Quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại tại cục quản lý thị trường tỉnh hòa bình

Kinh nghiệm công tác quản lý Nhà nước về phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại của quản lý thị trường tại các địa phương.... Khái niệm quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu và g

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP

HOÀNG THỊ THU HƯỜNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG BUÔN LẬU, GIAN LẬN THƯƠNG MẠI TẠI CỤC QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG TỈNH HÒA BÌNH

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

MÃ NGÀNH: 8310110

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS ĐỒNG THỊ VÂN HỒNG

Hà Nội, 2021

LỜI CAM ĐOAN

Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật

Hòa Bình, ngày tháng 9 năm 2021

Tác giả

Hoàng Thị Thu Hường

LỜI CẢM ƠN

Để thực hiện và hoàn thành luận văn tác giả đã nhận được sự quan tâm

và giúp đỡ tận tình về nhiều mặt của các cá nhân, tổ chức và tập thể Cho phép tác giả được bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến:

Quý thầy, cô giáo Khoa Kinh tế và Quản trị kinh doanh - Trường Đại học Lâm nghiệp đã truyền đạt kiến thức cho tôi suốt thời gian học tập tại trường

Quý thầy, cô Phòng đào tạo sau Đại học đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt thời gian học và nghiên cứu hoàn thiện luận văn

Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS.Đồng Thị Vân Hồng, người đã trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình thực tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Lãnh đạo Cục, các Phòng chức năng Cục Quản lý thị trường tỉnh Hòa Bình; các đơn vị chức năng có liên quan trong tỉnh đã cung cấp thông tin, số liệu cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu

Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới sự quan tâm, động viên của gia đình, bạn bè và đồng nghiệp trong thời gian vừa qua đã giúp tôi

có thời gian và nghị lực đề hoàn thành tốt nhất luận văn thạc sỹ này

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng 9 năm 2021

Tác giả

Hoàng Thị Thu Hường

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT vii

DANH MỤC CÁC BẢNG viii

DANH MỤC CÁC HÌNH ix

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI 5

1.1 Cơ sở lý luận quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại 5

1.1.1 Các khái niệm 5

1.1.2 Các hình thức buôn lậu, gian lận thương mại 9

1.1.3 Nguyên nhân và tác hại của buôn lậu, gian lận thương mại 9

1.1.4 Sự cần thiết phải phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại 14

1.1.5 Vai trò của quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại 15

1.1.6 Nội dung QLNN về phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại của lực lượng Quản lý thị trường 16

1.1.7 Các yếu tố ảnh hưởng đến phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại của Quản lý thị trường 22

1.2 Cơ sở thực tiễn quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại 26

1.2.1 Kinh nghiệm công tác quản lý Nhà nước về phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại của quản lý thị trường tại các địa phương 26

1.2.2 Bài học kinh nghiệm cho Cục Quản lý thị trường tỉnh Hòa Bình 29 Chương 2 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 31

2.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu 31

2.2 Phương pháp nghiên cứu 45

2.2.1 Phương pháp chọn điểm nghiên cứu 45

2.2.2 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp 45

2.2.3 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp 46

2.2.4 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu 47

2.2.5 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu 47

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 49

3.1 Tình hình buôn lậu, gian lận thương mại tại tỉnh Hòa Bình 49

3.1.1 Đối tượng thực hiện hành vi buôn lậu, gian lận thương mại 49

3.1.2 Ngành hàng, mặt hàng thường buôn lậu, gian lận thương mại 50

3.1.3 Phương thức, thủ đoạn buôn lậu, gian lận thương mại 50

3.1.4 Các hình thức gian lận thương mại chủ yếu 51

3.2 Nội dung QLNN về phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Hòa Bình 52

3.2.1 Công tác xây dựng, quán triệt các chủ trương, chính sách về phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại 52

3.2.2 Kết quả công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường về phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại tại Cục Quản lý thị trường 54

3.2.4 Giải quyết khiếu nại, tố cáo theo qui định của pháp luật 63

3.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu, GLTM tại Cục Quản lý thị trường Hoà Bình 64

3.3.1 Vị trí địa lý 64

3.3.2 Hệ thống chính sách, pháp luật 64

3.3.3 Trình độ chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ, công chức 66

3.3.4 Sự phối hợp giữa các cơ quan trong quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại 67

3.3.5 Cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ thông tin 68

3.3.6 Ý thức tự giác của doanh nghiệp và người tiêu dùng 70

3.4 Đánh giá công tác QLNN về phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại của Cục Quản lý thị trường tỉnh Hòa Bình 74

3.4.1 Những kết quả đạt được 74

3.4.2 Những hạn chế và nguyên nhân 76

3.5 Định hướng phát triển kinh tế, thương mại và dự báo tình hình buôn lậu, gian lận thương mại tại Hòa Bình những năm tới 79

3.5.1 Định hướng phát triển kinh tế, thương mại tỉnh Hòa Bình 79

3.5.2 Dự báo tình hình, các yếu tố tác động đến buôn lậu, gian lận thương mại tại tỉnh 80

3.6 Một số giải pháp chủ yếu tăng cường QLNN về phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại tại Cục Quản lý thị trường tỉnh 81

3.6.1 Nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ kiểm tra, kiểm soát của công chức Quản lý thị trường 81

3.6.2 Nâng cao hiệu quả công tác phối kết hợp trong hoạt động phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại 83

3.6.3 Tăng cường trang bị cơ sở vật chất, phương tiện hỗ trợ, ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại 85

3.6.4 Tăng cường công tác tuyên truyền, hỗ trợ và cung cấp thông tin về pháp luật cho các cơ sở kinh doanh và quần chúng nhân dân 86

3.7 Một số kiến nghị 88

3.7.1 Kiến nghị về việc xã hội hóa, toàn dân phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại 88

3.7.2 Đối với Tổng Cục Quản lý thị trường và UBND tỉnh 90

KẾT LUẬN 92

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 93 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Hiện trạng dân số tỉnh Hòa Bình năm 2020 33 Bảng 2.2: Cơ cấu kinh tế tỉnh Hoà Bình giai đoạn 2018-2020 36 Bảng 3.1 Công tác chỉ đạo, quán triệt các chỉ thị, quy định của cấp trên 53 Bảng 3.2 Kết quả thực hiện công tác kiểm tra, kiếm soát thị trường theo kế hoạch đề ra trong các năm 2018,2019,2020 56 Bảng 3.3 Bảng tổng hợp kết quả chung về xử lý vi phạm hành chính trong công tác kiểm tra, kiểm soát 2018-2020 về BL, GLTM 57 Bảng 3.4 Kết quả phòng chống buôn lậu, GLTM năm 2018, 2019, 2020 58 Bảng 3.5 Công tác tuyên truyền về thể chế, luật pháp 62 Bảng 3.6 Kết quả khảo sát về hệ thống pháp luật đối với công tác 65 chống hàng lậu, gian lận thương mại của 20 cán bộ, công chức Cục QLTT Hòa Bình 65 Bảng 3.7 Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của cán bộ, công chức của 66 Cục Quản lý thị trường tỉnh Hòa Bình 66 Bảng 3.8 Số vụ hàng lậu Cục QLTT phối hợp với các cơ quan chức năng khác xử lý từ năm 2018-2020 67 Bảng 3.9 Tình hình tài sản của Cục Quản lý thị trường tỉnh Hòa Bình 69 Bảng 3.10 Kết quả đánh giá sự quan tâm của 30 doanh nghiệp đối với vấn đề hàng lậu, gian lận thương mại 70 Bảng 3.11 Kết quả khảo sát về ứng xử của người tiêu dùng đối với hàng lậu, gian lận thương mại 73

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 2.1: Bản đồ hành chính tỉnh Hòa Bình 31 3.1 Sơ đồ tổ chức của Cục Quản lý thị trường tỉnh Hoà Bình 44

MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết của vấn đề nghiên cứu

Hiên nay, trong quá trình hội nhập kinh tế, quá trình giao thương đã và đang diễn rất mạnh mẽ, tạo nhiều cơ hội cho quá trình trao đổi, lưu thông, phát triển kinh tế, tuy nhiên bên cạnh những mặt tích cực, chúng ta cũng phải đối mặt với những mặt trái xảy ra song song, ảnh hưởng lớn tới sự phát triển bền vững của nền kinh tế và xã hội nước nhà Trong số đó phải kể đến sự tồn tại và gia tăng tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại (GLTM)

Buôn lậu, GLTM luôn là vấn đề nóng được đề cập nhiều trong thời gian gần đây Vấn nạn buôn lậu, GLTM đang là một trong những trở ngại lớn cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước Chính vì vậy, Đảng và Nhà nước ta hết sức coi trọng công tác đấu tranh phòng chống buôn lậu, GLTM và

đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách, chỉ đạo quyết liệt để ngăn chặn, phòng ngừa vấn nạn này Buôn lậu, GLTM còn là vấn nạn lớn không chỉ đối với Việt Nam mà cả toàn thế giới Nó đang diễn biến phức tạp với nhiều thủ đoạn ngày càng tinh vi, phức tạp, gây bức xúc trong nhân dân, làm thất thu ngân sách, hỗn loạn thị trường, nguy hại đến nền kinh tế và xã hội Việc chống buôn lậu, GLTM có ý nghĩa vô cùng to lớn trên mọi mặt cả ở hiện tại và tương lai Góp phần phát triển kinh tế, ổn định xã hội, văn hóa, giữ vững an ninh chính trị Đối với đất nước đang phát triển như Việt Nam thì việc chống buôn lậu, GLTM lại càng trở nên cần thiết hơn bao giờ

Hòa Bình là tỉnh miền núi thuộc vùng Tây Bắc, trong những năm gần đây tình trạng buôn lậu, GLTM trên địa bàn tỉnh không những không giảm

mà còn có chiều hướng tăng lên với phương thức và thủ đoạn ngày càng tinh

vi Theo thống kê của Cục Quản lý thị trường tỉnh số vụ vi phạm về buôn lậu, GLTM tại Hòa Bình tăng dần qua các năm, từ 734 vụ trong năm 2018 lên 1.325 vụ trong năm 2020 Cục Quản lý thị trường đã bám sát chỉ đạo của cấp trên và chính quyền địa phương tích cực triển khai các kế hoạch, giải pháp

đấu tranh chống buôn lậu, GLTM, thu được nhiều kết quả quan trọng, tạo được sự chuyển biến tích cực Tuy nhiên, tình hình buôn lậu, kinh doanh hàng hóa nhập lậu, GLTM trên địa bàn tỉnh vẫn diễn ra, tác động xấu đến kinh tế -

xã hội, tiềm ẩn nguy cơ gây ảnh hưởng đến đời sống, sức khỏe Nhân dân Có thể kể ra một số nguyên nhân của tồn tại trên như sau: do địa hình là tỉnh miền núi, giao thông đi lại khó khăn công tác kiểm tra, kiểm soát còn gặp nhiều khó khăn Cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện, nhất là thiết bị phục vụ kiểm tra hàng hóa còn thiếu, chưa đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ đề

ra Việc đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của công chức Quản lý thị trường còn hạn chế Việc kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm còn chưa triệt để Công tác phối hợp còn thiếu chặt chẽ, chưa được thường xuyên, liên tục

Vấn đề đặt ra là cần tìm giải pháp để tăng cường hơn nữa hiệu quả công tác QLNN về phòng, chống buôn lậu, GLTM trên địa bàn tỉnh nói chung và tại Cục Quản lý thị trường tỉnh nói riêng, qua đó góp phần ổn định và phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tới của địa bàn tỉnh nói riêng và của cả nước nói chung

Trước tình hình đó, công tác QLNN về phòng chống buôn lậu, GLTM

là một yêu cầu cấp thiết Vì vậy tác giả chọn đề tài: “Quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Hòa Bình” cho luận văn thạc sỹ của mình

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu tổng quát

Trên cơ sở đánh giá thực trạng, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại, luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước

về phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Hòa Bình

- Đề xuất các giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Hòa Bình

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Thực trạng quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Hòa Bình

- Về thời gian: Số liệu thứ cấp được thu thập trong giai đoạn

2018-2020, số liệu sơ cấp được thu thập chủ yếu trong năm 2018-2020, những giải pháp

đề xuất sẽ áp dụng từ năm 2021-2030

4 Nội dung nghiên cứu

Cơ sở lý luận và thực tiễn về QLNN về phòng chống buôn lậu, GLTM; Thực trạng QLNN về phòng chống buôn lậu, GLTM của Cục Quản lý thị trường tỉnh Hòa Bình;

Các nhân tố ảnh hưởng đến QLNN về phòng chống buôn lậu, GLTM của Cục Quản lý thị trường tỉnh Hòa Bình;

Các giải pháp hoàn thiện QLNN về phòng chống buôn lậu, GLTM của Cục Quản lý thị trường tỉnh Hòa Bình

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận văn gồm 3 chương với các đề mục

chính sau đây:

Chương 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý nhà nước về phòng chống buôn lậu và gian lận thương mại

Chương 2 Đặc điểm địa bàn và phương pháp nghiên cứu

Chương 3 Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI 1.1 Cơ sở lý luận quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại

1.1.1 Các khái niệm

1.1.1.1 Khái niệm buôn lậu

Thuật ngữ buôn lậu được sử dụng với những ý nghĩa rất khác nhau Từ góc độ của khoa học về ngôn ngữ, cụm từ "buôn lậu" có ý nghĩa là buôn bán những hàng hoá trốn thuế và hàng cấm Đây là một khái niệm kế thừa những hiểu biết xưa nay của cụm từ này và khá phù hợp với quan niệm phổ thông hiện nay

Bộ luật hình sự (2015, điều 188) nêu rõ: “Buôn lậu là hành vi buôn bán qua biên giới hoặc từ khu phi thuế quan vào nội địa hoặc ngược lại trái pháp luật hàng hóa, tiền Việt Nam, ngoại tệ, kim khí quý, đá quý”

Buôn lậu là các hành vi vận chuyển, buôn bán trái phép qua biên giới những loại hàng hoá Nhà nước cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu như: vũ khí, chất nổ, ngoại tệ, cổ vật, đồ chơi kích động bạo lực, văn hoá phẩm độc hại, các sản phẩm có tác hại xấu đến môi sinh, môi trường; đến người, động, thực vật Buôn lậu là các hành vi trốn tránh sự kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền hoặc dùng các thủ đoạn gian dối để che mắt các cơ quan này để vận chuyển hàng cấm; trốn, lậu thuế đối với việc buôn bán, vận chuyển hàng hoá qua biên giới; dùng các thủ đoạn bí mật, bất hợp pháp trà trộn hàng lậu với các hàng hoá khác vận chuyển qua cửa khẩu

Nghị định 98/2020/NĐ-CP cuả Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, nêu rõ hàng hóa nhập lậu gồm: Hàng hóa cấm nhập khẩu hoặc tạm ngừng nhập khẩu theo quy định của pháp

luật; Hàng hóa nhập khẩu thuộc danh mục hàng hóa nhập khẩu có điều kiện

mà không có giấy phép nhập khẩu hoặc giấy tờ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp theo quy định kèm theo hàng hóa khi lưu thông trên thị trường; Hàng hóa nhập khẩu không đi qua cửa khẩu quy định, không làm thủ tục hải quan theo quy định của pháp luật hoặc gian lận số lượng, chủng loại hàng hóa khi làm thủ tục hải quan; Hàng hóa nhập khẩu lưu thông trên thị trường không

có hóa đơn, chứng từ kèm theo theo quy định của pháp luật hoặc có hóa đơn, chứng từ nhưng hóa đơn, chứng từ là không hợp pháp theo quy định của pháp luật về quản lý hóa đơn; Hàng hóa nhập khẩu theo quy định của pháp luật phải dán tem nhập khẩu nhưng không có tem dán vào hàng hóa theo quy định của pháp luật hoặc có tem dán nhưng là tem giả, tem đã qua sử dụng.”

1.1.1.2 Khái niệm gian lận thương mại

Thư viện Học liệu Mở Việt Nam (2013) đưa ra khái niệm “GLTM là hành vi dối trá, mánh khóe, lừa lọc trong lĩnh vực thương mại thông qua hoạt động mua, bán, kinh doanh, xuất nhập khẩu hàng hoá, dịch vụ nhằm mục đích thu lợi bất chính Mục đích của hành vi GLTM là nhằm thu lợi bất chính do thực hiện trót lọt hành vi lừa đảo, dối trá Chủ thể tham gia hành vi GLTM bao gồm: “người mua, người bán, hoặc cả người mua và người bán thông qua đối tượng là hàng hóa”

Ở nước ta hiện nay chưa có một văn bản pháp luật nào đề cập một cách đầy đủ khái niệm về GLTM Mặc dù vậy, thuật ngữ gian lận thương mại được

sử dụng một cách rộng rãi ở các Bộ, ngành, các tổ chức khác nhau

Vấn đề GLTM luôn được xã hội và nhà nước ta đề cập nhiều trong thời gian qua và được sử dụng rộng rãi ở các cấp từ Trung ương đến địa phương Cụm từ GLTM luôn được đi đôi với cụm từ "buôn lậu, hàng giả" để chỉ những hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động thương mại Bộ luật hình sự (2015, điều 188) nêu rõ: “buôn lậu là hành vi buôn bán qua biên giới hoặc từ khu phi thuế quan vào nội địa hoặc ngược lại trái pháp luật hàng hóa, tiền

Việt Nam, ngoại tệ, kim khí quý, đá quý”, Đối tượng buôn lậu đã sử dụng những hành vi lén lút, trốn tránh, che dấu, trà trộn hàng lậu để đưa hàng hóa qua biên giới vào thị trường nội địa tiêu thụ Như vậy, những biểu hiện đặc trưng của buôn lậu lại trùng hợp với GLTM nhưng GLTM lại có nội dung rộng hơn, bao hàm hơn Buôn lậu chỉ là một trong những hình thức đặc biệt của GLTM Ngoài ra, GLTM còn bao gồm cả các hành vi như: buôn bán hàng giả, hàng cấm, trốn lậu thuế, gian lận trong lĩnh vực giá, kinh doanh hàng không đảm bảo chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm Mặc dù, nhà nước ta

đã ban hành nhiều văn bản pháp luật để quy định rõ hành vi nào là vi phạm pháp luật trong hoạt động thương mại Tuy nhiên, hiện nay vẫn chưa có một khái niệm đầy đủ nào về GLTM

Với những nội dụng được đề cập ở trên thì GLTM là một khái niệm chung, dùng để chỉ những hành vi gian dối, dối trá, mánh khóe, lừa lọc, của chủ thể trong hoạt động thương mại mà những hành vi đó trái với quy định của pháp luật, nhằm mục đích thu lợi bất chính

1.1.1.3 Khái niệm quản lý nhà nước

Khái niệm quản lý nhà nước chỉ xuất hiện và tồn tại cùng với sự ra đời

và tồn tại của nhà nước Theo nghĩa rộng, quản lý nhà nước là hoạt động tổ chức, điều hành của cả bộ máy nhà nước, là sự tác động, tổ chức của quyền lực nhà nước trên các phương diện lập pháp, hành pháp và tư pháp

Theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước chủ yếu là quá trình tổ chức, điều hành của hệ thống cơ quan hành chính nhà nước đối với các quá trình xã hội

và hành vi hoạt động của con người theo pháp luật nhằm đạt được những mục tiêu yêu cầu nhiệm vụ quản lý nhà nước Đồng thời, các cơ quan nhà nước nói chung còn thực hiện các hoạt động có tính chất chấp hành, điều hành, tính chất hành chính nhà nước nhằm xây dựng tổ chức bộ máy và củng cố chế độ công tác nội bộ của mình, chẳng hạn ra quyết định thành lập, chia tách, sát

nhập các đơn vị tổ chức thuộc bộ máy của mình; đề bạt, khen thưởng, kỷ luật cán bộ, công chức, ban hành quy chế làm việc nội bộ…

1.1.1.4 Khái niệm quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại

Quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại là toàn bộ những hoạt động nhằm làm cho môi trường sản xuất, kinh doanh diễn

ra tho đúng quy định của pháp luật, đảm bảo các quy luật kinh tế, ngăn chặn, đảy lùi những hoạt động phi pháp, gây hậu quả xấu đến nền kinh tế quốc dân, nhằm từng bước xây dựng môi trường cạnh trạnh lành mạnh trong kinh doanh, góp phần thực hiện thành công chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

1.1.1.5 Khái niệm về phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại

- Phòng là việc đưa ra các chủ trương, chính sách, biện pháp phòng ngừa khi chưa có hành vi vi phạm xảy ra

- Chống là việc đưa ra các chủ trương, chính sách, biện pháp xủ lý khi

đã xảy ra hành vi vi phạm

- Phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại xác định rõ chủ thể là nhà nước, bằng chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn của mình ban hành pháp luật, chính sách về kinh tế, tổ chức thực hiện và quản lý, giám sát, điều chỉnh nhằm giáo dục, bảo vệ hoạt động kinh doanh, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng và của các doanh nghiệp để phát triển kinh tế- xã hội của quốc gia Trong công tác phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại, Nhà nước ta sử dụng các cách thức, công cụ, phương tiện khác nhau trên cơ sở luật pháp, lợi ích kinh tế, khoa học để tổ chức các hoạt động nhằm quản lý, kiểm soát, khắc phục tình trạng buôn lậu và gian lận thương mại, tạo ra môi trường kinh doanh lành mạnh, cạnh tranh công bằng

- Phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại tại Cục Quản lý thị trường là hoạt động QLNN bằng chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn của mình

Cục QLTT đã ban hành các chủ trương, chính sách pháp luật, các văn bản chỉ đạo, điều hành và tổ chức thực hiện các hoạt động nhằm quản lý, kiểm tra, kiểm soát, khắc phục tình trạng buôn lậu và gian lận thương mại, tạo ra môi trường kinh doanh lành mạnh, cạnh tranh công bằng trên địa bàn tỉnh

1.1.2 Các hình thức buôn lậu, gian lận thương mại

Hiện nay, Buôn lậu, GLTM xảy ra ở tất cả các lĩnh vực quản lý của cơ quan quản lý nhà nước như Hải quan, Thuế, Quản lý thị trường, Y tế, Khoa học

và công nghệ, Nông nghiệp, Tùy thuộc vào từng lĩnh vực quản lý của từng cơ quan mà Buôn lậu, GLTM có những hình thức được thực hiện thông qua các hành vi khác nhau Trong đó, lĩnh vực QLNN của cơ quan QLTT thì hình thức buôn lậu, GLTM được thực hiện thông qua các nhóm hành vi cụ thể như:

+ Buôn lậu, kinh doanh hàng nhập lậu, sản xuất, buôn bán hàng giả; Vi phạm quy định về quyền sở hữu trí tuệ đối với hàng hóa, dịch vụ kinh doanh trong nước và xuất khẩu, nhập khẩu; Vi phạm quy định về lĩnh vực giá hàng hóa, dịch vụ; Vi phạm quy định về ghi nhãn hàng hóa lưu thông trong nước

và hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; Vi phạm quy định về xuất xứ hàng hóa;

Vi phạm các quy định liên quan đến chất lượng hàng hóa, dịch vụ kinh doanh trong nước và hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu, nhập khẩu;

+ Vi phạm quy định về đăng ký kinh doanh; giấy phép kinh doanh; Gian lận, lừa dối khách hàng khi mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ; Vi phạm các quy định liên quan đến bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng; các vi phạm khác…

1.1.3 Nguyên nhân và tác hại của buôn lậu, gian lận thương mại

1.1.3.1 Nguyên nhân buôn lậu, gian lận thương mại

a) Nguyên nhân khách quan

- Khi kinh tế - xã hội càng phát triển thì GLTM cũng thay đổi theo hướng tinh vi và phức tạp hơn, bởi áp lực về cạnh tranh, lợi nhuận, từ hoạt động kinh doanh trong nền kinh tế thị trường Nhiều thương nhân sẵn

sàng bất chấp pháp luật, đánh mất lương tri để tìm kiếm tiền tài, địa vị bởi nguồn lợi khổng lồ so với chi phí bỏ ra từ việc thực hiện trót lọt những hành

vi đó mang lại

- Nền công nghệ sản xuất, máy móc, kỹ thuật nước ta còn lạc hậu là nguyên nhân cơ bản làm cho hàng hóa trong nước có chất lượng chưa tốt, giá thành cao, mẫu mã đơn điệu, tính cạnh tranh thấp

- Nền sản xuất của chúng ta còn nhỏ bé, sức cạnh tranh yếu, hiệu quả quản lý thị trường yếu (hệ thống luật pháp hiện thiếu đồng bộ, quy chế, quy trình chưa đầy đủ, phân định trách nhiệm chưa rõ ràng) đã tạo ra một môi trường rộng lớn, màu mở cho hoạt động GLTM

- Dân số lớn trong khi tỷ lệ thất nghiệp còn cao, thực trạng thiếu công ăn việc làm đã dẫn đến một bộ phận lớn lao động đi vào con đường buôn lậu, GLTM

b) Nguyên nhân chủ quan

- Một số cấp ủy, chính quyền chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của công tác phòng, chống GLTM trong phát triển kinh tế - xã hội, dẫn đến lơ là trong công tác chỉ đạo, tuyên truyền và kiểm tra đôn đốc, phối hợp công tác

- Phối hợp không đồng bộ giữa các cơ quan chức năng Hiện nay có nhiều cơ quan chức năng tham gia phòng chống buôn lậu, GLTM nhưng sự phối hợp đấu tranh còn kém hiệu quả, có nơi nơi lỏng, có nơi mạnh ai nấy làm, lúc nặng lúc nhẹ, có lúc chồng chéo nhau, quan điểm đấu tranh và xử

lý thiếu thống nhất làm cho nhân dân nghi ngờ về tính chất nhất quán của pháp luật

- Lực lượng phòng chống buôn lậu, GLTM còn yếu Hiện nay nhìn chung lực lượng phòng, chống buôn lậu, GLTM còn mỏng, phương tiện thiếu,

cơ sở vật chất kỹ thuật còn hạn chế nhất là trong bối cảnh buôn lậu, GLTM diễn ra rầm rộ trên khắp các tuyến biên giới và nội địa với số lượng đông, thủ

đoạn tinh vi, âm mưu xảo quyệt, cách thức táo bạo liều lĩnh, việc tổ chức bảo

kê, đánh tháo hàng, chống người thi hành công vụ diễn ra thường xuyên

1.1.3.2 Tác hại của buôn lậu, gian lận thương mại

a) Tác hại của buôn lậu, GLTM đối với nền kinh tế

GLTM nói chung và buôn lậu, sản xuất kinh doanh hàng giả nói riêng

có tác hại rất lớn đối với nền kinh tế, làm ảnh hưởng đến tốc độ phát triển của nền kinh tế, tác động tiêu cực đến môi trường đầu tư kinh doanh, làm ảnh hưởng đến việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài, tạo lực cản đối với quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập kinh tế quốc tế của đất nước Hàng nhập lậu - hàng trốn thuế sẽ làm thất thu thuế cho ngân sách nhà nước dẫn đến Nhà nước mất đi một nguồn lực tài chính để tái đầu tư cho các hoạt động của nền kinh tế

Tại thị trường nội địa, tình trạng sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, vi phạm về nguồn gốc xuất xứ, gian lận trong lĩnh vực giá, nhãn đang diễn ra hết sức gây go, phức tạp Điều này đã tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh, làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng, nhà sản xuất và nhà đầu tư vào tính minh bạch của thị trường hàng hóa, ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường đầu tư kinh doanh và thu hút đầu tư nước ngoài

b) Tác hại của buôn lậu, gian lân thương mại đối với an ninh quốc gia, trật tự

an toàn xã hội

Những hậu quả do buôn lậu, GLTM gây ra đối với nền kinh tế và đối với nền văn hoá xã hội đã dẫn đến những tác hại về mặt chính trị, gây khó khăn cho sự quản lý Nhà nước Buôn lậu, GLTM làm cho thị trường hỗn loạn, đời sống kinh tế của một bộ phận nhân dân gặp khó khăn, tệ nạn xã hội gia tăng; công bằng, văn minh xã hội không được thiết lập; nhà nước thất thu thuế nên không cân đối được thu - chi ngân sách làm ảnh hưởng đến nền kinh tế và đến đảm bảo an ninh quốc gia

c) Tác hại của buôn lậu, GLTM đối với văn hoá - xã hội

Buôn lậu, GLTM gây nên những hậu quả phức tạp và nặng nề về mặt văn hoá - xã hội Đây là một trong những yếu tố làm gia tăng giữa giàu và nghèo, bởi việc thực hiện trót lọt những hành vi buôn lậu, GLTM sẽ mang lại cho chủ thể một lợi thế không nhỏ so với các chủ thể khác và đem lại lợi nhuận chênh lệch nhiều hơn Tại các vùng biên giới, cửa khẩu, một lực lượng lao động khá lớn đã và đang tham gia vào đội quân “cửu vạn” mang vác hàng qua biên giới Do cuộc sống khó khăn, trình độ học vấn thấp, việc mang vát hàng hóa đem lại thu nhập cao nên họ đã chấp nhận tham gia vào đội ngũ cửu vạn, bất chấp pháp luật, bỏ sản xuất, bỏ học hành Đây là đội ngũ tiếp tay cho hoạt động buôn lậu, GLTM

Hàng nhập lậu tuồn vào thị trường nội địa ngoài các mặt hàng tiêu dùng, thiết bị điện tử, hàng may mặc còn có nhiều tài liệu phản động, văn hoá phẩm đồi trụy, thậm chí có cả ma túy, vũ khí Những loại sản phẩm này ảnh hưởng rất lớn đến vấn đề giáo dục nhân cách, đạo đức lối sống, kích động bạo lực, tệ nạn xã hội, dẫn đến làm suy đồi văn hóa, thuần phong

mỹ tục của dân tộc

Việc sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng không đảm bảo chất lượng, không chỉ gây thiệt hại về tài chính mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của người tiêu dùng, gây thiệt hại cho nhà sản xuất kinh doanh chân chính và cho toàn xã hội Điều này làm suy thoái về đạo đức kinh doanh và đạo đức trong xã hội

d) Tác hại của buôn lậu, GLTM đối với cộng đồng

Các doanh nghiệp sản xuất, buôn bán hàng giả chỉ quan tâm đến lợi nhuận mà không quan tâm đến chất lượng của sản phẩm cũng như việc bảo vệ môi sinh, môi trường trong quá trình sản xuất Hành vi này của họ đã làm ô nhiễm môi trường, gây ô nhiễm nguồn nước, không khí, tiếng ồn ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người dân

Việc sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái hoặc hàng kém chất lượng mà đặc biệt là các mặt hàng lương thực, thực phẩm, thuốc tân dược, thuốc bảo vệ thực vật, rượu bia không chỉ gây tác động xấu cho nhà sản xuất chân chính mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới sức khoẻ, tính mạng của người tiêu dùng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của cả cộng đồng, của một dân tộc

e) Tác hại của buôn lậu, GLTM dưới góc độ quản lý

Buôn lậu, GLTM gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối nền kinh tế, văn hoá xã hội, chính trị, đây là những hậu quả trực tiếp dễ nhìn nhận Một hậu quả khác không kém phần nguy hại là hậu quả của buôn lậu, GLTM dưới góc độ cả về vĩ mô và vi mô Nó làm cho cơ quan quản lý nhà nước không kiểm soát được tình hình xuất nhập khẩu; công tác điều hành của cơ quan chức năng gặp nhiều khó khăn và hoạt động kém hiệu quả

Xét về góc độ quản lý vĩ mô, buôn lậu, GLTM là một trong những nguyên nhân làm hàng hoá nội địa bị đình trệ, sản xuất trong nước bị đình đốn Nhiều doanh nghiệp sản xuất ra hàng hóa không cạnh tranh nổi trên thị trường dẫn đến phá sản, kéo theo sự gia tăng của đội quân thất nghiệp Buôn lậu, GLTM còn là nguyên nhân trực tiếp hoặc gián tiếp dẫn đến các tệ nạn xã hội, đó là tham nhũng, tha hoá, rượu chè, cờ bạc, trộm cắp Do đó, nó làm cho công tác quản lý của Nhà nước thêm khó khăn, phức tạp Mặt khác, GLTM mà trực tiếp là buôn lậu dẫn đến thất thu về thuế xuất, nhập khẩu và các sắc thuế khác, đây là khoản thu lớn của ngân sách Nhà nước Điều này ảnh hưởng đến các kế hoạch về kinh tế, tài chính khiến Nhà nước mất cân đối

về thu - chi ngân sách GLTM còn phá vỡ sự bình ổn của thị trường, tạo nên cơn sốt giả tạo về hàng hoá và giá cả làm cho Nhà nước không thể kiểm soát thị trường dẫn đến việc hoạch định chính sách, xây dựng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội bị sai lệch…

Bên cạnh đó, GLTM bao giờ cũng liên quan đến tiêu cực, tham nhũng

và làm tha hoá một bộ phận không nhỏ cán bộ công chức của Nhà nước Thực

tế cho thấy, nhiều cán bộ, công chức trong quá trình điều hành, thực thi nhiệm

vụ đã bị lôi kéo, mua chuộc và bao che cho các đối tượng thực hiện GLTM

1.1.4 Sự cần thiết phải phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại

Buôn lậu, GLTM làm mất ổn định thị trường, suy yếu nền kinh tế, ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự, an toàn xã hội, môi trường đầu tư, Do đó, phòng chống buôn lậu, GLTM là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài; nhiệm

vụ này không phải chỉ của các lực lượng chức năng mà còn là nhiệm vụ của cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương các cấp, các tổ chức xã hội, các tổ chức đoàn thể, các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, người tiêu dùng

a) Phòng, chống buôn lậu, gian lân thương mại để hạn chế tác động tiêu cực đến nền kinh tế

- Phòng, chống buôn lậu, GLTM giúp tăng nguồn thu của ngân sách quốc gia Giảm thiệt hại cho người tiêu dùng và thiệt hại của nhà sản xuất, kinh doanh chân chính;

- Phòng, chống buôn lậu, GLTM giúp cải thiện môi trường đầu tư và kinh doanh

b) Phòng, chống buôn lậu, GLTM để hạn chế tác động tiêu cực tới văn hóa xã hội, an ninh, trật tự an toàn xã hội

- Phòng, chống buôn lậu, GLTM hạn chế mặt trái của cơ chế thị trường, làm giảm nguồn thu nhập bất chính, giảm sự gia tăng giàu nghèo bất hợp lý;

- Bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia, an ninh chính trị, trật tự an toàn

xã hội; Ngăn chặn sự suy đồi về văn hóa, thuần phong mỹ tục, đạo đức xã hội, nâng cao tính văn minh trong hoạt động thương mại, lấy lại lòng tin của quần chúng, nhân dân vào sự quản lý của cơ quan nhà nước

c) Phòng, chống buôn lậu, GLTM để hạn chế tác động tiêu cực đến doanh nghiệp và người tiêu dùng

Trong điều kiện nền sản xuất trong nước còn lạc hậu và gặp nhiều khó khăn, năng suất lao động thấp, chất lượng sản phẩm chưa cao, giá thành và chi phí sản xuất cao, các sản phẩm trong nước khó hoặc không thể cạnh tranh được với hàng lậu, gian lận cùng loại, nhiều doanh nghiệp sản xuất phải đứng trước nguy cơ đóng cửa do không tiêu thụ được sản phẩm Phòng, chống buôn lậu, GLTM góp phần ổn định thị trường, hạn chế các hoạt động thương mại cạnh tranh không lành mạnh, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người tiêu dùng và doanh nghiệp kinh doanh chân chính

d) Phòng, chống buôn lậu, GLTM để nâng cao hiệu quả quản lý của nhà nước

Phòng, chống buôn lậu, GLTM góp phần làm tăng hiệu quả công tác điều hành, quản lý của nhà nước về phương diện vi mô và vĩ mô của nền kinh tế; giúp kiểm soát được tình hình xuất nhập khẩu; hạn chế việc lợi dụng những kẽ hở, những quy định thiếu chặt chẽ về chính sách, pháp luật; làm giảm tiêu cực trong bộ máy quản lý nhà nước

1.1.5 Vai trò của quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại

Trước tình hình buôn lậu, GLTM diễn biến ngày càng phức tạp, công tác quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại có vai trò rất quan trọng và cấp thiết Thông qua công tác QLNN từ Trung ương đến địa phương các chủ trương, chính sách đã được triển khai, quán triệt kịp thời, đầy đủ, qua đó từng bước góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách liên quan đến hoạt động thương mại; tăng cường sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương, các lực lượng chức năng trong công tác quản lý, phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn kịp thời, hiệu quả các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả Đồng thời, góp phần làm trong sạch môi trường kinh doanh, tạo niềm tin cho người tiêu dùng, thúc đẩy phát triển thương mại

Thông qua QLNN công tác kiểm tra, kiểm soát sẽ có kế hoạch, chương trình, trọng tâm, cách thức thực hiện cụ thể theo vu việc, giai đoạn, đối

tượng , qua đó đảm bảo công tác kiểm tra, kiểm soát và thực hiện các nhiệm

vụ khác trong công tác phòng, chống buôn lậu, GLTM đạt hiệu quả, trọng tâm, trọng điểm, đúng quy định

1.1.6 Nội dung QLNN về phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại của lực lượng Quản lý thị trường

Phòng, chống buôn lậu, GLTM là việc cơ quan chức năng sử dụng các biện pháp, nghiệp vụ và thẩm quyền, quyền hạn được giao để phòng ngừa, đấu tranh với các chủ thể thực hiện buôn lậu, GLTM nhằm ngăn chặn, xử lý các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật Đối với lực lượng QLTT công tác phòng, chống buôn lậu, GLTM chủ yếu tập trung vào các nội dung sau:

1.1.6.1 Công tác xây dựng, quán triệt các chủ trương, chính sách về phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại

Trong suốt quá trình thực hiện công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu, GLTM, Chính phủ, các Bộ, Ngành đã và sẽ ban hành nhiều chủ trương, chính sách, quy định, chỉ thị, văn bản hướng dẫn về chống buôn lậu, GLTM

Do hệ thống các quy định của pháp luật về đấu tranh chống buôn lậu, GLTM

ở nước ta mặc dù tương đối đầy đủ song vẫn sẽ có những quy định chưa thực

sự hoàn thiện, khi đi vào thực tế mới thấy bất cập, còn chồng chéo, thiếu cụ thể, từ đó tạo ra nhiều lỗ hổng để các đối tượng phạm tội lợi dụng hoạt động Hơn nữa các hành vi và thủ đoạn buôn lậu, GLTM được các đối tượng thực hiện ngày càng tinh vi, các phương thức, thủ đoạn thường xuyên có sự biến đổi, nên Chính phủ, Nhà nước ta cùng các Bộ, Ngành sẽ thường xuyên phải cập nhật, bổ sung hay ban hành những chỉ thị, văn bản chỉ đạo, hướng dẫn mới phù hợp với tình hình thực tế buôn lậu, GLTM

Tổ chức quán triệt những chủ trương, chính sách, quy định, chỉ thị, văn bản hướng dẫn về chống buôn lậu, GLTM của Chính phủ, Nhà nước cùng các Bộ, Ngành và biến chúng thành chương trình hành động cụ thể là

nội dung, là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên của Cục Quản lý thị trường các tỉnh, thành phố

1.1.6.2 Lập kế hoạch kiểm tra, kiểm soát thị trường trong hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại trên địa bàn quản lý

Kế hoạch là một trong những công cụ có vai trò quan trọng trong việc phối hợp nỗ lực của các ngành chức năng cũng như các thành viên trong lực lượng Lập kế hoạch kiểm tra, kiểm soát thị trường là công việc rất cần thiết nhằm thực hiện được mục tiêu đề ra, có ý nghĩa tiên quyết đối với hiệu quả của hoạt động quản lý

Xác định rõ đây là nhiệm vụ trọng tâm, ngay từ đầu mỗi năm Cục QLTT đều xây dựng chương trình công tác cho cả năm, chỉ đạo Đội QLTT các huyện, thành phố tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát góp phần làm trong sạch thị trường, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng

Trong đó hàng năm, Cục xây dựng và triển khai nhiều phương án, kế hoạch kiểm tra kiểm soát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm Cụ thể như:

- Kế hoạch kiểm tra thường xuyên, định kỳ năm, Kế hoạch kiểm tra đột xuất, chuyên đề cụ thể về từng ngành hàng

- Kế hoạch chống buôn lậu, vận chuyển và buôn bán hàng cấm, hàng nhập lậu, GLTM năm Kế hoạch chống sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng hóa kém chất lượng và không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, các hành vi

vi phạm quyền Sở hữu trí tuệ

- Kế hoạch thực hiện phòng, chống và ngăn chặn dịch bệnh ở gia súc, gia cầm; Kiểm tra việc chấp hành pháp luật thương mại trên thị trường…

Đồng thời, ngoài việc thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn đã được đề

ra, trên cơ sở bám sát các văn bản chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, các Bộ, Ban, Ngành Trung ương, Ủy ban nhân dân tỉnh phù hợp với tình hình thực

tiễn của từng thời điểm, Cục còn xây dựng các kế hoạch thực hiện kiểm tra, kiểm soát cho từng lĩnh vực, mặt hàng cụ thể như sau:

- Kế hoạch tăng cường kiểm tra, kiểm soát việc chấp hành pháp luật trong kinh doanh thương mại của một số mặt hàng thiết yếu; tăng cường phối kết hợp với các ngành chức năng kiểm tra, kiểm soát thị trường khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) và các chất dễ cháy nổ nhằm đưa hoạt động kinh doanh LPG

- Kế hoạch tăng cường công tác đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm, hưởng ứng triển khai “Tháng hành động vì chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm”

- Kế hoạch của Ban Chỉ đạo chống buôn lậu, hàng giả và GLTM tỉnh (BCĐ 389) trong việc kiểm tra, kiểm soát việc kinh doanh, vận chuyển mặt hàng như phân bón, thực phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng…trên địa bàn tỉnh

- Để kiểm soát tốt tình hình thị trường những tháng cuối năm và Tết Nguyên đán, Cục Quản lý thị trường đã xây dựng các Kế hoạch về tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường những tháng cuối năm và Tết Nguyên đán yêu cầu các Đội Quản lý thị trường triển khai thực hiện; đặc biệt tăng cường công tác quản lý địa bàn hướng dẫn nhắc nhở các cơ sở kinh doanh không buôn bán, tàng trữ, vận chuyển và sử dụng trái phép các loại pháo…

Việc lập kế hoạch kiểm tra kịp thời giúp lực lượng QLTT đánh giá khái quát tình hình hoạt động đối với ngành hàng, mặt hàng hay lĩnh vực được kiểm tra, đồng thời giúp cho các phòng chuyên môn, các Đội QLTT kiểm tra, kiểm soát đúng trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với từng địa bàn cụ thể, tránh

bỏ sót đối tượng, ngành hàng

1.1.6.3 Tổ chức thực hiện các hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường và xử

lý vi phạm pháp luật theo thẩm quyền

Tổ chức thực hiện hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường gồm 5 bước: Bước 1: Chuẩn bị kiểm tra

- Xác định căn cứ để kiểm tra: Một trong những nguyên tắc quan trọng của hoạt động kiểm tra, kiểm soát của lực lượng Quản lý thị trường là khi tiến hành kiểm tra phải có căn cứ cụ thể và phải thực hiện đúng các quy định của pháp luật Để làm được điều đó, trước hết phải xác định được các dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc các căn cứ cụ thể để từ đó tiến hành công tác KTKS Có

5 nhóm căn cứ sau: + Các dấu hiệu vi phạm pháp luật do các bộ QLTT tự trinh sát, nắm bắt được hoặc từ đường dây nóng, từ đơn thư khiếu nại, tố cáo;

+ Các trường hợp phạm pháp quả tang;

+ Theo kế hoạch đã được phê duyệt;

+ Theo ý kiến chỉ đạo của cấp trên

+ Theo đề nghị phối hợp của cơ quan khác

- Điều tra trinh sát nắm chắc thông tin

- Xây dựng kế hoạch kiểm tra, kiểm soát

- Chuẩn bị tài liệu ấn chỉ có liên quan

- Chuẩn bị nhân lực và các công cụ hỗ trợ khác

Bước 2 Thực hiện việc kiểm tra, kiểm soát thị trường

- Tổ kiểm tra có mặt đúng thời gian yêu cầu

- Tại địa điểm kiểm tra, kiểm soát viên QLTT phải xuất trình Thẻ kiểm tra và công bố Quyết định kiểm tra hoặc Quyết định áp dụng biện pháp ngăn chặn Trừ trường hợp vi phạm pháp luật quả tang, mọi trường hợp kiểm tra đều phải có quyết định bằng văn bản của Thủ trưởng cơ quan Quản lý thị trường có thẩm quyền

+ Thủ trưởng cơ quan QLTT có thẩm quyền chỉ ban hành quyết định kiểm tra khi: Có căn cứ theo quy định; đúng với thẩm quyền, địa bàn hoặc lĩnh vực kiểm tra được giao nhiệm vụ

+ Nội dung của quyết định kiểm tra theo mẫu quy định Nội dung kiểm tra của quyết định phải: Đúng đối tượng, nội dung kiểm tra quy định; Đúng đối tượng, nội dung, thời hạn kiểm tra ghi trong kế hoạch kiểm tra được xây

dựng, phê duyệt hoặc ban hành theo quy định Quyết định kiểm tra có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành

- Thực hiện việc kiểm tra

- Tạm giữ hàng hoá, tang vật, phương tiện vi phạm

Bước 3 Lập các loại biên bản

- Căn cứ kết quả kiểm tra, Đoàn kiểm tra lập biên bản kiểm tra, biên bản vi phạm hành chính ngay sau khi kết thúc kiểm tra tại nơi kiểm tra trong ngày làm việc

- Trường hợp kết quả các nội dung kiểm tra đều chấp hành đúng pháp luật thì Đoàn kiểm tra lập biên bản ghi nhận kết quả kiểm tra Trường hợp kết quả các nội dung kiểm tra đều phát hiện có hành vi vi phạm hành chính hoặc trường hợp vi phạm pháp luật quả tang thì Đoàn kiểm tra lập biên bản VPHC theo quy định của pháp luật

- Biên bản kiểm tra phải lập theo đúng mẫu quy định

Bước 4 Lập quyết định xử phạt vi phạm hành chính

Ngay sau khi nhận được hồ sơ vụ việc kiểm tra của Đoàn kiểm tra, Thủ trưởng cơ quan QLTT có thẩm quyền ban hành quyết định kiểm tra phải xem xét xử lý kết quả kiểm tra như sau:

- Trường hợp đã lập biên bản VPHC và trong thời hạn xử phạt VPHC theo quy định, Thủ trưởng cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định xử phạt đối với hành vi VPHC thuộc thẩm quyền xử lý của mình hoặc làm thủ tục trình hoặc chuyển giao hồ sơ vụ việc VPHC đến người có thẩm quyền xử phạt

- Trường hợp kết quả kiểm tra phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật, nhưng chưa đủ căn cứ kết luật về VPHC thì tổ chức thẩm tra, xác minh, thu thập, bổ sung tài liệu, chứng cứ kiểm tra để kết luận Việc ra Quyết định xử phạt VPHC phải đúng thời hạn pháp luật Xử lý VPHC quy định (tối đa 60 ngày sau ngày tạm giữ hoặc ngày lập Biên bản VPHC)

Bước 5 Thực hiện Quyết định xử phạt vi phạm hành chính

Thẩm quyền, thủ tục, thời hạn xử phạt VPHC, thi hành quyết định xử phạt VPHC, xử lý tang vật, phương tiện VPHC và cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt VPHC thực hiện theo quy định của pháp luật xử lý VPHC Tổ chức, cá nhân bị xử phạt VPHC phải thi hành quyết định xử phạt trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày được giao quyết định Nếu cố tình không thực hiện sẽ

Hàng năm, lực lượng QLTT đã chú trọng xây dựng kế hoạch tuyên truyền phổ biến pháp luật, trong đó, luôn thường xuyên đổi mới, đa dạng về hình thức, phong phú về chủ đề, đặc biệt chú trọng công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật về buôn lậu, GLTM, đảm bảo thông tin đến tận các

tổ chức, cá nhân tham gia sản xuất, kinh doanh và người tiêu dung Trong đó

đã tổ chức vận động, tuyên truyền tới các cơ sở kinh doanh trên địa bàn không buôn bán hàng lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, thực hiện việc niêm yết giá và bán theo giá niêm yết ; Thường xuyên đưa tin về tình hình cung cầu, giá cả hàng hóa trên thị trường, đưa tin bải về công tác kiểm tra, kiểm soát của lực lượng Quản lý thị trường trên Website nhằm góp phần nâng cao nhận thức của người tiêu dùng

và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cũng như hạn chế các hành vi buôn bán hàng nhập lậu, hàng không đảm bảo chất lượng

1.1.6.5 Giải quyết khiếu nại, tố cáo theo qui định của pháp luật

Thực hiện Luật khiếu nại, Luật tố cáo, và các văn bản của Bộ Công Thương Song song với công tác KT, KSTT, căn cứ chức năng, nhiệm vụ lực

lượng QLTT đã xây dựng nội quy tiếp công dân trong toàn lực lượng, trong

đó chỉ đạo các đơn vị phân công bộ phận, phân công lãnh đạo phụ trách và cán bô, công chức trực tiếp tiếp công dân hàng tuần, tháng, quý theo quy định Trong đó tiếp nhận, xử lý các đơn thư khiếu nại, tổ cáo (nếu có) liên quan đến hoạt động KT, KS của các tổ chức, cá nhân liên quan theo đúng trình tự, thủ tục quy định

Đồng thời, lực lượng QLTT cũng đã xây dựng các hòm thư góp ý và

mở hàng tuần theo quy định đặt tại cổng trụ sở các đơn vị trong toàn ngành Qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc khiếu nại, tố cáo nếu thấy hành vi vi phạm xảy ra

1.1.7 Các yếu tố ảnh hưởng đến phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại của Quản lý thị trường

1.1.7.1 Yếu tố về thể chế, luật pháp

Hệ thống pháp luật là nền tảng cho hoạt động quản lý, kiểm tra của lực lượng chức năng và cho việc tuân thủ pháp luật của chủ thể hoạt động kinh doanh trên thị trường Một hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về thương mại đơn giản, đồng bộ, phù hợp với tình hình kinh tế xã hội của đất nước sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng giúp chủ thể kinh doanh hiểu và thực hiện đúng nghĩa vụ của mình Nếu nội dung của các văn bản quy phạm pháp luật quá phức tạp, quy định không rõ ràng, thủ tục hành chính rườm rà sẽ khó khăn cho cả cán bộ thực thi pháp luật và chủ thể kinh doanh Bên cạnh

đó, tính ổn định của hệ thống văn bản pháp luật về thương mại cũng tác động rất lớn đến việc chấp hành pháp luật của chủ thể kinh doanh Hệ thống văn bản liên tục thay đổi, sửa đổi, bổ sung có thể phù hợp với tình hình kinh

tế xã hội, với các chính sách vĩ mô của nhà nước nhưng lại có mặt trái là dễ gây chồng chéo, phức tạp, khó nắm bắt Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng tuân thủ của chủ thể kinh doanh trên thị trường Các cơ chế, chính

sách hỗ trợ kinh phí, cơ sở vật chất, phương tiện cho công tác phòng chống buôn lậu, GLTM đã được ban hành nhưng trong quá trình triển khai thực hiện lại gặp những vướng mắc, khó khăn từ nguồn ngân sách địa phương, chế độ chứng từ thanh toán…

1.1.7.2 Yếu tố địa lý

Mỗi địa phương khác nhau có vị trí địa lý khác nhau về tiếp giáp biên giới, mạng lưới giao thông, địa hình đất đai, sông nước và một số yếu tố khác Các yếu tố này đều ảnh hưởng ít hoặc nhiều đến công tác Quản lý thị trường nói chung và công tác quản lý nhà nước trong phòng, chống buôn lậu, GLTM nói riêng

Về địa hình, địa hình càng phức tạp thì càng gây khó khăn cho công tác quản lý, trong đó địa hình phức tạp tạo điều kiện cho các đối tượng hoạt động kinh doanh hàng lậu, hàng giả, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ ngày càng gia tăng, trốn tránh sự kiểm soát của cơ quan quản lý Đặc biệt đối với địa bàn vùng sâu vùng xa, cơ quan chức năng sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận để kiểm tra kiểm soát hàng lậu, hàng giả, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ

1.1.7.3 Yếu tố thuộc về Cục Quản lý thị trường các tỉnh thành phố

a) Năng lực, trình độ chuyên môn của cán bộ công chức

Chủ thể cốt lõi nhất trong công tác phòng chống buôn lậu, GLTM chính là các cán bộ tham gia Việc nâng cao năng lực về đạo đức, chuyên môn nghiệp vụ đối với lực lượng QLTT nhằm chú trọng rèn luyện phẩm chất đạo đức, bản lĩnh chính trị; bồi dưỡng, đào tạo nâng cao năng lực nghiệp vụ Đó không chỉ là yêu cầu của cải cách hành chính Nhà nước mà còn là nhiệm vụ bức thiết trong việc xây dựng lực lượng QLTT trong sạch, vững mạnh, chính quy, hiện đại; đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ phát triển đất nước trong tình hình mới, hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế

Muốn công tác đấu tranh phòng chống buôn lậu, GLTM đạt kết quả tốt thì cán bộ công chức phải có chuyên môn, năng lực, có trách nhiệm và đạo

đức nghề nghiệp, vì vậy vấn đề then chốt là phải nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức Quản lý thị trường Trong những năm trở lại đây, khoa học công nghệ đang ngày càng phát triển, mọi thứ đều hiện đại hóa hơn, công nghệ thông tin cũng được ứng dụng ngày càng rộng rãi hơn trong công tác quản lý… Hơn nữa, hành vi buôn lậu, GLTM được thực hiện ngày một tinh vi hơn Chính vì vậy, yêu cầu cấp thiết đặt ra là phải thường xuyên tổ chức đào tạo nâng cao nghiệp vụ chuyên môn cho các cán bộ, công chức, xác định rõ các tiêu chí đánh giá kết quả hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ, công chức

b) Yếu tố về sự hợp tác giữa các cơ quan hữu quan trong công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại

Trong những năm qua, tình hình buôn lậu, GLTM diễn biến hết sức phức tạp Để ngăn chặn tình trạng buôn lậu, GLTM, không một cơ quan chức năng nào có thể tự mình làm được mà cần phải có sự vào cuộc phối hợp của tất cả các ban ngành chức năng, chính quyền các cấp và một bộ phận không thể thiếu là cộng đồng, tổ chức xã hội (gồm cộng đồng doanh nghiệp, các hiệp hội nghề nghiệp, người tiêu dùng ) cùng chung sức vì mục đích chung là dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Đối với lực lượng QLTT công tác phối hợp trong hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường được triển khai, phối hợp trên các tuyến với các lực lượng chức năng như Công an, Thuế, Hải quan, Thanh tra chuyên ngành các Sở,… Việc phối kết hợp này sẽ nâng cao hiệu quả công tác phòng chống buôn lậu, GLTM, phát hiện, xử lý kịp thời những vi phạm pháp luật trên các lĩnh vực

c) Yếu tố về cơ sở vật chất và công nghệ thông tin

Cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện là một trong những nhân tố quan trọng để lực lượng Quản lý thị trường thực thi tốt nhiệm vụ phòng, chống buôn lậu, GLTM Trong điều kiện kinh tế xã hội ngày càng phát triển

đa dạng và phức tạp thì hoạt động buôn lậu, GLTM cũng trở nên tinh vi, phức tạp hơn Với điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị thiếu thốn, phương tiện lạc

hậu thì công tác phòng, chống buôn lậu, GLTM sẽ bị ảnh hưởng không nhỏ, không thể đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của xã hội

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động quản lý địa bàn, hoạt động kiểm tra cũng làm nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống buôn lậu, GLTM

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu liên quan đến quản lý thương nhân, doanh nghiệp, việc chấp hành các quy định của pháp luật trong sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ và trong hoạt động thương mại của thương nhân, doanh nghiệp đã được quy định tại Thông tư số: 24/2009/TT-BCT ngày 24 tháng 8 năm 2009 của Bộ Công Thương quy định về công tác quản lý địa bàn của cơ quan Quản lý thị trường Nội dung thông tư quy định rõ việc quản lý địa bàn của lực lượng Quản lý thị trường như sau: “Lập sổ bộ thống kê, điều tra cơ bản, phân loại các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh và hoạt động thương mại trên địa bàn được giao quản lý; Việc chấp hành các quy định của pháp luật trong sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ và trong hoạt động thương mại, thể hiện rõ đã bị lực lượng Quản lý thị trường và các lực lượng khác kiểm tra, xử lý”

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu về phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại là một trong những nội dung quan trọng mà nếu thực hiện tốt sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống buôn lậu, GLTM Hiện nay, lực lượng QLTT đã xây dựng và đưa vào sử dụng phầm mền hệ thống xử phạt vi phạm hành chính INS, trong đó mỗi cán bộ công chức được cấp một mã số, quản lý địa bàn, nhập hồ sơ xử phạt VPHC theo đúng trình tự, thủ tục

d) Yếu tố về trình độ dân trí, nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật

Một trong các yếu tố quan trọng ảnh hưởng tới việc chống buôn lậu và gian lận thương mại chính là nhận thức, ý thức của người kinh doanh và người tiêu dùng Nếu không được nhận thức đầy đủ về pháp luật, thiếu hiểu biết, ý thức kém, vì lợi nhuận trước mắt mà buôn bán hàng giả, hàng kém chất

lượng của người kinh doanh, vì tiết kiệm và tâm lý thờ ơ vẫn mua hàng kém chất lượng, hàng lậu, hàng giả thì số vụ buôn lậu và gian lận thương mại sẽ ngày càng gia tăng Kéo theo đó là công tác chống tệ nạn này của các lực lượng chức năng càng trở nên khó khăn Chính vì vậy, việc tuyên truyền tới toàn dân, nhân rộng mô hình phát động phong trào tiểu thương cam kết không kinh doanh hàng giả, hàng lậu, hàng kém chất lượng đang được các cấp, các ngành chức năng rất quan tâm

1.2 Cơ sở thực tiễn quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại

1.2.1 Kinh nghiệm công tác quản lý Nhà nước về phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại của quản lý thị trường tại các địa phương

1.2.1.1 Kinh nghiệm của Cục QLTT tỉnh An Giang

Cục QLTT tỉnh An Giang có chức năng giúp Tổng cục trưởng Tổng cục Quản lý thị trường quản lý nhà nước và tổ chức thực thi pháp luật về phòng, chống, xử lý các hành vi kinh doanh hàng hoá nhập lậu; sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm, hàng hoá không rõ nguồn gốc xuất xứ; hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và các hành vi gian lận thương mại theo quy định pháp luật trên địa bàn tỉnh Với đặc điểm địa bàn là tỉnh có cửa khẩu giáp biên giới, tình hình buôn lậu, GLTM xảy àra rất thường xuyên ở rất nhiều ngành hàng, mặt hàng khác nhau Cục luôn xác định trong công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường phải xác định được đối tượng kiểm tra, kiểm soát và phải có kế hoạch cụ thể chi tiết, tránh bỏ sót đối tượng, địa bàn Đồng thời tăng cường kiểm tra, trinh sát, thu thập các nguồn tin do doanh nghiệp và quần chúng cung cấp để kiểm tra, kiểm soát và xử lý kịp thời

Bên cạnh đó, Cục QLTT An Giang luôn kết hợp công tác kiểm tra, kiểm soát đồng thời với việc tuyên truyền, hướng dẫn pháp luật cho thương nhân hoạt động thương mại bằng nhiều hình thức, biện pháp có hiệu quả Vận động các cơ sở sản xuất, kinh doanh ký cam kết thực hiện đúng các quy định

pháp luật trong sản xuất, kinh doanh Trong giai đoạn 2018-2020, lực lượng QLLT đã thu được nhiều kết quả quan trọng, trong đó, hàng năm, Cục QLTT tỉnh An Giang đã triển khai thực hiện kịp thời các văn bản chỉ đạo của Chính phủ, BCĐ 389 Quốc gia, Bộ Công Thương, Tổng cục QLTT, UBND tỉnh, BCĐ 389 tỉnh trong công tác đấu tranh chống buôn bán hàng nhập lậu, hàng cấm, sản xuất buôn bán hàng giả và các hành vi kinh doanh trái pháp luật khác; chủ động phối hợp với các cơ quan, lực lượng chức năng tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát, các vụ việc vi phạm đã được kiểm tra phát hiện

và xử lý kịp thời theo quy định của pháp luật, góp phần bình ổn thị trường, giá cả, đảm bảo chất lượng, an toàn của hàng hoá phục vụ tốt sản xuất và đời sống nhân dân trên địa bàn

Trong năm 2020, lực lượng QLTT tỉnh An Giang đã hoàn thành xuất sắc các chỉ tiêu đề ra: Kết quả đã thực hiện kiểm tra 1.474 vụ; Phát hiện vi phạm

425 vụ; Số vụ xử lý 381 vụ; Tổng trị giá hàng hóa vi phạm 5,1 tỷ đồng; Tổng số tiền thu phạt vi phạm hành chính và bán hàng hóa tịch thu 4,8 tỷ đồng

1.2.1.2 Kinh nghiệm của Cục QLTT tỉnh Bắc Ninh

Cục QLTT tỉnh Bắc Ninh là đơn vị có chức năng giúp Tổng cục trưởng Tổng cục Quản lý thị trường quản lý nhà nước và tổ chức thực thi pháp luật

về phòng, chống, xử lý các hành vi kinh doanh hàng hoá nhập lậu; sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm, hàng hoá không rõ nguồn gốc xuất xứ; hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và các hành vi gian lận thương mại theo quy định pháp luật trên địa bàn tỉnh, Trong đó hàng năm, Cục QLTT đã đạt được rất nhiều kết quả, trong đó, Với đặc điểm địa đìa bàn rất rộng lớn, dân cư khá đông đúc, tập trung nhiều địa bàn có khu công nghiệp, Cục QLTT đã chú trọng vào những tháng cuối năm do nhu cầu tiêu dùng tăng nên lưu lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường tăng cao Lợi dụng thời điểm này, các đối tượng kinh doanh thiếu lành mạnh, vận chuyển, buôn bán hàng giả, hàng cấm làm phức tạp thị trường Thủ đoạn gian lận của các đối tượng ngày càng tinh

vi như: trà trộn hàng giả cùng với nhiều mặt hàng khác hay xé lẻ hoặc khoán cung đoạn vận chuyển hàng hóa, vận chuyển vào ban đêm và chỉ giao hàng vào thời điểm giao ca của các lực lượng chức năng, quay vòng hóa đơn; ghi tên chung chung trên hóa đơn để tránh kiểm soát và ghi giảm giá trị hàng hóa trong hóa đơn xuống nhiều lần so với giá trị thật

Trước thực trạng này, Cục QLTT tỉnh đã tham mưu cho Ban Chỉ đạo chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 tỉnh) chỉ đạo các ngành chức năng tăng cường công tác kiểm tra chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại dịp cuối năm Trong đó, đặc biệt chú ý đến những mặt hàng thiết yếu và tiêu thụ mạnh trong thời điểm cuối năm như: rượu ngoại, bánh mứt kẹo, thực phẩm các loại, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, mũ bảo hiểm, quần áo, đồ gia dụng…

Ngoài việc kiểm soát các mặt hàng thiết yếu, còn tập trung kiểm soát chặt chẽ các mặt hàng tiêu dùng như mỳ chính, bột giặt, đồ uống và các loại nước chấm, các sản phẩm phân bón, thuốc bảo vệ thực vật; mặt hàng công nghệ phẩm và văn hóa phẩm Các ngành chức năng và các địa phương phối hợp tuyên truyền, phổ biến pháp luật về kinh doanh, thương mại; các loại hàng hóa bị làm giả, hàng lậu, hành vi GLTM đang lưu thông trên địa bàn và những dấu hiệu nhận biết, để các tiểu thương và người tiêu dùng biết phân biệt; tổ chức trưng bày mẫu hàng giả - hàng thật tại các chợ, hội chợ, trung tâm thương mại, giúp người tiêu dùng nâng cao ý thức cảnh giác phòng ngừa không mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng Cùng với việc vận động nhân dân và tổ chức cho các hộ kinh doanh ký cam kết, tích cực tham gia đấu tranh với các hành vi vận chuyển, buôn bán, lưu thông hàng cấm, hàng giả, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ , các ngành chức năng tăng cường tư vấn, hỗ trợ các doanh nghiệp bảo vệ hàng hóa trước nạn làm giả, xâm phạm sở hữu trí tuệ; xây dựng hệ thống quản lý, giám sát tiêu thụ hàng hóa theo quy trình khép kín thông qua hệ thống đại lý chính hãng, đồng thời chủ động phối hợp

chặt chẽ với lực lượng chức năng và cung cấp cho người tiêu dùng những thông tin nhằm phân biệt hàng thật của doanh nghiệp với hàng giả, hàng kém chất lượng; tích cực tuần tra, kiểm soát, mở các đợt cao điểm đấu tranh ngăn chặn, triệt phá các đường dây, ổ nhóm hoạt động vận chuyển, kinh doanh, tiêu thụ hàng cấm, hàng lậu, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ Các lực lượng thực thi pháp luật phối hợp chặt chẽ trong việc điều tra, xác minh, đưa các vụ vi phạm

ra truy tố, xét xử nhằm ngăn chặn vi phạm trong lĩnh vực này để bảo vệ những doanh nghiệp làm ăn chân chính và người tiêu dùng Sau một thời gian tăng cường các biện pháp đấu tranh, hiện tượng lưu thông hàng lậu, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ trên địa bàn tỉnh đã giảm đáng kể Trong năm 2020, Lực lượng QLTT tỉnh đã tiến hành kiểm tra độc lập và phối hợp với các ngành chức năng thực hiện kiểm tra 1.027 vụ, phát hiện và xử lý 765 vụ Tổng số tiền thu nộp ngân sách trên 6,3 tỷ đồng

Bên cạnh những kết quả đạt được, đặc biệt trong công tác đấu tranh chống hàng lậu, hàng kém chất lượng rất cần có sự vào cuộc, hợp tác của cả cộng đồng, người tiêu dùng tham gia phát hiện, tố giác, kiên quyết “tẩy chay”

sử dụng

1.2.2 Bài học kinh nghiệm cho Cục Quản lý thị trường tỉnh Hòa Bình

Thứ nhất: Để nâng cao chất lượng kiểm tra, kiểm soát thị trường thì

điều đầu tiên đòi hỏi phải nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức làm công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường Trước khi kiểm tra, kiểm soát thị trường phải xác định được đối tượng kiểm tra, kiểm soát và phải có kế hoạch

cụ thể chi tiết, tránh chủ quan duy ý chí

Thứ hai: Tăng cường công tác kiểm tra, xử lý VPHC, chú trọng đến

công tác phối hợp trong việc phát hiện, ngăn chặn hàng lậu, hành vi phạm sở hữu trí tuệ Nâng cao nhận thức của các doanh nghiệp trong việc đấu tranh chống sản xuất và buôn bán hàng giả, hành kém chất lượng, chủ động áp dụng

biện pháp dán tem chống hàng giả, tăng cường mối liên hệ giữa doanh nghiệp

và các cơ quan thực thi pháp luật nhằm phối hợp khi cần thiết

Thứ ba: Sự quan tâm, chỉ đạo chặt chẽ của các cấp uỷ Đảng, Chính

quyền các cấp; sự đồng tình ủng hộ của các đoàn thể quần chúng, các tổ chức chính trị - xã hội; sự phối hợp chặt chẽ của các lực lượng chức năng trong công tác chống sản xuất và buôn bán hàng giả, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ là yếu tố rất quan trọng

Thứ tư: Thường xuyên phối hợp với các cơ quan chức năng tăng cường

kiểm tra, kiểm soát để kịp thời xử lý khi có hành vi vi phạm xảy ra

Thứ năm: Tăng cường kiểm tra, trinh sát, thu thập các nguồn tin do

doanh nghiệp và quần chúng cung cấp để kiểm tra, kiểm soát và xử lý

Thứ sáu: Tổ chức kiểm tra, kiểm soát đồng thời với việc tuyên truyền,

hướng dẫn pháp luật cho thương nhân hoạt động thương mại bằng nhiều hình thức, biện pháp có hiệu quả

Với kinh nghiệm nhiều năm về hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường của các tỉnh là tấm gương cho tỉnh Hòa Bình học tập và áp dụng vào công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường tại địa phương

Chương 2 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu

2.1.1 Đặc điểm địa bàn tỉnh Hòa Bình

2.1.1.1 Đặc điểm tự nhiên

Tỉnh Hòa Bình, là tỉnh miền núi thuộc vùng Tây Bắc nằm ở tọa độ 20019' đến 21008' vĩ độ Bắc, 104048' đến 104051' kinh độ Đông, thủ phủ là thành phố Hòa Bình cách thủ đô Hà Nội 73km về phía Tây Diện tích tự nhiên toàn tỉnh là 4.608 km² Được giới hạn bởi:

- Phía Bắc giáp với tỉnh Phú Thọ

- Phía Nam giáp với các tỉnh Hà Nam, Ninh Bình

- Phía Đông giáp với thủ đô Hà Nội

- Phía Tây giáp với các tỉnh Sơn La, Thanh Hóa

Hình 2.1: Bản đồ hành chính tỉnh Hòa Bình

Nguồn: Niên giám thông kê tỉnh Hòa Bình