Hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn huyện lương sơn, tỉnh hoà bình

Trong những năm qua, trên địa bàn huyện Lương Sơn, việc thực hiện chính sách ASXH luôn được quan tâm thực hiện như việc chăm lo đời sống gia đình có công với cách mạng, gia đình chính sá

LÊ THỊ HIẾU

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN LƯƠNG SƠN, TỈNH HOÀ BÌNH

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

MÃ SỐ: 8310110

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS NGUYỄN THỊ XUÂN HƯƠNG

Hòa Bình, 2022

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan:

Những kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là hoàn toàn trung thực, không vi phạm bất cứ điều gì trong luật sở hữu trí tuệ và pháp luật Việt Nam Nếu sai, tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật

Hòa Bình, ngày 06 tháng 6 năm 2022

Tác giả

Lê Thị Hiếu

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian nghiên cứu và thực hiện luận văn này, tôi đã nhận được

sự giúp đỡ quý báu của các cơ quan, các tổ chức và các cá nhân Tôi xin bày

tỏ lời cảm ơn sâu sắc tới tất cả các tập thể, cá nhân đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu luận văn này

Trước hết tôi xin gửi lời cám ơn tới Quý thầy cô giáo trường Đại học Lâm Nghiệp đã trang bị cho tôi những kiến thức trong suốt thời gian học tập tại trường

Với lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất, tôi xin trân trọng cảm ơn

cô giáo, TS Nguyễn Thị Xuân Hương đã trực tiếp chỉ bảo, hướng dẫn và giúp

đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận văn này

Tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến UBND huyện Lương Sơn đã cung cấp về thông tin, số liệu trong quá trình thực hiện nghiên cứu luận văn

Sự giúp đỡ của cơ quan, đồng nghiệp và gia đình, bạn bè đã luôn quan tâm, động viên và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình thực hiện

Do thời gian nghiên cứu cũng như kiến thức của bản thân có hạn, luận văn của tôi chắc chắn không thể tránh khỏi những sơ suất, thiếu sót Tôi rất mong nhận được sự đóng góp của Quý thầy cô và bạn bè để đề tài được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Tác giả

Lê Thị Hiếu

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

Lê Thị Hiếu ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC BẢNG vii

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI 5

1.1 Cơ sở lý luận về tổ chức thực hiện chính sách an sinh xã hội 5

1.1.1 Các khái niệm cơ bản 5

1.1.2 Đặc điểm của chính sách an sinh xã hội 10

1.1.3 Sự cần thiết và vai trò của chính sách an sinh xã hội 13

1.1.4.Tổ chức thực hiện chính sách an sinh xã hội 14

1.1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác tổ chức thực hiện chính sách ASXH 18

1.2 Cơ sở thực tiễn trong tổ chức thực hiện chính sách ASXH 21

1.2.1 Kinh nghiệm của một số địa phương ở Việt Nam 21

1.2.2 Bài học kinh nghiệm cho huyện Lương Sơn, tỉnh Hoà Bình 28

Chương 2 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 30 2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Lương Sơn 30

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên 30

2.1.2 Điều kiện kinh tế, xã hội 35

2.2 Đặc điểm cơ bản phòng Lao động Thương binh và Xã hội huyện Lương Sơn 41

2.2.1 Vị trí, chức năng 41

2.2.2 Nhiệm vụ, quyền hạn 41

2.2.3 Nhân sự 44

2.3 Phương pháp nghiên cứu 44

2.3.1 Phương pháp chọn điểm nghiên cứu 44

2.3.2 Phương pháp chọn mẫu nghiên cứu 44

2.3.3 Phương pháp thu thập số liệu 44

2.3.4 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu 45

2.3.5 Hệ thống chỉ tiêu sử dụng trong đề tài 46

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 47

3.1 Thực trạng tổ chức thực hiện ASXH trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình 47

3.1.1 Công tác lập kế hoạch thực hiện chính sách 47

3.1.2 Công tác tuyên truyền về chính sách an sinh xã hội 48

3.1.3 Công tác phân công, phối hợp thực hiện 49

3.1.4 Kết quả thực hiện chính sách 51

3.1.5 Công tác kiểm tra, đánh giá thực hiện chính sách 66

3.2 Các yếu tố ảnh hưởng tới công tác tổ chức thực hiện chính sách ASXH huyện Lương Sơn, tỉnh Hoà Bình 68

3.2.1 Chính sách, quy định của Nhà nước, địa phương về chính sách ASXH 68

3.2.2 Nhận thức, ý thức của người dân 70

3.2.3 Năng lực thực thi chính sách của cán bộ làm công tác ASXH 70

3.3 Đánh giá chung về công tác ASXH tại huyện Lương Sơn 72

3.3.1 Những thành công trong công tác ASXH 72

3.4.2 Những tồn tại, hạn chế 73

3.4.3 Nguyên nhân của tồn tại, hạn chế 74

3.4 Các giải pháp hoàn thiện tổ chức thực hiện chính sách ASXH trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình 77

3.4.1 Mục tiêu phát triển ASXH trên địa bàn huyện Lương Sơn 77 3.4.2 Giải pháp hoàn thiện công tác ASXH trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình 78

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 85 TÀI LIỆU THAM KHẢO 88 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BHTN Bảo hiểm thất nghiệp

GTVL Giới thiệu việc làm

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Tình hình sử dụng đất huyện Lương Sơn năm 2021 33

Bảng 3.2 Kết quả phổ biến, tuyên truyền chính sách 48

Bảng 3.3: Cơ cấu hộ nghèo phân theo đối tượng xã hội ở huyện Lương Sơn, Hoà Bình 52

Bảng 3.4: Chi ngân sách nhà nước cho bảo hiểm y tế của người nghèo trên địa bàn huyện Lương Sơn 53

Bảng 3.5: Kết quả cho vay ưu đãi đối tượng chính sách 54

trên địa bàn huyện Lương Sơn 54

Bảng 3.6: Kết quả chính sách hỗ trợ xây dựng, sửa chữa nhà cho hộ nghèo huyện Lương Sơn 55

Bảng 3.7: Kết quả chính sách ưu đãi, hỗ trợ học sinh, sinh viên 56

thuộc diện đối tượng chính sách 56

Bảng 3.8: Kết quả đào tạo nghề cho người lao động huyện Lương Sơn 57

Bảng 3.10: Kết quả xuất khẩu lao động huyện Lương Sơn (2019-2021) 59

Bảng 3.11 Tình hình tham gia BHXH trên địa bàn huyện Lương Sơn 60

Bảng 3.12 Số người tham gia bảo hiểm xã hội trên địa bàn huyện Lương Sơn, Hoà Bình 61

Bảng 3.13 Số người tham gia bảo hiểm y tế của huyện Lương Sơn 62

Bảng 3.14 Tình hình kết quả thực hiện chính sách BHYT 63

của các doanh nghiệp trên địa bàn huyện Lương Sơn 63

Bảng 3.15 Tình hình kết quả thực hiện chính sách trợ giúp xã hội của huyện Lương Sơn 64

Bảng 3.16 Số đối tượng người có công đang hưởng chế độ trợ cấp 65

hàng tháng tại huyện Lương Sơn (năm 2021) 65

Bảng 3.17 Đánh giá của cán bộ về công tác kiểm tra, đánh giá thực hiện chính sách ASXH tại huyện Lương Sơn (n = 15) 67

Bảng 3.18: Đánh giá của cán bộ về hệ thống văn bản chính sách ASXH 68

Bảng 3.20: Đánh giá của người dân về công tác tuyên truyền (n=120) 70

Bảng 3.21: Trình độ đội ngũ cán bộ làm công tác ASXH 71

trên địa bàn huyện Lương Sơn 71

Bảng 3.22: Đánh giá của người dân về năng lực cán bộ thực hiện chính sách ASXH huyện Lương Sơn (n=120) 71

DANH MỤC HÌNH Hình 2.1 Bản đồ hành chính huyện Lương Sơn ……… ……… 28

ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Tính cấp thiết của đề tài

An sinh xã hội là các chương trình hành động của chính phủ nhằm thúc đẩy phúc lợi của người dân thông qua các biện pháp hỗ trợ đảm bảo quyền tiếp cận các nguồn lực đầy đủ về thực phẩm; nơi trú ẩn; tăng cường sức khỏe; phúc lợi cho người dân đặc biệt là các đối tượng như trẻ em, người già, người bệnh và người thất nghiệp Ở Việt Nam Hiến pháp năm 2013 đã khẳng định chính sách ASXH, chính sách BHXH trong hầu hết các quy định về quyền cơ bản chính trị, dân sự, kinh tế, xã hội, văn hóa của con người và đều hướng đến đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân

Khi xã hội càng phát triển, có thể đưa đến những sự phát triển về kinh

tế, nhưng cùng với đó là sự gia tăng sự bất bình đẳng, sự chênh lệch trong tiếp cận dịch vụ xã hội của nhóm người yếu thế Vì vậy, công tác ASXH vẫn luôn cần được quan tâm thực hiện tốt trong mọi điều kiện

Những năm qua, nhờ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, của chính quyền các địa phương mà việc thực hiện chính sách ASXH được cải thiện, mang lại hiệu quả to lớn Số lượng người tham gia BHXH, BHYT, BHTN tăng nhanh Năm 2021, số lượng tham gia BHXH đạt 1,45 triệu người, tăng gấp 6,65 lần so với năm 2015; số người tham gia BHYT đạt 88,8 triệu người vào năm 2021, gấp 1,27 lần so với năm 2015, tỷ lệ bao phủ 91% Các chính sách hỗ trợ người nghèo, người có công với cách mạng… được các địa phương triển khai đồng đều Tuy nhiên, do nhiều điều kiện khác nhau ở các địa phương mà công tác tổ chức thực hiện ở nhiều nơi còn chưa hiệu quả Đối tượng chính sách chưa được hưởng các ưu đãi của Nhà nước Từ đó làm giảm

đi ý nghĩa tươi đẹp, nhân văn của chính sách này

Huyện Lương Sơn là một trong các huyện có điều kiện phát triển kinh

tế ở mức trung bình của tỉnh Hòa Bình, mặc dù những năm gần đây, kinh tế

xã hội của Huyện có nhiều đổi thay, song vẫn còn nhiều cá nhân, hộ gia đình vẫn gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống, do vậy mà công tác ASXH vẫn cần chú trọng triển khai để đảm phúc lợi cho người dân và địa phương

Trong những năm qua, trên địa bàn huyện Lương Sơn, việc thực hiện chính sách ASXH luôn được quan tâm thực hiện như việc chăm lo đời sống gia đình có công với cách mạng, gia đình chính sách, các đối tượng hưởng chế độ hưu, trợ cấp khác….Nhiều mô hình giảm nghèo được triển khai, nhân rộng, góp phần cải thiện thu nhập và đời sống người nghèo; công tác phòng chống tệ nạn xã hội luôn được quan tâm thực hiện

Tuy nhiên, kết quả giảm nghèo chưa thật bền vững, các hoạt động bảo trợ chưa có nhiều đổi mới, đời sống người có công còn vất vả, các chương trình hỗ trợ ASXH còn chồng chéo, chưa thực sự hiệu quả

Xuất phát từ thực tiễn trên, tác giả chọn nghiên cứu đề tài “Hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình”

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu tổng quát

Trên cơ sở đánh giá thực trạng công tác tổ chức thực hiện chính sách ASXH trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hoà Bình, nhằm đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện chính sách ASXH trên địa bàn Huyện trong thời gian tới

+ Đề xuất được các giải pháp hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện chính sách ASXH trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài

Công tác tổ chức thực hiện chính sách ASXH trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình

3.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

- Về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu các nội dung của công tác tổ

chức thực hiện chính sách ASXH trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình, bao gồm:

+ Công tác lập kế hoạch thực hiện chính sách ASXH

+ Công tuyên truyền chính sách

+ Công tác phân công, phối hợp thực hiện chính sách

+ Công tác kiểm tra, đánh giá thực hiện chính sách

- Về không gian: thực hiện trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình

- Về thời gian:

+ Các số liệu thứ cấp được tống hợp trong giai đoạn từ năm 2019-2021 + Số liệu sơ cấp được thu thập trong năm 2022

4 Nội dung nghiên cứu

- Cơ sở lý luận và thực tiễn về tổ chức thực hiện chính sách ASXH

- Thực trạng công tác tổ chức thực hiện chính sách ASXH trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình

- Các yếu tố ảnh hưởng tới tổ chức thực hiện chính sách ASXH trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình

- Các giải pháp hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện chính sách ASXH trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình

5 Kết cấu luận văn

Phần mở đầu: Tính cấp thiết của đề tài; mục tiêu; đối tượng; phạm vi; nội dung nghiên cứu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về tổ chức thực hiện chính sách ASXH

Chương 2: Đặc điểm địa bàn nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Kết luận và kiến nghị

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN

CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI 1.1 Cơ sở lý luận về tổ chức thực hiện chính sách an sinh xã hội

1.1.1 Các khái niệm cơ bản

1.1.1.1 An sinh xã hội

Để thỏa mãn những nhu cầu tối thiểu, con người phải lao động sản xuất

để có thu nhập Tuy vậy, không phải lúc nào người lao động cũng đảm bảo chắc chắn duy trì được việc làm thường xuyên và thu nhập ổn định Đó là những lúc gặp rủi ro như ốm đau, bệnh tật, tai nạn lao động dẫn đến bị mất hoặc giảm việc làm… Hơn nữa, các hoạt động lao động sản xuất của con người không phải lúc nào cũng thuận lợi vì còn bị phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, môi trường, xã hội… Vì thế, sự cần thiết phải có các biện pháp phòng tránh và khắc phục rủi ro đã trở thành một nhu cầu của con người Đặc biệt, trong nền sản xuất công nghiệp, khi mà số lượng người lao động có thu nhập chính từ tiền lương lên thì sự hẫng hụt về thu nhập trong các trường hợp gặp rủi ro hoặc khi không còn khả năng lao động… càng trở thành mối đe dọa đối với cuộc sống của họ

Tính tất yếu phải đối mặt với những hẫng hụt về thu nhập trong những trường hợp bất khả kháng đã buộc người lao động tìm cách khắc phục bằng nhiều biện pháp khác nhau như tiết kiệm với phương châm tích cốc phòng cơ, tích y phòng hàn hoặc dựa vào sự đùm bọc, cưu mang của cộng đồng với tinh thần truyền thống như trên đã tỏ ra không đủ độ an toàn để giúp cho mỗi người có thể khắc phục hoặc vượt qua khó khăn trong cuộc sống Bổ sung vào

đó là các biện pháp phi truyền thống chỉ có trong xã hội hiện đại như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm hiểm thất nghiệp, ưu đãi xã hội, trợ giúp

xã hội… Đây là những trụ cột cơ bản của công tác ASXH nhằm bảo vệ con người trước những rủi ro về kinh tế - xã hội

Do sự đa dạng về nội dung, phương thức và góc độ tiếp cận nên giới nghiên cứu lý luận, cũng như những nhà chỉ đạo thực tiễn hiện có nhiều cách hiểu về an sinh xã hội Tổng hợp các ý kiến, có thể khái quát, phạm trù ASXH thường được đề cập đến hai nghĩa rộng và hẹp

Theo nghĩa rộng: An sinh xã hội là sự bảo đảm thực hiện các quyền để con người được bình an, bảo đảm an ninh, an toàn trong xã hội

Theo nghĩa hẹp: An sinh xã hội là sự bảo đảm thu nhập và một số điều kiện thiết yếu khác cho cá nhân, gia đình và cộng đồng trong trường hợp bị giảm hoặc mất thu nhập vì lý do bị giảm hoặc mất khả năng lao động hay mất việc làm; cho những người già cô đơn, trẻ em mồ côi, người tàn tật, những người yếu thế, người bị ảnh hưởng bởi thiên tai địch họa

Theo nghĩa chung nhất: An sinh xã hội là hệ thống các chính sách và chương trình do Nhà nước và các lực lượng xã hội thực hiện nhằm bảo đảm cho mọi người dân ít nhất có được mức tối thiểu về thu nhập, có cơ hội tiếp cận ở mức tối thiểu về các dịch vụ xã hội cơ bản, thiết yếu, như giáo dục, y tế, nhà ở, nước sạch, thông tin, thông qua việc nâng cao năng lực tự an sinh của người dân và sự trợ giúp của Nhà nước

Ngân hàng Thế giới (WB) cho rằng: An sinh xã hội là những biện pháp công cộng nhằm giúp cho các cá nhân, hộ gia đình và cộng đồng đương đầu

và kiềm chế được nguy cơ tác động đến thu nhập nhằm giảm tính dễ bị tổn thương và những bấp bênh về thu nhập WB nhấn mạnh đến các biện pháp công cộng để hạn chế và làm giảm các tác động tiêu cực cho hộ gia đình và cộng đồng dễ bị tổn thương bao gồm việc nhà nước cung cấp và khuyến khích phát triển các dịch vụ công như: bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, trợ giúp xã hội và những biện pháp khác có tính chất tương tự, trong đó BHXH có vai trò quan trọng nhất (Nguyễn Hải Hữu, 2018)

Theo tổ chức lao động quốc tế (ILO): An sinh xã hội là sự bảo vệ của

xã hội đối với các thành viên của mình thông qua một loạt biện pháp công

cộng, nhằm chống lại những khó khăn về kinh tế và xã hội do bị mất hoặc bị giảm đột ngột nguồn thu nhập vì ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp, thương tật, tuổi già và chết; đồng thời bảo đảm các chăm sóc y tế và trợ cấp cho các gia đình có con nhỏ Định nghĩa này nhấn mạnh về mặt bản chất, ASXH là góp phần bảo đảm thu nhập và đời sống cho công dân trong xã hội, phương thức hoạt động là thông qua các biện pháp công cộng, mục đích

là tạo ra cuộc sống tốt đẹp, bình an cho mọi thành viên trong xã hội

Hệ thống an sinh xã hội được xây dựng có sự khác nhau giữa các quốc gia trên thế giới Tuy nhiên, những cơ chế chủ yếu của nó bao gồm: Bảo hiểm

xã hội (bảo hiểm hưu trí, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế bắt buộc…), trợ giúp xã hội, các chế độ trợ cấp từ các quỹ công cộng, các chế độ trợ cấp gia đình, các quỹ dự phòng, sự bảo vệ do người sử dụng lao động cung cấp, các dịch vụ liên quan đến an sinh xã hội

Bản chất của an sinh xã hội là góp phần đảm bảo thu nhập và đời sống cho các công dân trong xã hội với phương thức hoạt động là thông qua các biện pháp công cộng, nhằm tạo ra sự an sinh cho mọi thành viên trong xã hội

Vì vậy mang tính xã hội, tính nhân văn sâu sắc và thể hiện truyền thống đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau, tương thân tương ái của cộng đồng

1.1.1.2 Chính sách

Theo Từ điển tiếng Việt “chính sách” được hiểu là “sách lược và kế hoạch cụ thể nhằm đạt một mục đích nhất định, dựa vào đường lối chính trị chung và tình hình thực tế mà đề ra chính sách…” chính sách cần được hiểu ở những góc nhìn nhất định: xem xét nó một cách độc lập hay trong mối quan hệ với các phạm trù khác, chẳng hạn như chính trị hay pháp quyền như nói ở trên

Nếu nhìn nhận chính sách như một hiện tượng tĩnh và tương đối độc lập, chính sách được hiểu là những tư tưởng, những định hướng, những mong muốn cần hướng tới, cần đạt được Còn chiến lược hay kế hoạch, thậm chí

pháp luật chẳng qua chỉ là hình thức, là phương tiện để chuyển tải, để thể hiện chính sách mà thôi

Chính vì vậy, so với khái niệm pháp luật, chính sách được hiểu rộng hơn nhiều Nếu xét nội hàm của khái niệm này trong mối quan hệ với chính trị và pháp quyền thì khái niệm chính sách cần được tìm hiểu ở một số khía cạnh sau đây:

- Chính sách là sự thể hiện cụ thể của đường lối chính trị chung Dựa vào đường lối chính trị chung, cương lĩnh chính trị của đảng cầm quyền mà người ta định ra chính sách;

- Chính sách là cơ sở nền tảng để chế định nên pháp luật Hay nói cách khác, pháp luật là kết quả của sự thể chế hóa chính sách Có thể có chính sách chưa được luật pháp hóa (thể chế hóa), hoặc cũng có thể không bao giờ được luật pháp hóa vì nó không được lựa chọn để luật pháp hóa khi không còn phù hợp với tư tưởng mới hay sự thay đổi của thực tiễn Nhưng sẽ không có pháp luật phi chính sách hay pháp luật ngoài chính sách Theo nghĩa đó, chính sách chính là linh hồn, là nội dung của pháp luật, còn pháp luật là hình thức, là phương tiện thể hiện của chính sách khi nó được thừa nhận, được “nhào nặn” bởi “bàn tay công quyền”, tức là được ban hành bởi nhà nước theo một trình

tự luật định

Như vậy, chính sách luôn gắn liền với quyền lực chính trị, với đảng cầm quyền và với bộ máy quyền lực công - Nhà nước Chúng ta vẫn thường nói đến một nguyên tắc của tổ chức thực thi quyền lực chính trị là “Đảng đề

ra đường lối, chính sách, Nhà nước thể hóa đường lối, chính sách của Đảng

thành pháp luật”

1.1.1.3 Chính sách an sinh xã hội

Chính sách an sinh xã hội là hệ thống các chính sách can thiệp của nhà nước (bảo hiểm xã hội, trợ giúp xã hội…) nhằm giảm mức độ nghèo đói và tổn thương, nâng cao năng lực tự bảo vệ của người dân và cộng đồng trước

những rủi ro hay nguy cơ giảm hoặc mất thu nhập, bảo đảm ổn định, phát triển và công bằng xã hội

Chính sách an sinh xã hội là văn bản pháp quy cụ thể của cơ quan nhà nước có thẩm quyền được ra quyết định này, trong đó quy định bảo đảm an sinh

xã hội cho từng đối tượng, hoặc từng nhóm đối tượng cụ thể: ( chính sách đối với người có công, thương binh, liệt sỹ, người tham gia kháng chiến, người nhiễm chất độc da cam…), hoặc chính sách về hỗ trợ bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội đối với người nghèo, hộ nghèo, hộ cận nghèo, trẻ em dưới 6 tuổi…

Về cấu trúc của chính sách an sinh xã hội: Hệ thống chính sách ASXH phải có tối thiểu 3 phần cơ bản tương ứng với 3 chức năng chính của an sinh

xã hội gồm:

Thứ nhất, những chính sách, chương trình phòng ngừa rủi ro: Đây là

tầng trên của hệ thống an sinh xã hội Chức năng của những chính sách này là hướng tới can thiệp và bao phủ toàn bộ dân cư; giúp cho mọi tầng lớp dân cư

có được việc làm, thu nhập, có được năng lực vật chất cần thiết để đối phó tốt nhất với rủi ro Trụ cột cơ bản của tầng này là những chương trình về thị trường lao động tích cực như đào tạo nghề, hỗ trợ người tìm việc, tự tạo hoặc đào tạo nâng cao kỹ năng cho người lao động

Thứ hai, những chính sách, những chương trình giảm thiểu rủi ro: Đây là

tầng thứ hai, gồm các chiến lược giảm thiểu thiệt hại do rủi ro của hệ thống an sinh xã hội, có vai trò đặc biệt quan trọng nội dung quan trọng nhất trong tầng này là các hình thức bảo hiểm, dựa trên các nguyên tắc đóng, hưởng như: bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, nhóm chính sách này rất nhạy cảm, nếu phù hợp sẽ thúc đẩy sự tham gia tích cực của người dân, tiết kiệm nguồn lực cho nhà nước, tăng độ bao phủ hệ thống ngược lại , nếu chính sách không phù hợp, người dân sẽ không tham gia hoặc chính sách sẽ bị lạm dụng

Thứ ba, những chính sách, chương trình khắc phục rủi ro, bao gồm các

chính sách chương trình về cứu trợ và trợ giúp xã hội Đây là tầng cuối cùng

của hệ thống an sinh xã hội với chức năng bảo đảm an toàn cho các thành viên xã hội khi họ gặp phải rủi ro mà bản thân không tự khắc phục được như : thất nghiệp, người thiếu việc làm, người có thu nhập thấp, người già, người tàn tật, trẻ em mồ côi, người nghèo,

1.1.2 Đặc điểm của chính sách an sinh xã hội

- An sinh xã hội là là một chính sách xã hội có mục tiêu cụ thể Và chính sách này thường được cụ thể hóa bởi luật pháp, chương trình Quốc gia

và nó còn tồn tại nay trong tiềm thức của mỗi con người, mỗi cộng đồng dân tộc Trên thế giới cũng như ở Việt Nam, đã có rất nhiều luật và rất nhiều chương trình kinh tế - xã hội để cụ thể hóa chính sách ASXH, như: Luật BHXH; Luật trợ giúp pháp lý; luật phòng chốn ma túy và tệ nạn xã hội, Chương trình xóa đói giảm nghèo, chương trình xóa nhà dột nát…

Ngoài ra do mục tiêu cao đẹp mà mọi người đều hướng tới, cho nên ASXH đã từ lâu ít nhiều tồn tại ngay trong tiềm thức của mọi người Chẳng hạn” Tinh thần tương thân tương ái”, truyền thống” lá lành đùm lá rách” hay “ hương người như thể thương thân” đã có từ khi loài người sinh ra và loài người coi đó là đạo lý, là truyền thống của mỗi dân tộc, mỗi nước.Thế nhưng ASXH là một hệ thống các chính sách, các chương trình… cho nên để cụ thể hóa và tổ chức thực hiện ASXH, tùy theo điều kiện và hoàn cảnh của từng nước mà người ta xây dựng thành từng chế độ an sinh xã hội hoặc xây dựng một hệ thống ASXH cụ thể và độc lập Chẳng hạn, xây dựng các chế độ ASXH để cụ thể hóa chính sách BHXH hay tổ chức một cụm chính sách để xây dựng hê thống ASXH như; Chính sách BHXH; chính sách ưu đãi xã hội, chính sách cứu trợ xã hội…

An sinh xã hội là một cơ chế, là công cụ để thực hiện phân phối lại thu nhập giữa các thành viên trong cộng đồng xã hội Cơ chế phân phối lại thu nhập vừa chặt chẽ, cụ thể theo đúng pháp luật có liên quan, lại vừa năng động linh hoạt để phát huy tối đa sức mạnh của cộng đồng Trong đó, phân phối lại

theo luật pháp có liên quan đóng vai trò chủ đạo Theo pháp luật, phân phối lại được thực hiện theo cả chiều ngang lẫn chiều dọc Theo chiều nganh có nghĩa là, phân phối lại giữa những người khỏe mạnh với những việc không may bị

ốm đau, tai nạn giữa nam với nữ, giữa những gia đình không có con hoặc ít con với những gia đình đông con… Còn theo chiều rộng có nghĩa là phân phối lại giữa những người giàu có thu nhập cao với những người nghèo có thu nhập thấp thậm chí mất thu nhập Kinh nghiệm của các nước kinh tế phát triển cho thấy, tiến hành phân phối lại theo chiều dọc thường có hiệu quả nhiều hơn và diện được phân phối sẽ rộng hơn Bởi vì, thông qua các chính sách thuế thu nhập , giá cả chính sách chi tiêu công cộng sẽ góp phần làm cho số thu ngân sách ngày càng tăng, đồng thời lại tiết kiệm được chi tiêu ngân sách Từ đó, ngân sách nhà nước và ngân sách địa phương mới có cơ sở vững chắc và đủ lớn để tiến hành phân phối lại nhằm đảm bảo an sinh xã hội

- Chính sách An sinh xã hội phải đảm bảo đảm thực hiện ngày càng tốt hơn các quyền cơ bản của người dân, phù hợp với trình độ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và tiếp cận dần với chuẩn mức quốc tế

Từ nhiều năm qua, đặc biệt là từ khi thực hiện đường lối đổi mới (năm 1986) đến nay, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm xây dựng và tổ chức thực hiện các chính sách an sinh xã hội, coi đây vừa là mục tiêu, vừa là động lực để ổn định chính trị - xã hội, phát triển bền vững An sinh xã hội được xác định là một bộ phận quan trọng của chính sách xã hội, nằm trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Bảo đảm an sinh xã hội là điều kiện để bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa cho sự phát triển của nền kinh tế thị trường, phản ánh bản chất tốt đẹp của chế độ ta Tiếp tục phát triển quan điểm, chủ trương đó của Đảng, trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (năm 1991 và bổ sung, phát triển năm 2011) và nghị quyết của các kỳ đại hội, đặc biệt Nghị Quyết số 15-NQ/TW, ngày 1-6-2012, của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI, về

“Một số vấn đề về chính sách xã hội giai đoạn 2012 - 2020” đã đặt ra yêu cầu:

Chính sách xã hội phải được đặt ngang tầm với chính sách kinh tế và thực hiện đồng bộ với phát triển kinh tế, phù hợp với trình độ phát triển và khả năng nguồn lực trong từng thời kỳ ; đồng thời thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm mức sống tối thiểu và hỗ trợ kịp thời người có hoàn cảnh khó khăn; coi bảo đảm an sinh xã hội là nhiệm vụ thường xuyên, quan trọng của Đảng, Nhà nước, của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, phấn đấu đến năm 2020 cơ bản hình thành hệ thống an sinh xã hội bao phủ toàn dân với các yêu cầu: bảo đảm người dân có việc làm, thu nhập tối thiểu; tham gia bảo hiểm xã hội; bảo đảm hỗ trợ những người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn (trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, người cao tuổi thu nhập thấp, người khuyết tật nặng, người nghèo,…); bảo đảm cho người dân tiếp cận được các dịch vụ xã hội cơ bản ở mức tối thiểu (y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch, thông tin), góp phần từng bước nâng cao thu nhập, bảo đảm cuộc sống an toàn, bình đẳng và hạnh phúc của nhân dân

Mỗi cá nhân trong cộng đồng xã hội dù có địa vị sang hèn khác nhau nhưng đều có một giá trị xã hội nằm trong cả hệ thống giá trị xã hội Họ phải được đảm bảo mọi mặt cả tinh thần lẫn vật chất tối thiểu để sống và phát huy hết khả năng của mình cho những giá trị cao đẹp của xã hội Một khi gặp rủi

ro, bất hạnh xã hội phải tạo cho họ những lực đẩy cần thiết để học khắc phục

và vươn lên Từ đó kích thích tính tích cực của họ, giúp họ phấn đấu hướng tới những chuẩn mực của chân – thiện – mỹ Chủ nghĩa nhân đạo và nhân văn

ở đây không chỉ thể hiện trong bản thân mỗi con người, mỗi cộng đồng người,

mà còn thể hiện ở cộng đồng nhân loại Nó không chỉ thể hiện ở trong phạm

vi Quốc gia mà còn thể hiện rất rõ trên phạm vi toàn thế giới

- Chính sách an sinh xã hội cần được xây dựng, hoàn thiện đảm bảo đồng bộ với các chính sách có liên quan:

Đẩy mạnh việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống luật về an sinh xã hội, trong đó cần nghiên cứu xây dựng và ban hành Luật Việc làm, Luật Tiền lương tối thiểu, Luật Cứu trợ xã hội, Luật Ưu đãi xã hội; nghiên cứu sửa đổi

Bộ luật Lao động, Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Người tàn tật, Luật Người cao tuổi ; nghiên cứu ban hành các văn bản pháp luật về an sinh xã hội cộng đồng, nhằm bảo đảm cơ sở pháp lý đầy đủ cho việc thực hiện đồng bộ, nghiêm túc, hiệu quả các quy định, chính sách, chế độ an sinh xã hội Cần thường xuyên rà soát, điều chỉnh, bổ sung các chính sách hiện hành về an sinh xã hội, kể cả bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, trợ giúp xã hội, ưu đãi xã hội, hệ thống hỗ trợ tích cực

Phối hợp đồng bộ chính sách an sinh xã hội với các chính sách kinh tế

xã hội khác, như chính sách việc làm, chính sách tiền lương và thu nhập, thực hiện các chương trình hỗ trợ tích cực, các chương trình mục tiêu xóa đói, giảm nghèo bền vững , tăng cường khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản cho các đối tượng và vùng đặc thù

1.1.3. Sự cần thiết và vai trò của chính sách an sinh xã hội

Trong xã hội hiện đại, các quốc gia, một mặt hướng vào phát huy mọi nguồn lực, nhất là nguồn nhân lực cho tăng trưởng kinh tế, nâng cao khả năng cạnh tranh của nền kinh tế tạo ra bước phát triển bền vững và ngày càng phồn vinh cho đất nước; mặt khác không ngừng hoàn thiện hệ thống ASXH để giúp cho con người, nhất là người lao động, có khả năng chống chọi với các rủi ro

xã hội Chính sách ASXH có thể có những đóng góp cho sự nghiệp phát triển

KT - XH không chỉ ở những nước nghèo mà cả với các nước phát triển Điều này thể hiện ở những khía cạnh sau:

Thứ nhất, các chính sách ASXH tác động đến quá trình tích lũy vốn con

người vì nó cải thiện trình độ giáo dục và sức khỏe của con người, loại bỏ những hình thức tồi tệ nhất của sự bần cùng, nghèo đói

kiện để xây dựng môi trường chính trị- xã hội bền vững Khi lợi ích từ tăng trưởng kinh tế đến được với mọi người dân, gồm cả nhóm xã hội yếu thế, điều này sẽ góp phần làm giảm tình trạng mất trật tự về chính trị- xã hội Những tác động này bắt nguồn từ bản chất tái phân phối của hệ thống BHXH

1.1.4.Tổ chức thực hiện chính sách an sinh xã hội

1.1.4.1 Khái niệm

Tổ chức thực hiện chính sách ASXH là bước hiện thực hóa chính sách, đưa chính sách áp dụng vào thực tiễn đời sống xã hội Tổ chức thực hiện chính sách ASXH là trung tâm kết nối các khâu (các bước) trong chu trình chính sách thành một hệ thống hoàn chỉnh; là cầu nối giữa lý luận và thực tiễn trong thực thi chính sách Việc hoạch định, xây dựng được chính sách đúng, có chất lượng là rất quan trọng, nhưng triển khai, thực hiện một cách đúng đắn chính sách còn quan trọng hơn Có chính sách đúng nếu không được thực hiện

sẽ chỉ nằm ở dạng văn bản giấy, trở thành khẩu hiệu suông, không những không thực hiện được mục tiêu, ý định của chủ thể ban hành chính sách, mà còn ảnh hưởng đến uy tín của chủ thể hoạch định và ban hành chính sách Nếu chính sách không được tổ chức thực hiện đến nơi, đến chốn, hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ, không những sẽ không đến trực tiếp được với đối tượng thụ hưởng, mà sẽ dẫn đến sự thiếu tin tưởng và sự phản ứng tiêu cực của nhân dân đối với các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước Điều này hoàn toàn bất lợi về mặt chính trị và xã hội, gây những khó khăn, bất ổn cho nhà nước trong công tác quản lý Qua việc tổ chức thực hiện, mới biết được chính sách có đúng, phù hợp và đi vào cuộc sống hay không Quá trình thực hiện với những hoạt động thực tiễn sẽ góp phần điều chỉnh, bổ sung và hoàn thiện chính sách cho phù hợp với thực tiễn, đáp ứng yêu cầu của cuộc sống Đồng thời, việc phân tích, đánh giá một chính sách (mức độ tốt, xấu) chỉ có cơ

sở đầy đủ, sức thuyết phục sau khi được thực hiện Thực tiễn là chân lý, kết quả thực hiện chính sách là thước đo, là cơ sở đánh giá một cách chính xác, khách

quan chất lượng và hiệu quả của chính sách Việc đưa chính sách vào thực tiễn cuộc sống là một quá trình khó khăn, phức tạp, chịu sự tác động của nhiều yếu

tố giúp các nhà hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách có kinh nghiệm để

đề ra được các giải pháp hữu hiệu trong thực hiện chính sách

1.1.4.2 Nội dung công tác tổ chức thực hiện chính sách ASXH

(1) Lập kế hoạch thực hiện chính sách

Để thực hiện một cách hiệu quả chính sách an sinh xã hội, cần phải tiến hành xây dựng kế hoạch thực hiện một cách chi tiết, cụ thể, rõ ràng từ kế hoạch tổ chức điều hành, kế hoạch chuẩn bị các nguồn lực để thực hiện, kế hoạch kiểm tra, đôn đốc thực thi chính sách phù hợp với tình hình thực tế của địa phương; nhưng phải đảm bảo tuân thủ theo đúng quan điểm, mục tiêu, yêu cầu của chủ thể ban hành Khi xây dựng kế hoạch thực hiện, phải quy định cụ thể thời gian, lộ trình triển khai thực hiện; đồng thời xác định rõ các bên tham gia, có sự phân công, phân định rõ trách nhiệm cho từng cơ quan, tổ chức, từng cán bộ, công chức, tránh chồng chéo nhiệm vụ giữa cơ quan này với cơ quan khác; đặc biệt là phải đảm bảo cung cấp đủ nguồn lực tài chính, con người, cơ sở vật chất, các công cụ, phương tiện thực hiện, đảm bảo việc triển

khai thực hiện diễn ra thuận lợi, mang lại hiệu quả cao

(2) Phân công, phối hợp thực hiện chính sách

Phân công, phối hợp thực hiện chính sách ASXH là việc cơ quan tổ chức thực hiện chính sách xem xét chức năng, nhiệm vụ của từng tổ chức chức, cá nhân có liên quan để phân công, phân nhiệm một cách cụ thể, rõ ràng, chặt chẽ, khoa học và hợp lý, xác định cơ quan nào đóng vai trò chủ trì,

cơ quan nào có chức năng phối hợp, tránh trường hợp nêu chung chung chung, nhằm đảm bảo trong suốt quá trình thực hiện chính sách diễn ra suôn

sẻ, thuận lợi, không bị chồng chéo, thiếu sót hoặc bị tắc nghẽn

Việc phân công, phối hợp trong thực hiện chính sách là một trong những vấn đề vướng mắc và yếu ở nước ta hiện nay Có những chính sách khi ban hành xong không thể triển khai thực hiện do sự phân công, phân nhiệm cho các

cơ quan chủ quản và cơ quan phối hợp thực hiện không rõ ràng hoặc chồng chéo, không có sự thống nhất giữa các cơ quan chủ quản và cơ quan phối hợp nên xảy ra tình trạng đùn đẩy, né tránh hoặc ôm đồm dẫn đến không ai làm hoặc làm nửa vời không đến nơi, đến chốn Vì vậy, để việc tổ chức thực hiện chính sách ASXH thực sự có hiệu quả, trước tiên phải có sự thống nhất cao về quan điểm, về mục tiêu, về chương trình, kế hoạch thực hiện và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, từ công tác lãnh đạo, chỉ đạo đến công tác tuyên truyền, vận động, công tác cung ứng nguồn lực tài chính, trang thiết bị, cơ sở vật chất đảm bảo cho việc thực hiện chính sách Tuy nhiên, chịu trách nhiệm chính và chủ công trong việc triển khai thực hiện là ngành Lao động - Thương

binh và Xã hội (LĐ- TB&XH), Bảo hiểm xã hội (BHXH) và UBND các cấp

(3) Công tác kiểm tra, đánh giá thực hiện chính sách

Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chính sách ASXH là hoạt động diễn ra thường xuyên, liên tục của hệ thống các cơ quan Nhà nước từ cơ quan có thẩm quyền ban hành chính sách, đến các cơ quan và cán bộ, công chức được phân công thực hiện chính sách; kể cả đối tượng chính sách nhằm xem xét chính sách đã được triển khai tổ chức thực hiện chưa, tiến độ thực hiện đến đâu, việc tổ chức thực hiện có đảm bảo đúng nguyên tắc, đúng theo quy trình, kế hoạch đã ban hành hoặc đã đến tận được với các đối tượng chính sách không Bên cạnh đó, tiến hành kiểm tra việc thực hiện chính sách để phát hiện các trường hợp đối tượng khai man, giả mạo hồ sơ, giấy tờ để được hưởng chính sách không đúng đối tượng theo quy định; cũng như phát hiện các trường hợp các cơ quan, cán bộ công chức lợi dụng chức vụ quyền hạn để thông đồng, móc nối với các đối tượng chính sách khai khống, xác nhận không đúng đối tượng cho người thân để trục lợi cho cá nhân từ chính sách để

chấn chỉnh, xử lý kịp thời Kiểm tra, theo dõi sát việc thực hiện chính sách ASXH góp phần kịp thời bổ sung, hoàn thiện chính sách và chấn chỉnh công tác tổ chức thực hiện chính sách, giúp nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực hiện

mục tiêu chính sách ASXH

(4) Tổng kết, đánh giá thực hiện chính sách

Đánh giá, tổng kết, rút kinh nghiệm tổ chức thực hiện chính sách ASXH là quá trình xem xét, kết luận về chỉ đạo điều hành và chấp hành chính sách của các cơ quan và cá nhân liên quan được phân công thực hiện chính sách, cũng như hiệu quả, lợi ích mang lại cho xã hội, cho đối tượng hưởng lợi

từ chính sách

Tùy theo tính chất, mức độ, quy mô và chu kỳ, niên hạn của chính sách

có thể tiến hành đánh giá, tổng kết Đối với việc thực hiện chính sách ASXH được xác định là chính sách thường xuyên và lâu dài Việc đánh giá, tổng kết được thực hiện theo trình tự từ cơ sở đến Trung ương Trong đánh giá, tổng kết thực hiện chính sách ASXH phải đánh giá một cách toàn diện tất cả các mặt, các bước từ việc xây dựng kế hoạch thực hiện chính sách đến công tác lãnh đạo, chỉ đạo triển khai, quán triệt; công tác phổ biến tuyên truyền; công tác phối hợp tổ chức thực hiện để biểu dương, phát huy những ưu điểm; đồng thời xem xét, đánh giá một cách khách quan những tồn tại, hạn chế, thiếu sót ở mặt nào, bước nào đề ra các biện pháp sát đúng nhất để khắc phục

tổ chức thực hiện tốt hơn; đồng thời phát hiện những vấn đề bất cập, hạn chế, thiếu sót hoặc những vấn đề mới phát sinh trong thực tiễn; cũng có thể là những vấn đề phù hợp khi mới ban hành chính sách, nhưng nay không còn phù hợp để tập hợp, kiến nghị cấp có thẩm quyền điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung cho phù hợp điều kiện thực tiễn đảm bảo quyền lợi cho đối tượng thụ hưởng

Tuy nhiên, trong thực tế hiện nay việc đánh giá, tổng kết, nhất là ở cấp Trung ương vẫn còn mang tình hình thức, chung chung số liệu, thông tin chủ yếu được thực hiện bằng phép cộng dồn từ các báo cáo từ cơ sở, chứ chưa có

những cuộc khảo sát, đánh giá từ thực tiễn để đối chiếu, so sánh, để mắt thấy tai nghe những bất cập, vướng mắc để có những điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp Thậm chí, một số kiến nghị, đề xuất ở cơ sở mang tính thực tiễn cao, bức xúc cần được sửa đổi, bổ sung vẫn không được ghi nhận

Thước đo đánh giá kết quả thực hiện chính sách là: Tinh thần hưởng ứng với mục tiêu chính sách; ý thức chấp hành các quy định về cơ chế, biện pháp thực hiện các mục tiêu chính sách và hiệu quả chính sách trong từng điều kiện về không gian và thời gian

1.1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác tổ chức thực hiện chính sách ASXH

1.1.5.1 Chính sách, quy định của Nhà nước, địa phương về chính sách ASXH

Thể chế chính sách là quan trọng của hệ thống ASXH Nội dung cơ bản của cơ chế này là xác định đối tượng tham gia, đối tượng điều chỉnh với những tiêu chí, điều kiện cụ thể và cơ chế xác định đối tượng theo một quy trình thống nhất, xác định các chính sách, các chế độ đóng góp, thụ hưởng và những điều kiện khác Thông thường đối tượng thụ hưởng phải có những quy định ràng buộc nhất định về trách nhiệm đóng góp, trách thực về cam kết thực hiện Thể chế chính sách còn xác định trách nhiệm các cơ quan từ trung ương đến địa phương trong việc thực hiện các chính sách, chế độ đề ra

Các chính sách về công tác ASXH được hình thành từng bước, không phải một lúc cho ngay tất cả các đối tượng có nhu cầu và không phải tất cả các thành viên trong xã hội đều có cơ hội ngang nhau trong việc tham gia các chính sách ASXH Việc tham gia vào các chính sách ASXH còn là quyền lợi của các thành viên trong xã hội Điều này thể hiện cách tiếp cận dựa vào quyền con người trong việc xây dựng và phát triển các chính sách ASXH như quyền tham gia các loại hình bảo hiểm, quyền được hưởng trợ giúp xã hội và

ưu đãi xã hội từ cộng đồng phụ thuộc vào các quy định

1.1.5.2 Đặc điểm kinh tế, xã hội địa phương

Yếu tố kinh tế, xã hội có tác động rất lớn trong việc thực hiện chính sách ASXH Một đất nước phát triển mạnh về kinh tế, trong môi trường xã hội ổn định và hài hòa sẽ là điều kiện rất thuận lợi cho việc tổ chức thực hiện các chính sách Kinh tế và xã hội có mối quan hệ hữu cơ, mật thiết với nhau Kinh tế phát triển, Nhà nước có nguồn thu ngân sách cao, ổn định để phân bổ

ổn định nguồn ngân sách hàng năm cho việc thực hiện các chính sách an sinh

xã hội, tạo điều kiện cho người dân và các đối tượng chính sách có điều kiện thụ hưởng chính sách, góp phần nâng cao thu nhập, ổn định đời sống, góp phần ổn định xã hội Một đất nước hòa bình, ổn định về an ninh chính trị, người dân phấn khởi tin tưởng, ủng hộ Đảng, Nhà nước, hăng say lao động sản xuất là cơ sở quan trọng để thu hút các nhà đầu tư yên tâm đầu tư phát triển sản xuất tạo ra nhiều của cải vật chất cho xã hội, giúp cho việc tích lũy phúc lợi lớn hơn để tiếp tục duy trì, thực hiện chính sách Ngược lại, một xã hội bất ổn về an ninh chính trị, luôn luôn biến động sẽ tác động tiêu cực đến nền kinh tế đất nước, sẽ kéo nền kinh tế phát triển chậm, ảnh hưởng đến nguồn lực để duy trì thực hiện chính sách

Trong những năm gần đây, đất nước ta đã duy trì được sự ổn định về mặt xã hội; an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững; kinh tế đã dần phục hồi và có những bước phát triển ổn định, tạo điều kiện cho Đảng và Nhà nước ta tiếp tục duy trì, và từng bước mở rộng, nâng cao các chế độ chính sách đối với người có công cách mạng, giúp cho các đối tượng phấn khởi, yên tâm và tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước

1.1.5.3 Nhận thức, ý thức của người dân

Nhu cầu được bảo vệ là nhu cầu thứ hai sau nhu cầu cơ bản của con người Do đó, khi điều kiện sống của người dân không ngừng nâng lên thì nhu cầu về BHXH và BHYT ngày càng trở nên quan trọng, bởi vì có bảo hiểm con

người khỏi lo lắng về tài chính khi có những bất ngờ xảy ra trong cuộc sống của mình Bảo hiểm chia sẻ những rủi ro bất ngờ xảy ra đến một con người

Ngày nay, bảo hiểm đã trở thành chỗ dựa tinh thần cho mọi người, mọi

tổ chức, giúp họ yên tâm trong cuộc sống, trong làm việc, trong sinh hoạt… Khi xã hội ngày càng phát triển, con người càng cần đến bảo hiểm như là một tấm lá chắn cuối cùng bảo vệ họ khi không may gặp rủi ro

Công tác trợ giúp xã hội và ưu đãi xã hội là động lực để các đối tượng yếu thế trong xã hội và các đối tượng có công với cách mạng vượt qua những khó khăn và vươn lên trong cuộc sống

Sự phát triển của công tác ASXH phụ thuộc vào nhận thức chung của

xã hội Khi người lao động, người sử dụng lao động và nhà nước hiểu được tầm quan trọng của công tác ASXH, từ đó tự nguyện và tích cực tham gia, thì công tác này mới có cơ hội phát triển và ngược lại

1.1.5.4 Năng lực thực thi chính sách của cán bộ làm công tác ASXH

Công tác An sinh xã hội (bao gồm BHXH, BHYT, BHTN, bảo trợ xã hội và trợ giúp xã hội) ở nước ta hiện nay chủ yếu do 03 đơn vị: Bộ Lao động

- Thương binh và Xã hội , Bộ Y tế và BHXH Việt Nam tổ chức, trong đó, Bộ Lao động-Thương binh và xã hội và Bộ Y tế thực hiện chức năng quản lý nhà nước về từng lĩnh vực theo phân công của Chính phủ; BHXH Việt Nam là đơn vị tổ chức thực hiện các chính sách BHXH, BHYT, BHTN

Trong công tác tổ chức thực thi chính sách ASXH, do liên quan đến nhiều đơn vị thực thi, do liên quan đến nhiều chính sách, nhiều chế độ và đối tượng hưởng lợi khác nhau mà đòi hỏi năng lực, trình độ của người thực thi chính sách rất cao Những người thực thi chính sách ở khâu cuối cùng ngoài việc phải nắm rõ chính sách, họ cũng cần phải có kỹ năng tốt để làm việc với người dân, để tuyên truyền, vận động người dân hiểu và thực hiện theo quy định của chính sách, khi đó chính sách mới thực sự mang lại hiệu quả như mong đợi

1.1.5.5 Các điều kiện thực hiện chính sách

Nếu như nói rằng, việc ban hành, triển khai thực hiện chính sách ASXH là điều kiện cần, thì các yếu tố về nguồn lực: con người, tài chính, cơ

sở vật chất là điều kiện đủ để đảm bảo thực hiện được chính sách ASXH

Để chính sách được triển khai thực hiện thì từ các bước từ xây dựng kế hoạch, đến công tác tuyên truyền, tổ chức triển khai, kiểm tra, đôn đốc thực hiện… đều phải có đội ngũ cán bộ, công chức thực hiện Việc phân công cán

bộ, công chức thực hiện chính sách người có công phải những người có năng lực, tâm huyết, đạo đức đảm bảo chính sách được triển khai thực hiện đến đúng đối tượng và đúng theo mục tiêu của Đảng và Nhà nước

Bên cạnh yếu tố về con người, thì trong quá trình triển khai thực hiện phải phân bổ nguồn tài chính thường xuyên cần thiết để mua sắm trang thiết

bị, máy móc, phương tiện làm việc cho đội ngũ cán bộ, công chức; cơ sở chăm sóc, phụng dưỡng người có công; nguồn ngân sách ổn định hằng năm

để chi trả lương cho bộ máy và đội ngũ cán bộ công chức thực hiện chính sách và chi trả chế độ trợ cấp cho các đối tượng Nếu chính sách ban hành đúng, nhưng không đảm bảo cơ sở vật chất và nguồn tài chính ổn định để duy trì thực hiện, sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến đến chính sách và uy tín của Đảng và Nhà nước; cũng như làm tổn thương, ảnh hưởng đến cuộc sống của các đối tượng chính sách

1.2 Cơ sở thực tiễn trong tổ chức thực hiện chính sách ASXH

1.2.1 Kinh nghiệm của một số địa phương ở Việt Nam

a Kinh nghiệm huyện thọ xuân, Thanh Hoá

Theo số liệu thống kê, toàn huyện hiện đang chi trả trợ cấp thường xuyên cho hơn 5.805 đối tượng người có công, thân nhân người có công với cách mạng (với tổng kinh phí hàng tháng là gần 10,7 tỷ đồng) và gần 13.806 đối tượng, hộ gia đình chăm sóc, nuôi dưỡng đối tượng bảo trợ xã hội theo Nghị định 20/2021/NĐ-CP của Chính phủ (kinh phí thực hiện là trên 7,078 tỷ

đồng/tháng) Để triển khai kịp thời các chính sách bảo trợ xã hội, bảo hiểm xã hội, người có công, bảo vệ chăm sóc trẻ em thời gian qua, Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện đã tích cực phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai thực hiện đồng bộ các giải pháp Trong đó, trọng tâm là làm tốt công tác giảm nghèo như: Ưu tiên thực hiện các chính sách, trợ giúp người nghèo về y tế, giáo dục, vay vốn tín dụng, dạy nghề, tạo việc làm, xây mới, sửa chữa nhà ở giúp người yếu thế vươn lên ổn định cuộc sống Đến nay, 100% các đối tượng đã được chuyển hưởng trợ cấp ưu đãi theo quy định; gia đình người có công có mức sống bằng hoặc cao hơn mức trung bình của dân

cư cùng địa bàn Hàng năm, có gần 2.202 người có công được điều dưỡng tập trung và điều dưỡng tại gia đình; 100% người có công, thân nhân người có công, hộ nghèo được thụ hưởng chế độ bảo hiểm y tế Phong trào “Đền ơn đáp nghĩa”, chăm sóc đời sống người có công với cách mạng được duy trì thường xuyên với các chương trình tình nghĩa là xây dựng quỹ “Đền ơn đáp nghĩa”; xây dựng nhà tình nghĩa; phụng dưỡng Bà mẹ Việt Nam Anh hùng được phát động tới toàn thể các cấp, các ngành, cơ quan, đơn vị, các tổ chức đoàn thể và Nhân dân Qua đó, đã huy động được sức mạnh tổng hợp của cộng đồng dân cư, nhà hảo tâm, các doanh nghiệp trong và ngoài huyện chăm

lo cho đối tượng chính sách, góp phần ổn định, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, người có công, đối tượng bảo trợ xã hội

Chính sách giảm nghèo, giải quyết việc làm luôn được các cấp, các ngành, địa phương trên địa bàn huyện quan tâm, được triển khai đồng bộ với nhiều giải pháp sát thực mang lại hiệu quả cao, giúp người nghèo từng bước chủ động vươn lên thoát nghèo; cải thiện và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân, cải thiện đáng kể điều kiện ăn ở đi lại, học hành, khám chữa bệnh của Nhân dân Nhờ đó, số hộ nghèo toàn huyện giảm từ 2,99% đầu

năm 2018 xuống còn 1,37% cuối năm 2020 (từ 1.776 hộ đầu năm 2018 giảm còn 798 hộ cuối năm 2020) Đối với những người yếu thế, đã được các địa phương trên địa bàn huyện đặc biệt quan tâm, những năm qua, hàng trăm ngàn lượt người đã được trợ cấp xã hội tại cộng đồng, cứu trợ đột xuất và hưởng các chính sách về bảo trợ xã hội (https://thoxuan.thanhhoa.gov.vn)

b Kinh nghiệm của thành phố Vũng Tàu

Thực hiện Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 01/6/2012, của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về “Một số vấn đề về chính sách xã hội giai đoạn

2012 - 2020”, thời gian qua, thành phố Vũng Tàu đã thực hiện tốt công tác xoá đói giảm nghèo, giải quyết việc làm, phát triển hệ thống bảo hiểm, ưu đãi người có công với nước, trợ giúp xã hội, mở rộng các dịch vụ xã hội công cộng, tạo điều kiện để người dân được hưởng thụ nhiều hơn về văn hoá, y tế

và giáo dục Các phong trào “Tương thân tương ái”, “Đền ơn đáp nghĩa”,

“Uống nước nhớ nguồn” do MTTQ thành phố Vũng Tàu, các cấp và các đoàn thể nhân dân, các tổ chức xã hội, các doanh nghiệp, các đơn vị và cá nhân chủ động thực hiện và hưởng ứng tham gia đã phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, đóng góp đáng kể vào việc nâng cao ASXH cho nhân dân, nhất là người nghèo Đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân ngày càng phong phú, nếp sống văn minh, giữ gìn và phát huy thuần phong mỹ tục được coi trọng 100% khu dân cư có nhà văn hóa; gần 96% hộ gia đình và khu dân cư đạt tiêu chuẩn văn hóa Chất lượng các dịch vụ tiện ích xã hội được nâng cao Cùng với nguồn lực không ngừng tăng lên và những nỗ lực trong tổ chức thực hiện, công tác ASXH ngày càng được bảo đảm tốt hơn, góp phần quan trọng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, ổn định và phát triển kinh tế -

xã hội của thành phố

Theo báo của UBND thành phố Vũng Tàu về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh thì chỉ tính riêng trong

Tháng 4 năm 2018 vừa qua, thành phố Vũng Tàu đã tổ chức đi thăm và tặng quà cho nhiều đối tượng chính sách như cán bộ lão thành cách mạng, Bà mẹ Việt Nam anh hùng, thân nhân Liệt sĩ, thương binh, bệnh binh… nhân dịp kỷ niệm 43 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước Chi trợ cấp thường xuyên cho 2.265 người với số tiền trên 3,4 tỷ đồng; chi trợ cấp 1 lần cho 21 người với số tiền trên 31,3 triệu đồng Trợ cấp khó khăn cho 10 cán bộ ngừng hưởng mất sức lao động là 32,4 triệu đồng Giải quyết việc làm cho

585 lao động, lập danh sách chi trợ cấp cho khoảng 5.732 đối tượng bảo trợ

xã hội với số tiền trên 2,37 tỷ đồng Triển khai các hoạt động trong “Tháng công nhân” năm 2018 Tập trung 03 đối tượng xã hội vào Trung tâm xã hội của Tỉnh để nuôi dưỡng và giúp đỡ hồi gia Thực hiện tốt hệ thống cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em năm 2018, xây dựng Kế hoạch tổ chức tập huấn công tác bình đẳng giới năm 2018…

Thành phố Vũng Tàu luôn xác định rằng ASXH là một trong những tiêu chí cơ bản để đánh giá sự phát triển bền vững về kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng của thành phố Cùng với việc đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội

để nâng cao mức sống chung của nhân dân, thành phố Vũng Tàu còn chú trọng công tác xoá đói giảm nghèo Thành phố đã ban hành và tập trung chỉ đạo thực hiện nhiều chính sách, chương trình, dự án và huy động nguồn lực của toàn xã hội để trợ giúp người nghèo vượt qua khó khăn, vươn lên thoát nghèo Các chính sách và giải pháp xoá đói giảm nghèo được triển khai đồng

bộ trên nhiều phương diện như hỗ trợ phát triển sản xuất thông qua các chính sách về hỗ trợ cho vay ưu đãi, phát triển đào tạo nghề; phát triển cơ sở hạ tầng thiết yếu cho các phường, xã Cùng với đó, hệ thống BHXH và BHYT được quan tâm phát triển với nội dung và hình thức ngày càng phong phú và được triển khai đồng bộ với nhiều loại hình Đặc biệt, đã thực hiện chính sách BHYT miễn phí cho trẻ em dưới 6 tuổi và một số đối tượng chính sách, người nghèo và hỗ trợ BHYT cho các hộ cận nghèo…

Theo Lãnh đạo UBND thành phố Vũng Tàu, để công tác đảm bảo ASXH thực sự là nền tảng cho sự phát triển bền vững thì trong thời gian tới, các cấp ủy Đảng, chính quyền tại thành phố Vũng Tàu sẽ tiếp tục tăng cường

sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung các nguồn lực thực hiện ASXH; đẩy mạnh công tác giáo dục, tuyên truyền nâng cao nhận thức cho mỗi cán bộ, đảng viên, người lao động và nhân dân về chủ trương đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về quyền và nghĩa vụ mỗi người đối với các chính sách ASXH Tập trung phát triển thị trường lao động gắn kết cung cầu lao động; đa dạng hóa hệ thống BHXH, BHYT, tiến tới BHXH toàn dân; tiếp tục chủ trương khuyến khích làm giàu, tập trung chính sách hỗ trợ giảm nghèo cho các nhóm đặc thù theo hướng tiếp cận nghèo đa chiều, hỗ trợ có điều kiện; tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản ở mức tối thiểu Phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong việc vận động ủng hộ giúp đỡ các hộ nghèo, đồng thời tham gia giám sát việc thực hiện các chính sách ASXH Đẩy nhanh tiến độ ứng dụng công nghệ thông tin vào các hoạt động ASXH; cải cách thủ tục hành chính, nâng cao ý thức trách nhiệm và chất lượng dịch vụ ASXH phục vụ nhân dân

Để đưa thành phố Vũng Tàu đi lên trong quá trình phát triển và hội nhập, thành phố sẽ tiếp tục coi bảo đảm ASXH và phúc lợi xã hội là một nhiệm vụ chủ yếu thường xuyên, quyết tâm hoàn thành cao các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội Bởi đây chính là cơ sở quan trọng để bảo đảm tốt hơn công tác ASXH (https://baria-vungtau.gov.vn)

c Kinh nghiệm của huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam

Thời gian qua, các chính sách đảm bảo an sinh xã hội luôn được các cấp, ngành, địa phương trên địa bàn huyện Thăng Bình quan tâm thực hiện; xem đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc Bằng cách đẩy mạnh tuyên truyền, vận động và những mô hình hiệu quả triển khai tới cơ sở, MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội trong huyện

cũng góp phần huy động mọi nguồn lực cho an sinh xã hội, từng bước nâng cao đời sống của nhân dân

Trong những năm qua, hoạt động chăm lo cho người nghèo đã trở thành hoạt động thường niên của huyện với mục tiêu là hỗ trợ, cứu trợ cho các đối tượng yếu thế, góp phần đảm bảo an sinh xã hội Với vai trò là cơ quan thường trực của Ban Vận động Quỹ “Vì người nghèo”, hằng năm, Ủy ban MTTQ huyện đã xây dựng kế hoạch vận động ủng hộ Quỹ “Vì người nghèo”, triển khai chương trình an sinh xã hội và công tác cứu trợ trong năm Hình thức vận động Quỹ “Vì người nghèo” cũng được triển khai đồng bộ xuống các địa bàn dân cư Tùy điều kiện cụ thể ở từng địa phương, các hình thức vận động quỹ, các mô hình giúp nhau giảm nghèo có nhiều nội dung phong phú,

đa dạng như: Giúp nhau bằng ngày công lao động, vật liệu xây dựng, bằng kinh nghiệm, truyền nghề, phổ biến khoa học kỹ thuật, tín chấp vay vốn đầu

tư phát triển sản xuất Trong đó việc đóng góp, ủng hộ bằng tiền là một nội dung quan trọng để huy động các nguồn lực hỗ trợ xóa nhà tạm, xây nhà đại đoàn kết cho hộ nghèo Ban Vận động Quỹ “Vì người nghèo” các cấp đã tăng cường tuyên truyền, vận động nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cộng đồng chung tay hỗ trợ người nghèo; kêu gọi các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tích cực tham gia, đóng góp, ủng hộ xây dựng quỹ Đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát để đảm bảo mọi khoản tiền hỗ trợ gửi tới đều được tiếp nhận, quản lý và sử dụng đúng mục đích, công khai, minh bạch

Đến nay, Quỹ “Vì người nghèo” toàn huyện đạt trên 6,8 tỷ đồng (trong

đó huyện huy động được trên 3 tỷ đồng, cấp xã huy động được trên 3,8 tỷ đồng); đã hỗ trợ, giúp đỡ xây mới 64 ngôi nhà Đại đoàn kết với số tiền trên 2,5 tỷ đồng, hỗ trợ sửa chữa 165 ngôi nhà với số tiền trên 2,5 tỷ đồng Giúp

đỡ gia đình hộ nghèo nghèo, cận nghèo phát triển kinh tế với số tiền trên 200 triệu đồng Ban vận động đã hỗ trợ chi phí chữa bệnh cho nhiều trường hợp gia đình nghèo, khó khăn; hỗ trợ chi phí cho hàng trăm học sinh nghèo, cận nghèo vượt khó vươn lên trong học tập với số tiền hàng trăm triệu đồng Hỗ

trợ trên 600 xuất quà tết cho hộ nghèo vui xuân đón Tết cổ truyền của dân tộc

và trong ngày hội đại đoàn kết ở khu dân cư với số tiền trên 350 triệu đồng Ban Vận động Quỹ “Vì người nghèo” các xã, thị trấn, Ban công tác Mặt trận thôn đã lồng ghép nội dung hưởng ứng tuyên truyền Tháng cao điểm trong sinh hoạt ngày hội tại khu dân cư, biểu dương các tập thể, cá nhân có nhiều đóng góp cho hoạt động vì người nghèo tại địa phương; đồng thời hỗ trợ sửa chữa cho hàng chục gia đình có nhà ở xuống cấp, tạm bợ, trao hỗ trợ sinh kế cho 11 trường hợp hộ nghèo, hộ khó khăn, trao 1.200 xuất quà cho hộ nghèo, khó khăn và học sinh nghèo vượt khó học giỏi Ngoài việc huy động bằng tiền mặt; Ban Thường trực UBMTTQ Việt Nam và Ban vận động Quỹ “Vì người nghèo” các cấp cũng đã đa dạng hóa các hình thức vận động khác như đóng góp ngày công, vật liệu, xây dựng nhà ở; hỗ trợ cây giống, con vật nuôi… cho

hộ nghèo ở từng địa bàn khu dân cư Bên cạnh đó, các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội tiếp tục đẩy mạnh thực hiện công tác giảm nghèo, chỉ đạo các cơ

sở Hội rà soát các đối tượng nghèo, tuyên truyền vận động các hộ đăng ký thoát nghèo bền vững

Bên cạnh vận động quỹ “Vì người nghèo”; công tác vận động, quản lý,

sử dụng Quỹ “Cứu trợ” đạt được kết quả tích cực, năm 2018 đã tiếp nhận gần 1,4 tỷ đồng và đã giải ngân kịp thời đến các hộ dân bị thiệt hại trên địa bàn Đặc biệt, để khắc phục hậu quả các đợt bão lụt, Ban Cứu trợ huyện cũng đã tiếp nhận và phân bổ trực tiếp đến với nhân dân hàng ngàn xuất quà và tiền mặt để hỗ trợ kịp thời các trường hợp khó khăn sớm ổn định cuộc sống

Với những kết quả đạt được trong công tác vận động Quỹ “Vì Người nghèo” và Quỹ “Cứu trợ” và công tác hỗ trợ, giúp đỡ hộ nghèo, trường hợp khó khăn đột xuất đã góp phần cho công tác giảm nghèo trên địa bàn huyện đạt được nhiều kết quả, tỷ lệ hộ nghèo năm 2018 giảm xuống còn 4,78% (hiện còn 2.555 hộ nghèo, giảm 784 hộ so với năm 2017, nghị quyết đề ra giảm từ

350 - 400 hộ); tỷ lệ hộ cận nghèo còn 3,36% (giảm 501 hộ so với năm 2017)

Mặt trận Tổ quốc từ huyện đến cơ sở xác định việc triển khai huy động Quỹ “Vì người nghèo” để có nguồn lực hỗ trợ cho hộ nghèo trên địa bàn huyện

là một nhiệm vụ quan trọng Thời gian tới, bám sát các văn bản chỉ đạo của Trung ương, tỉnh về việc tiếp tục đẩy mạnh vận động ủng hộ Quỹ “Vì người nghèo”, Ủy ban MTTQ huyện chủ động phối hợp với các đoàn thể tuyên truyền, vận động để nhân dân tích cực tham gia và thực hiện có hiệu quả Phong trào thi đua “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới”, gắn với thực hiện Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”; hăng hái thi đua lao động, sản xuất; tăng cường áp dụng khoa học công nghệ vào sản xuất và đời sống nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế, tăng thu nhập, cải thiện đời sống, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững

Tích cực tuyên truyền, vận động các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, doanh nhân, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và các tầng lớp nhân dân trong và ngoài huyện tiếp tục thực hiện Chương trình “Chung tay vì người nghèo” do Ủy ban trung ương MTTQ Việt Nam phát động Tích cực tham gia ủng hộ Quỹ “Vì người nghèo” tạo thêm nguồn lực thực hiện lộ trình

hỗ trợ hộ nghèo cải thiện về nhà ở và thực hiện các chương trình an sinh xã hội khác của huyện

Những hoạt động thiết thực chăm lo đời sống cho người nghèo của MTTQ và các đoàn thể chính trị xã hội trên địa bàn huyện đã tạo sự lan tỏa sâu rộng và phát huy được tinh thần tương thân tương ái trong cộng đồng Qua đó, góp phần cùng các cấp, ngành thực hiện chính sách an sinh xã hội, củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc

(http://vpubnd.thangbinh.gov.vn)

1.2.2 Bài học kinh nghiệm cho huyện Lương Sơn, tỉnh Hoà Bình

Từ kinh nghiệm trong tổ chức thực thi chính sách ASXH của các địa phương trên, có thể rút ra các bài học kinh nghiệm để tổ chức tốt việc thực thi chính sách ASXH trên địa bàn huyện Lương Sơn:

- Tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng, nâng cao nhận thức, trách nhiệm, phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị, phát huy truyền thống tốt đẹp, tương thân, tương ái trong tổ chức thực hiện chính sách an sinh

xã hội Có chủ trương phù hợp trong lãnh đạo, quản lý, điều hành các chương trình, đề án, cơ chế, chính sách an sinh xã hội Phát huy vai trò của Mặt trận

Tổ quốc và các hội, đoàn thể, sự tham gia của người dân trong công tác tuyên truyền, vận động thực hiện các chính sách an sinh xã hội

- Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành, đoàn thể và nhân dân về các chính sách an sinh xã hội; tổ chức tuyên truyền bằng nhiều hình thức đa dạng, phong phú; xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử về chính sách ưu đãi người có công và an sinh xã hội

- Kiện toàn và hiện đại hóa bộ máy quản lý thực hiện chính sách xã hội ở các cấp; đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp vụ

và đạo đức công tác xã hội cho cán bộ lãnh đạo quản lý và trực tiếp thực hiện các chính sách xã hội; đồng thời, có sự quy hoạch sử dụng, bố trí, sắp xếp hợp lý, chú trọng đến cán bộ, cộng tác viên, tình nguyện viên ở cơ sở; tăng cường năng lực làm việc và hiệu suất công tác thông qua ứng dụng công nghệ thông tin

- Đẩy mạnh xã hội hóa huy động nguồn lực; thực hiện lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình quốc gia để tăng nguồn lực thực hiện các chính sách an sinh xã hội

- Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chính sách an sinh xã hội, trong đó tập trung ở những lĩnh vực nhạy cảm dễ nảy sinh tiêu cực như: các ưu đãi người có công, giảm nghèo, dạy nghề, xuất khẩu lao động, BHXH ; tổ chức đánh giá việc thực hiện chế độ, chính sách tại cơ sở

để kịp thời rút ra những bài học kinh nghiệm, giải pháp thực hiện trong thời gian tới

Chương 2 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Lương Sơn

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên

2.1.1.1 Vị trí địa lý

Lương Sơn là huyện miền núi cửa ngõ phía Đông Bắc của tỉnh Hòa Bình, có vị trí địa lý thuận lợi, tiếp giáp với Thủ đô Hà Nội với vùng Tây bắc của Tổ quốc, gần với khu Công nghệ cao Hòa Lạc, khu đô thị Phú Cát, Miếu Môn, Đại học Quốc gia, Làng văn hóa các dân tộc Việt Nam Huyện Lương Sơn cách trung tâm Thủ đô Hà Nội 43 km về phía Tây Bắc, cách Thành phố Hòa Bình 33 km về phía Đông Nam, nằm ở tọa độ địa lí: từ 105025’14” -

105041’25” Kinh độ Đông; 20036’30” - 20057’22” Vĩ độ Bắc Phía Tây giáp huyện Lương Sơn Phía Nam giáp các huyện Kim Bôi và Lạc Thủy Phía Đông giáp các huyện Kỳ Sơn, Chương Mỹ Phía Bắc giáp huyện Quốc Oai,

Hà Nội

Nguồn: Phòng Tài nguyên môi trường huyện Lương Sơn (2021)

Hình 2.2 Bản đồ hành chính huyện Lương Sơn

Trên địa bàn huyện có các tuyến giao thông huyết mạch của vùng chạy qua như: Quốc lộ 6, Quốc lộ 21, đường Hồ Chí Minh, tạo điều kiện cho Lương Sơn trở thành cầu nối giữa đồng bằng châu thổ sông Hồng với vùng núi Hòa Bình - Tây Bắc Với vị thế thuận lợi, là đầu mối giao lưu, kinh tế, văn hóa - xã hội giữa miền núi Tây Bắc với vùng đồng bằng sông Hồng, Lương Sơn có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch

2.1.1.2 Địa hình

Huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình thuộc vùng trung du - nơi chuyển tiếp giữ đồng bằng và miền núi nên địa hình rất đa dạng.Địa hình đồi núi thấp có độ cao trung bình khoảng 200-400m được hình thành bởi đá macma, đá vôi và các trầm tích lục nguyên

Lương Sơn có mạng lưới sông, suối phân bố tương đối đồng đều trong các xã Sông Bùi là con sông lớn nhất chảy qua địa bàn huyện, dài 32km bắt nguồn từ dãy núi Viên Nam cao 1.029m thuộc xã Lâm Sơn Sông chảy theo hai hướng: Tây Bắc - Đông Nam khi đến xã Tân Vinh thì nhập với suối Bu (bắt nguồn từ xã Trường Sơn), dòng sông đổi hướng chảy quanh co, uốn khúc theo hướng Tây - Đông cho đến hết địa phận huyện Sông Bùi mang là con sông có khả năng tích nước lớn, xung quanh có các thung lũng rộng có độ dốc nhỏ bao quanh Ngoài sông Bùi trong huyện còn một số sông, suối nhỏ “nội địa” có khả năng tiêu thoát nước tốt Hệ thống sông, suối trong huyện không chỉ cung cấp một lượng lớn nước tưới tiêu cho nông nghiệp mà còn có khả năng trữ nước kết hợp với tiêu nước, chống ngập úng khi có lũ lụt

2.1.1.3 Khí hậu

Huyện Lương Sơn thuộc khí hậu nhiệt đới gió mùa, với mùa đông lạnh,

ít mưa; mùa hè nóng, mưa nhiều Nền nhiệt trung bình cả năm 22,9 – 23,30C Lượng mưa bình quân từ 1.520,7 - 2.255,6 mm/năm, nhưng phân bố không đều trong năm và ngay cả trong mùa cũng rất thất thường

Mùa đông bắt đầu từ tháng 11 đến tháng 3, mùa hè từ tháng 4 đến