Nhận thức tư tưởng của v i lênin về chủ nghĩa cơ hội trong tác phẩm “làm gì” ý nghĩa đối với cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội trong công tác xây dựng đảng hiện nay

Sau khi Ph.Ăng ghenmất 1895, bọn cơ hội xĩt lại trong Quốc tế II ngóc đầu dậychống chủ nghĩa Mâc lũng đoạn phong trăo công nhđn, mưutoan biến câc Đảng Dđn chủ - xê hội Tđy Đu thănh câc đ

tranh chống chủ nghĩa cơ hội trong công tâc xđy dựng

đảng hiện nay.

-*** -Khi Ph.Ăngghen còn sống vă lênh đạo phong trăo cộngsản vă công nhđn quốc tế, vấn đề chống chủ nghĩa cơ hội lămột trong những nội dung quan trọng đê được Ông đặt ra văÔng đê kiín quyết đấu tranh chống xu hướng cải lương, thoảhiệp, cơ hội… trong nội bộ Quốc tế II Sau khi Ph.Ăng ghenmất (1895), bọn cơ hội xĩt lại trong Quốc tế II ngóc đầu dậychống chủ nghĩa Mâc lũng đoạn phong trăo công nhđn, mưutoan biến câc Đảng Dđn chủ - xê hội Tđy Đu thănh câc đảng

cơ hội, cải lương, lăm cho phong trăo cộng sản vă công nhđnquốc tế bị phđn hoâ thănh 3 trăo lưu chính trị, tư tưởng khâcnhau : Trăo lưu cơ hội cânh hữu do BĩcStanh đứng đầu côngkhai đòi xĩt lại chủ nghĩa Mâc, thực chất lă phủ nhận chủnghĩa Mâc; trăo lưu cơ hội phâi giữa do Cauxky cầm đầu lăchủ nghĩa cơ hội dấu mặt, họ khoâc âo chủ nghĩa Mâc nhưngchống chủ nghĩa Mâc; còn phâi tả do V.I.Línin đứng đầu đêkiín quyết đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội xĩt lại, kiín trì,bảo vệ vă phât triển chủ nghĩa Mâc Vă đđy cũng lă nội dungđược đặt ra trong hăng loạt câc văn kiện của câc Đảng cộngsản trín thế giới nói chung, với Đảng Cộng sản Việt Nam nóiriíng Vấn đề chống chủ nghĩa cơ hội được xâc định lă mộttrong những nhiệm vụ trọng yếu, vừa thường xuyín lđu dăi,

vừa mang tính thời sự nóng bỏng trong công tác tư tưởng- lýluận của Đảng ta Công tác xây dựng Đảng coi việc chống chủnghĩa cơ hội là một nội dung biện pháp quan trọng hàng đầulàm trong sạch Đảng, củng cố xây dựng Đảng vững mạnh cả

về chính trị, tư tưởng và tổ chức

Lịch sử phong trào Cộng sản và công nhân quốc tế, cuộcđấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội luôn luôn được coi trọng vàđược các nhà cách mạng tiền bối kiên quyết đấu tranh loại bỏ,nhất là trong những bước chuyển giao cách mạng; Song, cuộcđấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội, tư tưởng cơ hội Đã luôndiễn ra, có khi bùng lên, có khi tưởng như yên ả, nhưng chủnghĩa cơ hội vẫn như những đợt sóng ngầm có sức tàn phághê gớm Điều đó cho thấy tính chất nguy hiểm của thứ chủnghĩa này Vậy thực chất chủ nghĩa cơ hội là gì? Nguồn gốc,bản chất, đặc điểm của nó như thế nào? Tác hại của nó đối

với công tác xây dựng Đảng ra sao? Tác phẩm Làm gì? của

V.I.Lê nin sẽ cho chúng ta câu trả lời sâu sắc về những vấn đềnày

Cuối Thế kỷ XIX, chủ nghĩa tư bản phát triển tương đối

ổn định Mâu thuẫn giữa giai cấp vô sản với giai cấp tư sản cóphần nào giảm bớt Đặc trưng rõ nét nhất của thời kỳ này làphong trào công nhân phát triển mạnh về bề rộng, do chịuảnh hưởng của lý luận Chủ nghĩa xã hội khoa học nhiều chínhđảng của giai cấp công nhân ra đời, nhưng phong trào côngnhân có xu hướng thiên về đấu tranh nghị trường Lợi dụngđiều kiện cùng tồn tại hòa bình với giai cấp công nhân, giaicấp tư sản đã tìm mọi thủ đoạn để lũng đoạn phong trào công

nhân Chủ nghĩa cơ hội đã ra đời và phát triển rất nhanhchóng

Trong đó, Đảng Công nhân xã hội - dân chủ Đức rađời sớm nhất (1875) và có lực lượng đông nhất, đã có ảnhhưởng lớn đến phong trào công nhân Đức và phong trào côngnhân quốc tế Nhưng ngay từ khi ra đời, đảng này đã phạmsai lầm, kết hợp một cách vô nguyên tắc quan điểm chính trị,

tư tưởng của hai phái Lát xan và Líp nếch với bản Cương lĩnh

Gô Ta chứa đầy những tư tưởng cơ hội, cải lương

Đối với nước Nga Sa hoàng, sau khi bãi bỏ chế độ nông

nô, các tập đoàn tư bản Tây Âu tràn vào Nga, làm cho chủnghĩa tư bản Nga đã phát triển mạnh; cùng theo đó giai cấpcông nhân Nga phát triển nhanh chóng cả về số lượng và chấtlượng, đến đầu thế kỷ XX số lượng công nhân tăng gần 3 triệungười Ngay từ khi ra đời, họ đã bắt đầu đấu tranh chống chủnghĩa tư bản Trong 5 năm (1881-1886) đã có 48 cuộc bãicông với 8 vạn công nhân tham gia Nước Nga lúc này trởthành trung tâm của cách mạng thế giới Mâu thuẫn giữanước Nga với chế độ quân chủ chuyên chế, giữa giai cấp côngnhân Nga với giai cấp tư sản Nga và giữa dân tộc Nga với sựcan thiệp của chủ nghĩa tư bản đế quốc bên ngoài ngày cànggay gắt Đã có lúc tình thế cách mạng xuất hiện, nhưngphong trào công nhân Nga vẫn chưa có chính Đảng cáchmạng lãnh đạo Từ tình hình đó, vấn đề cách mạng vô sản đãtrở thành nhiệm vụ trực tiếp ở nước Nga; yêu cầu thành lậpchính Đảng cách mạng của giai cấp công nhân đã trở nên bứcthiết

Nhưng, phong trào công nhân Nga đã trải qua nhưngdiễn biến khó khăn và phức tạp Đã xuất hiện hai tổ chức đầutiên của giai cấp công nhân Nga là: Hội liên hiệp công nhân ởNam và Bắc Nga Nhóm “giải phóng lao động” do Plêkhanốplãnh đạo từ Thụy Sĩ đã dịch các tác phẩm của C.Mác vàPh.Ăng ghen, truyền bá chủ nghĩa Mác vào nước Nga và đấutranh chống phái “dân túy tự do”, nhưng lại có hạn chế ở chỗ

do tồn tại ở nước ngoài nên không có mối liên hệ nào vớiphong trào công nhân, chỉ thuần túy truyền bá chủ nghĩaMác, đồng thời trong Ban lãnh đạo còn chịu ảnh hưởng củaphái “dân túy tự do” ở Pêtécbua, xuất hiện hàng chục nhómMác xít, được Lênin hợp nhất thành “Hội liên hiệp công đoàngiải phóng giai cấp công nhân Nga”, sau đó nhóm này đã bịNga hoàng đàn áp Ban lãnh đạo mới của Hội được thành lập

do Máctưnốp đứng đầu đã theo đuổi một đường lối chính trịsai lầm, cải lương, cơ hội - đó là phái “kinh tế”

Mùa xuân, năm 1898, những nhóm Mác xít ở 4 thànhphố lớn của Nga đã họp nhau lại tiến hành Đại hội, tham dự

có 9 đại biểu, tuyên bố thành lập Đảng công nhân dân chủ

-xã hội Nga, nhưng Đảng chưa được ra đời trên thực tế, dochưa thông qua được cương lĩnh và Ban chấp hành Trungương bị bắt ngay sau Đại hội Các tổ chức Mác xít và phongtrào công nhân Nga rơi vào tình trạng dao động về tư tưởng,phân tán về tổ chức Việc tiến hành thành lập một Đảng tậptrung thống nhất gặp nhiều khó khăn do các phần tử ưu tú bịbắt; phần đông các tổ chức địa phương sai lầm trong phongcách, hoạt động manh mún, thiếu thống nhất Tình hình càng

trở nên nghiêm trọng khi phái kinh tế lợi dụng các cơ quan

ngôn luận để tuyên truyền quan điểm cơ hội, xét lại, càng làmcho Đảng công nhân dân chủ - xã hội Nga khủng hoảngnghiêm trọng

Do đó, trên thực tế, Đảng vẫn chưa hình thành Đại hội Icủa Đảng không thành công đã làm cho các tổ chức Mác xít

và phong trào công nhân Nga rơi vào tình trạng dao động về

tư tưởng, phân tán về tổ chức Vấn đề cấp bách là phải thànhlập một Đảng tập trung, thống nhất trong toàn quốc để chấmdứt tình trạng phân tán về tư tưởng, tan rã về tổ chức đồngthời, để đánh bại khuynh hướng cơ hội ở Nga, chống lại chủnghĩa cơ hội quốc tế bảo vệ chủ nghĩa Mác, đặt cơ sở nềntảng tư tưởng, chính trị và tổ chức cho việc thành lập mộtĐảng tập trung thống nhất kiểu mới toàn Nga Nhiệm vụ đó

đã thôi thúc Lênnin viết tác phẩm “Làm gì?”

Tác phẩm Làm gì? được Lê nin viết từ mùa thu 1901 đến

tháng 2 năm 1902, gồm lời tựa, kết luận, phụ lục và 5Chương là một tác phẩm hoàn chỉnh có bố cục và lô gíc chặtchẽ, cụ thể:

Chương 1: Chủ nghĩa giáo điều và tự do phê bình ở

chương này V.I.Lênin vạch trần bản chất, nguồn gốc của chủnghĩa cơ hội; khẳng định vai trò, tầm quan trọng của lý luậncách mạng đối với phong trào công nhân và Đảng dân chủ xãhội Nga

Chương 2 : Tính tự phát của quần chúng và tính tự giác của Đảng dân chủ - xã hội Trong chương này V.I.Lênin phê

phán chủ nghĩa cơ hội, làm rõ tính tự phát của quần chúng vàtính tự giác của Đảng dân chủ - xã hội, chỉ rõ mối quan hệ

giữa chủ nghĩa xã hội khoa học với phong trào công nhân vàvai trò của Đảng là phải giáo dục, giác ngộ đưa yếu tố tự giácvào phong trào công nhân.

Chương 3 : Chính trị công liên chủ nghĩa và chính trị dân chủ-xã hội Chương này, V.I.Lênin tập trung làm rõ bản chất

cơ hội, cải lương của phái “kinh tế” về quan điểm, nhiệm vụchính trị; vạch rõ cương lĩnh, sách lược của Đảng dân chủ - xãhội Nga

Chương 4 : Lối làm việc thủ công nghiệp của phái “kinh tế” và tổ chức của những người cách mạng ở chương này,

V.I.Lênin tập trung vạch trần bản chất cơ hội, cải lương củaphái “kinh tế” trên lĩnh vực tổ chức và chỉ rõ giai cấp côngnhân Nga cần phải có một Đảng tập trung thống nhất

Chương 5 : Kế hoạch xây dựng một tờ báo chính trị của toàn nước Nga.

Trong chương này, V.I.Lênin chỉ ra rằng, trước tình trạngphân tán, tản mạn của các nhóm mác xít lúc đó, để xây dựngmột Đảng cách mạng, tập trung, thống nhất của giai cấp côngnhân, thì vấn đề bắt đầu và rất quan trọng đó là phải ra được

một tờ báo chính trị bất hợp pháp của toàn nước Nga

Tác phẩm đã trình bày nhiều nội dung có ý nghĩa lý luận

và thực tiễn sâu sắc về công tác xây dựng Đảng kiểu mới củagiai cấp công nhân Trong đó, vấn đề chống chủ nghĩa cơ hộiđược trình bày xuyên suốt trong phần lớn nội dung tác phẩm.Với phạm vi bài thu hoạch, người viết tập trung đề cập đến,

nhận thức tư tưởng của Lê nin về chủ nghĩa cơ hội trong tác phẩm “Làm gì”? ý nghĩa đối với cuộc đấu

tranh chống chủ nghĩa cơ hội trong công tác xây dựng Đảng hiện nay.

Chủ nghĩa cơ hội xuất hiện rất sớm trong phong tràocộng sản và công nhân quốc tế, khi chủ nghĩa Mác chưa ảnhhưởng sâu rộng trong phong trào công nhân thì những người

cơ hội chủ nghĩa đứng ngoài hàng ngũ của những người Mácxít để chống lại chủ nghĩa Mác Nhưng đến cuối thế kỷ XIX,chủ nghĩa Mác đã trở thành một trào lưu tư tưởng tiên tiếncủa loài người và ngày càng mở rộng ảnh hưởng trong phongtrào công nhân Trước thắng lợi của chủ nghĩa Mác, kẻ thùbuộc phải đội lốt Mác xít để chống lại chủ nghĩa Mác, phủnhận, xuyên tạc chủ nghĩa Mác, giữ lại hình thức, tước bỏ nộidung, linh hồn của chủ nghĩa Mác, nhằm phục vụ cho lợi íchcủa giai cấp tư sản và tồn tại của chủ nghĩa tư bản

Ngay trong chương I, V.I.Lê nin đã vạch rõ cái gọi là “tự

do phê bình” chính là hình thức mới của chủ nghĩa cơ hội quốc

tế Lê nin viết: “Ai không cố ý nhắm mắt lại thì không thể

không thấy rằng khuynh hướng phê bình mới trong chủ nghĩa

xã hội chẳng qua chỉ là một loại hình mới của chủ nghĩa cơ hội

mà thôi Và nếu xét người, không căn cứ vào bộ áo hàonhoáng họ tự khoác cho họ hoặc vào cái tên khá kêu họ tựđặt cho họ, mà căn cứ vào cách họ hành động, vào những tư

tưởng mà họ truyền bá, thì thấy rõ rằng tự do phê bình là tự

do của khuynh hướng chủ nghĩa cơ hội trong Đảng công nhândân chủ - xã hội, là tự do biến Đảng công nhân dân chủ - xãhội thành một Đảng dân chủ cải lương, là tự do đưa những tư

tưởng tư sản và những thành phần tư sản vào trong chủ nghĩa

xã hội”1

Như vậy, Lê nin đã vạch trần bộ mặt thật của chủ nghĩa

cơ hội quốc tế, xé toang cái “bộ áo hào nhoáng”, “cái tên khákêu”, cái danh nghĩa “tự do phê bình”, để độc giả nhìn sâuvào thực chất phản động của thứ chủ nghĩa này

Sự phát triển của xu hướng cơ hội chủ nghĩa ngay tronghàng ngũ những người Mác xít là sự phản ánh cuộc đấu tranhgiữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản Xu hướng này pháttriển đặc biệt nhanh chóng vào những năm cuối của Thế kỷXIX, đầu thế kỷ XX, khi chủ nghĩa tư bản phát triển thành chủnghĩa đế quốc

Trước đây, khi chủ nghĩa Mác chưa có ảnh hưởng rộnglớn thì những người cơ hội chủ nghĩa đứng ngoài hàng ngũcủa những người Mác xít để chống lại chủ nghĩa Mác Nhưngđến nửa cuối Thế kỷ XIX, khi chủ nghĩa Mác trở thành trào lưu

tư tưởng tiến bộ nhất của loài người, ngày càng mở rộng ảnhhưởng trong phong trào công nhân, thì kẻ thù của chủ nghĩaMác buộc phải đội lốt những người Mác xít để chống lại chủnghĩa Mác Vì vậy, ở thời kỳ này, khuynh hướng cơ hội chủnghĩa xuất hiện ngay trong hành ngũ những người Mác xít.Bọn cơ hội lúc này không dám công khai phủ nhận chủ nghĩaMác nữa, nhưng lại xuyên tạc chủ nghĩa Mác với thủ đoạn là:giữ hình thức nhưng tước bỏ, bóp méo nội dung, giữ thể trạng

mà tước bỏ linh hồn của chủ nghĩa Mác, khoác áo chủ nghĩaMác để chống lại chủ nghĩa Mác

1 V.I.Lênin, Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1978, tập 6, tr.10-11.

Cuộc đấu tranh giữa khuynh hướng Mác xít và chủ nghĩa

cơ hội trong phong trào dân chủ - xã hội quốc tế “có lúc bùnglên sáng rực như một ngọn lửa chói lọi, có lúc lại dịu xuống

âm ỷ dưới đống tro tàn của những nghị quyết ngừng chiếntrang nghiêm”1 Hình thức mới của chủ nghĩa cơ hội quốc tếlà: sử dụng các luận điệu phê phán, cho chủ nghĩa Mác là

“giáo điều”, “cũ kỹ” Vậy họ đòi Tự do phê bình vì mục đích

gì? Lê nin vạch rõ: “ Là việc đòi hỏi phải có một bước chuyểncương quyết từ phong trào dân chủ xã hội cách mạng sangphong trào xã hội cải lương tư sản”, “phê phán theo quanđiểm tư sản tất cả những tư tưởng cơ bản của chủ nghĩaMác”2

Trong các Đảng dân chủ xã hội Tây Âu, trào lưu cơ hộichủ nghĩa ngày càng được củng cố và hành động dưới chiêubài “tự do phê bình”, đòi hỏi “xét lại” học thuyết Mác Lê ninvạch rõ sự cấu kết của chúng: “Giờ đây (điều này hiện nay đã

rõ ràng), phái Pha biêng ở Anh, phái tham gia nội các ở Pháp,phái Bécstanh ở Đức, phái phê bình ở Nga - tất cả các phái ấyhọp thành một gia đình chung nhất, tâng bốc lẫn nhau, họchỏi lẫn nhau, và cùng nhau chống lại chủ nghĩa Mác “giáođiều”3

Trước đây nội bộ quốc tế II chỉ được giữ ổn định và chủnghĩa Mác được bảo vệ khi ăngghen còn sống và lãnh đạo,Ông đã kiên quyết đấu tranh chống các phần tử cơ hội Saukhi ăng ghen mất, bọn cơ hội chủ nghĩa đứng đầu là Bécstanh - đã trở thành lãnh tụ quốc tế II - chủ trương xét lại chủ

1 V.I.Lênin, Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1978, tập 6, tr 8.

2 V.I.Lênin, Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1978, tập 6, tr 9.

3 V.I.Lênin, Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1978, tập 6, tr 8.

nghĩa Mác một cách toàn diện Chúng phủ nhận cơ sở khoahọc của chủ nghĩa Mác, phủ nhận tính tất yếu khách quan củatiến trình lịch sử, phủ nhận mâu thuẫn đối kháng giữa giai cấp

vô sản với giai cấp tư sản, phủ nhận các vấn đề: đấu tranhgiai cấp, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, cách mạngbạo lực, bác bỏ quan niệm về chuyên chính vô sản; phủ nhận

sự đối lập về nguyên tắc không thể điều hòa giữa chủ nghĩa

tự do và chủ nghĩa xã hội Tóm lại, chúng xét lại tất cảnhững tư tưởng cốt lõi nhất của chủ nghĩa Mác và Lê nin vạch

rõ thủ đoạn, luận điệu phê bình đó là thói tự do đem tư tưởng

tư sản vào trong Đảng của giai cấp công nhân

Lênin khẳng định, khuynh hướng mới “tự do phê bình” làkhuynh hướng phê bình theo lối tư sản trên tất cả những tưtưởng của chủ nghĩa Mác Đó là thứ tự do của bọn cơ hội chủnghĩa trong Đảng dân chủ xã hội; thứ tự do đem lại hệ tưtưởng tư sản vào thống trị phong trào công nhân, biến Đảngdân chủ - xã hội cách mạng thành Đảng dân chủ xã hội cảilương Đó là thực chất của các khuynh hướng “mới” trongphong trào dân chủ xã hội quốc tế Lê nin đã sử dụng phép sosánh thực tiễn để vạch mặt sự dối trá của chủ nghĩa cơ hội:

“chính dưới lá cờ tự do công nghiệp mà cuộc chiến tranh cướp bóc ghê tởm nhất đã được tiến hành, chính dưới lá cờ tự do

lao động mà người ta đã cướp bóc những người lao động Mấytiếng “tự do phê bình”, đúng như người ta đã dùng hiện nay,cũng chứa đựng một sự dối trá như thế”1

Chủ nghĩa cơ hội xét lại Béc stanh phát triển nhanhchóng và lan rộng như vậy, không phải là ngẫu nhiên mà có

11 V.I.Lênin, Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1978, tập 6, tr 11.

nguồn gốc kinh tế và nguồn gốc lịch sử, xã hội của nó, Lê ninchỉ rõ:

Về nguồn gốc kinh tế, đó là sự mua chuộc tầng lớp trêntrong giai cấp công nhân bằng siêu lợi nhuận thuộc địa.Những công nhân có tay nghề cao được giai cấp tư sản sửdụng trong quản lý như tổ trưởng, quản đốc, đốc công Giaicấp tư sản đã mua chuộc, biến họ thành lớp “công nhân quýtộc”, “công nhân cổ cồn”, thoái hóa biến chất thành chủnghĩa cơ hội

Nguồn gốc lịch sử, là thời kỳ chủ nghĩa tư bản phát triểntương đối ổn định và hòa bình, các hình thức đấu tranh nghịtrường được sử dụng rộng rãi trong phong trào công nhân làđiều kiện cho chủ nghĩa cơ hội nảy sinh

Nguồn gốc xã hội, đó là do sự tham gia đông đảo của cácphần tử tiểu tư sản, trí thức (các Viện sỹ) vào Đảng dân chủ

xã hội, mặc dù họ chưa được giác ngộ chủ nghĩa Mác mà coichủ nghĩa Mác chỉ là cái “mốt” hấp dẫn để họ gia nhập màthôi Lê nin viết: “Tầng lớp các “viện sĩ” tham gia đông đảovào phong trào xã hội chủ nghĩa trong mấy năm gần đây đãđảm bảo cho chủ nghĩa Béc stanh được phổ biến nhanhchóng”1

Với nhãn quan chính trị sâu sắc, qua hàng loạt hoạt độngthực tiễn của mình, Lê nin đã khái quát lên đặc điểm của chủnghĩa cơ hội quốc tế và phái kinh tế Nga, đưa ra vấn đề cótính phương pháp luận, nguyên tắc xem xét, nhận diện nó:

“Những biểu hiện của chủ nghĩa cơ hội quốc tế hiện đại thayđổi tùy theo đặc điểm dân tộc, nhưng chủ nghĩa cơ hội thì bất

1 V.I.Lênin, Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1978, tập 6, tr 13.

cứ ở đâu, cũng giống hệt như nhau về nội dung xã hội vàchính trị”1

Phái “kinh tế” ở Nga mang đầy đủ đặc điểm của chủnghĩa cơ hội quốc tế dưới hình thức chủ nghĩa “kinh tế” Lênin vạch rõ: “đặc điểm rất kỳ lạ của chủ nghĩa kinh tế nước ta

là sợ sự công bố Đó đúng là một đặc điểm của chủ nghĩa kinh

tế nói chung”2 Chúng tầm thường hóa chủ nghĩa Mác vềnguyên tắc lý luận, bất lực và đồng lõa với những luận điệuphê phán phản động Về chính trị chúng chủ trương thu hẹp

và hạ thấp vai trò cuộc đấu tranh chính trị ở chủ nghĩa côngliên, công đoàn “Chủ nghĩa Béc stanh và phái phê bình…đãlàm bại hoại ý thức xã hội bằng cách tầm thường hóa chủnghĩa Mác, bằng cách truyền bá cái thuyết cho rằng sự đốikháng xã hội đang giảm dần đi, bằng cách tuyên bố rằng tưtưởng về cách mạng và chuyên chính vô sản là phi lý, bằngcách kéo phong trào công nhân và cuộc đấu tranh giai cấpxuống thành một thứ chủ nghĩa công liên hẹp hòi”3 Về sáchlược là sự thiếu kiên định và cải lương trong đấu tranh giaicấp, chỉ quan tâm đấu tranh kinh tế, không đấu tranh chínhtrị; chỉ quan tâm mục tiêu trước mắt, bỏ mục tiêu cơ bản lâudài; ham quy mô cục bộ, tiểu tổ, nghiệp đoàn, phường hội, bỏquy mô tập trung thống nhất toàn diện Về tổ chức là hạ thấpvai trò của Đảng và hình thức, trình độ tổ chức của Đảngngang hàng với tổ chức công đoàn, phủ nhận tính tiền phongcủa Đảng, lẫn lộn Đảng với các tổ chức chính trị - xã hội củagiai cấp công nhân

1 V.I.Lênin, Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1978, tập 6, tr 18.

2 V.I.Lênin, Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1978, tập 6, tr 23.

3 V.I.Lênin, Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1978, tập 6, tr 21.

Cuối Thế kỷ XIX, phong trào công nhân Nga phát triểnmạnh mẽ, đòi hỏi phải có Đảng lãnh đạo Nhưng phái “kinhtế” đã làm xuất hiện khuynh hướng sùng bái tính tự phát củaphong trào công nhân, dẫn đến thủ tiêu vai trò của tính tựgiác, thủ tiêu vai trò lãnh đạo của Đảng đối với phong tràocông nhân, đánh lạc hướng phong trào công nhân khỏi conđường đấu tranh chính trị Luận điệu của phái “kinh tế” là đãlừa dối phong trào công nhân khi chúng nói rằng: hệ tư tưởng

xã hội chủ nghĩa chỉ có thể phát sinh từ phong trào tự phátcủa giai cấp công nhân Theo Lênin: “Mọi sự sùng bái tính tựphát của phong trào công nhân, coi nhẹ vai trò của yếu tố tựgiác, coi nhẹ vai trò của Đảng dân chủ xã hội thì đều có nghĩa

- dù người ta có muốn hay không muốn - là tăng cường ảnhhưởng của hệ tư tưởng tư sản đối với công nhân”1

Sự sùng bái tính tự phát của phong trào công nhân đãđẩy phái “kinh tế” không những đến chỗ hạ thấp lý luận cáchmạng mà còn hạ thấp cả nhiệm vụ chính trị của giai cấp vàcủa Đảng Phái kinh tế hạn chế mục tiêu, nhiệm vụ chính trịcủa Đảng và giai cấp công nhân là không phải lật đổ chế độ

tư bản chủ nghĩa mà thừa nhận chế độ đó, trong khuôn khổchế độ đó để đấu tranh đòi cải thiện dân sinh, dân chủ Lê ninchỉ rõ: cuộc đấu tranh của công nhân chống lại bọn chủ vàchính phủ chỉ là cuộc đấu tranh theo lối công đoàn công nhân.còn lợi ích của giai cấp công nhân, nhiệm vụ chính trị của giaicấp công nhân, là không những đấu tranh để đòi cải thiện dânsinh, dân chủ mà còn để thủ tiêu chủ nghĩa tư bản Muốnnâng cao được tính cách mạng của công nhân, Đảng dân chủ

1 V.I.Lênin, Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1978, tập 6, tr 48.

- xã hội không thể dừng lại, không chỉ bó mình vào một việc

“cổ động chính trị về mặt kinh tế” như phái kinh tế nêu lên,

mà còn phải tổ chức những phát hiện chính trị trên mọi lĩnhvực Lênin nói theo một cách hình ảnh: người dân chủ xã hộikhông nên lấy người thư ký hội công liên làm lý tưởng, màngười chiến sĩ tiên phong của giai cấp công nhân phải là ngườiđại biểu cho nhân dân, biết chống lại mọi biểu hiện độc đoán,

áp bức để giải phóng thực sự cho giai cấp công nhân Lênincho rằng: chính trị công liên của giai cấp công nhân chính làchính trị tư sản của giai cấp công nhân

Lê nin đã vạch trần bản chất thủ đoạn của chủ nghĩa cơhội trên lĩnh vực tổ chức Chủ nghĩa cơ hội từ chỗ phủ nhậnđấu tranh chính trị, sùng bái đấu tranh kinh tế đi đến bàochữa cho tính chất thủ công, tiểu tổ, rời rạc, cục bộ, địaphương, phân tán, chủ trương thu hẹp quy mô và trình độ tổchức của Đảng như nghiệp đoàn, như những câu lạc bộ Họphản đối quy mô và trình độ tổ chức tập trung, thống nhất,chặt chẽ, nghiêm minh của Đảng Lê nin chỉ rõ: phái “kinh tế”bênh vực cho lối làm việc thủ công nghiệp là cản trở việcthành lập một tổ chức của những người cách mạng, nguồngốc của tư tưởng này là ở chỗ nó sùng bái tính tự phát củaphong trào công nhân Lối làm việc thủ công nghiệp gắn liềnvới chủ nghĩa kinh tế Vì vậy, muốn thanh toán được chủnghĩa kinh tế nói chung thì phải dẹp bỏ sự hẹp hòi trong côngtác tổ chức

Lê nin cho rằng: cuộc đấu tranh chính trị của Đảng rộnglớn và phức tạp hơn nhiều so với đấu tranh kinh tế Không thểquan niệm: tổ chức của công nhân có thể thay thế cho tổ