Bài giảng Nguyên lý cơ bản X quang ngực thẳng - BS. Huỳnh Anh Tuấn

Bài giảng Nguyên lý cơ bản X quang ngực thẳng - BS. Huỳnh Anh Tuấn

NGUYÊN LÝ CƠ BẢN

X QUANG NGỰC THẲNG

Ths Bs Huỳnh Anh Tuấn

BV Hoàn Mỹ Cửu Long

Ngày 14-06-2013

Đọc x quang ngực: thực trạng

• XQ phổi là một trong những CLS được chỉ định nhiều nhất ở BV hay phòng khám

• Tài liệu hướng dẫn đọc XQ (+++)

• Thực trạng qua nhiều nghiên cứu cho thấy

nhưng lại là bệnh lý (ÂM GIẢ)

– 1-20% XQ phổi được xem là bệnh lý lại là

bình thường (DƯƠNG GIẢ)

Nguồn từ: Prof Charle Hugo Marquette, Pro Bernard Padovani

ĐH Nice Sophia Antipolis Thụy Sỹ

Phần 1:

CÁC NGUYÊN LÝ CƠ BẢN

- Nguyên lý chụp xq phổi

-Phân chia thùy phổi

-Tiêu chuẩn chất lượng PIER

Nguyên lý 2

Vật thể gần màn hình có khuynh hướng hiện rõ hơn so với các thể xa màn hình

Nguyên lý 3

Bốn đậm độ

Nguyên lý 4

Hình ảnh phim phổi= giải phẫu

TT TP

NT ĐMP Quai ĐMC

Phân chia thùy phổi (trước)

Thùy trên

Thùy giữa Thùy dưới

Thùy trên

Thùy dưới

Phân chia thùy phổi (bên)

Vị trí thùy phổi phải

Thùy

trên

Thùy giữa

Thùy dưới

Vị trí thùy phổi trái

Thùy

trên

Thùy dưới

XQ phổi: 4 tiêu chẩn chất lượng

• E : cường độ tia

• R: xoay người

1-Position: Tư thế (đường đi tia)

TIA SAU-TRƯỚC TIA TRƯỚC -SAU

2-Inspiration: hít vào đủ không?

• Cách nhớ: trước 6-sau 10

• Cách đếm xương sườn

XƯƠNG SƯỜN 1 (hình ảnh đặc biệt)

2-Inspiration: hít vào đủ không?

Tim to? Trung thất bất thường?

Chụp lại sau 1h, hít vào đầy đủ,

xq bình thường

3-Exposure: cường độ tia

4-Rotation: xoay người

Nghiêng sang trái: phổi (T) đen hơn, cột sống gần bờ ngoài xương đòn (P) hơn

Phần 2:

• CÁC LƯU Ý VỀ MỐC GIẢI PHẪU

Các mốc giải phẫu

Các đường trung thất

Đánh giá bóng tim

• Chỉ số tim ngực<0,5

• Nếu > 0,5  tim to

Đánh giá rốn phổi

• Hai rốn phổi bị lõm vào,

do nhánh trên TM phổi bắt chéo nhánh đi xuống của ĐM phổi, Điểm

giao giao = RỐN PHỔI

(HP)

• Cả 2 rốn cùng mật độ

• Rốn trái thường cao hơn rốn phải 1 cm (97%), 3% bằng nhưng không bao giờ thấp hơn

CUNG SAU XS 7

Đánh giá cơ hoành

Cơ hoành phải cao hơn trái, các góc

sườn hoành nhọn

Vòm hoành bình thường nhìn rõ

Vòm hoành phải cao hơn trái 1,5-2 cm, 1/10 trường hợp P=T nhưng không bao

giờ thấp hơn trái

Đánh giá cơ hoành

Đánh giá độ dẹt cơ hoành: cơ hoành

khoảng cách AB ít nhất 2.5cm

Các vùng “ẩn: không thấy trên xq phổi thông thường

Phần 3:

MỘT SỐ DẤU HIỆU CƠ BẢN

Dấu hiệu bóng chồng Dấu hiệu cổ-ngực

Dấu hiệu ngực-bụng Rốn phổi: dh bắt chéo-hội tụ, phủ trước-sau Dấu hiệu mức nước hơi

Dấu hiệu phế quản hơi Dấu hiệu cơ hoành liên tục

1-Dấu hiệu bóng chồng

Silhouette sign

2-Dấu hiệu cổ-ngực

U giáp sau

U giáp trước

3-Dấu hiệu ngực-bụng

3-Dấu hiệu ngực-bụng

4-Dấu hiệu bắt chéo và hội tụ

• Áp dụng cho bóng mờ vùng rốn phổi

– Dấu hiệu bắt chéo: nếu mạch máu xuyên qua bóng mờ  tổn thương

ở trước (thymome) hay sau rốn (S6)

– Dấu hiệu hộ tụ: nnếu mạch máu dừng lại quanh bờ tổn thương  tổn thương tại rốn: mạch máu

4.1 Dấu hiệu bắt chéo

4.2.Dấu hiệu hội tụ

4.3.Dấu hiệu phủ trước-phủ sau

• Nhằm xác định vị trí trước rốn hay sau rốn của tổn thương

– Nếu tổn thương xóa bỏ

bờ tim  cùng mặt phẳng tim tổn thương trước rốn

– Nếu tổn thương không xóa bỏ bờ tim  tổn thương sau tim  S6 (Nelson, Fowler)

5.Dấu hiệu mức nước hơi

Nhằm xác định tổn thương màng phổi hay của nhu mô (X quang phổi thắng và nghiêng) Kết quả A=A’  nhu mô, P khác P’  mằng phổi

5.Dấu hiệu mức nước hơi

6-Dấu hiệu phế quản hơi

7-Dấu hiệu cơ hoành liên tục

• Bóng tim tách khỏi cơ hoành là do chung

quanh nó có khí  gặp trong tràn khí trung thất

• 1-Xương đòn : sự cân xứng

• 2-Xương ức : không thấy được

• 3-Xương vai: không được chắn phế trường

• 4-Vú: 2 bên.

3-Le contenu: 2 phế trường

A: Airway

• - Airway

– Trung tâm – Chia nhánh

B: Bones (1)

• Bones

• -Xương đòn

• -Xương vai

B: Bones (3)

• Xem các đốt

sống,

E: Everthing else (1)

• E: Mọi thứ còn lại: phế trường-các ống đặt trong ngực

E: Everthing else (2)

• Xem xét 2 phế trường

E: Everthing else (3)

• 1- Ống NKQ

• 2-Ống sonde dạ dày

• 3-TMTT

1

2 3

Tiêu chuẩn xq kỹ thuật số

Theo J.GIRON; phim kỹ thuật số cần:

• 1-Thấy rõ hệ thống mạch máu

• 2-Thấy mạch máu sau thất trái và trong các góc sườn hoành, mạch máu sau gan

• 3-Thấy được 2 nhánh phế quản và carena

• 4-Thấy đươc các đường trung thất chính

• 5-Các xương sườn

Nguồn: Images Respiratoires- J.GIRON 2004

Le syndrome de New York

1 thanh niên bị

đau ngực phải và

khó thở đột ngột

Bạn phát hiện TKMP lượng nhiều bên phải

Bạn có phát hiện bệnh nhân cũng

bị TKMP bên trái không?

Đông đặc phổi (Consolidated Lung)

Đông đặc thùy trên phổi phải + phế quản hơi

Đông đặc phổi (Consolidated Lung)

Đông đặc thùy giữa: khối nằm dưới rãnh liên thùy bé + xóa bờ tim trái

Đông đặc phổi (Consolidated Lung)

Đông đặc thùy dưới phải , xóa cơ hoành phải  phim trái:

Đông đặc thùy trên phổi trái ( còn thấy cơ hoành trái)  phim nghiêng

Đông đặc phổi (Consolidated Lung)

Đông đặc phổi (Consolidated Lung)

Đông đặc Lingular : xóa bỏ bờ tim trái

Xẹp phổi Collapsed Lung, Atelectasis

• Nguyên nhân: TẮC hay KHÔNG TẮC

Xẹp thùy trên phổi phải

Xẹp thùy giữa

Xẹp thùy dưới phải

Xẹp thùy trên trái

Xẹp thùy dưới trái

Tài liệu tham khảo

• 1-R.Misra Fundamentals of CXR interpretation –

‘the basics” in “A-Z of Chest Radiology”Cambridge

• 4-J.M Dubois de Montreynaud: Lecture accélérée

de la radiographie thoracique 1996, Maloine