ẩm làm b n uất ện ở nướ t n ưn ó lẽ n uồn n ố ủ nó đượ bắt n uồn từ run uố

ữn sản p ẩm nà ủ ếu uẩt ện tron đìn ó đị vị tron ã

ộ n n ư tần lớp t ượn lưu Do đ u ện n tế nướ t lú bấ

òn t ấp n n n ữn sản p ẩm mộ tru n t ốn òn rất n ếm

đ sốn vật ất ủ on n ư đượ nân o t ì n u ầu t ẩm

mỹ đã đượ nân o o vậ n u ầu từ n ữn sản p ẩm làm từ n à

àn tăn m đìn đ u mon muốn ó một bộ bàn ế tủ làm từ tron n à để t ể ện sự tr n tr n àu ó ủ mìn rướ tìn ìn đó

n ư ân nả s n ý tưởn ế t o r sản p ẩm nà n t đìn đị

p ươn mìn ớ ý tưởn ủ n ữn n ư ó n u ầu đã t u t ợ mộ để làm r n ữn sản p ẩm t eo mẫu sẵn ó ưn o t n u n m n

n n ư n n ệm v sản uất đồ mộ ủ n ữn n ư t ợ òn rất n

ế n n n ữn sản p ẩm làm r òn rất t ị n ợp lý v í

t ướ n ữn đư n n t o văn òn rất v n v t ếu đ n t t ẩm mỹ ủ sản p ẩm ưn ù s o n ữn sản p ẩm đầu t n đã r đ t đị p ươn uất p t từ sự ở đầu đó mà sản p ẩm ế t ếp lần lượt đượ r đ và tín t ẩm mỹ ất lượn sản p ẩm n à đượ oàn t ện ơn n ưn o đất nướ t đ n ến tr n n n n mộ n ó đ u ện p t tr ển

ệ sản uất ầu n ư bị n đo n oàn toàn ến tr n ết t ú oà bìn lập l ả nướ ùn bắt t vào n uộ â ựn ủ ã ộ sốn ủ n ân ân òn ó ăn ư t ể ổn địn o đó n ữn n ư

ân tron làn n ó đ u ện để p đầu tư sản uất r n ữn sản

p ẩm t ủ n mỹ n ệ từ ưn vớ àn lo t ín s mớ ủ n à nướ đã đượ t ự t làm o đ sốn n tế ã ộ ủ n ân ân t n à

àn oàn t ện ú nà n ữn đìn ả ở làn o bu n b n đã

t ếp ận t ị trư n n ận t ấ r n m t àn t ủ n mỹ n ệ o ấp đượ làm từ đã đ n và sẽ đem l lợ n uận n n ư trị n tế o

ở sản p ẩm đó luân ó tín t ẩm mỹ ện đ ắn l n vớ văn o tru n t ốn ủ ân tộ và n bở ất l ệu đã trở n n quen t uộ và

t ân t ện vớ uộ sốn t ư n n à ủ on n ư ín vì vậ đã đầu

tư để sản uất n ữn m t àn nà ú đầu qu m sản uất òn n ỏ vì n ân

lự ít n đồ n òn t sơ o vậ sản p ẩm làm r vớ số lượn ít và

ất lượn òn m à n vớ sự trợ ủ một số m mó t ết bị và

n u ầu ủ t ị trư n tăn n n qu m sản uất n à àn đượ mở rộn

n uồn n ân lự ồ ào n n năn uất ất lượn ủ sản p ẩm tăn r rệt

ú đầu sản p ẩm làm r ủ ếu p p ủ n u ầu n ân ân đị

p ươn n n ư vùn ủ đất nướ ấ năm ần đâ sẩn

p ẩm ủ làn n đã đượ uất ẩu s n t ị trư n ật ản àn uố

àn n ểm ó oản 400 ộ đìn t ì ó tớ 98% ộ đìn sản suất đồ mộ òn 2% ộ đìn làm n v ệ o n ó đ u

ện o n ó t ể đã ó n n ệp ổn địn t t ấ ả năn

p t tr ển ủ làn n năm 2000 tỉn uỷ à â à ộ bâ đã ấp

b n n n ận làn n ểm là làn n tru n t ốn

í ả ẩ ề Nam

Hình th c trang s c trên sản phẩm mộc truy n thống rất phong phú, công nghệ trang trí tinh xảo, thần t s n động Ngoài giá trị nghệ thuật, hoa văn tr n s tr n đồ mộc truy n thống mang giá trị văn ó to lớn, nó mang

ý n sâu sắc, phản ánh quan niệm tư tưởng, hy v ng cuộc sống tốt đẹp của

on n ư n n ư u ướng thẩm mỹ của xã hộ đươn đ o văn tr n

s c kết hợp với kết cấu và t o hình làm cho giá trị nghệ thuật củ đồ mộc truy n thống Việt n m đ t đến giá trị cao trên thế giới

Khi nghiên c u o văn tr n sản phẩm mộc truy n thống, chúng tôi tiến hành nghiên c u p ươn p p tr n trí o văn ủ đ o văn t ư ng g p

n n ư ý n ủa chúng, và nghiên c u sự phân bố o văn tr n n ững chi tiết sản phẩm mộc Kết quả nghiên c u t u đượ n ư s u:

4.2.1 Nghiên c u p í ản phẩm m c truyền th ng

Vi t nam

Qua t n tìm ểu n n u o văn tr n trí tr n sản p ẩm mộ tru n t ốn ệt m ún t t ấ r n :

Hình th c trang trí trên sản phẩm mộc truy n thống Việt nam chủ yếu

là đ u ắc, khảm tr đ u ắ sơn sơn t ếp vàn tron đó p ổ biến nhất

là p ươn p p tr n s đ u ắc và khảm tr p ươn pháp khác ít

g p ơn ươn p p đ u ắc xuất hiện ở Việt nam từ rất lâu đ i, qua hàng

n àn năm ầu t n n ư i Việt sử d n đ đ u ắ s u đó ùn đ u khắ ến thế kỷ 18,19 trở v s u nà p ươn p p nà được dùng phổ biến trong trang s đồ mộc Nhữn p ươn p p ảm tr sơn t sơn t ếp vàng được du nhập vào Việt Nam từ th i nhà Thanh Trung Quốc và dần dần phát triển trở thành một ngh truy n thống nổi tiếng của Việt Nam