Đặc trưng trong văn hóa giao tiếp của người việt ưu điểm và hạn chế của những đặc trưng này trong bối cảnh hội nhập quốc tế

BỘ NGOẠI GIAO HỌC VIỆN NGOẠI GIAO KHOA TRUYỀN THÔNG VÀ VĂN HÓA ĐỐI NGOẠI TIỂU LUẬN CUỐI KÌ Môn: VĂN HÓA VIỆT NAM VÀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ ĐỀ TÀI: Đặc trưng trong văn hóa giao tiếp của ngườ

BỘ NGOẠI GIAO HỌC VIỆN NGOẠI GIAO KHOA TRUYỀN THÔNG VÀ VĂN HÓA ĐỐI NGOẠI

TIỂU LUẬN CUỐI KÌ

Môn: VĂN HÓA VIỆT NAM VÀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ

ĐỀ TÀI:

Đặc trưng trong văn hóa giao tiếp của người Việt

Ưu điểm và hạn chế của những đặc trưng này

trong bối cảnh hội nhập quốc tế

Giảng viên hướng dẫn: TS Đào Ngọc Tuấn

TS Trần Thị Hồng Thúy Người thực hiện: Phùng Hà Linh

Khoa - Lớp: Truyền thông quốc tế - IMC1

Mã sinh viên: TTQT49-C1-1713

Hà Nội, tháng 1 năm 2023

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 3

CƠ SỞ LÝ LUẬN 4

NỘI DUNG 5

1 Giao tiếp: 5

2 Ngôn ngữ 5

1 Vừa cởi mở vừa rụt rè 6

1.1 Đặc điểm 6

1.2 Ưu điểm 8

1.3 Nhược điểm 8

2 Lấy tình cảm làm nguyên tắc ứng xử 9

2.1 Đặc điểm 9

2.2 Ưu điểm 10

2.3 Nhược điểm 10

3 Trọng danh dự 11

3.1 Đặc điểm 11

3.2 Ưu điểm 11

3.3 Nhược điểm 12

4 Giữ ý trong giao tiếp > Thiếu tính quyết đoán 12

4.1 Đặc điểm 12

4.2 Ưu điểm 14

4.3 Nhược điểm 14

KẾT LUẬN 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

LỜI MỞ ĐẦU

Trải qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, ứng xử đã trở thành một nét đẹp văn hóa của con người Việt Nam, được hình thành trong quá trình ngoại giao văn hóa, được cha ông ta lưu giữ, truyền lại từ đời này qua đời khác Ngày nay, mặc dù xã hội đã có nhiều thay đổi nhưng giao tiếp, ứng xử vẫn có tầm quan trọng đặc biệt Nó tạo nên các mối quan hệ đẹp, có văn hóa, có đạo đức trong cộng đồng dân cư, trong tình bạn, tình yêu, trong gia đình, nhà trường, trong kinh doanh, đàm phán - thương lượng khi có những bất đồng có thể dẫn đến xung đột Giao tiếp, ứng xử có văn hóa, có đạo đức là cơ sở để có những mối quan hệ thân thiện trong cộng đồng, quan hệ tình nghĩa trong gia đình, quan

hệ hợp tác trong kinh doanh

Trong khuôn khổ của học phần Văn hóa Việt Nam & Hội nhập Quốc tế, chúng ta sẽ có cái nhìn sâu sắc hơn, toàn diện hơn về văn hóa và bản sắc dân tộc nước nhà; phát hiện những đặc trưng riêng; song song với việc khắc phục hạn chế và phát huy điểm mạnh trong giao tiếp Đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, khi quá trình hội nhập quốc tế đang diễn biến mạnh mẽ, biết cách giao tiếp, vận dụng ngôn ngữ vào thực tiễn cuộc sống là một yếu điểm Đặt trong mối tương quan với các nền văn hóa giao tiếp khác biệt bởi vùng miền, bởi văn hóa, biết tôn vinh vẻ đẹp riêng của nước nhà và sẵn sàng tôn trọng sự khác biệt trong văn hóa giao tiếp của các nền quốc gia ấy sẽ giúp chúng ta trở thành một công dân toàn cầu

Với sứ mệnh quan trọng này, hiện nay, việc nghiên cứu văn hóa thông qua ngôn ngữ đã trở thành một ngành chuyên biệt trong văn hóa học Vì những lý do

trên, em đã chọn đề tài: “Đặc trưng trong văn hóa giao tiếp của người Việt Ưu

điểm và hạn chế của những đặc trưng này trong quá trình hội nhập quốc tế.”

CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 VĂN HÓA GIAO TIẾP LÀ GÌ?

Giao tiếp là một quá trình trong đó các bên tham gia, gồm chủ thể giao tiếp (người nói) và đối tượng giao tiếp (người tiếp nhận thông tin), để tạo ra hoặc chia sẻ thông tin, cảm xúc với nhau nhằm đạt được mục đích giao tiếp Theo quan niệm này, giao tiếp không đơn thuần là một hành vi đơn lẻ mà nó nằm trong một chuỗi các tư duy hay hành vi mang tính hệ thống trong bản thân các bên tham gia giao tiếp hoặc giữa họ với nhau

Văn hóa giao tiếp là một bộ phận trong tổng thể văn hóa nhằm chỉ quan

hệ giao tiếp có văn hóa của mỗi người trong xã hội (lịch sự, thân thiện, hiếu khách, ), là tổ hợp của các yếu tố: lời nói, ngôn ngữ hình thể, hành vi, thái độ,

… Đối với một xã hội, một dân tộc, văn hoá giao tiếp là những quy tắc, quy định, những chuẩn mực được áp đặt lên hoạt động giao tiếp giữa người với người Những quy chế này phải phù hợp với quan niệm đạo đức, thẩm mỹ của

xã hội, phù hợp với sự phát triển về kinh tế, chính trị, của quốc gia đó

2 ĐẶC TRƯNG TRONG VĂN HÓA GIAO TIẾP CỦA NGƯỜI VIỆT

LÀ GÌ?

Đặc trưng trong văn hóa giao tiếp của người Việt Nam là những đặc điểm riêng, nét khác biệt trong giao tiếp của người Việt so với các quốc gia trong khu vực và trên thế giới Đặc trưng này biểu hiện ở nhiều đặc điểm giao tiếp dễ nhận thấy của người Việt Nam

- Bản chất: Giao tiếp là quá trình truyền - nhận thông điệp từ một người gửi đến một hay nhiều người nhận trong một môi trường nhất định

- Chức năng: Giao tiếp là một nhu cầu không thể thiếu của con người

Mác đã khẳng định “Bản chất con người không phải là một cái trừu tượng cố

hữu của cá nhân riêng biệt Trong tính hiện thực của nó, bản chất của con người là tổng hòa những quan hệ xã hội” Vì vậy, quả thật sẽ không khó hiểu

khi cho rằng chức năng quan trọng nhất của giao tiếp và ngôn ngữ là việc xác lập và vận hành các mối quan hệ giữa người với người, hoặc giữa người và các yếu tố xã hội nhằm thỏa mãn những nhu cầu nhất định Hơn nữa, giao tiếp không chỉ bộc lộ cảm xúc, mà còn tạo ra những ấn tượng, cảm xúc mới giữa các chủ thể, từ đó mang đến tiếng nói chung và sự tôn trọng cần thiết

2 Ngôn ngữ:

- Định nghĩa: Ngôn ngữ là một hệ thống kí hiệu đặc biệt, được dùng làm phương tiện giao tiếp quan trọng nhất và phương tiện tư duy của con người Ngôn ngữ bao gồm ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết, trong thời đại hiện nay, nó là công cụ quan trọng nhất của sự trao đổi văn hóa giữa các dân tộc

- Chức năng:

+ Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp quan trọng nhất vì nó hành trình cùng con

người khi con người vừa mới xuất hiện cho đến ngày nay Theo “Đại cương văn

hóa Việt Nam” của T.S Phạm Thái Việt và T.S Đào Ngọc Tuấn: “Ngôn ngữ vừa

là kết quả của giao tiếp lại vừa là công cụ để thúc đẩy quá trình giao tiếp Nhờ

có ngôn ngữ, các tri thức kinh nghiệm, kỹ năng của nhiều thế hệ trước được cất giữ, lưu truyền Ngôn ngữ cũng là phương tiện để các chủ thể văn hóa biểu đạt cảm xúc, tư tưởng”

+ Ngôn ngữ là phương tiện tư duy của con người

Các Mác đã từng nói: “Ngôn ngữ là cái vỏ vật chất của tư duy” Ngôn ngữ và tư

duy có mối liên hệ mật thiết, gắn bó với nhau như hai mặt của một tờ giấy Nhờ ngôn ngữ mà thực hiện được các hoạt động tư duy, ngược lại có tư duy mới có ngôn ngữ Trong hoạt động nhận thức và tư duy, ngôn ngữ đóng vai trò tàng trữ, bảo toàn và cố định các kết quả của nhận thức và tư duy của cá nhân và cộng đồng, lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác

II, ĐẶC TRƯNG TRONG VĂN HÓA GIAO TIẾP CỦA NGƯỜI VIỆT ƯU NHƯỢC ĐIỂM CỦA NHỮNG ĐẶC TRƯNG NÀY TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ

1 Vừa cởi mở vừa rụt rè

1.1 Đặc điểm

Từ thời xa xưa, nông nghiệp trồng trọt đã là nguồn gốc của văn hóa mang tính tập thể của người phương Đông Trồng trọt và lúa nước là nghề mang tính thời vụ, lúc vào mùa thì bận rộn, một hai người làm không hết việc nên mọi người phải liên kết hỗ trợ lẫn nhau, đặc biệt là nghề trồng lúa nước mang tính đặc thù rất cao Vì phải phụ thuộc vào thiên nhiên, nên nghề trồng lúa nước đi kèm với nhu cầu về thủy lợi, tưới tiêu, cần nhiều người tập trung hỗ trợ, giúp đỡ nhau vì con người phải theo nước chứ không thể bắt nước theo mình được Do

đó, đời sống của người Việt ta ngay từ xưa đã mang tính tập thể rất cao, ngay từ

bé đã có những mối liên hệ khăng khít với gia đình, làng xã Người Việt vì thế sống phụ thuộc lẫn nhau và rất coi trọng việc giữ gìn các mối quan hệ với mọi thành viên trong cộng đồng, chính tính cộng đồng này là một trong những nguyên nhân khiến người Việt đặc biệt coi trọng và rất thích việc giao tiếp

Từ góc độ bản thân, chủ thể giao tiếp, thì người Việt có tính thích thăm viếng Phàm đã là người Việt Nam, đã thân nhau thì dù có gặp nhau bao nhiêu lần chăng nữa, lúc rảnh rỗi vẫn tới thăm nhau Việc thăm viếng ở đây không

phải vì mục đích cá nhân hay nhu cầu công việc mà đơn giản là sự thể hiện tình cảm, lòng biết ơn và là sợi dây gắn kết các mối quan hệ giữa con người với nhau Một ví dụ điển hình là trong dịp Tết mọi người thường đến nhà nhau, ăn uống và cùng nhau nói chuyện về năm đã trôi qua Hình thức đi thăm hỏi này thường được gọi là đi chúc Tết, một nét văn hóa đẹp đẽ của người Việt Qua việc

đi chúc Tết, mỗi người, mỗi gia đình có thể xem xét lại về các mối quan hệ đang

có, quyết định mối quan hệ nào nên giữ và mối quan hệ nào nên bỏ Với các mối quan hệ càng cần được giữ, sự cẩn trọng trong lời nói và cách ứng xử lại càng quan trọng trong việc thắt chặt cũng như làm sâu sắc hơn tình cảm của đôi bên

Do tính cộng đồng, người Việt Nam còn thích tìm hiểu về tuổi tác, gia đình, nghề nghiệp, trình độ học vấn… của đối tượng giao tiếp bởi họ tự thấy có trách nhiệm phải quan tâm đến người khác, mà muốn quan tâm thì cần biết rõ hoàn cảnh Thói quen ưa tìm hiểu này khiến người nước ngoài có nhận xét là người Việt Nam hay tò mò, và dù gọi bằng cái tên nào đi chăng nữa, chẳng qua chỉ là sản phẩm của tính cộng đồng làng xã mà ra Bên cạnh đó, với đối tượng giao tiếp thì người Việt Nam còn có tính hiếu khách, có khách đến nhà, dù thân hay

sơ, quen hay lạ, người Việt dù nghèo khó đến đâu, cũng cố gắng tiếp đón 1 cách chu đáo và nhiệt tình nhất, bởi lẽ “Đói năm, không ai đói bữa” Một biểu hiện nổi bật có thể thấy chính là thói quen dọn nhà trước khi đón khách nhằm thể hiện phép lịch sự khi người khác đến chơi nhà, không chỉ vậy có thể thấy rõ ở các thế hệ đi trước chính là việc để dành quà bánh ngon và đắt tiền thiết đãi khách

Đồng thời với việc thích giao tiếp, người Việt Nam lại có đặc tính hầu như ngược lại là rất rụt rè - điều mà người nước ngoài thường hay nhắc đến Sự tồn tại đồng thời của hai tính cách trái ngược nhau này bắt nguồn từ hai đặc tính cơ bản của làng xã Việt Nam là tính cộng đồng và tính tự trị Khi ở trong cộng đồng quen thuộc, nơi tính cộng đồng ngự trị thì người Việt Nam sẽ tỏ ra xởi lởi, thích giao tiếp Còn khi ở ngoài cộng đồng, trước những người lạ, nơi tính tự trị phát huy tác dụng thì người Việt Nam sẽ tỏ ra rụt rè Một ví dụ điển hình của việc khó hòa nhập, thích nghi, giao tiếp ở môi trường mới đến từ các du học sinh Chuyên gia tâm lý Trịnh Văn Xuân (Bệnh viện Hà Nội) cho biết, ông từng tiếp nhận tư vấn, trị liệu cho nhiều trường hợp trẻ bị trầm cảm phải về nước khi đi du

học sớm Việc các gia đình có điều kiện kinh tế muốn con có môi trường học tập

ở các nước tiên tiến nên sẵn sàng đầu tư số tiền lớn là dễ hiểu Song, không phải

ai cũng thành công, thậm chí có người phải ôm hận bởi giấc mộng “đổi đời”

Nguyên nhân phần lớn đến từ việc không hòa nhập được cùng cộng đồng nước ngoài, dẫn đến cô đơn và trầm cảm

Hai tính cách tưởng chừng như trái ngược nhau nhưng không hề mâu thuẫn bởi được hình thành trong những điều kiện khác biệt, chúng chính là hai mặt của cùng một bản chất, là minh chứng cho cách ứng xử linh hoạt của người Việt Nam Mỗi tính cách đều có ưu và nhược điểm riêng, tùy vào mỗi người để những ưu và nhược điểm đó được phát huy đúng cách, đúng hoàn cảnh

1.2 Ưu điểm

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, nhu cầu giao thoa văn hóa và giao tiếp ngày càng tăng khiến đặc trưng giao tiếp vừa cởi mở, vừa rụt rè mang lại nhiều ưu điểm Đầu tiên, trong đời sống xã hội, sự cởi mở trong giao tiếp chính

là cây cầu kết nối tình cảm giữa cá nhân, làm khăng khít thêm các mối quan hệ Điều này sẽ tạo được ấn tượng tốt trong mắt đối tượng giao tiếp, rút ngắn khoảng cách giữa người với người, đặc biệt là những người mới quen, từ đó dễ dàng tạo mối quan hệ hữu hảo với các nước khác Không những vậy, thái độ cởi

mở trong giao tiếp với người ngoại quốc còn giúp tăng khả năng ngoại ngữ và

sự tự tin khi giao tiếp của người Việt, đặc biệt là với các bạn trẻ Từ đó, xây dựng được hình ảnh thế hệ trẻ Việt Nam: tự tin, bản lĩnh, ham học hỏi, hiếu khách Sự cởi mở không chỉ đem lại lợi ích về mặt đời sống xã hội mà còn trong cả lĩnh vực kinh tế, chính trị Từ xa xưa, lối sống cởi mở, hòa đồng của người Việt đã khiến chính sách đối ngoại giữ ổn định, hòa bình với các nước được ủng hộ và áp dụng, từ đó tạo điều kiện mở rộng ngoại giao và hội nhập kinh tế thế giới, tăng cường thu hút vốn đầu tư nước ngoài Hơn nữa, nó còn góp phần gìn giữ, bảo vệ an ninh biên giới, lãnh thổ trong nước cũng như tránh các xung đột không đáng có liên quan đến chủ quyền và an ninh khu vực Một ví dụ tiêu biểu là việc tranh chấp biển Đông, nhờ chính sách ngoại giao hòa bình, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ, Việt Nam ta đã nhận được sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế để có thể bảo vệ chủ quyền, lợi ích hợp pháp và biên giới nước nhà

1.3 Nhược điểm

Cùng với đó, tính rụt rè trong giao tiếp của người Việt khiến chủ thể giao tiếp không quá sỗ sàng, vồ vập mà có thêm nhiều thời gian để tìm hiểu về đối phương hơn Đôi khi, nét rụt rè, e thẹn lại được nhận xét là một trong những nét duyên dáng, cuốn hút, bí ẩn của người Việt, đặc biệt là người con gái Việt Nam

Tuy nhiên, đặc tính vừa cởi mở vừa rụt rè của người Việt vẫn đem lại một

số hạn chế nhất định Thực tế là sự rụt rè, thiếu tự tin trong giao tiếp có thể tạo nên cảm giác không thoải mái, mất hứng thú cho người đối diện, vì thế việc xây dựng một mối quan hệ đối với nhiều người Việt có thể cần thời gian, từ đó gây

ra không ít khó khăn cho người Việt trong việc hoà nhập, giao lưu với bạn bè quốc tế Hơn thế nữa, quá rụt rè có thể khiến người Việt đánh mất nhiều cơ hội trong học tập, đặc biệt khi ở trong môi trường nước ngoài cũng như công việc nếu không dám mạnh dạn nêu lên ý kiến, quan điểm của mình

2 Lấy tình cảm làm nguyên tắc ứng xử

2.1 Đặc điểm

Bên cạnh đó, nền văn minh lúa nước với đặc điểm trọng tình trọng nghĩa

đã dẫn người Việt tới chỗ lấy tình cảm, lấy sự yêu ghét làm quy tắc ứng xử Trong cuộc sống người Việt có lý có tình, nhưng vẫn nghiêng về tình hơn, ví như câu tục ngữ này là:

“Yêu nhau yêu cả đường đi Ghét nhau ghét cả tông chi họ hàng”

Nếu như trong tổng thể người Việt Nam lấy sự hài hòa âm dương làm nguyên lý chủ đạo, thì trong cuộc sống, người Việt Nam sống có lý có tình nhưng vẫn thiên

về tình hơn bởi “một cái lý không bằng một tý cái tình” Chỉ cần người mà họ

yêu quý, họ sẽ luôn thân thiện, vui vẻ khi họ gặp gỡ Còn với người mà họ cảm thấy không ưa, không thích; mạnh hơn là ghét thì ngay lập tức thái độ tỏ ra trong giao tiếp sẽ được chuyển đổi thành khó chịu, không thoải mái; thậm chí là không quan tâm Trong thực tế, người Việt Nam coi trọng “cái tình” hơn cả, bất đắc dĩ lắm mới dùng “cái lý” để giải quyết những mâu thuẫn “Cái tình” sẽ làm cho người gần người hơn Xử sự với nhau bằng “cái tình” là rất đẹp, để rồi “một trăm chỗ lệch cũng kê cho bằng”, để không phải hối hận về sau Người ta thường nói “tình làng nghĩa xóm” lúc “tắt lửa tối đèn” là để nhấn mạnh “cái

tình”, chứ ít ai đưa “cái lý” ra làm thước đo con người Đặc trưng này một phần

những yếu tố độc đáo trên đã tăng thêm sự phong phú trong văn hóa giao tiếp của người Việt

Bên cạnh đó, nguyên tắc ứng xử của người Việt còn được ảnh hưởng trực tiếp từ nền văn hoá nông nghiệp Con người nông nghiệp ưa chuộng sự hòa thuận, tương trợ, quan tâm đến những người xung quanh Từ đó, hàng xóm sống

cố định lâu dài với nhau tạo nên một cuộc sống hoà thuận trên cơ sở lấy tình

nghĩa làm đầu Từ quan hệ láng giềng: “Bán anh em xa, mua láng giềng gần”,

nên người Việt có truyền thống đoàn kết, gắn bó yêu thương xóm làng Đây cũng là cơ sở của tâm lý hiếu hòa, chuộng sự bình đẳng, đề cao cộng đồng, vì thế người Việt Nam luôn nhắc nhở nhau coi trọng tình cảm hơn mọi thứ ở đời

2.2 Ưu điểm

Áp dụng trong quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam, lối sống này có tác dụng tích cực tạo nên sức mạnh cộng đồng, nếp sống chan hoà, cởi mở, giàu tính nhân văn của người Việt Vì vậy, người Việt dễ dàng lấy được thiện cảm của bạn bè quốc tế, được thể hiện ở việc du học sinh nước ngoài luôn giữ tình cảm

và sự thân thiện, hiếu khách với người bản địa, dễ dàng hòa nhập vào môi trường đa văn hóa, đa quốc gia Thậm chí du khách nước ngoài sang Việt Nam cũng hết sức khen ngợi sự hiếu khách của dân ta, như du khách Canada -

Matthew Pike đã chia sẻ: “Khi người nước ngoài phạm lỗi, người Việt Nam dễ

dàng tha thứ Tất cả những lỗi nhỏ đều được bỏ qua ở Việt Nam” Trong chính

trị, chính vì trọng tình cảm nên Việt Nam đã xây dựng được những mối quan hệ hữu nghị lâu dài với nhiều nước trên thế giới nói chung và trong khu vực nói riêng, đặc biệt có thể kể đến Lào hay Cuba Không chỉ đồng hành trong những tháng năm chiến tranh gian khổ, Cuba còn kể vai, sát cánh với Việt Nam trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, đối phó những hành động bao vây

cô lập, cấm vận, chống phá Việt Nam sau ngày chiến thắng

2.3 Nhược điểm

Tuy nhiên, vì quá trọng tình cảm, người Việt dễ bị lợi dụng để trục lợi cho những kẻ đóng giả ăn xin ở các địa điểm du lịch, di tích, danh lam thắng cảnh

nổi tiếng ở Việt Nam, góp phần khiến vấn nạn đóng giả ăn xin trở nên phổ biến hơn Dù những năm trước, nạn ăn xin mới chỉ gây ảnh hưởng tới mỹ quan của các mùa lễ hội, nhưng đến nay vấn nạn này đã để lại ấn tượng xấu cho ngành du lịch Việt Nam Bên cạnh đó, việc trọng tình nghĩa sẽ khiến con người trở nên cả

nể, vì tình nghĩa nên không muốn làm mất lòng nhau, phải nhận thiệt thòi về

mình Đôi khi người Việt chúng ta không dám nói “không”, nhằm từ chối sự

nhờ vả hay yêu cầu đề nghị, dẫn đến sự nể nang, không công bằng trong đối nhân xử thế hay trong công việc Không lí trí, không công tư phân minh trong

công việc là một trong những nguyên nhân sâu xa dẫn đến vấn nạn “con ông

cháu cha” trong xã hội Vậy nên việc “coi trọng tình cảm hơn mọi thứ” là cơ sở

khiến người Việt Nam đưa ra những quyết định theo cảm tính, khiến khả năng thành công là ít chắc chắn hơn, từ đó gây cản trở người Việt Nam thành công trong môi trường hội nhập quốc tế

3 Trọng danh dự

3.1 Đặc điểm

Tính cộng đồng còn khiến người Việt có đặc điểm là trọng danh dự, cũng

vì đặc điểm này mà người Việt rất sợ dư luận và thường sống theo dư luận Danh dự được hiểu là sự tôn trọng của xã hội đối với một cá nhân, tổ chức nào

đó và được pháp luật ghi nhận và bảo vệ Danh dự cũng chính là yếu tố quan trọng để khẳng định vai trò và uy tín của một cá nhân, tổ chức trong xã hội Người có danh dự sẽ được đánh giá cao bởi họ là người có phẩm chất đạo đức tốt, nhận thức được những việc làm của mình đâu là việc nên làm và không nên làm Đặc điểm này được thể hiện rõ nét trong các câu ca dao, tục ngữ từ ngàn

đời xưa: “Tốt danh hơn lành áo”; “Đói cho sạch, rách cho thơm”; “Trâu chết

để da, người ta chết để tiếng” Chính vì quá coi trọng danh dự nên người Việt

Nam mắc bệnh sĩ diện Ở làng quê, thói sĩ diện thể hiện trầm trọng ở tục lệ ngôi thứ nơi đình trung và tục chia phần Đàn ông và những nhân vật có chức quyền trong làng sẽ được xếp ngồi mâm trên, còn phụ nữ và trẻ em chỉ được ngồi mâm dưới Nhà viết kịch Lưu Quang Vũ đã từng sáng tác vở bi hài kịch “Bệnh sĩ” Trong tác phẩm đó, tác giả đã giễu cợt, phê phán một trong những biểu hiện khá

phổ biến trong cách ứng xử của dân gian ta “Người Việt Nam coi trọng cái