DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BSCK WHO ĐTĐ ĐTĐTK BMI UBND CBNV BVPS TBYT GMHS ĐTNC GDSK NVYT Bác sĩ chuyên khoa Tổ chức Y tế Thế giới Đái tháo đường Đái tháo đường thai kỳ Chỉ số khối cơ thể
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
Cơ sở lý luận
Theo WHO, ĐTĐTK là tình trạng rối loạn dung nạp glucose xảy ra trong thời gian mang thai Đây là một thể bệnh của ĐTĐ, chỉ xuất hiện trong thai kỳ và tự khỏi sau khi sinh.
Khi mang thai, nồng độ hormon như cortisol, estrogen và lactogen tăng lên, dẫn đến tình trạng kháng insulin Điều này khiến tuyến tụy phải sản xuất insulin gấp ba lần so với trước khi mang thai Nếu tuyến tụy không đủ khả năng sản xuất insulin, lượng glucose trong máu sẽ không được chuyển hóa thành năng lượng cho tế bào.
- Thuộc sắc tộc có nguy cơ (Ấn Độ, Đông Nam Á, Ả Rập/ Địa Trung Hải, châu Phi/ Vùng biển Caribê)
- Tiền sử gia đình bị đái tháo đường (cha mẹ, anh chị em ruột)
- Tiền sử sinh con to (cân nặng lúc sinh > 4000gam), đa ối
- Tiền sử thai chết lưu không có nguyên nhân
- Hội chứng buồng trứng đa nang
Có 2 phương pháp chẩn đoán ĐTĐTK:
Phương pháp 1 bước để kiểm tra tiểu đường thai kỳ là sử dụng nghiệm pháp dung nạp 75g đường glucose Xét nghiệm này được thực hiện vào buổi sáng sau khi thai phụ nhịn ăn ít nhất 8 giờ, với việc đo nồng độ đường huyết tại thời điểm đói (trước khi uống đường) và sau khi uống.
Kết quả chẩn đoán ĐTĐTK được xác định khi có 2/3 mẫu máu đáp ứng các tiêu chuẩn sau 1 giờ và 2 giờ sau khi uống đường.
• Đường máu lúc đói ≥5.1 mmol/l (92mg/dl)
• Đường máu ở thời điểm 1 giờ ≥10mmol/l (180mg/dl)
• Đường máu ở thời điểm 2 giờ ≥8.5mmol/l (153mg/dl) Phương pháp 2 bước:
Uống 50g glucose vào giữa tuần 24-28 của thai kỳ, vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày và sau khi ăn Nếu mức glucose huyết mao mạch một giờ sau khi uống đạt ≥140mg/dl (tương ứng với 7.8mmol/L), tiếp tục thực hiện bước 2.
Bước 2: Thai phụ cần lấy máu xét nghiệm đường và uống 100g đường vào buổi sáng, sau khi nhịn đói ít nhất 8 giờ nhưng không quá 14 giờ Sau đó, lấy 3 mẫu máu trong 3 giờ liên tiếp để định lượng đường máu, với kết quả bình thường được xác định.
Khi đói, đường máu nên dưới 95 mg/dl (hoặc 5.3 mmol/L) Sau 1 giờ, mức đường máu cần dưới 180 mg/dl (hoặc 10 mmol/L) Sau 2 giờ, chỉ số này phải dưới 155 mg/dl (hoặc 8.6 mmol/L), và sau 3 giờ, đường máu cần dưới 140 mg/dl (hoặc 7.8 mmol/L) Nếu kết quả của thai phụ cao hơn hoặc bằng 2 lần trị số glucose huyết trung bình nêu trên, điều này đủ tiêu chuẩn để chẩn đoán.
-Đi tiểu nhiều và có nhu cầu nhiều lần hơn so với các thai phụ khác
-Các vết thương, trầy xước hoặc vết đau khó lành
-Sụt cân nặng và mệt mỏi, thiếu năng lượng và kiệt sức
-Vùng kín bị nhiễm nấm và không thể làm vệ sinh sạch sẽ bằng các dung dịch chống khuẩn thông thường
-Sảy thai và thai lưu
-Nhiễm khuẩn niệu luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
-Có nguy cơ thành ĐTĐ type 2
-Tăng trưởng quá mức và thai to
- Hạ glucose huyết tương và các bệnh lý chuyển hóa ở trẻ sơ sinh
- Bệnh lý đường hô hấp: Hội chứng nguy kịch hô hấp
- Tử vong ngay sau sinh
-Hiện nay khuyến cáo kiểm soát chặt chẽ glucose
-Dinh dưỡng hợp lý là nền tảng của điều trị Thai phụ cũng được khuyến cáo nên luyện tập từ mức độ nhẹ đến trung bình
-Nếu dinh dưỡng và luyện tập không đạt mục tiêu, insulin là lựa chọn hàng đầu
Sản phụ mắc đái tháo đường thai kỳ cần được tầm soát bệnh đái tháo đường sau sinh trong khoảng thời gian 6-12 tuần Ngoài ra, việc theo dõi sức khỏe nên được thực hiện ít nhất 3 năm một lần để phát hiện kịp thời đái tháo đường hoặc tiền đái tháo đường.
1.1.8 Phòng b ệ nh Đ T Đ TK [4] [10] Để phòng chống đái tháo đường thai kỳ, phụ nữ có thai và đặc biệt các thai phụ có nguy cơ cao như đã sinh con trên 3.500 gram, trên 35 tuổi, thừa cân, béo phì… cần điều chỉnh lối sống để phòng chống bệnh ĐTĐTK
1.1.8.1 Khám sức khỏe định kỳ
-Trước khi có ý định mang thai nên đi khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm và xử trí các nguy cơ dẫn tới ĐTĐTK
Khi mang thai, việc khám thai định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ là rất quan trọng để kiểm soát các yếu tố nguy cơ gây ĐTĐTK, bao gồm thừa cân, sinh con khi lớn tuổi (trên 35 tuổi), tiền sử sinh con to (trên 3500g) và thai lưu.
-Thời gian xét nghiệm ĐTĐTK ở tuần thứ 24 – 28 thai kỳ ở phụ nữ mang thai trước đây không được phát hiện mắc bệnh tiểu đường
Kiểm tra đường máu thường xuyên trong quá trình khám thai là rất quan trọng, đặc biệt đối với những phụ nữ nằm trong nhóm có nguy cơ cao Trong trường hợp này, việc kiểm tra đường máu hàng ngày theo chỉ định của bác sĩ là cần thiết để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và bé.
1.1.8.2 Lựa chọn thực phẩm lành mạnh [4]
Thai phụ cần biết cách lựa chọn thực phẩm lành mạnh, để hạn chế sự tăng cân quá mức và phòng bệnh ĐTĐTK
-Nên sử dụng ngũ cốc nguyên hạt, gạo lức, gạo lật nảy mầm thay thế cho gạo trắng có chỉ số glucose huyết tương cao
-Sử dụng trên 400g rau/ ngày, nên ăn rau có nhiều chất xơ làm hạn chế mức độ tăng glucose huyết tương sau ăn
-Nên ăn thịt nạc, cá nạc, đậu phụ, sữa chua, sữa, phô mai (ít béo, không đường)
Hạn chế tiêu thụ thực phẩm có chỉ số đường huyết cao như bánh, kẹo, kem, chè và trái cây sấy khô, vì chúng có thể làm tăng mức glucose huyết tương sau khi ăn Các loại thực phẩm này, đặc biệt là trái cây khô, chứa hơn 20% glucid, do đó cần được sử dụng một cách cẩn thận.
-Không nên dùng đường trắng
- Không nên ăn các loại đồ hộp như thịt hộp, mì gói… bởi những nguy hại tăng cao lượng cholesterol trong máu
-Không sử dụng các loại nước uống có gas mà thay vào đó dùng các loại nước ép trái cây nguyên chất
-Giảm ăn các thực phẩm nhiều chất béo gây tăng mỡ máu
1.1.8.3 Kiểm soát sự tăng cân trong thai kỳ [4]
Tăng cân trong thai kỳ là dấu hiệu tích cực cho sự phát triển của thai nhi, và mức tăng cân của người mẹ phụ thuộc vào giai đoạn thai kỳ cũng như tình trạng dinh dưỡng trước khi mang thai Viện Y học đã đưa ra khuyến nghị về mức tăng cân dựa trên tình trạng dinh dưỡng và chỉ số BMI của người mẹ trước khi mang thai.
B ả ng 1.1: Khuy ế n ngh ị m ứ c t ă ng cân
BMI trước khi mang thai Tăng cân (kg)
Mức tăng cân trung bình trong quý 2 và quý 3 thời kỳ mang thai (kg/tuần)
Thiếu năng lượng trường diễn (BMI < 18,5 kg/m2) 12,5 – 18 0,51 (0,44 - 0,58) Bình thường (BMI: 18,5-24,9 kg/m2)
Thừa cân (BMI: 25,0-29,9 kg/m2) 7 - 11,5 0,28 (0,23 - 0,33) Béo phì (BMI ≥ 30,0 kg/m2) 5 – 9 0,22 (0,17 - 0,27) luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
Ngoài ra để giảm nguy cơ ĐTĐTK, khuyến cáo cần giảm cân cho đối tượng bị thừa cân, béo phì trước khi mang thai
Chế độ ăn cho thai phụ:
-Tinh bột: Một ngày nên ăn 2-3 bát cơm, buổi sáng nên ăn bánh mì hoặc khoai lang
-Thịt: Mẹ bầu nên ăn nhiều thịt, đặc biệt là thịt bò Nên ăn luân phiên trong tuần mỗi món 2-3 bữa
Bà bầu nên ăn cá từ 2-3 bữa mỗi tuần, có thể chế biến theo nhiều cách như kho, hấp, luộc, nướng, nấu canh hoặc nấu cháo Các loại cá đa dạng như cá chép, cá trôi, cá rô phi và cá hồi đều là lựa chọn tốt cho sức khỏe.
Hình 1.1: Dinh d ưỡ ng cho m ẹ b ầ u
Mỗi bữa ăn cần có rau xanh, đặc biệt là những loại rau có màu đậm như rau muống, rau mùng tơi và rau dền Những loại rau này chứa axit folic, rất tốt cho sự phát triển trí não và hệ thần kinh của thai nhi.
-Hoa quả: Có thể ăn trực tiếp hoặc chế biến thành các loại nước ép, sinh tố dùng trong bữa chính và bữa phụ
-Trứng: Tuy trứng rất tốt nhưng bà bầu chỉ nên ăn 3-4 quả mỗi tuần
Cơ sở thực tiễn
Nghiên cứu của Arun Kumar Rao và cộng sự cho thấy, trong một thử nghiệm ngẫu nhiên trên 504 thai phụ tại khu ổ chuột Darbhanga, Ấn Độ, việc can thiệp bằng bữa ăn nhẹ hàng ngày gồm rau xanh, trái cây và sữa cho nhóm điều trị đã làm giảm tỷ lệ mắc ĐTĐTK xuống 7,5%, so với 11,2% ở nhóm đối chứng Sự giảm này vẫn đáng kể sau khi điều chỉnh các yếu tố như lượng mỡ trước khi mang thai và tăng cân trong thai kỳ Kết luận cho thấy, tại những khu vực thu nhập thấp, việc cải thiện chất lượng vi chất dinh dưỡng qua việc tăng cường tiêu thụ rau xanh, trái cây và sữa có thể có tác dụng bảo vệ và phòng ngừa ĐTĐTK.
Nghiên cứu của Saila B Koivusalo và cộng sự cho thấy can thiệp lối sống đơn giản có thể ngăn ngừa ĐTĐTK ở 269 thai phụ có nguy cơ cao Các tác giả khuyến nghị thực hiện can thiệp lối sống cá nhân hóa ngay từ đầu thai kỳ và duy trì trong suốt thai kỳ Kết quả cho thấy việc kết hợp hoạt động thể chất vừa phải và chế độ ăn uống hợp lý đã giảm tỷ lệ mắc ĐTĐTK lên đến 39%.
Nghiên cứu của Nguyễn Lê Hương và Đỗ Quan Hà cho thấy, trong số 429 thai phụ được phỏng vấn tại bệnh viện phụ sản Trung Ương, có 76,2% không mắc ĐTĐTK đạt kiến thức về bệnh này Tuy nhiên, chỉ có 35,4% thai phụ có kiến thức thực hành đạt yêu cầu về chế độ dinh dưỡng, thể lực và phòng ngừa ĐTĐTK.
LIÊN HỆ THỰC TIỄN
Địa điểm nghiên cứu
2.1.1 Thông tin chung v ề B ệ nh vi ệ n Ph ụ S ả n Nam Đị nh
Bệnh viện Phụ Sản Nam Định được thành lập theo Quyết định số 610/QĐ-UB ngày 21/6/1980 của UBND tỉnh Nam Định, dựa trên cơ sở khoa Sản của Bệnh viện Đa khoa Trung tâm tỉnh Bệnh viện hiện có tổng cộng 34 cán bộ, bao gồm 07 bác sỹ, 05 y sỹ và 01 dược sỹ đại học.
01 dược trung, 07 nữ hộ sinh, 04 điều dưỡng và một số cán bộ khác
Vào tháng 8 năm 1983, UBND tỉnh đã ban hành quyết định số 1115/QĐ-UB cho phép khởi công xây dựng Bệnh viện Phụ sản tại địa điểm mới số 16 Đường Hà Huy Tập Sau hơn 3 năm thi công, vào ngày 8 tháng 3 năm 1987, Bệnh viện đã được khánh thành với diện tích hơn 6.000m2 và bao gồm 12 khoa trong tổ chức bộ máy của Bệnh viện.
03 phòng chức năng với quy mô 150 giường bệnh và 165 cán bộ nhân viên
Hiện nay BV Phụ sản tỉnh Nam Định là bệnh viện chuyên khoa hạng II quy mô 250 giường bệnh với tổng số CBNV: 195 và 33 nhân viên hợp đồng
Bác sỹ Chuyên khoa II: 05 người, Bác sỹ CK I: 12 người, Dược sỹ: 04, Nữ hộ sinh: 88, Còn lại là cán bộ khác
Hi ệ n nay b ệ nh vi ệ n đ ang có 18 khoa phòng đ ang h ằ ng ngày ch ă m sóc s ứ c kh ỏ e cho m ẹ và bé:
Các khoa cận lâm sàng
-Khoa Chẩn đoán hình ảnh
-Khoa Kiểm soát chống nhiễm khuẩn
-Khoa Sơ sinh luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
-Khoa Hồi sức cấp cứu
-Khoa Điều trị tự nguyện
-Khoa Phụ Đào tạo cán bộ
-Là cơ sở thực hành đào tạo cán bộ y tế cho các trường
-Tổ chức đào tạo liên tục cho các thành viên trong bệnh viện và tuyến dưới
-Tổ chức nghiên cứu, hợp tác nghiên cứu các đề tài y học các cấp
- Kết hợp với bệnh viện tuyến trên và bệnh viện chuyên khoa đầu ngành phát triển kỹ thuật mới
Hình 2.1: B ệ nh vi ệ n ph ụ s ả n t ỉ nh Nam Đị nh
- Địa điểm: Tầng 1, khu nhà 5 tầng, BVPS Nam Định
- Khoa hiện nay có 28 nhân viên gồm cả bác sĩ, hộ sinh, điều dưỡng và hộ lý
- Cơ sở vật chất: Khoa được chia làm 2 khu; 1 khu hành chính, 1 khu đón tiếp và tiếp nhận người bệnh
Chúng tôi tiếp nhận khám và điều trị tất cả các bệnh nhân có vấn đề liên quan đến sản khoa, bao gồm cả những bệnh nhân từ các bệnh viện khác chuyển đến.
Tổ chức khám sức khỏe và cấp chứng nhận sức khỏe theo quy định, tham gia giám định sức khỏe và giám định pháp y khi có yêu cầu Đồng thời, chuyển người bệnh lên tuyến trên khi bệnh viện không đủ khả năng xử lý.
Kết quả khảo sát
Kết quả khảo sát kiến thức về phòng bệnh của 60 thai phụ đến khám thai tại khoa Khám bệnh BVPS Nam Định cho thấy những thông tin quan trọng về nhận thức và thực hành phòng ngừa bệnh tật trong thai kỳ.
B ả ng 2.1: Đặ c đ i ể m chung c ủ a thai ph ụ Đặc điểm chung n
Trình độ văn hóa Dưới đại học 51 85,0
Từ đại học trở lên 09 15,0
Nhận xét: Qua bảng 2 ta thấy rằng:
• Đa số các thai phụ sống ở nông thôn chiếm 56,7% trong tổng số 60 thai phụ
• Phần lớn nghề nghiệp của các thai phụ là công nhân và lao động tự do với tỷ lệ lần lượt là 41,7% và 43,3%, cán bộ công chức chỉ chiếm 15%
Độ tuổi trung bình của thai phụ chủ yếu nằm trong khoảng từ 25 đến 35 tuổi, chiếm 60% tổng số Trong khi đó, tỷ lệ thai phụ dưới 25 tuổi là 33,3% và trên 35 tuổi là 6,7%.
85% thai phụ có trình độ văn hóa dưới đại học, trong khi chỉ có 15% đạt trình độ từ đại học trở lên.
2.2.2 Ki ế n th ứ c c ủ a thai ph ụ theo đặ c đ i ể m chung
B ả ng 2.2: Ki ế n th ứ c c ủ a thai ph ụ theo đặ c đ i ể m chung Đặc điểm chung
Kiến thức Đạt n (%) Chưa đạt n (%)
Từ đại học trở lên 06 (66,7) 03 (33,3)
Nhận xét: Dựa vào bảng 3 ta thấy rằng trong 60 đối tượng nghiên cứu thì:
Các thai phụ ở thành thị có kiến thức về phòng bệnh ĐTĐTK cao hơn so với thai phụ ở nông thôn, với tỷ lệ đạt 53,8% so với 35,3% Sự khác biệt này có thể do điều kiện sống tốt hơn và khả năng tiếp cận nhiều nguồn thông tin hơn của các thai phụ thành phố.
Trong nghiên cứu về kiến thức phòng bệnh ĐTĐTK của thai phụ, tỷ lệ đạt kiến thức của các nhóm nghề nghiệp khác nhau cho thấy sự khác biệt rõ rệt Cụ thể, thai phụ là cán bộ công chức có tỷ lệ đạt kiến thức cao nhất với 77,8%, trong khi đó, lao động tự do đạt 50% và công nhân chỉ đạt 24% Điều này cho thấy thai phụ công nhân có sự thiếu hụt kiến thức về phòng bệnh ĐTĐTK so với các nhóm nghề nghiệp khác.
Tỷ lệ này có thể được giải thích bởi vì các thai phụ là cán bộ công chức làm việc trong môi trường tốt, có thời gian để tìm hiểu kiến thức về phòng bệnh Ngược lại, các thai phụ là công nhân thường không có đủ thời gian do khối lượng công việc quá lớn.
Thai phụ dưới 25 tuổi có kiến thức về phòng bệnh ĐTĐTK chỉ chiếm 20%, trong khi đó, tỷ lệ này ở thai phụ từ 25 - 35 tuổi là 58,3%, và ở nhóm trên 35 tuổi là 25% Điều này cho thấy thai phụ trong độ tuổi 25 - 35 có kiến thức phòng bệnh ĐTĐTK tốt nhất.
Độ tuổi từ 25 đến 35 là thời điểm lý tưởng để tìm hiểu và tiếp thu kiến thức về phòng bệnh ĐTĐTK, vì đây là giai đoạn mà nhiều người đã trưởng thành và tích lũy kinh nghiệm Ngược lại, những người dưới 25 tuổi, mặc dù có sức trẻ và khả năng tiếp thu nhanh, thường thiếu kinh nghiệm mang thai và chưa chú ý tìm hiểu về các bệnh liên quan đến thai kỳ.
Các thai phụ có trình độ văn hóa từ đại học trở lên đạt tỷ lệ 66,7% về kiến thức phòng bệnh ĐTĐTK, trong khi tỷ lệ này ở các thai phụ có trình độ văn hóa dưới đại học chỉ đạt 39,2%.
2.2.3 Đ i ể m trung bình chung ki ế n th ứ c c ủ a Đ TNC (n`)
B ả ng 2.3: Đ i ể m trung bình chung ki ế n th ứ c c ủ a Đ TNC (n`)
Nội dung Min Max ± SD
Tổng điểm kiến thức của đối tượng 4 16 7,43 ± 1,31
Nhận xét: Tổng điểm kiến thức của ĐTNC thấp nhất là 4 điểm, cao nhất là 16 điểm, trung bình X là 7,43; độ lệch chuẩn SD là 1,31
2.2.4 M ứ c độ ki ế n th ứ c v ề phòng b ệ nh Đ T Đ TK c ủ a Đ TNC (n = 60)
B ả ng 2.4: M ứ c độ ki ế n th ứ c v ề phòng b ệ nh Đ T Đ TK
Mức độ kiến thức n Tỷ lệ (%) Đạt 26 43,3
Trong nghiên cứu với 60 thai phụ, có 26 người đạt kiến thức, chiếm 43,3%, trong khi 34 người còn lại chưa đạt, chiếm 56,7%.
2.2.5 Ngu ồ n ti ế p c ậ n ki ế n th ứ c v ề phòng b ệ nh Đ T Đ TK
B ả ng 2.5: Ngu ồ n ti ế p c ậ n ki ế n th ứ c c ủ a thai ph ụ
Người thân trong gia đình 16 26,7
Trong một nghiên cứu với 60 thai phụ, 56,7% cho biết họ đã tìm hiểu về kiến thức phòng bệnh ĐTĐTK chủ yếu qua internet Tỷ lệ thai phụ nhận thông tin từ ti vi, báo chí và cơ sở y tế chỉ đạt 25% và 23,3% Đáng chú ý, vẫn còn 33,3% thai phụ chưa được tiếp cận kiến thức về phòng bệnh ĐTĐTK.
2.2.6 Ki ế n th ứ c v ề bi ệ n pháp phòng b ệ nh Đ T Đ TK
B ả ng 2.6: Bi ệ n pháp phòng b ệ nh Đ T Đ TK
T Biện pháp phòng bệnh Có chọn Không chọn n (người) Tỷ lệ
1 Kiểm soát tăng cân trong thai kỳ 31 51,7 29 48,3
2 Ăn nhiều đồ bổ để tăng cường sức khỏe 12 20,0 48 80,0
3 Khám sức khỏe định kỳ 41 68,3 19 31,7
4 Nghỉ ngơi nhiều để dưỡng thai, không cần thiết tập thể dục
5 Hạn chế sử dụng muối, các chất kích thích
6 Lập thói quen vận động, tập thể dục mỗi ngày
7 Lựa chọn các thực phẩm lành mạnh 39 65,0 21 35,0
Đa số thai phụ đã nhận thức được các biện pháp phòng ngừa bệnh tiểu đường thai kỳ, tuy nhiên tỷ lệ áp dụng vẫn còn thấp Chỉ 70% thai phụ thực hiện thói quen vận động và tập thể dục hàng ngày, mặc dù đây là một phương pháp rất tốt Đặc biệt, chỉ có 51,7% và 53,3% thai phụ biết đến tầm quan trọng của việc kiểm soát cân nặng trong thai kỳ và hạn chế sử dụng muối, các chất kích thích, mặc dù đây là những biện pháp hiệu quả để giảm nguy cơ mắc bệnh.
2.2.7 Ki ế n th ứ c v ề th ờ i đ i ể m xét nghi ệ m phát hi ệ n Đ T Đ TK
B ả ng 2.7: T ỷ l ệ tu ổ i thai thích h ợ p để xét nghi ệ m Đ T Đ TK
STT Tuổi thai n Tỷ lệ (%)
Theo bảng 8, có 23 thai phụ (38,3%) trả lời đúng về thời điểm thích hợp để xét nghiệm phát hiện ĐTĐTK, trong khi 37 thai phụ (61,7%) trả lời sai Đáng chú ý, phần lớn thai phụ trả lời sai (38,3%) đã nhầm lẫn rằng thời điểm thích hợp để xét nghiệm là khi tuổi thai dưới 24 tuần.
2.2.8 Ki ế n th ứ c v ề các lo ạ i th ự c ph ẩ m cho thai ph ụ
B ả ng 2.8: Các lo ạ i th ự c ph ẩ m cho thai ph ụ
Có chọn Không chọn n (người) Tỷ lệ
1 Các ngũ cốc nguyên hạt thay thế gạo trắng
2 Các loại rau xanh nhiều chất xơ 44 73,3 16 26,7
5 Nước ngọt, nước có gas 09 15,0 51 85,0
6 Thịt nạc, cá nạc, sữa, phô mai (ít béo, không đường)
Theo bảng số 9, các thai phụ đã chọn đúng thực phẩm cho nhóm có nguy cơ cao mắc ĐTĐTK, với 73,3% lựa chọn rau xanh giàu chất xơ Ngoài ra, 58,3% thai phụ chọn thịt nạc, cá nạc, sữa và phô mai ít béo, không đường Tuy nhiên, chỉ 48,3% biết đến ngũ cốc nguyên hạt thay thế gạo trắng là thực phẩm tốt Đáng chú ý, vẫn có 21,7% thai phụ cho rằng hoa quả sấy khô phù hợp cho nhóm này.
2.2.9 Ki ế n th ứ c v ề l ượ ng n ướ c c ầ n n ạ p trong ngày cho thai ph ụ
Bi ể u đồ 2.1: L ượ ng n ướ c c ầ n n ạ p trong m ộ t ngày
Theo biểu đồ 1, tỷ lệ thai phụ lựa chọn lượng nước cần nạp hàng ngày là tương đương Cụ thể, 41,7% thai phụ cho rằng cần 2 lít nước mỗi ngày, trong khi 15% cho rằng uống bao nhiêu nước tùy thích Tuy nhiên, chỉ có 43,3% thai phụ nhận thức đúng rằng lượng nước cần nạp hàng ngày là từ 2,5 đến 3 lít.
2.2.10 Ph ươ ng pháp ch ế bi ế n th ứ c ă n cho thai ph ụ th ừ a cân, béo phì
B ả ng 2.9: Ch ế bi ế n th ứ c ă n cho thai ph ụ th ừ a cân, béo phì
STT Phương pháp n Tỷ lệ (%)
KHUYẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP 21 TÀI LIỆU THAM KHẢO
Đái tháo đường là một bệnh lý nguy hiểm, có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là ở phụ nữ mang thai Đái tháo đường thai kỳ thường không có triệu chứng rõ ràng, khiến việc phát hiện trở nên khó khăn Nếu không được kiểm soát kịp thời, lượng đường huyết có thể tăng cao, gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng cho cả mẹ và thai nhi Do đó, tôi xin đưa ra một số khuyến nghị cho thai phụ nhằm phòng ngừa bệnh đái tháo đường thai kỳ.
Thai phụ nên chủ động tìm hiểu kiến thức về phòng bệnh ĐTĐTK từ các nguồn thông tin đáng tin cậy như cơ sở y tế, trường học, báo chí và truyền hình.
- Các thai phụ đặc biệt các thai phụ có nguy cơ cao mắc ĐTĐTK nên thiết lập chế độ dinh dưỡng hợp lí
Thai phụ nên thường xuyên tập luyện và tham gia các hoạt động thể chất để phòng ngừa bệnh tiểu đường thai kỳ, đồng thời giúp cơ thể khỏe mạnh cho sự phát triển tốt của thai nhi Việc thực hiện các bài tập thể dục nhẹ nhàng ít nhất 30 phút mỗi ngày là rất quan trọng.
- Thai phụ nên hạn chế sử dụng các chất kích thích: rượu, bia, cà phê, thuốc lá ; không sử dụng các loại gia vị: tỏi, ớt
- Thai phụ nên lựa chọn các thực phẩm lành mạnh:
• Các loại ngũ cốc nguyên hạt thay thế cho gạo trắng
• Các loại rau xanh chứa nhiều chất xơ
• Nên ăn các thực phẩm ít béo, không đường
• Hạn chế các thực phẩm đóng hộp
• Không sử dụng nước ngọt, nước uống có gas
Giải pháp cho thai phụ và địa phương thai phụ sinh sống:
- Thai phụ nên thực hiện đúng các khuyến nghị của Bộ y tế và cơ sở đang khám chữa bệnh cho thai phụ đề ra
Các cơ sở y tế, trường học, chính quyền địa phương và cơ quan truyền thông cần tổ chức nhiều buổi tư vấn và giáo dục sức khỏe để tuyên truyền kiến thức về bệnh tiểu đường thai kỳ (ĐTĐTK) cho thai phụ và cộng đồng.
1 Bệnh viện Bạch Mai (2015), Quy trình kỹ thuật đo đường máu mao mạch, Y học, pp 1-6
2 Bệnh viện Nguyễn Tri Phương (2017), Tổng quan về đái tháo đường thai kỳ, Giáo dục sức khỏe, pp 1-6
3 Bộ Y Tế (2020), Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đái tháo đường típ 2
4 Bộ Y Tế, Vụ Bảo vệ bà mẹ - trẻ em (2019), Hướng dẫn quốc gia về dự phòng và kiểm soát đái tháo đường thai kỳ
5 Đặng Thị Huệ (2018), Bệnh đái tháo đường thai kỳ, Bệnh viện TƯQĐ 108 : Hà
6 Lê Mỹ Hằng (2015), Đánh giá tỉ lệ đái tháo đường thai kỳ tại bệnh viện Phụ Sản- Nhi Đà Nẵng, Sức khỏe và đời sống, pp 1-13
Lê Thanh Tùng (2010) đã thực hiện nghiên cứu về tỷ lệ mắc bệnh và các yếu tố nguy cơ liên quan đến đái tháo đường thai kỳ, cùng với những đặc điểm lâm sàng của bệnh này Luận án Tiến sĩ Y học của ông được trình bày tại Trường Đại học Y Hà Nội.
Nghiên cứu của Nguyễn Lê Hương và Đỗ Quan Hà (2014) đã chỉ ra tỷ lệ đái tháo đường thai nghén tại khoa khám theo yêu cầu của Bệnh viện Phụ sản Trung Ương trong năm 2012, đồng thời phân tích một số yếu tố nguy cơ liên quan Kết quả được công bố trong Tạp chí phụ sản, số 12 (2), trang 108 - 111.
Trần Khánh Nga và cộng sự (2019) đã thực hiện nghiên cứu về tỷ lệ đái tháo đường thai kỳ cùng với các yếu tố liên quan tại Bệnh viện Phụ sản thành phố Cần Thơ, được công bố trên Tạp chí Y.
Dược học – Trường Đại học Y Dược Huế, tập 9, số 6 +7, pp 187 - 194
10.Vũ Văn Trình (2019), Đái tháo đường thai kỳ: Triệu chứng và phòng ngừa,
Giáo dục sức khỏe , pp 01-03
11.ADA (2021), Classification and Diagnosis of Diabetes: Standards of Medical Care in Diabetes-2021, Diabetes Care 2021
12.ACOG Practice Bulletin (2018), Gestional Diabetes Mellitus, Obstet Gynecol, No 180 luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
A study by Arun Kumar Rao et al (2019) presented at IDDF2019-ABS-0259 highlights the importance of dietary choices in preventing gestational diabetes before and during pregnancy Conducted in Darbhanga, India, the survey emphasizes the role of daily consumption of leafy green vegetables, fruits, and milk in managing body mass index (BMI) and promoting maternal health.
14.Gilbert, Leah (2019), How diet, physical activity and psychosocial well- being interact in women with gestational diabetes mellitus: an integrative review, BMC pregnancy and childbirth, pp 50-60
15 Kiani F, Naz MS, et al (2017), The Risk Factors of Gestational Diabetes
16.Nguyen CL, Pham NM, Binns CW, Duong DV, Lee AH (2018),
Prevalence of Gestational Diabetes Mellitus in Eastern and Southeastern Asia: A Systematic Review and Meta-Analysis J Diabetes Res 2018;
17 Saila B Koivusalo, et al (2016), Gestational Diabetes Mellitus Can Be
Prevented by Lifestyle Intervention: The Finnish Gestational Diabetes Prevention Study (RADIEL) Diabetes Care, 39, 24-30
18.Siew M.C (2018),Prevalence and risk factors of gestational diabetes mellitus in Asia: a systematic review and meta- analysis, BMC Pregnancy Childbirth, 2018
19.WHO (2018), Diagnosis of gestational diabetes in pregnancy, The WHO Reproductive Health Library. luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
Phụ lục: Phiếu điều tra về kiến thức phòng bệnh đái tháo đường thai kỳ của các thai phụ đến khám thai tại Bệnh viện Phụ sản tỉnh Nam Định năm 2021.
Cảm ơn chị đã tham gia nghiên cứu này Phiếu khảo sát nhằm tìm hiểu kiến thức về phòng bệnh đái tháo đường của thai phụ tại khoa khám bệnh BVPS Nam Định năm 2021 Chúng tôi mong nhận được câu trả lời của chị bằng cách khoanh tròn vào các đáp án đúng Thông tin chị cung cấp sẽ chỉ được sử dụng cho mục đích nghiên cứu.
Xin chân thành cảm ơn!
STT CÂU HỎI CÂU TRẢ LỜI
A THÔNG TIN CHUNG A1 Chị vui lòng cho biết năm sinh của chị (theo dương lịch)?
A2 Chị vui lòng cho biết nơi ở hiện tại của chị?
A3 Chị vui lòng cho biết nghề nghiệp của chị?
A4 Chị vui lòng cho biết trình độ học vấn của chị?
B Từ đại học trở lên
A5 Chị được biết thông tin về phòng bệnh đái tháo đường thai kỳ từ đâu?
B Cơ sở y tế, nhân viên y tế
D Người thân trong gia đình
F Chưa được tiếp cận luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
C KIẾN THỨC VỀ PHÒNG BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THAI KỲ
STT CÂU HỎI CÂU TRẢ LỜI MÃ
HÓA B1 Chị vui lòng cho biết các biện pháp phòng bệnh đái tháo đường thai kỳ?
(câu hỏi chọn nhiều đáp án)
A Kiểm soát tăng cân trong thai kỳ
B Ăn nhiều đồ bổ để tăng cường sức khỏe
C Khám sức khỏe định kỳ
D Nghỉ ngơi nhiều để dưỡng thai, không cần thiết tập thể dục
E Hạn chế sử dụng muối, các chất kích thích
F Lập thói quen vận động, tập thể dục mỗi ngày
G Lựa chọn các thực phẩm lành mạnh
B2 Chị vui lòng cho biết tuổi thai thích hợp để xét nghiệm phát hiện đái tháo đường thai kỳ?
(câu hỏi chọn một đáp án)
B3 Chị lựa chọn những thực phẩm nào để phòng bệnh đái tháo đường thai kỳ?
(câu hỏi chọn nhiều đáp án)
A Các ngũ cốc nguyên hạt thay gạo trắng
B Các loại rau xanh nhiều chất xơ
E Nước ngọt, nước có gas
F Thịt nạc, cá nạc, sữa, phô mai (ít béo, không đường)
1 luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si