Bài giảng Phân phối thu nhập cá nhân trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Bài giảng Phân phối thu nhập cá nhân trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Ch ơng 10

Phân phối thu nhập cá nhân

trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam

Néi dung chÝnh

I.TÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan vµ t¸c dông cña

viÖc tån t¹i nhiÒu h×nh thøc PP thu nhËp; II.C¸c h×nh thøc PP c¬ b¶n;

III.C¸c h×nh thøc thu nhËp c¬ b¶n;

IV.Nh÷ng gi¶i ph¸p tõng b íc thùc hiÖn

c«ng b»ng x· héi trong PP thu nhËp c¸ nh©n

1.1.Khái niệm, vị trí, vai trò của

định để đáp ứng nhu cầu SX hoặc nhu cầu TD.

Phân phối thu nhập cá nhân

 Là phân phối thu nhập quốc dân để hình thành thu nhập của các cá nhân trong xã hội nhằm MĐ chủ yếu là đáp ứng nhu cầu tiêu dùng

1.2.Tính tất yếu khách quan…

 Do tồn tại nhiều hình thức SH và nhiều TPKT;

 Do tồn tại nhiều ph ơng thức kinh doanh;

 Do đòi hỏi của cơ chế thị tr ờng;

 Do xuất phát từ bản chất của chế độ XHCN

T¸c dông cña viÖc tån t¹i nhiÒu h×nh thøc PPTNCN

 Thóc ®Èy LLSX ph¸t triÓn, kÝch thÝch c¶i tiÕn

II Các hình thức phân phối

cơ bản

1.Phân phối theo lao động;

2.Phân phối theo tài sản đóng góp;

3.Phân phối qua cá quỹ phúc lợi

2.1.Phân phối theo LĐ

 Tính tất yếu:

 LLSX ch a phát triển cao;

 Còn có sự khác biệt giữa các loại LĐ;

 LĐ ch a trở thành nhu cầu thiết yếu mà chỉ

là ph ơng tiện kiếm sống;

 Trong các TPKT nhà n ớc và tập thể: ng ời LĐ bình đẳng tr ớc quyền SH về TLSX

Nội dung của PP theo LĐ

 PP theo LĐ: là hình thức phân phối căn cứ vào số

l ợng và chất l ợng LĐ của từng ng ời đóng góp cho XH.

 Nội dung của N.tắc PP theo LĐ:

- Ng ời làm nhiều h ởng nhiều, ng ời làm ít h ởng ít; ng

ời có sức LĐ mà ko làm thì ko h ởng;

- LĐ có trình độ khác nhau thì TN khác nhau;

- LĐ trong điều kiện khác nhau thì TN khác nhau.

u điểm của phân phối theo LĐ

 Thúc đẩy mọi ng ời nâng cao tinh thần trách nhiệm và ý thức kỷ luật, nâng cao năng suất LĐ;

 Thúc đẩy việc nâng cao trình độ tay nghề, trình độ chuyên môn;

 Góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của ng ời lao động, tạo điều kiện cho ng

ời LĐ phát triển toàn diện

Hạn chế của PP theo LĐ

 PP theo LĐ về nguyên tắc vẫn là sự bình

đẳng trong khuôn khổ “pháp quyền t sản”, nghĩa là vẫn còn bao hàm sự bất bình đẳng, do:

 Điều kiện làm việc khác nhau;

 Hoàn cảnh gia đình khác nhau;

 Sức lực khác nhau…

Đặc điểm của PP theo LĐ

trong cơ chế thị tr ờng

 Đặc điểm mới, bao trùm: mức thu nhập không

thống nhất trong phạm vi chế độ công hữu.

 Lý do:

 Mỗi đơn vị kinh doanh đều trở thành một chủ thể phân phối thu nhập cá nhân;

 Khả năng quản lý khác nhau;

 Sự biến động của thị tr ờng;

 Chính sách điều tiết, quản lý của nhà n ớc.

2.2 Phân phối theo tài sản

đóng góp vào kết quả SX - KD

 Khái niệm: Đây là hình thức PP thu nhập

căn cứ vào phần tài sản mà mỗi chủ thể

2.3 Ph©n phèi qua c¸c quü

phóc lîi

 Kh¸i niÖm: Lµ h×nh thøc PP thu nhËp ® îc

thùc hiÖn th«ng qua c¸c quü phóc lîi tËp thÓ hoÆc phóc lîi x· héi, nh : nhµ trÎ, tr êng häc, nhµ nghØ, nhµ v¨n hãa, c«ng viªn, bÖnh viÖn…

Phân phối qua các quỹ phúc lợi

 Tác dụng:

* Khắc phục một phần hạn chế của PP theo LĐ, giảm sự bất bình đẳng giữa các thành viên trong XH;

* Giáo dục ý thức cộng đồng, tính nhân đạo, nhân văn

III.C¸c h×nh thøc thu nhËp

1. TiÒn l ¬ng;

2. TiÒn c«ng;

3. Thu nhËp tõ c¸c nguån tµi s¶n;

4. Thu nhËp tõ c¸c quü phóc lîi

3.1 TiÒn l ¬ng

 Thùc chÊt: TiÒn l ¬ng lµ mét phÇn TNQD ®

îc ph©n phèi cho ng êi L§ trong khu vùc kinh tÕ nhµ n íc d íi h×nh thøc tiÒn tÖ c¨n cø vµo sè l îng vµ chÊt l îng L§

Hai loại tiền l ơng

 Tiền l ơng danh nghĩa: Là tiền l ơng mà ng ời lao

động nhận đ ợc d ới hình thức tiền tệ;

 Tiền l ơng thực tế: Là tiền l ơng đ ợc biểu hiện bằng

số l ợng t liệu sinh hoạt mà ng ời lao động có thể mua đ ợc bằng tiền l ơng danh nghĩa.

Hai hình thức cơ bản của TL

 Tiền l ơng theo thời gian: là hình thức TL

mà số l ợng của nó phụ thuộc vào thời gian làm việc của ng ời lao động;

 Tiền l ơng theo sản phẩm: là hình thức TL

mà số l ợng của nó phụ thuộc vào số l ợng SP hay khối l ợng công việc mà ng ời LĐ đã hoàn thành

Tiền th ởng và các khoản

phụ cấp

 Tiền th ởng và các khoản phụ cấp thực chất

là khoản tiền l ơng bổ sung để thực hiện đầy

đủ hơn nguyên tắc phân phối theo LĐ, nhằm kích thích tính tích cực, sáng tạo và tinh thần trách nhiệm của ng ời lao động

Các chế độ tiền th ởng cơ bản

 Th ởng th ờng xuyên từ quỹ l ơng;

 Th ởng do tiết kiệm nguyên vật liệu;

 Th ởng do sáng kiến cải tiến kỹ thuật;

 Th ởng do thành tích thi đua;

 Th ởng do những cống hiến đột xuất…

Các khoản phụ cấp

 Phụ cấp khu vực;

 Phụ cấp thu hút;

 Phụ cấp độc hại, nguy hiểm;

 Phụ cấp trách nhiệm;

 Phụ cấp ngành nghề

3.2 Tiền công

 Tiền công là hình thức thu nhập của ng ời lao động trong các tổ chức kinh tế ngoài thành phần kinh tế nhà n ớc:

 TPKT tập thể;

 TPKT t nhân;

 TPKT t bản nhà n ớc;

 TPKT có vốn đầu t n ớc ngoài

Thành phần kinh tế tập thể

 Đặc điểm: ng ời lao động vừa đóng góp cổ

phần, vừa trực tiếp tham gia lao động

 Hai hình thức thu nhập:

- Tiền công theo lao động (bằng tiền hoặc bằng hiện vật);

- Lợi tức cổ phần

Bộ phận kinh tế cá thể, tiểu chủ

 Đặc điểm: ng ời LĐ đồng thời là chủ sở hữu

TLSX, không dựa trên quan hệ bóc lột

 Tiền công của ng ời LĐ: là phần chênh lệch

giữa tổng giá trị SP thu đ ợc trừ đi chi phí sản xuất và phần nộp thuế cho nhà n ớc

Bé phËn kinh tÕ TBTN,

thµnh phÇn TBNN, kinh tÕ cã vèn §TNN

 §Æc ®iÓm chung: dùa trªn SH t b¶n t nh©n

3.3.Thu nhập từ quỹ phúc lợi

 Quỹ phúc lợi gồm: quỹ phúc lợi tập thể và

quỹ phúc lợi xã hội;

 Thu nhập từ các quỹ phúc lợi: biểu hiện ở

các khoản trợ cấp bảo hiểm, chữa bệnh, nghỉ mát, điều d ỡng, th ởng thức văn hóa nghệ thuật, học tập nâng cao trình độ…

Tính hợp lý của các quỹ phúc lợi

 Không thể mở rộng quá khả năng của nền kinh tế;

 Tốc độ tăng tr ởng phải thấp hơn tốc độ tăng thu nhập trực tiếp của cá nhân;

 Phải đ ợc sử dụngcó hiệu quả và thiết thực;

 Phải đ ợc giải quyết theo tinh thần xã hội hóa

3.4.Một số hình thức thu nhập khác

 Lợi tức cho vay;

 Lợi tức cổ phần;

 Thu nhập từ kinh tế phụ gia đình