Tư tưởng của lê nin về nguồn gốc, bản chất, đặc điểm của chủ nghĩa cơ hội và đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội trong tác phẩm “làm gì” ý nghĩa trong xây dựng đảng ta hiện nay

Những tư tưởng đó có ý nghĩa hết sức quan trọng cho việc thành lập một chính đảngcách mạng mácxít lêninnít chân chính để lãnh đạo phong tràocông nhân, chấm dứt thời kỳ phân tán về tổ chứ

hội trong tác phẩm “Làm gì?” Ý nghĩa trong xây dựng

Nghiên cứu học thuyết về xây dựng đảng kiểu mới củaV.I.Lênin, có thể nhận thấy V.I.Lênin đã có những cống hiến

vô cùng to lớn về mặt lý luận và thực tiễn công tác xây dựngĐảng Ông đã phát triển sáng tạo lý luận khoa học của C.Mác

và Ph.Ăngghen về Đảng Cộng sản và hoàn chỉnh học thuyếtxây dựng Đảng của chủ nghĩa Mác Trong quá trình thực hiệnchủ trương thành lập một đảng kiểu mới, một trong nhữngcống hiến xuất sắc của V.I.Lênin là đã vạch rõ nguồn gốc, bảnchất, đặc điểm của chủ nghĩa cơ hội, xét lại và đã đấu tranh

kiên quyết với các trào lưu cơ hội chủ nghĩa nhằm chuẩn bị vềmặt chính trị, tư tưởng, tổ chức để thành lập Đảng Những tưtưởng của V.I.Lênin về nguồn gốc, bản chất, đặc điểm của chủnghĩa cơ hội và chống chủ nghĩa cơ hội được thể hiện tập

trung trong tác phẩm “Làm gì?” Những tư tưởng đó có ý

nghĩa hết sức quan trọng cho việc thành lập một chính đảngcách mạng mácxít lêninnít chân chính để lãnh đạo phong tràocông nhân, chấm dứt thời kỳ phân tán về tổ chức, rệu rã, tảnmạn về tư tưởng trong phong trào công nhân dân chủ- xã hộiNga Đến nay, tư tưởng đó vẫn còn nguyên giá trị trong côngtác xây dựng đảng của các Đảng Cộng sản trên thế giới, trong

đó có Đảng Cộng sản Việt Nam Tác phẩm: “Làm gì?” được

V.I.Lênin viết từ tháng 5 năm 1901, hoàn thành và xuất bảntháng 2 năm 1902

Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm:

Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX chủ nghĩa tư bản pháttriển tương đối ổn định và hoà bình, phong trào công nhânphát triển về bề rộng và có xu hướng thiên về đấu tranh nghịtrường Giai cấp tư sản đã lợi dụng hoàn cảnh cùng tồn tại

“hoà bình” với giai cấp công nhân, tìm mọi cách lũng đoạn

phong trào công nhân và làm cho chủ nghĩa cơ hội ra đời,phát triển nhanh chóng trong phong trào công nhân

Quốc tế II được thành lập (7.1889), giai đoạn đầu khiPh.Ăngghen còn sống và lãnh đạo (1889 - 1895) Ông đã kiênquyết bảo vệ chủ nghĩa Mác, đấu tranh chống xu hướng cảilương, thoả hiệp, cơ hội xét lại trong Quốc tế II, làm cho nội bộQuốc tế II ổn định Nhưng sau khi Ph.Ăngghen mất (1895),bọn cơ hội xét lại trong Quốc tế II ngóc đầu dậy chống chủ

nghĩa Mác, lũng đoạn phong trào công nhân, mưu toan biếncác đảng công nhân dân chủ - xã hội Tây Âu thành các đảng

cơ hội, cải lương, làm cho phong trào cộng sản và công nhânquốc tế bị phân hoá thành 3 trào lưu chính trị, tư tưởng khácnhau: Trào lưu cơ hội cánh hữu do Bécstanh đứng đầu, côngkhai đòi xét lại chủ nghĩa Mác, thực chất là phủ nhận chủnghĩa Mác; trào lưu phái giữa do Cauxky cầm đầu là chủ nghĩa

cơ hội dấu mặt, họ khoác áo chủ nghĩa Mác nhưng chống lạichủ nghĩa Mác; phái tả do V.I.Lênin đứng đầu kiên trì, bảo vệ

và phát triển chủ nghĩa Mác V.I.Lênin cho rằng: cả hai tràolưu cơ hội cánh hữu và phái giữa đều là bọn cơ hội chủ nghĩa,tay sai của giai cấp tư sản

Như vậy, với tình hình hoạt động của phong trào côngnhân và các đảng xã hội - dân chủ Tây Âu trong thời kỳ cuốithế kỷ XIX đầu thế kỷ XX đã cho chúng ta thấy bức tranh củaphong trào cộng sản và công nhân quốc tế đã bị những quanđiểm, tư tưởng của chủ nghĩa cơ hội lũng đoạn, làm hoen ố

Tình hình nước Nga:

Vào giữa thế kỷ XIX, nước Nga Sa hoàng mới bước vàocon đường phát triển tư bản chủ nghĩa, có chậm hơn so vớicác nước Tây Âu Nhưng đến năm 1861 khi bãi bỏ chế độnông nô thì chủ nghĩa tư bản Nga phát triển nhanh chóng.Cùng với sự phát triển chủ nghĩa tư bản ở Nga, giai cấp côngnhân Nga cũng phát triển rất nhanh Trong 25 năm (1865 -1890) chỉ tính trong các xí nghiệp đại công nghiệp, số lượngcông nhân đã phát triển từ 7 vạn lên gần một triệu rưỡi Sangđầu thế kỷ XX, số lượng công nhân tăng gần 3 triệu người

Chủ nghĩa tư bản phát triển, chế độ nông nô bị bã bỏ,nhưng giai cấp công nhân và nông dân Nga bị cả tư bản vàphong kiến dưới chế độ Sa hoàng bóc lột thậm tệ Giai cấpcông nhân và nông dân Nga không được hưởng một chútquyền tự do chính trị nào Từ những năm 70, 80 của thế kỷXIX giai cấp công nhân Nga bắt đầu thức tỉnh, phong trào đấutranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Nga diễn

ra rất mạnh mẽ, song đều bị thất bại, vì các cuộc đấu tranh

đó đều mang tính tự phát

Do yêu cầu khách quan của phong trào công nhân Nga,các tổ chức chính trị đầu tiên của giai cấp công nhân Nga

được thành lập: Năm 1875 “Hội liên hiệp công nhân miền

Nam Nga” thành lập ở Ôđétxa; năm 1878 “Hội liên hiệp công nhân miền Bắc Nga” thành lập ở Pêtécbua, nhưng hai tổ chức

đầu tiên này của giai cấp công nhân Nga đều bị chính phủNga Hoàng thẳng tay đàn áp và làm tan rã Tuy bị Nga Hoàngđàn áp dã man, nhưng phong trào công nhân vẫn khôngngừng phát triển, chỉ trong 5 năm (1881 - 1886) có tới 48cuộc bãi công nổ ra với số công nhân tham gia lên đến 8 vạnngười Tuy bị Sa hoàng đàn áp dã man, nhưng phong tràocông nhân ngày càng lên cao

Nhờ cao trào công nhân lên cao và chịu ảnh hưởng củaphong trào công nhân Tây Âu các tổ chức mác xít đầu tiênđược thành lập ở Nga

Năm 1883 nhóm “Giải phóng lao động” được

thành lập ở Giơnevơ (Thuỵ Sĩ) do PlêKhanốp lãnh đạo Nhómnày đã tích cực dịch và truyền bá lý luận Mác vào nước Nga

nhưng bị phái “dân tuý” cản trở Phái “dân tuý” cho rằng việc

đưa chủ nghĩa Mác vào Nga là làm phá sản nước Nga Theo

họ, sự nghiệp cách mạng ở nước Nga phải do giai cấp nông

dân lãnh đạo Thực chất phái “dân tuý” mưu toan làm lạc

hướng cuộc đấu tranh của quần chúng lao động chống lại giaicấp áp bức bóc lột, làm cho giai cấp công nhân Nga khôngnhận thức được vai trò sứ mệnh lịch sử của mình, đồng thờikìm hãm việc thành lập một chính đảng độc lập của giai cấpcông nhân

Nhóm “Giải phóng lao động” đã tích cực đấu tranh chống phái “dân tuý” song lại phạm những sai lầm là không đả động gì

đến vai trò của giai cấp nông dân trong cách mạng, nhóm nàycho rằng: giai cấp tư sản tự do Nga có thể ủng hộ cách mạng.Mặt khác, tuy đã tích cực truyền bá chủ nghĩa Mác vào nước Nganhưng họ chưa hề liên hệ với phong trào công nhân, do đó họmới thành lập được đảng dân chủ xã hội Nga trên lý thuyết,chưa kết hợp chủ nghĩa xã hội khoa học với phong trào côngnhân

Tình hình các tổ chức cách mạng của giai cấp công nhân Nga:

Lần đầu tiên, năm 1895, V.I.Lênin thống nhất các tổ

chức mác xít ở Pêtécbua, lập ra “Hội liên hiệp đấu tranh giải

phóng giai cấp công nhân” Nhưng ngay sau đó tổ chức này bị

chính phủ Nga Hoàng đàn áp, khủng bố,V.I.Lênin và các nhàlãnh đạo của Hội bị bắt Ban lãnh đạo của Hội có sự thay đổilớn và đã theo đuổi một đường lối chính trị sai lầm, cải lương

cơ hội Họ chủ trương: công nhân chỉ nên đấu tranh về kinh tếchống lại bọn chủ, còn đấu tranh về chính trị là công việc củagiai cấp tư sản tự do và quyền lãnh đạo cuộc đấu tranh đó

nên để cho giai cấp tư sản tự do Đây chính là tư tưởng của

phái “kinh tế”, bao gồm các phần tử cơ hội, thoả hiệp đầu tiên

trong hàng ngũ các tổ chức mác xít ở Nga chống chủ nghĩaMác, phủ nhận sự thành lập chính đảng của giai cấp côngnhân, muốn biến giai cấp công nhân thành vật phụ thuộc vềchính trị của giai cấp tư sản Do đó, V.I.Lênin yêu cầu phải

đánh bại phái "kinh tế" mới thành lập ra chính đảng của giai

cấp công nhân được

Mùa xuân năm 1898, một số nhóm mác xít đã nhóm họp

ở Minxcơ tiến hành Đại hội lần thứ nhất, tuyên bố thành lậpĐảng công nhân dân chủ - xã hội Nga Đai hội đã bầu ra đượcBan chấp hành, nhưng Đại hội chưa thông qua được cươnglĩnh và điều lệ Đại hội vừa kết thúc thì toàn bộ Ban chấp hànhTrung ương bị bắt Do đó, trên thực tế, Đảng vẫn chưa đượchình thành Đại hội lần thứ nhất của Đảng công nhân dân chủ

- xã hội Nga không thành công làm cho sự dao động về tưtưởng, phân tán về tổ chức của phong trào công nhân và cácnhóm mác xít ở Nga càng biểu hiện rõ Việc thành lập mộtĐảng tập trung thống nhất của giai cấp công nhân Nga lúcnày gặp nhiều khó khăn: Chính quyền Sa hoàng đàn áp dãman phong trào cách mạng chúng dùng mọi thủ đoạn như bỏ

tù, cho đi đầy các cán bộ ưu tú của Đảng; Một số lớn các banchấp hành ở các địa phương và cán bộ địa phương quen làmviệc trong tình trạng lộn xộn về tư tưởng, phân tán về tổ chức,nên không thấy được sự cần thiết, cấp bách của một đảngthống nhất tập trung; Trong Đảng lúc đó có một nhóm có cơ

quan ngôn luận riêng( như: báo Tư tưởng công nhân và báo

Sự nghiệp công nhân) đòi bào chữa về mặt lý luận cho sự dao

động về tư tưởng, phân tán về tổ chức, họ phản đối việc thànhlập một chính đảng cách mạng tập trung thống nhất Nhóm

đó chính là phái “kinh tế” trong đảng công nhân dân chủ- xã

hội Nga, thực chất họ đã phủ nhận vai trò của lý luận cáchmạng; sùng bái tính tự phát của phong trào công nhân; phủnhận vai trò lãnh đạo của Đảng đối với phong trào công nhân;phủ nhận cách mạng vô sản và chuyên chính vô sản

Theo Lênin, muốn thành lập một chính đảng cách mạngtập trung thống nhất, trước hết phải đánh bại các quan điểm

tư tưởng cơ hội của phái “kinh tế” biểu hiện chủ nghĩa cơ hội

Béstanh ở Nga

Với mục đích đấu tranh chống lại và đánh bại những

khuynh hướng cơ hội chủ nghĩa của phái “kinh tế” - biến

tướng của chủ nghĩa cơ hội quốc tế ở Nga, đồng thời cũng đểchống lại chủ nghĩa cơ hội quốc tế, đặt những cơ sở về tưtưởng cho việc thành lập một chính đảng tập trung thốngnhất của giai cấp công nhân để lãnh đạo phong trào côngnhân chống giai cấp tư sản, lật đổ chủ nghĩa tư bản, V.I.Lênin

đã tập hợp các bài viết trong báo Tia lửa với nhan đề Bắt đầu

từ đâu? thành tác phẩm Làm gì?

Tác phẩm Làm gì? được kết cấu gồm: Lời tựa và 5

chương, phần kết luận và phụ lục Tư tưởng cơ bản được trìnhbày trong tác phẩm là: Vạch trần bản chất, nguồn gốc, đặc

điểm của phái “kinh tế”; khẳng định vai trò lý luận cách mạng

đối với phong trào công nhân và Đảng công nhân dân chủ - xãhội Nga; chỉ rõ vai trò của Đảng là giáo dục tổ chức lãnh đạophong trào công nhân, đưa yếu tố tự giác vào phong trào côngnhân và khắc phục tính tự phát của phong trào đó, đồng thời

phê phán tệ sùng bái tính tự phát của chủ nghĩa cơ hội; vạch

trần bản chất cơ hội, cải lương của phái “kinh tế”, chỉ ra sự

khác nhau căn bản về quan điểm, nhiệm vụ chính trị của đảng

kiểu mới của giai cấp công nhân với phái “kinh tế” - biểu hiện

của đảng kiểu cũ; đấu tranh chống những quan điểm cơ hội,

xét lại của phái "kinh tế", của chủ nghĩa cơ hội quốc tế về vấn

đề tổ chức, đồng thời khẳng định đặc trưng về tổ chức củađảng kiểu mới ở Nga và nêu lên vấn đề phải có kế hoạch xâydựng một tờ báo chính trị trong toàn nước Nga

Như vậy, nội dung cơ bản của tác phẩm “Làm gì?” chủ

yếu được V.I.Lênin đưa ra là: Đấu tranh với chủ nghĩa cơ hội trên các lĩnh vực chính trị, tư tưởng và tổ chức để khẳng định tính tất yếu phải thành lập ra chính đảng độc lập của giai cấp công nhân, một đảng tập trung thống nhất, mang tính chất toàn quốc.

Trong khuôn khổ một bài thu hoạch, tác giả tập trung

làm rõ: “ Tư tưởng của V.I Lênin về nguồn gốc, bản chất, đặc điểm của chủ nghĩa cơ hội và đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội trong tác phẩm “Làm gì?” ý nghĩa trong xây dựng Đảng ta hiện nay”.

Tư tưởng đó được thể hiện rõ ngay từ chương thứ nhất:

Chủ nghĩa giáo điều và tự do phê bình Lênin đã phê phán

Béstanh cho rằng chủ nghĩa Mác là giáo điều, và tự do phêbình là thủ đoạn của Béstanh nhằm phủ nhận chủ nghĩa Mác

Lê nin đã vạch trần nguồn gốc, bản chất, đặc điểm và tác hại

của chủ nghĩa cơ hội nói chung, của phái “ kinh tế” nói riêng,

nêu rõ trách nhiệm của những người cách mạng đồng thời

khẳng định vai trò của lý luận cách mạng( chủ nghĩa Mác) đốivới phong trào công nhân và Đảng Cộng sản.

Về nguồn gốc của chủ nghĩa cơ hội, theo V.I.Lênin: Chủnghĩa cơ hội đã xuất hiện từ rất sớm trong phong trào cộngsản và công nhân quốc tế Trong giai đoạn khi sự ảnh hưởngcủa chủ nghĩa Mác chưa rộng lớn thì những kẻ cơ hội chủnghĩa đứng ngoài hàng ngũ của những người mác xít đểchống lại chủ nghĩa Mác Nhưng đến cuối thế kỷ XIX, chủnghĩa Mác trở thành một trào lưu tư tưởng tiến bộ nhất củaloài người, ngày càng mở rộng và ảnh hưởng trong phong tràocông nhân, buộc những kẻ thù của chủ nghĩa Mác phải khoác

áo những người mácxít để chống lại chủ nghĩa Mác Đặc biệtsau khi Ph.Ăngghen mất (1895), bọn cơ hội chủ nghĩa đứngđầu là Bécstanh trong Quốc tế II đã xuyên tạc, phủ nhận chủnghĩa Mác, chủ trương biến các Đảng dân chủ - xã hội Tây Âuthành các Đảng cải lương, cơ hội, thực chất là sự giữ lại hìnhthức nhưng tước bỏ nội dung, linh hồn của chủ nghĩa Mácnhằm phục vụ cho lợi ích của giai cấp tư sản Bécstanh đãphủ nhận khả năng có thể đem lại cho chủ nghĩa xã hội cơ sởkhoa học, phủ nhận những mâu thuẫn ngày càng trầm trọngtrong lòng xã hội tư bản Bécstanh còn kiên quyết phủ nhận

sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản, phủ nhận chuyên chính

vô sản Theo Lênin, sự ra đời của chủ nghĩa cơ hội xét lạikhông phải là ngẫu nhiên, mà nó có nguồn gốc từ tình hìnhkinh tế, lịch sử, xã hội từ chế độ tư bản chủ nghĩa trong giaiđoạn nửa cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX:

Về nguồn gốc kinh tế, đó là sự mua chuộc của giai cấp tư

sản đối với các tầng lớp trên của giai cấp công nhân (vô sản

quí tộc) bằng hình thức siêu lợi nhuận thuộc địa Thông quacác hình thức kinh tế để làm thoái hoá biến chất họ, làm cho

họ quên lãng vai trò, sứ mệnh lịch sử của mình, thực chất làlàm suy yếu phong trào công nhân

Về nguồn gốc lịch sử, đó là thời kỳ chủ nghĩa tư bản phát

triển tương đối ổn định, hoà bình, các hình thức đấu tranhnghị trường, đấu tranh trong các câu lạc bộ được sử dụng phổbiến trong phong trào công nhân Thông qua đó giai cấp tưsản cài cắm những phần tử cơ hội vào phong trào công nhânnhằm lũng đoạn phong trào

Về nguồn gốc xã hội, đó là sự tham gia đông đảo của

tầng lớp thanh niên trí thức, tiểu tư sản chưa thực sự giác ngộchủ nghĩa Mác vào đảng công nhân dân chủ - xã hội Theo

V.I.Lênin đó là sự tham gia của “các viện sĩ” vào các đảng dân chủ - xã hội, khi mà chủ nghĩa Mác trở thành trào lưu “mới

lạ”, nhạy cảm với thanh niên, các đảng dân chủ - xã hội là tổ

chức chính trị đương thời Khi chủ nghĩa Mác đã trở thành một

cái “mốt” rất hấp dẫn đối với tầng lớp thanh niên tiểu tư sản

trí thức

Về bản chất, chủ nghĩa cơ hội xuất hiện vào cuối thế kỷ

XIX và phát triển mạnh vào đầu thế kỷ XX trong hàng ngũnhững người mác xít, đó là sự phản ánh cuộc đấu tranh giaicấp giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản trong nội bộ phongtrào cộng sản của phong trào công nhân Chủ nghĩa cơ hộikhông công khai phủ nhận chủ nghĩa Mác, nhưng xuyên tạcchủ nghĩa Mác, khoác áo chủ nghĩa Mác nhưng lại chống lạichủ nghĩa Mác, chỉ giữ hình thức, giũ bỏ nội dung, giữ thể xác,giũ bỏ linh hồn của chủ nghĩa Mác

Núp dưới chiêu bài “tự do phê bình” chúng xuyên tạc

những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác, cho chủ nghĩa

Mác là “giáo điều”, “cũ kỹ”cần phải xét lại Chúng phủ nhận

học thuyết đấu tranh giai cấp, phủ nhận sứ mệnh lịch sử củagiai cấp vô sản, phủ nhận chuyên chính vô sản, phủ nhận bạolực cách mạng, cách mạng xã hội Sau khi Ăng ghenmất(1895), Béstanh lên đứng đầu Quốc tế 2 và trở thành tênđầu sỏ của chủ nghĩa cơ hội xét lại

Lênin đã chỉ ra rằng thủ đoạn tự do phê bình của phái “

kinh tế” là khuynh hướng phê bình theo hệ tư tưởng tư sản

vào phong trào công nhân, biến các đảng dân chủ –xã hộithành các đảng cơ hội, cải lương Trong khi đó, đảng dân chủ-

xã hội là sản phẩm của sự kết hợp của chủ nghĩa Mác vớiphong trào công nhân, từ năm 1895 về trước là đảng mácxítchân chính, sau năm 1895 do chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa

cơ hội nên chuyển thành đảng cải lương Từ đó Lênin gọi làđảng kiểu cũ Sau khi Quốc tế III ra đời, đảng dân chủ- xã hộiNga phân hoá thành 2 phái: cánh tả là đảng cộng sản(đảngkiểu mới): cánh hữu là đảng dân chủ-xã hội(đảng kiểu cũ)

Phái“ kinh tế” ở Nga được biểu hiện dưới hình thức “chủ

nghĩa kinh tế”, là biến tướng của chủ nghĩa cơ hội xét lại,

khoác áo chủ nghĩa Mác nhưng phản bội lại chủ nghĩa Mác, làchủ nghĩa Béstanh ở Nga Như vậy, Chủ nghĩa cơ hội về bảnchất là kẻ phản bội chủ nghĩa Mác, tay sai của chủ nghĩa tưbản, do chủ nghĩa tư bản nuôi dưỡng, có nguồn gốc kinh tế,

xã hội và lịch sử từ chế độ tư bản chủ nghĩa

Đặc điểm của chủ nghĩa cơ hội ở Nga, V.I Lênin cho

rằng: chủ nghĩa cơ hội được biểu hiện dưới nhiều màu sắc

khác nhau tuỳ thuộc vào từng đặc điểm của từng quốc gia,dân tộc nhưng về nội dung, bản chất chính trị- xã hội thìchúng giống hệt nhau Đó là sợ công bố, sợ công khai, sợ phêbình; về tư tưởng, họ tầm thường hoá chủ nghĩa Mác; về chínhtrị là sách lược thiếu kiên định, cải lương với giai cấp tư sản,

họ hạ thấp, thu hẹp mục tiêu đấu tranh của phong trào công

nhân ở “chủ nghĩa công liên”, từ bỏ cách mạng vô sản,

chuyên chính vô sản; về hình thức đấu tranh giai cấp, chỉ đấutranh kinh tế, ham mê quy mô tiểu tổ, phường hội, bỏ quy môtập trung thống nhất; về tổ chức, họ phủ nhận tính tiên phonggương mẫu của Đảng và hạ thấp hình thức tổ chức của Đảngngang hàng với các tổ chức khác của giai cấp công nhân.Đồng thời chủ nghĩa cơ hội có khả năng tồn tại dai dẳng, dướinhiều bộ mặt và hình thức khác nhau, mập mờ, ít dứt khoát,

có tác hại ảnh hưởng lớn đối với sự nghiệp cách mạng của giaicấp công nhân Nga và đảng kiểu mới ở nước Nga

Theo Lênin, Đảng cách mạng và những người cách mạngphải đánh bại bọn cơ hội, phải làm lại công tác lý luận, phải

đấu tranh chống lại phái “kinh tế”, phải khắc phục tình trạng

phân tán, tản mạn, dao động trong phong trào công nhân dânchủ- xã hội Nga

Đi từ phân tích, xem xét nguồn gốc, bản chất, đặc điểm

của chủ nghĩa cơ hội xét lại, V.I.Lênin chỉ ra: “Những biểu hiện

của chủ nghĩa cơ hội quốc tế hiện đại thay đổi tuỳ theo đặc điểm dân tộc, nhưng chủ nghĩa cơ hội thì bất cứ ở đâu, cũng giống hệt như nhau về nội dung xã hội và chính trị ở nước này, những người cơ hội chủ nghĩa tập hợp nhau lại từ lâu dưới ngọn cờ riêng biệt; ở nước kia, họ coi thường lý luận, và

trên thực tiễn, tiến hành chính sách của phái xã hội cấp tiến;

ở nước thứ ba, một số đảng viên đảng cách mạng nhảy sang hàng ngũ cơ hội chủ nghĩa và cố gắng đạt mục đích của họ, không phải bằng cách đấu tranh công khai cho những nguyên tắc và cho một sách lược mới, mà bằng cách làm cho đảng họ dần dần bị đồi bại một cách tuần tự, không thể cảm thấy được và không thể trừng phạt được, nếu có thể nói như thế; sau hết, ở nước thứ tư, những kẻ đào ngũ ấy dùng cũng những phương pháp như thế trong cảnh đen tối của sự nô dịch chính trị, với những mối quan hệ hoàn toàn độc đáo giữa hoạt động “hợp pháp” và hoạt động “bất hợp pháp”…”1, và

V.I.Lênin đi đến kết luận: “Lấy tự do phê bình và chủ nghĩa

Bécstanh làm điều kiện đoàn kết những người dân chủ - xã hội Nga mà không phân tích những biểu hiện cụ thể và những kết quả đặc biệt của chủ nghĩa Béc-stanh Nga, như thế là nói

để không nói gì cả” 2 V.I.Lênin đã kiên quyết phê phán, đấu

tranh chống lại khuynh hướng cơ hội chủ nghĩa của phái “kinh

tế” trên tất cả các lĩnh vực: chính trị, tư tưởng và tổ chức

Về mặt tư tưởng, theo V.I.Lênin: phái “kinh tế” đã có

những luận điệu lừa dối giai cấp công nhân, họ nêu lên rằng

hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa có thể phát sinh từ phong trào tựphát của giai cấp công nhân, họ sùng bái tính tự phát củaphong trào công nhân Thật ra, hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩakhông phải phát sinh từ phong trào tự phát mà từ nền tảngcủa cơ sở lí luận cách mạng, khoa học V.I.Lênin cho rằngkhông chịu thừa nhận quan điểm đó tức là vạch đường cho hệ

1 V.I.Lênin, toàn tập, tâp6, Nxb Tiến bộ Mátxcơva, tr 18.

2 V.I.Lênin: Sđd, T.6, tr.18

tư tưởng tư sản thâm nhập vào phong trào công nhân, là thủtiêu sự kết hợp giữa chủ nghĩa xã hội khoa học với phong tràocông nhân, tức là thủ tiêu vai trò lãnh đạo của Đảng, là phảnbội lại giai cấp công nhân.

V.I.Lênin đã kịch liệt phê phán quan điểm của phái “kinh

tế” khi cho những người mácxít là đã “đánh giá quá cao hệ tư tưởng” và đánh giá quá đáng vai trò của yếu tố tự giác Theo

họ: “Phong trào thuần tuý công nhân, tự nó, cũng có khả

năng tạo ra và sẽ tạo ra cho nó một hệ tư tưởng độc lập, chỉ cần là công nhân “giành được vận mệnh của mình trong tay những người lãnh đạo”…”3 V.I.Lênin cho đó là một quan điểm

sai lầm hết sức nghiêm trọng

Sau khi phân tích sâu sắc, với những luận cứ khoa học,

V.I.Lênin đi đến kết luận : “Đã không thể có một hệ tư tưởng

độc lập, do chính ngay quần chúng công nhân xây dựng nên trong quá trình phong trào của họ, thì vấn đề đặt ra chỉ là như thế này: hệ tư tưởng tư sản hoặc hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa Không có hệ tư tưởng trung gian (vì nhân loại không tạo ra một

hệ tư tưởng “thứ ba” nào cả; ) Vì vậy, mọi sự coi nhẹ hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa, mọi sự xa rời hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa đều có nghĩa là tăng cường hệ tư tưởng tư sản"4

Về chính trị, vấn đề này được V.I.Lênin đề cập khá đầy đủ,

toàn diện trong chương ba: Chính trị công liên chủ nghĩa và