Tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo của đảng ta trong lựa chọn phương pháp cách mạng phù hợp với quá trình đổi mới ở việt nam

pháp cách mạng phù hợp với quá trình đổi mới ở Việt Nam.Đại hội IX của Đảng đã khẳng định: "Đối với nước ta thế kỷ XX là thế kỷ của những biến đổi to lớn, thế kỷ đấu tranh oanh liệt giàn

pháp cách mạng phù hợp với quá trình đổi mới ở Việt Nam.

Đại hội IX của Đảng đã khẳng định: "Đối với nước ta thế kỷ XX là thế

kỷ của những biến đổi to lớn, thế kỷ đấu tranh oanh liệt giành độc lập tự dothống nhất Tổ quốc và xây dựng chủ nghĩa xã hội, thế kỷ của những chiếncông và thắng lợi có ý nghĩa lịch sử và thời đại"1 Một trong ba thắng lợi vĩđại của cách mạng Việt Nam là "Thắng lợi của sự nghiệp đổi mới và từngbước đưa đất nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội”2 Thắng lợi đó gắn liền với sựlãnh đạo sáng suốt và tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo của Đảng cộng sảnViệt nam trong sự nghiệp đổi mới Kế thừa những thành tựu và kinh nghiệmxây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc khi còn chiến tranh và trong nhữngnăm đầu sau khi nước nhà thống nhất, trải qua quá trình tìm tòi, khảo nghiệmsáng kiến của nhân dân, Đảng ta đã khởi sướng ra và lãnh đạo thực hiệnđường lối đổi mới, xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc phù hợp vớithực tiễn Việt Nam và bối cảnh quốc tế mới"3

Thắng lợi của công cuộc đổi mới là to lớn, rất quan trọng đưa cáchmạng Việt Nam sang thời kỳ mới, thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiệnđại hoá đất nước, nâng cao vị thế cách mạng nước ta và Đảng Cộng sản ViệtNam trên trường quốc tế Kết quả đó đã khảng định tinh thần độc lập, tự chủ,sáng tạo trong lãnh đạo, chỉ đạo sự nghiệp đổi mới Nội dung cốt lõi độc lập,

tự chủ, sáng tạo của Đảng trong công cuộc đổi mới:

- Độc lập, tự chủ, sáng tạo tìm con đường quá độ thích hợp đi lên chủnghĩa xã hội

- Độc lập, tự chủ, sáng tạo trong việc xác định lực lượng cách mạng

1 ĐCSVN, Văn kiện ĐHĐB toàn quốc lần thứ IX, Nxb CTQG,H2001, tr 62

2 ĐCSVN, Văn kiện ĐHĐB toàn quốc lần thứ IX, Nxb CTQG,H2001, tr 6

3 ĐCSVN, Văn kiện ĐHĐB toàn quốc lần thứ IX, Nxb CTQG,H2001, tr 63

- Độc lập, tự chủ, sáng tạo trong việc xác định phương pháp cách mạng.

- Độc lập, tự chủ, sáng tạo trong việc giải quyết mối quan hệ giữa cáchmạng Việt nam và cách mạng thế giới

- Độc lập, tự chủ, sáng tạo trong việc lựa chọn con đường đi lên chủnghĩa xã hội ở Việt Nam

Một trong nội dung thu hoạch xin phân tích làm rõ là: Lựa chọnphương pháp cách mạng thích hợp trong quá trình đổi mới

1 Cơ sở và quá trình của việc lựa chọn phương pháp cách mạng thích hợp trong quá trình đổi mới.

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng của Đảng không có lĩnh vực nàođòi hỏi tính độc lập, tự chủ, sáng tạo cao như việc xác định phương pháp cáchmạng Vì vậy, để xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội việc lựa chọn phươngpháp cách mạng thích hợp là vấn đề hết sức quan trọng, nó bảo đảm cho cáchmạng giành được những thắng lợi to lớn

Trong tác phẩm Tuyên ngôn Cộng sản Đảng đã được C.Mác vàPh.Ăngghen viết: "Trong những nước khác nhau, những biện pháp ấy dĩnhiên sẽ khác nhau rất nhiều"4 Hai ông đã nêu ra một luận điểm quan trọng

có tính chất phương pháp luận cho việc vận dụng lý luận cách mạng vào hoàncảnh cụ thể "Tuyên ngôn" đã giải thích rõ rằng, bất cứ ở đâu và bất cứ lúcnào, việc áp dụng những nguyên lý đó cũng phải tuỳ theo hoàn cảnh lịch sửđương thời và do đó, không nên quá câu nệ vào những biện pháp cách mạng.Đồng thời V.I.Lê nin đã chỉ rõ: "Tất cả các dân tộc đều sẽ đi đến chủ nghĩa xãhội, đó là điều không tránh khỏi, nhưng tất cả các dân tộc đều tiến tới chủnghĩa xã hội không phải một cách hoàn toàn giống nhau Mỗi dân tộc sẽ đưađặc điểm của mình vào hình thức này hay hình thức khác của chế độ dân chủ,vào loại này hay loại khác của chuyên chính vô sản, vào nhịp độ này hay nhịp

4 Mác - Ăng ghen, toàn tập, Nxb Sự thật, H1987, tập 4, tr 595

độ khác của việc cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với các mặt khác nhau của đờisống xã hội"5

Trung thành với chủ nghĩa Mác-Lê nin và vận dụng sáng tạo vào điềukiện hoàn hoàn cảnh của nước ta, Hồ Chí Minh đã căn dặn chúng ta: "Học tậpchủ nghĩa Mác-Lê nin là học tập cái tinh thần xử trí mọi công việc, đối vớimọi người và đối với bản thân mình; là học tập chân lý phổ biến của chủnghĩa Mác -Lê nin để áp dụng một cách sáng tạo vào hoàn cảnh cụ thể nước

ta Học để mà làm, lý luận đi đôi với thực tiễn"6 Thực tế cho thấy, không baogiờ có phương pháp cách mạng đúng cho mọi hoàn cảnh, mọi điều kiện dù ởnước này hay nước khác, thời kỳ này hay thời kỳ khác thì phương pháp cáchmạng đúng phải đạt được tiêu chí sau đây:

Thứ nhất: Phương pháp cách mạng đúng phải đáp ứng được nhu cầulịch sử đòi hỏi

Thứ hai: Phương pháp cách mạng đúng phải cho phép huy động lựclượng lớn tham gia cách mạng

Thứ ba: Phương pháp cách mạng đúng phải triệt để lợi dụng mâu thuẫn,phân hoá kẻ thù

Thứ tư: Phương pháp cách mạng đúng là phương pháp ấy đưa cáchmạng đến thắng lợi nhanh nhất, đỡ tốn kém, đạt hiêụ quả cao

Tư tưởng đó Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vận dụng một cáchsáng tạo ngay từ ngày thành lập Đảng trong Cương lĩnh chính trị năm 1930 đãthể hiện rõ tinh thần độc lập, tự chủ sáng tạo trong xác định con đường cứunước và phương pháp cách mạng của nước ta, trong đấu tranh tổng khởi nghĩagiành chính quyền 1945, trong xác định hình thức đấu tranh trong khángchiến chống Pháp và chống Mỹ, nhất là về xác định hình thức đấu tranh vũ

5 V.I.Lê nin, toàn tập, tập 30, Nxb Tiến bộ, M1981, tr 160

6 HCM, toàn tập, Nxb CTQG, H1996, tập 9, tr 292

trang và đấu tranh chính trị cho phù hợp với từng thời kỳ của cách mạng vàtừng vùng chiến lược của của mỗi miền.

Như vậy, việc xác định đúng mục tiêu, phương hướng của mỗi thời kỳcách mạng là vấn đề có ý nghĩa quyết định trước tiên bảo đảm cho cách mạngthắng lợi Nhưng bằng con đường nào, với những hình thức, bước đi, cáchlàm như thế nào để thực hiện mục tiêu, phương hướng đã định, vấn đề nàycũng rất quan trọng Kinh nghiệm cho thấy: "Phong trào cách mạng có khidẫm chân tại chỗ, thậm chí thất bại nữa, không phải vì thiếu phương hướng vàmục tiêu rõ ràng, mà chủ yếu vì thiếu phương pháp cách mạng thích hợp"7

Thực tiễn ở Liên Xô và Đông Âu cho thấy các nước đó đã không cóđược một phương pháp cách mạng thích hợp nên công cuộc cải tổ, cải cách đãthất bại, Đảng Cộng sản đã mất quyền lãnh đạo đất nước Hiện nay, sự nghiệpđổi mới của Đảng và nhân dân ta lại diễn ra trong bối cảnh tình hình có nhiềubiến đổi sâu sắc: cách mạng khoa học công nghệ tiếp tục phát triển với nhip

độ ngày càng cao; xu thế toàn cấu hoá về kinh tế lôi cuốn ngày càng nhiềunước tham gia; cuộc đấu tranh dân tộc, đấu tranh giai cấp và cuộc chiếnchống khủng bố vẫn tiếp tục diến ra gay gắt và phức tạp Trong bối cảnh đó,Đảng ta phải nêu cao tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo để nắm được thời cơ,vượt qua thách thức đưa công cuộc đổi mới đi lên giành thắng lợi Có đượcthắng lợi trong sự nghiệp đổi mới, là cả một quá trình lãnh đạo của ĐảngCộng sản Việt Nam đã phải trải qua một quá trình tìm tòi, thử nghiệm, đấutranh tư tưởng và tổng kết thực tiễn rất gian khổ mới hình thành đường lối đổimới của Đảng, từ những bước đột phá cục bộ về đổi mới tư duy kinh tế đếnhình thành và từng bước hoàn thiện đường lối đổi mới toàn diện đồng bộ vàtriệt để Nghị quyết Trung ương 6 khoá IV (8/1979) được đánh dấu là bướcđột phá, nó là người mở đường cho quá trình đổi mới với chủ trương vàquyết tâm của Đảng làm cho sản xuất "bung ra" do đó đã giải quyết được

7 Lê Duẩn, Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng… Nxb Sự thật, H1976, tr 34

nhiều vấn đề về kinh tế đời sống, xã hội Hội nghị đã tập trung vào nhữngbiện pháp nhằm khắc phục những yếu kém trong quản lý kinh tế và cải tạo xãhội chủ nghĩa; điều chỉnh những chủ trương, chính sách kinh tế, phá bỏ ràocản, mở đường cho sản xuất phát triển

Trên lĩnh vực nông nghiệp: Năm 1980 Đảng có chủ trương khoán thíđiểm sau đó (1/1981) có chỉ thị 100CT/TW của Ban Bí thư về cải tiến côngtác khoán, mở rộng khoán sản phẩm đến nhóm và người lao động Khoán 100

đã bước đầu tạo ra một động lực mới trong sản xuất nông nghiệp, song trongqua trình thực hiện đã bộc lộ những hạn chế mà cần phải khắc phục Do vậyđến tháng 4/1988 mới có chỉ thị khoán 10 để đảm bảo tính ổn định trong sảnxuất nông nghiệp

Trên lính vực công nghiệp, bước đầu xác định quyền tự chủ của cơ sởtrong sản xuất, kinh doanh với chủ trương ba phần kế hoạch: Nhà nước giao

có vật tư bảo đảm; xí nghiệp tự làm; phần sản phẩm phụ theo Quyết định25/CP (1/1981) của Hội động Chính phủ, cùng với quyết định 26/CP về việc

mở rộng hình thức trả lương khoán, lương sản phẩm và vận dụng hình thứctiền thưởng trong các đơn vị sản xuất kinh doanh được áp dụng

Như vậy trong giai đoạn 1979 đến 1981 những chủ trương giải quyếtnhững vấn đề cấp bách mang tính chất tình thế nhưng đưa lại hiệu quả rất cao,

nó hé mở những tư duy đầu tiên cho quá trình đổi mới: về tư tưởng sản xuấthàng hoá, tư tưởng kinh tế nhiều thành phần và cơ chế thị trường Những chủtrương đều đạt những kết quả, nhưng chưa vững chắc, nẩy sinh tiêu cực mới,

nó chưa đủ sức tháo gỡ tình hình đặt ra, đòi hỏi phải tìm phương hướng đổimới tốt hơn Từ yêu cầu trên đòi hỏi phải đổi mới đồng bộ, toàn diện, triệt để

Bước đột phát thứ hai là trên cơ sở Đại hội V của Đảng đã hình thành

tư duy mới và quan niệm mới về chủ nghĩa xã hội, Hội nghị Trung ương 8khoá V (6/1985) với chủ trương dứt khoát xoá bỏ cơ chế tập trung quan liêu,bao cấp, thực hiện cơ chế một giá; xoá bỏ chế độ cung cấp hiện vật theo giá

thấp; chuyển mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh sang cơ chế hạch toán kinhdoanh xã hội chủ nghĩa; chuyển ngân hàng sang nguyên tắc kinh doanh Điểmquan trọng là Hội nghị đã thừa nhận sản xuất hàng hoá và những quy luật củasản xuất hàng hoá Tháng 9/1985 cuộc tổng điều chỉnh giá, lương, tiền đượcthực hiện Nhưng quá trình thực hiện: tiền, lương, giá không phù hợp làm chođất nước lún sâu vào khủng hoảng làm cho lạm phát năm 1986 lên đến774,7% Từ tình hình kinh tế xã hội như vậy, tháng 8/1986 Bộ Chính trị đã cókết luận đối với một số vấn đề thuộc về quan điểm kinh tế: Trong bố trí cơcấu kinh tế, cơ cấu đầu tư, phải lấy nông nghiệp làm mặt trận hàng đầu, ra sứcphát triển công nghiệp nhẹ, công nghiệp nặng được phát triển có chọn lọc;trong cải tạo xã hội chủ nghĩa, xác định cơ cấu kinh tế nhiều thành phần làmột đặc trưng của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội; trong cơ chế quản lýkinh tế lấy kế hoạch làm trung tâm, nhưng đồng thời phải sử dụng đúng quan

hệ hàng hoá- tiền tệ, dứt khoát xoá cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, chínhsách giá phải vận dụng quy luật giá trị, tiến tới thực hiện cơ chế một giá

Đại hội VI (12/1986) đánh dấu bước đột phá lớn, thời kỳ đổi mới đồng

bộ triệt để và toàn diện đất nước, bao gồm đổi mới tư duy, đổi mới tổ

chức-cán bộ, đổi mới phương pháp lãnh đạo và phong cách công tác Đại hội đặcbiệt nhấn mạnh phải đổi mới tư duy, trước hết là tư duy kinh tế; phải nắmvững quy luật khách quan, lấy dân làm gốc Đường lối Đại hội VI được hìnhthành trên cơ sở phát huy tinh thần độc lập, tự chủ và tổng kết những kinhnghiệm sáng tạo của toàn đất nước, đã xác định: Đổi mới là vấn đề kháchquan là vấn đề sống còn của chủ nghĩa xã hội Đổi mới không phải là thay đổimục tiêu chủ nghĩa xã hội mà là nhận thức đúng đắn hơn về chủ nghĩa xã hội

và thực hiện mục tiêu đó bằng những hình thức, bước đi thích hợp Đổi mớiphải biết kế thừa phát huy những thành đã đạt được, đồng thời biết sửa chữanhững khuyết điểm, hạn chế

Đại hội VII (6/1991) đã thông qua "Cương lĩnh xây dựng đất nướctrong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội" và "Chiến lược ổn định và pháttriển kinh tế xã hội đến năm 2000" Thành công lớn nhất của Đại hội VII đãchỉ ra sáu đặc trưng và bảy phương hướng giải pháp cơ bản xây dựng chủnghĩa xã hội.

Đại hội VIII (6/1996) tiến hành tổng kết 10 năm đổi mới và khảng địnhnước ta đã ra khỏi cuộc khủng khoảng và ra khỏi chặng đường đầu tiên tiếpbước chặng đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Quyết địnhchuyển giai đoạn chiến lược này không chỉ sửa lại tư duy cũ về công nghiệphoá mang tính cực đoan trước đây, mà còn nâng cao nhận thức mới về sựphân kỳ quá độ, về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội một cách đúng đắn có

cơ sở khoa học của Đảng ta, tạo cho nhân dân ta niềm tin và hy vọng, chuẩn

bị hành trang cho đất nước vững bước vào thiên niên kỷ mới

Đại hội IX (4/2001) là Đại hội mở đầu thế kỷ XXI ở Việt Nam, vớiphương hướng tổng quát là "Phát huy sức mạnh toàn dân tộc, tiếp tục đổi mới,đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ViệtNam xã hội chủ nghĩa" Với mục tiêu chung của cách mạng nước ta trong giaiđoạn hiện nay là "Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu,nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh" Đảng đã xác định rõ nộihàm bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa ở nước ta là "bỏ qua việc xác lập vị tríthống trị của quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa,nhưng tiếp thu và kế thừa những thành tựu mà nhân loại đã đạt được dưới chế

độ tư bản chủ nghĩa" Đó là những bước đột phá quan trọng làm cơ sở đểĐảng ta tìm ra con đường, bước đi thích hợp nhằm phát triển và đi lên từngbước phù hợp với điều kiện của một nước chậm phát triển như nước ta

Qua thực tiễn của quá trình đổi mới từng bước từ thấp đến cao, từ đổimới từng bộ phận, từng mặt đến đổi mới toàn diện cho thấy Đảng ta với tưduy độc lập, sáng tạo, với thái độ khách quan, khoa học, bám sát sự vận động

của tình hình thực tiễn, Đảng ta đã lựa chọn được những hình thức, bước đi,cách làm phù hợp cho cách mạng nước ta, từng bước đưa sự nghiệp đổi mớicủa đất nước ta giành những thắng lợi to lớn hơn

2 Những vấn đề cơ bản của việc lựa chọn phương pháp cách mạng thích hợp trong quá trình đổi mới.

Xuất phát từ yêu cầu bức thiết của dân tộc và đất nước, trên cơ sở tổngkết thực tiễn, đồng thời tham khảo kinh nghiệm của các nước khác, Đảng ta

đã lựa chọn hình thức, bước đi, cách làm ở nước ta một cách phù hợp Đảng

ta đã đề ra đường lối đổi mới toàn diện đồng bộ và triệt để, trong giai đoạn

đầu, lấy đổi mới kinh tế làm trọng tâm, đồng thời với đổi mới kinh tế, từngbước đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của hệ thống chính trị, pháthuy dân chủ xã hội chủ nghĩa Coi trọng phát triển kinh tế làm nhiệm vụ trọngtâm, xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt Trong chặng đường đầu đi vào ổnđịnh, phát triển kinh tế - xã hội, tạo tiền đề cho công nghiệp hoá, hiện đại hoáđất nước ở chặng đường tiếp theo Thời kỳ phát triển mới, đẩy mạnh côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, nhưng phải có nội dung, bước đi đúng đắn.Trong những năm đầu phải đặc biệt coi trọng công nghiệp hoá, hiện đại hoánông nghiệp và nông thôn; kết hợp nhiều trình độ công nghệ, đi vào côngnghệ tiên tiến ở những lĩnh vực, những nơi có điều kiện; ưu tiên những côngnghệ tạo được nhiều việc làm Nội dung thể hiện trên một số vấn đề lớn sau:

Một là: Tập trung sức làm tốt đổi mới kinh tế.

Đảng ta xác định trước hết phải tập trung sức làm tốt đổi mới kinh tếbởi vì xuất phát từ quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lê nin đã chỉ ra nhân tốquyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội, xét đến cùng là sự sản xuất vàtái sản xuất ra đời sống hiện thực Thực tế, từ cuối những năm 70 của thế kỷ

XX, nền kinh tế của nước ta đã lâm vào tình trạng trì trệ, khủng hoảng Nhất

là sau cuộc tổng điều chỉnh giá, lương, tiền lần thứ 2 (9/1985) không thànhcông, lạm phát tăng vọt lên 774,7%, đời sống nhân dân gặp rất nhiều khó

khăn Nếu không khắc phục tình trạng đó thì chẳng những đất nước ta bị kìmhãm trong nghèo nàn lạc hậu, mà vận mệnh của Đảng, của chế độ xã hội chủnghĩa cũng đứng trước những khó khăn, thử thách rất lớn Chính vì vậy, Đảng

ta lựa chọn tập trung sức làm tốt đổi mới kinh tế, đưa đất nước ta ra khỏikhủng hoảng kinh tế xã hội Đây chính là yêu cầu bức thiết của cuộc sốngđang đặt ra, là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng của Đảng ta

Bên cạnh đó, tình hình trên thế giới có nhiều vấn đề rất phức tạp, nhất

là sự khủng hoảng và sụp đổ của các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu vàLiên xô, thành trì của cách mạng thế giới, lại là nước chiếm trên 90% quan hệkinh tế đối ngoại của nước ta, làm cho kinh tế đối ngoại của nước ta bị đảolộn Trong khi đó Mỹ và các nước Phương Tây vẫn tiếp tục bao vây cấm vậnnước ta Quan hệ Việt Nam với các nước Trung Quốc, Căm pu chia và cácnước asean vẫn chưa được bình thường, thậm chí còn đối đầu căng thẳng Sựnghiệp đổi mới kinh tế của đất nước ta đứng trước thử thách rất lớn, đòi hỏiphải phát huy tinh thần độc lập tự chủ, ý thức tự lực, tự cường rất cao, phảixuất phát và bám sát thực tiễn trong nước và những biến đổi của thế giới đểvận dụng sáng tạo lý luận chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh nhằmtìm ra những hình thức, bước đi thích hợp để ổn định nền kinh tế vốn đanggặp rất nhiều khó khăn

Thực tiễn cho thấy ở những đơn vị cơ sở có những hiện tượng "khoánchui" trong các hợp tác xã nông nghiệp, hiện tượng "xé rào" trong các xínghiệp quốc doanh, từ chủ trương "làm cho sản xuất bung ra", những vấn đề

đó đặt ra cho Đảng ta phải có những bước tổng kết rút kinh nghiệm để cónhững hình thức bước đi phù hợp cho sự phát triển nền kinh tế của đất nước.Hội nghị Trung ương 6 khoá IV (8/1979) tư duy kinh tế của Đảng đã từngbước được hình thành và phát triển, đến Đại hội VI (1986) Đảng ta đã cóquan điểm tương đối toàn diện, nhất là đến Đại hội IX của Đảng đã xây dựng

được mô hình kinh tế trong thời kỳ quá độ ở Việt Nam: "Nền kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa"8.

Trong mô hình kinh tế, Đảng có sự phát triển trong nhận thức tư duy.Đảng chủ trương phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, nhưng cácthành phần kinh tế có vị trí vai trò khác nhau trong nền kinh tế quốc dân.Trong đó kinh tế quốc doanh giữ vai trò chủ đạo, kinh tế quốc doanh và kinh

tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng của nền kinh tế quốc dân Đảng ta chủtrương xoá bỏ cơ chế quản lý tập trung quan liêu bao cấp chuyển sang cơ chếthị trường nhưng không tuyệt đối hoá, coi thị trường là "liều thuốc vạn năng".Trong cơ chế ấy, phải giữ vững vai trò quản lý, điều tiết của Nhà nước để vừakhuyến khích mặt tích cực, vừa để hạn chế được mặt tiêu cực của cơ chế, kếthợp hài hoà giữa tăng trưởng kinh tế với thực hiện tiến bộ và công bằng xãhội

Những chủ trương chính sách của Đảng được cụ thể hoá bằng hệ thốngpháp luật, quy định của Nhà nước, từng bước đi vào cuộc sống, ổn định tìnhhình kinh tế, đưa nước ta ra khỏi tình trạng khủng hoảng, hoàn thành nhữngnhững nhiệm vụ, mục tiêu kinh tế trong chặng đường đầu và bước sang thời

kỳ mới, thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Thắng lợitrên lĩnh vực kinh tế đã tạo ra những tiền đề cần thiết về vật chất và tinh thần

để giữ vững ổn định chính trị, củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạocủa Đảng, vào con đường xã hội chủ nghĩa mà Đảng ta đã lựa chọn, tạo điềukiện thuận lợi cho đổi mới các lĩnh vực khác của đời sống xã hội

Bàn về bước đi của thời kỳ quá độ, Đảng ta cho rằng thời kỳ quá độ ởnước ta chia làm nhiều chặng đường, nhưng cho đến nay có 2 chặng đường

mà chúng ta đã và đang phải trải qua Đó là chặng đường đầu tiên kéo dàikhoảng 20 năm (1975-1995) là chặng đường chuẩn bị tiền đề cho công nghiệp

8 ĐCSVN, Văn kiện ĐHĐB toàn quốc lần thứ IX, Nxb CTQG, H2001, tr 96

hoá, hiện đại hoá Chặng thứ 2: Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, dựkiến kéo dài 25 năm (1996-2020), nhằm biến nước ta cơ bản thành một nướccông nghiệp.

Trong chặng đường thứ 2, Đảng ta phân ra những bước quá độ nhỏ.Bước 1 từ 1996 đến 2000 nhằm đẩy tới một bước công nghiệp hoá, hiện đạihoá nền kinh tế Bước này mang tính chất bản lề, quá độ từ chặng đầu đếnchặng thứ hai, cần tập trung coi trọng đặc biệt công nghiệp hoá nông nghiệp,nông thôn, phát triển toàn diện nông, lâm, ngư nghiệp gắn với công nghiệpchế biến, công nghiệp hàng tiêu dùng nhằm vừa đáp ứng nhu cầu cần thiết củanhân dân, vừa đẩy mạnh xuất khẩu, tăng nhanh tích luỹ từ nội bộ nền kinh tếkhoảng 25% Một loạt những biện pháp được thực hiện tương đối đồng bộ,toàn diện như: Nâng cấp, hiện đại hoá có trọng điểm kết cấu hạ tầng, xâydựng hành lang pháp lý và hình thành khung thể chế cho sự vận hành nềnkinh tế thị trường, cải cách cơ bản hệ thống tài chính và ngân hàng, tạo thịtrường vốn và thị trường các yếu tố sản xuất, giải quyết việc làm, khống chếtăng dân số, chuyển mạnh chất lượng giáo dục đào tạo Đó là bước chuyểnmạnh sang nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Bước hai từ năm 2001 đến 2010 là bước phát triển công nghiệp hoá,hiện đại hoá nền kinh tế Bước này nhằm đưa nước ta trở thành nước có nềnkinh tế phát triển đạt trình độ trung bình thế giới, có mức tăng trưởng GDPbình quân đầu người tăng gấp đôi năm 2000 Biện pháp lúc này là phát triểnmạnh công nghiệp, công nghệ, kết cấu hạ tầng, kinh tế đối ngoại, dịch vụ đểbảo đảm nhịp độ GDP tăng bình quân hàng năm 8-10% Phấn đấu đến năm

2010, tỷ trọng nông nghiệp trong GDP chiếm dưới 20%, công nghiệp, xâydựng, dịch vụ chiếm trên 80%, sử dụng 50% sức lao động cùng với công nghệ

và phương pháp công nghiệp tiên tiến, hiện đại

Bước ba từ năm 2010 đến năm 2020 là bước đẩy mạnh công nghiệphoá, hiện đại hoá, hoàn thành về cơ bản quá trình công nghiệp hoá, hiện đại

hoá đất nước, đưa nước ta vượt trình độ trung bình của các nước phát triển,tạo cơ sở và điều kiện để từ đó tiến vào xã hội thông tin.

Hình thức, bước đi, cách làm của chúng ta trong thực hiện nhiệm vụcông nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa hoàn toàn phù hợp với Việt Nam Nókhông giống các nước, mà cũng khác với lối tư duy kiểu cũ về công nghiệphoá của trước thời kỳ đổi mới

Hai là: Đồng thời với đổi mới về kinh tế, tiến hành từng bước đổi mới

tế thắng lợi

Lĩnh vực chính trị vốn là lĩnh vực phức tạp và cực kỳ nhạy cảm, đụngchạm đến nhiều mối quan hệ xã hội Nó đòi hỏi quá trình đổi mới nhất thiếtphải tiến hành từng bước, phải trên cơ sở nghiên cứu và chuẩn bị nghiêm túc,không xới tung nhiều vấn đề cùng một lúc khi chưa đủ điều kiện chín muồi,không cho phép để xảy ra mất ổn định chính trị dẫn tới rối loạn xã hội Nếuchính trị không ổn định, bị rối loạn thì toàn bộ công cuộc đổi mới sẽ gặp rấtnhiều khó khăn, chúng ta sẽ không thực hiện được bất cứ sự đổi mới nào khác

mà chỉ tạo điều kiện cho các thế lực thù địch lợi dụng phản kích, lật đổ chế độ

xã hội chủ nghĩa, xoá bỏ mọi thành quả cách mạng mà Đảng và nhân dân ta

đã tốn bao xương máu mới giành được Sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở cácnước Đông Âu và Liên Xô đã để lại cho chúng ta bài học về vấn đề này

Nhưng đổi mới chính trị lại rất cần thiết để thúc đẩy đổi mới kinh tế.Chính trị phải được ưu tiên hàng đầu so với kinh tế Không vì tính chất nhạycảm và phức tạp của chính trị mà chần trừ do dự, chậm đổi mới, làm cản trởđổi mới kinh tế và các lĩnh vực khác Chỉ có điều phải làm từng bước, thậntrọng và vững chắc, hướng tới đổi mới kinh tế và phục vụ cho nhiệm vụ trungtâm là đổi mới kinh tế

Quá trình đổi mới chính trị được Đảng ta bắt đầu từ việc đổi mới tư duychính trị, đổi mới nhận thức về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủnghĩa xã hội ở nước ta Từ sự đổi mới đó mới dẫn tới những sự đổi mới khác.Khi bắt đầu đổi mới, mặc dù chịu sự tác động và ảnh hưởng của nhiều luồng

tư tưởng khác nhau nhưng Đảng vẫn khẳng định: "Đổi mới tư duy không cónghĩa là phủ nhận những thành tựu lý luận đã đạt được, phủ nhận những quyluật phổ biến của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, phủ nhận đường lốiđúng đắn đã được xác định, trái lại, chính là bổ sung và phát triển nhữngthành tựu ấy"9

Từ những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới và những yêu cầukhách quan của sự nghiệp đổi mới ở trong nước, Đảng ta chủ trương đổi mới,kiện toàn tổ chức và phương thức hoạt động của hệ thống chính trị Song khácvới các nước xã hội chủ nghĩa khác trong cải tổ, cải cách lúc đó, đổi mới hệthống chính trị ở nước ta không có nghĩa là thay đổi chế độ chính trị này bằngchế độ chính trị khác, mà vấn đề cốt lõi là nhằm tăng cường sức mạnh hiệulực, hiệu quả hoạt động của các tổ chức chính trị và chế độ của ta Mấu chốttrong đổi mới hệ thống chính trị nước ta là phân định rõ chức năng, giải quyếttốt mối quan hệ giữa Đảng và Nhà nước, bảo đảm cho quá trình hoạt động của

9 ĐCSVN, Văn kiện ĐHĐB toàn quốc lần thứ VI, Nxb Sự thật, H1987, tr 125