Hơn 60 năm xây dựng và trưởng thành của quân đội đã khẳng định và chứng minh vai trò nổi bật của những người chủ trì công tác đảng, công tácchính trị trong quân đội, hình ảnh người chính
Trang 1Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc ta, Người cha thânyêu của các lực lượng vũ trang Việt Nam, Người đã sáng lập, xây dựng, giáodục và rèn luyện quân đội ta trở thành lực lượng chiến đấu trung thành củaĐảng, Nhà nước và nhân dân ta, thực sự là công cụ bạo lực sắc bén bảo vệĐảng, bảo vệ Nhà nước, bảo vệ thành quả cách mạng và bảo vệ lợi ích chínhđáng của cộng đồng các dân tộc Việt Nam Trong suốt quá trình xây dựng vàchiến đấu của quân đội ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm chăm lo xâydựng đội ngũ cán bộ, đặc biệt là cán bộ chính trị Đội ngũ cán bộ chính trịtrong quân đội đã hình thành, phát triển và phát huy vai trò to lớn của mìnhtrong xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, bảo đảm cho quân đội luônlớn mạnh, hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước, nhân dângiao cho Hơn 60 năm xây dựng và trưởng thành của quân đội đã khẳng định
và chứng minh vai trò nổi bật của những người chủ trì công tác đảng, công tácchính trị trong quân đội, hình ảnh người chính trị viên “Bộ đội Cụ Hồ” quacác cuộc kháng chiến đã khắc sâu, in đậm trong tư tưởng tình cảm của bộ đội
và nhân dân ta, trở thành những giá trị tốt đẹp mà hôm nay và mãi mãi về sau
sẽ luôn được trân trọng và phát huy Vì vậy, nghiên cứu tư tưởng Hồ ChíMinh về cán bộ chính trị, đặc biệt là những luận điểm về chính trị viên, khôngnhững có ý nghĩa về mặt lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn hết sức to lớnlàm cơ sở cho việc quán triệt và thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 51/NQ-
TW ngày 20/7/2005 của Bộ chính trị về việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế lãnhđạo của Đảng, thực hiện chế độ một người chỉ huy gắn với thực hiện chế độchính uỷ, chính trị viên trong quân đội nhân dân Việt Nam Từ đó, vận dụngvào xây dựng đội ngũ chính uỷ, chính trị viên trong quân đội giai đoạn hiệnnay
Trang 2I Tư tưởng Hồ Chí Minh về chính uỷ, chính trị viên trong quân đội
1- Cơ sở nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ chính uỷ, chính trị viên.
Việc xác định đúng nguồn gốc nói chung, cơ sở lý luận – tư tưởng nóiriêng đối với sự hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng độingũ chính uỷ, chính trị viên là vấn đề có ý nghĩa quan trọng Đó chính là cơ sở,điều kiện giúp chúng ta hiểu rõ bản chất, nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh đồngthời thấy được sự phát triển sáng tạo của Người trong tiếp thu, kế thừa các họcthuyết, tư tưởng khác Nghiên cứu nguồn gốc nói chung, cơ sở lý luận tư tưởngnói riêng đối với sự hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựngđội ngũ chính uỷ, chính trị viên có thể khái quát trên những điểm sau:
Thứ nhất, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ chính uỷ, chính trị viên là kết quả của quá trình nghiên cứu và vận dụng đúng đắn sáng tạo lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện Việt Nam.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về chính uỷ, chính trị viên được xuất phát từ lýluận của chủ nghĩa Mác - Lênin V.I.Lênin chỉ ra những nguyên lý xây dựngquân đội kiểu mới của giai cấp vô sản cần đặc biệt chăm lo xây dựng bản chấtgiai cấp công nhân; giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối vớiquân đội; thiết lập mối quan hệ máu thịt với nhân dân, thấm nhuần chủ nghĩayêu nước, chủ nghĩa quốc tế vô sản chân chính; tiến hành tích cực, thườngxuyên có hiệu quả hoạt động công tác đảng, công tác chính trị; chăm lo xâydựng và phát huy tốt vai trò của hệ thống cán bộ chính trị trong quân đội
Trong cuộc nội chiến và chiến tranh cách mạng chống lại sự can thiệpcủa các nước đế quốc ở nước Nga Xô Viết non trẻ, V.I.Lênin đã khẳng định:
“ở đâu mà công tác chính trị trong quân đội, công tác của các chính uỷ làmđược chu đáo nhất, thì ở đó nói chung, trong đó chuyên gia quân sự ít thấy cókhuynh hướng phản bội hơn cả, ở đấy có rất ít cơ hội cho họ thực hiện ý địnhcủa họ, ở đấy không thể có tình trạng lỏng lẻo trong quân đội, quân đội giữgìn được trật tự tốt hơn và tinh thần của họ cũng cao hơn, ở đấy thu được
Trang 3nhiều thắng lợi hơn” (V.I.Lênin toàn tập tập 39, Nxb Tiến bộ M, 1979, trang66).
Trong xây dựng quân đội kiểu mới, V.I.Lênin nhấn mạnh: trong khichăm lo xây dựng sức mạnh toàn diện cho quân đội để quân đội thực sự trungthành và phục vụ lợi ích giai cấp vô sản, chúng ta cần hết sức chăm lo, củng
cố và tăng cường bản chất giai cấp công nhân cho quân đội, coi đó là vấn đềsống còn của quân đội cách mạng, là một trong những nguyên tắc hết sức cơbản trong xây dựng quân đội kiểu mới Khi đề cập đến vai trò của nhân tốchính trị tinh thần, V.I.Lênin chỉ rõ: rốt cuộc mọi thắng bại trên chiến trườngđều tuỳ thuộc vào tâm trạng của người lính đang đổ máu trên chiến trường
Tư tưởng về chính uỷ, chính trị viên của Chủ tịch Hồ Chí Minh còn bắtnguồn từ thực tế vai trò vị trí của chính uỷ của Hồng quân Liên Xô trong cuộcchiến tranh thế giới thứ nhất và thứ hai chống lại sự xâm lược của chủ nghĩaphát xít Khi đề cập đến vai trò của chính uỷ V.I.Lênin khẳng định: không cónhững chính uỷ, chúng ta sẽ không có những hồng quân và thực tiễn tại Ga-du- lô- xê- cô- nô, mặt trận Mátxcơva năm 1942, 28 chiến sĩ Xô Viết đã chiếnđấu đến giọt máu cuối cùng chống lại cuộc tiến công của phát xít Đức với mộttiểu đoàn súng máy và 50 xe tăng Chính trị viên Côlôsôcôp nói với các chiến
sĩ của mình: nước Nga rộng lớn nhưng chúng ta không có chỗ để rút lui, saulưng chúng ta là Mátxcơva Câu nói đó đã kích lệ các chiến sĩ chiến đấu dũngcảm, phần lớn hy sinh chỉ còn lại 6 người và sau này chính Gôrinh đã thúnhận: trước chiến tranh tất cả tiềm lực quân sự của Liên Xô, Đức đã nắmđược hết, chỉ có điều không nắm được là con người chiến sĩ Hồng quân
Cùng với nắm vững tư tưởng V.I.Lênin vận dụng sáng tạo có phê phánnhững kinh nghiệm của Hồng quân Liên Xô và giải phóng quân Trung Quốcvào thực tiễn cách mạng Việt Nam, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã pháthuy cao độ, toàn diện sức mạnh công tác đảng, công tác chính trị trong lựclượng vũ trang cách mạng Việt Nam, từ đó Người xây dựng nên hình ảnhngười chính uỷ, chính trị viên của quân đội nhân dân Việt Nam Người cán bộ
Trang 4chính trị theo tư tưởng Hồ Chí Minh vừa có phẩm chất chung của người đảngviên cộng sản trong thời đại mới, vừa có đức tính tốt đẹp thực sự tiêu biểutrong cốt cách của con người phương Đông Hồ Chí Minh khẳng định: “Nóichung thì các dân tộc phương Đông đều có tình cảm, và đối với họ một tấmgương sáng còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền” (Hồ ChíMinh toàn tập, tập 1, Nxb CTQG, H, 2002, tr.262) Trong mối quan hệ giữacán bộ chính trị với chiến sĩ không chỉ có tình đoàn kết của những người cùnggiai cấp, mà còn có nghĩa tình sâu nặng như những người thân thiết trong mộtgia đình, người cán bộ chính trị được coi như người chị, người anh, người bạncủa đội viên Về cách thức xây dựng đội ngũ cán bộ nói chung, cán bộ chínhtrị của quân đội nói riêng, Người luôn nhắc nhở phải “khéo đánh giá”, “khéotuyển chọn”, “khéo huấn luyện”, “khéo cất nhắc”, “khéo sắp xếp”, “khéodùng tài năng” Tư tưởng về chính uỷ, chính trị viên của Chủ tịch Hồ ChíMinh còn bắt nguồn từ vị trí, vai trò của chính trị viên đối với sinh mệnhchính trị của quân đội, đối với việc xây dựng bản chất giai cấp công nhân, lậptrường chính trị, xây dựng ý chí quyết tâm chiến đấu của cán bộ chiến sĩ trongquân đội Nói về vị trí vai trò chính trị viên, Hồ Chí Minh chỉ rõ: “tư cáchngười chính trị viên có ảnh hưởng rất lớn đến bộ độ Người chính trị viên tốtthì bộ đội ở đấy tốt, người chính trị viên không làm tròn nhiệm vụ thì bộ đội
ấy không tốt” (Hồ Chí Minh với lực lượng vũ trang, Nxb QĐND, H, 1976,trang 60)
Thứ hai, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ chính uỷ, chính trị viên còn là kết quả của quá rình nghiên cứu, tiếp thu và phát triển những giá trị tốt đẹp trong truyền thống văn hoá dân tộc, nổi bật là chủ nghĩa yêu nước, lòng nhân ái Việt Nam.
Người cán bộ cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh, không chỉ là hiệnthân của chủ nghĩa yêu nước truyền thống mà còn là biểu tượng cho trí tuệ,lương tâm, danh dự của dân tộc Việt Nam trong thời đại mới Những phẩmchất đức tính tiêu biểu cho tâm hồn khí phách của dân tộc Việt Nam trong
Trang 5chiến đấu, lao động và học tập được quy tụ ở người chính uỷ, chính trị viên:
“chính trị viên phải làm người kiểu mẫu trong mọi việc” (tập 5 tr393) Yêunước, thương dân và “sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập tự do của Tổquốc, vì chủ nghĩa xã hội” là động lực tư tưởng, tình cảm chi phối mọi suynghĩ và hành động của người cán bộ chính trị trong quân đội cách mạng Nềntảng của chủ nghĩa nhân văn, giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc ta là sựhoà đồng, hoà mục với lòng yêu thương và tinh thần đoàn kết rất cao Kế thừanhững giá trị đó, Hồ Chí Minh căn dặn chính uỷ, chính trị viên phải “là linhhồn” của đơn vị, là hạt nhân đoàn kết nội bộ, đoàn kết quân dân Người nhắcnhở cán bộ chính trị phải sâu sát, gắn bó với bộ đội, “đối với binh sĩ, thì từ lời
ăn tiếng nói, niềm vui, nỗi buồn, quần áo, nhất nhất phải biết rõ và hết sứcchăm nom” Hồ Chí Minh luôn đề cao những tinh hoa văn hoá của dân tộc đãđược kết đọng trong tư tưởng lớn, nổi bật là tư tưởng của Nguyễn Trãi.Nguyễn Trãi rất coi trọng xây dựng mối quan hệ nội bộ trong quân đội “tướng
sĩ một lòng phụ tử, hoà nước sông chén rượu ngọt ngào” Trong “Thư gửi Hộinghị chính trị viên” Hồ Chí Minh ân cần chỉ bảo: “Đối với bộ đội, chính trịviên phải thân thiết như một người chị, công bình như một người anh, hiểubiết như một người bạn” Kế thừa tư tưởng “Đẩy thuyền là dân, lật thuyềncũng là dân” của Nguyễn Trãi, Hồ Chí Minh dành tình cảm cao quý và niềmtin yêu sâu sắc với nhân dân, Người viết: “Trong bầu trời không gì quý bằngnhân dân, trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhândân” và Người căn dặn chính trị viên: “Nhân dân là nền tảng, là cha mẹ của
bộ đội Chính trị viên phải làm cho dân tin, dân yêu bộ đội Phải làm sao cho
bộ đội được dân tin, dân phục, dân yêu” (tập 5 trang 392, 393)
Thứ ba, quá trình hình thành, phát triển những quan điểm về xây dựng đội ngũ cán bộ cách mạng nói chung, đội ngũ chính uỷ, chính trị viên của quân đội nói riêng, Hồ Chí Minh luôn có thái độ đúng đắn và phương pháp khoa học trong nghiên cứu các trào lưu tư tưởng từ nhiều ngọn nguồn khác nhau của nhân loại và tiếp thu những nhân tố giá trị ở các tư tưởng đó.
Trang 6Khi nghiên cứu, đánh giá những mặt tích cực trong tư tưởng Khổng Tử,
Hồ Chí Minh viết: “Khổng Tử sống ở thời Chiến quốc Đạo đức của ông, họcvấn của ông và những kiến thức của ông làm cho những người cùng thời vàhậu thế phải cảm phục” (Hồ Chí Minh toàn tập, tập 2, trang 452) Hồ ChíMinh tìm thấy trong mô hình lý tưởng theo tư tưởng Khổng – Mạnh chứađựng những nhân tố hợp lý, tiêu biểu cho cốt cánh phương đông, theo quanđiểm Khổng – Mạnh có nhân, có trí, có dũng giúp cho người quân tử đạt đượcphong thái ung dung tự tại, không ham tiền tài địa vị Tiếp thu tinh thần trên,khi bàn về đạo đức người cán bộ cách mạng, Hồ Chí Minh nói: người cáchmạng phải khiêm tốn, khoan hoà, lượng thứ, can đảm khi sa cơ, bình tĩnh khithắng thế, không ham giầu sang, không e cực khổ, không sợ oai quyền Đểthực hiện điều nhân, trí, dũng theo Khổng Tử người quân tử phải nghiêm khắcvới bản thân mình để tuân theo điều lễ Hồ Chí Minh khái quát nhân cáchngười cán bộ cách mạng ở hai mặt “đức”, “tài” và cũng luôn đòi hỏi ngườicán bộ phải luôn tu dưỡng rèn luyện đạo đức ở mọi lúc mọi nơi Hồ Chí Minhcòn nghiên cứu tư tưởng của phật giáo và Người yêu cầu người chính uỷ,chính trị viên cũng là người có lòng nhân ái cao cả Tuy nhiên, những tưtưởng trong các tôn giáo chỉ khuyên con người làm điều thiện nhưng chưa chỉ
ra phương hướng đấu tranh chống cái ác; hướng con người lên thiên đườngnhưng lại lờ đi những lo toan, vất vả của con người trong thực tại; xem conngười là trung tâm nhưng lại đề cao thần thánh, tuyệt đối hoá vai trò của cánhân Chính uỷ, chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh là người giàu lòngnhân ái, bao dung, nhân từ, độ lượng, nhưng đó là sự khoan dung có nguyêntắc theo hướng tích cực, cùng với mọi người đấu tranh không mệt mỏi vì tự
do, bình đẳng thực sự và hạnh phúc trọn vẹn của nhân dân, mà trước hết làcủa người lao động Không chỉ nghiên cứu, tiếp thu tinh hoa văn hoá phươngĐông, Hồ Chí Minh còn nghiên cứu, tiếp thu những tư tưởng về nhân đạo,nhân quyền, dân chủ, tự do, bình đẳng, bác ái trong các trào lưu triết học vàvăn học nghệ thuật phương Tây, để từ đó hình thành mẫu người chính trị viên
Trang 7của quân đội nhân dân Việt Nam: biết quan tâm đến công việc trong thực tếhàng ngày, thẳng thắn, trung thực trong đấu tranh tự phê bình và phê bình; có
ý thức tổ chức kỷ luật cao, tôn trọng công bằng lẽ phải, thưởng phạt nghiêmminh Chủ tịch Hồ Chí Minh khuyên cán bộ chính trị: “Thấy việc phải thìlàm, thấy việc phải thì nói Không sợ người ta phê bình mình, mà phê bìnhngười khác cũng luôn luôn đúng đắn”, “Khen thưởng người tốt, trừng phạtngười xấu cũng là trách nhiệm của chính trị viên” (Hồ Chí Minh toàn tập, tập
5, tr.392)
Như vậy, cơ sở nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh về chính uỷ, chính trịviên bắt nguồn từ lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, từ kinh nghiệm hoạt độngcông tác đảng, công tác chính trị trong quân đội và từ vai trò lãnh đạo củaĐảng được thể hiện qua nguyên tắc lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp của Đảng đốivới quân đội nhân dân Việt Nam, đây chính là nguồn gốc cơ bản quyết địnhđến bản chất giai cấp nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh Tuy nhiên, chủ nghĩaMác - Lênin, truyền thống văn hoá dân tộc và tinh hoa nhân loại không tácđộng riêng rẽ mà tác động trong mối liên hệ biện chứng, thông qua sự thâuhoá, tiếp biến rất sáng tạo của Hồ Chí Minh trước đòi hỏi của thực tiễn đấutranh cách mạng ở Việt Nam, nhằm xây dựng lực lượng vũ trang, quân độinhân dân vững mạnh về chính trị, đủ sức hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ
mà Đảng và nhân dân giao phó
Thực tiễn trải qua hơn 60 năm xây dựng và trưởng thành của quân đội
ta, kể từ ngày đầu thành lập đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân, cũngnhư trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và qua công cuộc xâydựng bảo vệ Tổ quốc hiện nay đã chứng minh vị trí vai trò hết sức quan trọng
và to lớn của chính uỷ, chính trị viên, cùng với đội ngũ cán bộ chính trị vớinhiệm vụ tiến hành công tác đảng, công tác chính trị trong quân đội, đã xâydựng được sự đoàn kết thống nhất bảo đảm nền tảng chính trị tinh thần vữngchắc cho bộ đội càng đánh càng thắng, càng đánh càng mạnh, đã động viênkích lệ tinh thần vượt qua khó khăn gian khổ, chiến đấu hy sinh anh dũng góp
Trang 8phần làm nên thắng lợi của hai cuộc kháng chiến thần kỳ chống thực dânPháp và đế quốc Mỹ xâm lược Sự thắng lợi đó, không thể không nói đến vaitrò người chính uỷ, chính trị viên
2 Những hệ thống quan điểm cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về chính trị viên trong quân đội
Tư tưởng Hồ Chí Minh về chính uỷ, chính trị viên hàm chứa rất nhiềuvấn đề sâu sắc, cô đọng Vì vậy, nghiên cứu những vấn đề đó không chỉ có ýnghĩa về mặt lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn to lớn, nhất là trong bối cảnhquốc tế và yêu cầu sự nghiệp xây dựng quân đội hiện nay:
a/ Đội ngũ chính uỷ, chính trị viên là một bộ phận cán bộ chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam, đó là những cán bộ, đảng viên tiêu biểu được tổ chức lựa chọn làm đại biểu của Đảng bên cạnh người chỉ huy trong các đơn
vị vũ trang cách mạng.
Ngay từ những năm 1930 - 1940 khi ra đời những đội du kích tự vệ,Chủ tịch Hồ Chí Minh đã quan tâm đến xây dựng đội ngũ cán bộ chính trịtrong những tổ chức mầm mống của lực lượng vũ trang cách mạng Trong
“Nghị quyết đội tự vệ”, Đảng đã chủ trương “đem những đảng viên và đoànviên cương quyết nhất vào tự vệ và các cấp bộ chỉ huy của tự vệ” để luôn giữvững “quyền chỉ huy nghiêm ngặt của Đảng trong tự vệ thường trực” và mỗitrung đội, đại đội bên cạnh người chánh đội trưởng, phó đội trưởng có một đạibiểu của Đảng chỉ huy Trong cuốn “Chiến thuật du kích”, Hồ Chí Minh viếtnăm 1947 dùng làm tài liệu huấn luyện cho các đội du kích cách mạng, Ngườiviết: “về mặt chính trị cấp nào cũng có một người chính trị phái viên do đoànthể cách mạng chọn trong bộ đội ấy hoặc phái người ngoài đến làm” (Hồ ChíMinh Toàn tập, tập 3, tr.472) Trong cao trào cách mạng chuẩn bị cho tổngkhởi nghĩa từ các đội du kích đến đội Việt nam tuyên truyền giải phóng quân.Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ thị trực tiếp, bên cạnh người đội trưởng bao giờngười chính trị uỷ viên cũng giữ một vị trí không thể thiếu, đảm nhiệm trọngtrách giữ vững bản chất cách mạng của toàn đội trước những thử thách gian
Trang 9khổ hy sinh quyết liệt đấu tranh sống mãi giành đất giành dân với kẻ thù Đểgấp rút chuẩn bị lực lượng vũ trang khởi nghĩa giành chính quyền, Nghị quyếttrung ương 8 (5/1941) xác định trong các trung đội, đại đội, liên tiểu tổ dukích đều có đội trưởng, phó đội trưởng và chính trị chỉ đạo viên hoặc uỷ viênchính trị để lo “phương diện của đội”.
Từ đó đến nay, ở các đơn vị trong lực lượng vũ trang cách mạng bêncạnh người chỉ huy quân sự bao giờ cũng có người cán bộ chính trị – ngườitiêu biểu cho đường lối chính trị, quân sự của Đảng; được tổ chức đảng lựachọn và giao nhiệm vụ chịu trách nhiệm chủ yếu trước Đảng về bản chất cáchmạng của phân đội vũ trang mà mình được phân công đảm nhiệm Theo HồChí Minh đội ngũ này là một bộ phận cán bộ chính trị của Đảng Cộng sảnViệt Nam, thực sự tiêu biểu cho ngọn cờ chính trị, tư tưởng của Đảng, vữngvàng trên lập trường giai cấp công nhân, thâu suốt và kiên định chủ nghĩaMác - Lênin, kiên định với mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Làđại biểu của Đảng bên cạnh người chỉ huy, hơn ai hết, họ là người giữ nghiêm
kỷ luật của Đảng, nắm vững và thực hiện tốt các nguyên tắc của Đảng, thực
sự tiêu biểu cho sự đoàn kết thống nhất trong tổ chức đảng và trong toàn đơn
vị
Như vậy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ ra đặc trưng cơ bản của chínhtrị viên, người cán bộ đảng trong các phân đội vũ trang cách mạng, người đạibiểu trung thành của giai cấp công nhân và toàn thể dân tộc Việt Nam trong
sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng conngười Đây là vấn đề cơ bản để phân biệt với những người lãnh đạo, chỉ huycủa quân đội phong kiến, tư sản Sự ra đời phát triển đội ngũ chính trị viêngắn liền với vai trò lãnh đạo của Đảng đối với lực lượng vũ trang nhằm bảođảm cho các đơn vị thực sự chiến đấu dưới lá cờ của Đảng, không ngừng giữvững và phát huy bản chất của giai cấp công nhân góp phần bảo đảm cho lựclượng vũ trang, Quân đội nhân dân xứng đáng là công cụ vũ trang sắc bén củaĐảng, Nhà nước, là lực lượng chính trị tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân
Trang 10dân Sẵn sàng nhận và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ khi Đảng, Nhà nướcphân công, đánh thắng mọi kẻ thù trong mọi tình huống
b/Đội ngũ chính uỷ, chính trị viên là những người chủ trì về chính trị ở các đơn vị vũ trang cách mạng, đồng thời có chức năng nhiệm vụ quan trọng, giải quyết các mối quan hệ chính trị – xã hội trong nội bộ, với nhân dân và với quân địch
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định chính uỷ, chính trị viên được xácđịnh là cán bộ lãnh đạo, là người chủ trì về chính trị, người chịu trách nhiệmchủ yếu chăm lo cơ sở chính trị, tinh thần, chăm lo xây dựng tổ chức đảng,quán triệt sự lãnh đạo của Đảng trong mọi hoạt động của đơn vị, đồng thời làthành viên của bộ máy chỉ huy, quản lý, điều hành duy trì kỷ luật, kiểm trađôn đốc mọi hoạt động của đơn vị
Tuy nhiên, chính uỷ, chính trị viên phải tham gia công tác chỉ huy,quản lý chủ yếu và trước hết với tư cách là cán bộ của Đảng chủ trì về hoạtđộng công tác đảng, công tác chính trị ở các đơn vị trong quân đội Trêncương vị của mình chính uỷ, chính trị viên phải hướng mọi hoạt động của đơn
vị đi đúng đường lối, quan điểm của Đảng, bảo đảm cho mọi người, mọi tổchức trong đơn vị không ngừng trưởng thành vững mạnh, đủ sức hoàn thànhmọi nhiệm vụ cả trước mắt và lâu dài Về phạm vi lãnh đạo, quản lý của độingũ chính uỷ, chính trị viên tuy được xác định ở các đơn vị trong quân đội,nhưng vai trò nhiệm vụ của họ không chỉ thu hẹp giải quyết trong mối quan
hệ nội bộ mà có chức năng nhiệm vụ quan trọng giải quyết mối quan hệ vớinhân dân và với quân địch Trong thư gửi Hội nghị chính trị viên tháng3/1948 Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: “vô luận ở cấp bậc nào, chính trị viêncũng có ba nhiệm vụ chính: Đối với bộ đội, đối với nhân dân, đối với quânđịch.” (tập 5, trang 392) Đối với bộ đội: chính trị viên phải săn sóc luôn luônđến sinh hoạt vật chất của họ, ăn, mặc, ở, nghỉ, tập luyện, công tác, sức chiếnđấu Về mặt tinh thần, phải săn sóc đến nâng cao kỷ luật, bài trừ hủ hoá, pháttriển văn hoá và đường lối chính trị trong bộ đội, chính trị viên cần phải biết
Trang 11rõ và báo cáo cho cấp trên biết rõ số lượng và chất lượng của bộ đội mình.Khen thưởng người tốt, chừng phạt người xấu cũng là trách nhiệm của chínhtrị viên Đối với nhân dân: nhân dân là nền tảng, là cha mẹ của bộ đội, chínhtrị viên phải làm cho dân tin, dân phục, dân yêu bộ đội Muốn như thế phảiđốc thúc bộ đội siêng giúp dân, hăng hái đánh giặc Đối với quân địch, gồm
cả binh lính Pháp cùng những người ngoại quốc và người Việt Nam trongquân đội Pháp, chính trị viên phải biết cách tuyên truyền khôn khéo thiết thực
để giác ngộ họ, lôi kéo họ về phía ta
Trên đây là những lời chỉ dẫn đầy xúc tích có ý nghĩa sâu sắc về thái độcông tác của chính trị viên đối với con người, đối với bộ đội, đối với nhân dân
và đối với binh lính địch Giải quyết đúng đắn chính xác mối quan hệ xã hội
sẽ tạo nên sức mạnh to lớn để chiến đấu và chiến thắng Sự khái quát đókhông chỉ khẳng định vị trí xã hội của đội ngũ chính uỷ, chính trị viên mà còn
là cơ sở khoa học đúng đắn để hiểu rõ và phân định đúng đắn chức năngnhiệm vụ của họ trong sự nghiệp đấu tranh cách mạng Nhất là hiện naychúng ta đang triển khai thực hiện Nghị quyết 51 của Bộ Chính trị về việc tiếptục thực hiện cơ chế lãnh đạo của Đảng, thực hiện chế độ một người chỉ huygắn với thực hiện chế độ chính uỷ, chính trị viên trong quân đội nhân dân ViệtNam
c/ Đội ngũ chính uỷ, chính trị viên không chỉ là người lãnh đạo, quản lý chỉ huy mà còn là người anh, người chị, người bạn của đội viên.
Đối với chính uỷ, chính trị viên Chủ tịch Hồ Chí Minh đòi hỏi phải cónăng lực công tác, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đồng thời phải trong sáng
về đạo đức, mẫu mực về phương pháp tác phong công tác Đây là tiêu chuẩnhàng đầu của chính trị viên Bác chỉ rõ: chính trị viên là người có năng lựcđoàn kết cán bộ, đảng viên, chiến sĩ trong đơn vị thành một khối thống nhất,
có quan hệ gần gũi thân thiết dân chủ đối với quần chúng, dân chủ tập thể sâusát Bác dạy: “trời sinh ra con người ai cũng có ngũ quan để làm việc choĐảng, cho nhân dân, mắt phải siêng năng nhìn sát thực tế, quan sát kỹ tình
Trang 12hình; Mũi phải siêng ngửi những vấn đề mới mẻ; tai phải siêng nghe ý kiếnanh em bạn bè, đồng chí cấp dưới, còn phải nghe cả địch nữa để dễ bề đốiphó; chân phải đi sát quần chúng, đi sát bộ đội” (bài nói chuyên của Bác Hồtại trường võ bị Trần Quốc Tuấn 5/1946) Người ví cán bộ như “đầu óc”, độiviên như “chân tay” trong một cơ thể thống nhất Hồ Chí Minh dạy rằng: “cán
bộ không có đội viên, lãnh tụ không có quần chúng thì không làm gì được”,cán bộ dù ở cương vị nào “cũng chỉ là người đặt kế hoạch và điều kiển đánhtrận Lúc ra trận việc đặt mìn phá lô cốt đều do tay anh em đội viên làm” dovậy “cán bộ có thân đội viên như chân tay thì đội viên mới thân cán bộ nhưruột thịt” (tập 6 trang 109)
Như vậy, người chính trị viên không chỉ là người lãnh đạo, quản lý, chỉhuy mà còn là người anh, người chị, người bạn của đội viên Nói đến ngườianh, người chị, người bạn ở đây Hồ Chí Minh muốn nói đến phương pháp tácphong công tác của chính trị viên Chính vì vậy mà Người đặc biệt quan tâmxây dựng mối quan hệ đoàn kết gần gũi giữa cán bộ, chiến sĩ Bằng sự hiểubiết sâu sắc và trên cơ sở thực tiễn phong phú trong tổ chức chỉ đạo xây dựngquân đội Người phát hiện ra rằng ở một đất nước vốn là thuộc địa, nửa phongkiến thói quen lạc hậu và tư tưởng gia trưởng còn ảnh hưởng nặng nề, nhất làtrong môi trường quân sự, càng dễ nảy sinh bệnh quan liêu, chuyên quyền độcđoán, quân phiệt ở đội ngũ cán bộ, đảng viên có chức có quyền Vì thế, Ngườithường xuyên nhắc nhở cán bộ chính trị: đối với bộ đội, chính trị viên phảithân thiết như một người chị, công bình như một người anh, hiểu biết như mộtngười bạn Phong cách ứng xử của cán bộ chính trị với chiến sĩ không chỉ thểhiện tinh thần trách nhiệm cao mà còn biểu lộ thái độ tình cảm chân tình cởi
mở như những người thân thiết trong gia đình cách mạng Bác dùng hình ảnhrất dễ hiểu phù hợp với truyền thống, tập quán của dân tộc Việt Nam để giải
quyết mối quan hệ cán bộ - chiến sĩ, đó là mối quan hệ tình nghĩa “máu chảy ruột mềm” mối quan hệ giữa cán bộ - chiến sĩ như chân tay ruột thịt đó là sự
thân thiết là tình cảm của người chính trị viên với chiến sĩ Nhưng trong giải