MỘT SỐ LÝ THUYẾT VỀ BIÊN PHIÊN DỊCH TIẾNG TRUNG

二、 口语的定义 口译，英语中被称为 interpret ，interpreting 或 interpretation ，是指“对意义不明的语词或一种陌性语言的意思进行解释和传达使之为听者听理解的行为（任文，2009）。Interpret 一词被认为是来自拉丁语的动词 interpretari （意思是“解释” “阐述”）， 而 interpretari 的名词形式是 interpres （意思是“中介” 或 “协商者”）。可见，interpret 的这两个词源学意义正好揭示了口译活动的一些本质特征，即口译的首要任务是对原语言进行解释并将之传达给听者，而口译员的基本职责也是最重要的任务就是充当好异语交流双方的“中介”和“桥梁”。 巴黎高等翻译学院世界著名口译理论家塞莱斯科维奇在对口译进行定义时说 : 口译就是交流, 就是通过口头表达方式, 准确流利地为听众 揭示和说明讲话者所要表达 的意思。 (参见,V, 2006) 梅德明(1996)给口译的定义是: 一种通过听取和解析来源语所表达信息，随即 将其转译为目标语语言符号, 进而达到传递信息之目的的言语交际活动。 刘和平（2001:10)认为“口译是一项高智能的思维科学形式和艺术再创作的活动。口译思维从主体上说属于抽象思维，更注重逻辑推理和分析；如果说翻译艺术, 那它离不开形象思维，离不开感知”。 王斌华(2006：3)认为“口译一种集语言的听、说、读、写、译之大成的即席性很强的多任务的( multi tasking) 语言操作活动, 其目的是使来自不同语言利文化的交际双方借助译员的口头翻译能做到准确、有效，流畅的沟通” 钟述孔还认为“口译不是单纯意义上的言语行为，而是一种涉及诸多知识层面 的跨文化的交际行为”（参见，王斌华，2006：3） 综合以上研究者对口译的认识和定义可见,口译是一种对口头表达的信息及文本即时进行 的口头话语转述,是译员与讲话者以及听众三者之间的言语交际。虽然汉语中只称为“口译”, 越南语为 dịch nói 或 dịch miệng, dịch khẩu ngữ 只强调了“口头翻译”之意, 然而,口译不只是简单的逐字逐句的口头翻译,而是指用目标语言为听众或者听者准确地解释和说明说话者的音思,其重中之重是对原语言进行解释,并把它转换成听者所能听懂所能理解的语言形式。这不仅是指语言的解释和转换的问题,更多的时候还涉及文化的解释与表达,甚至还涉及语言形 式之外的因素,比如说话者的语音语调(即其说话的口气)以及肢体语言等信息 II. Định nghĩa về phiên dịch Phiên dịch, tên tiếng Anh là interpret, interpreting hay interpretation, đề cập đến hành vi diễn giải và truyền tải ý nghĩa của một từ không rõ nghĩa hoặc một ngôn ngữ khác để người nghe có thể hiểu được (Nhiệm Văn, 2009). Interpret được cho rằng xuất phát từ động từ interpretari (có nghĩa “giải thích” “trình bày”) trong tiếng La tinh, mà hình thức danh từ của interpretari là interpres (nghĩa “trung gian” “người thương lượng”). Có thể thấy, ý nghĩa gốc của hai từ này đã hoàn toàn nói rõ được đặc trưng cơ bản của hoạt động phiên dịch, tức nhiệm vụ hàng đầu của phiên dịch chính là tiến hành giải thích cũng như truyền đạt ý nghĩa của ngôn ngữ gốc cho người nghe, mà nhiệm vụ cơ bản và cũng là nhiệm vụ quan trọng nhất của phiên dịch viên chính là đóng vai trò “trung gian” “cầu nối” giữa ngôn ngữ của hai bên tham gia giao tiếp. Seleskovitch, một nhà lý thuyết phiên dịch nổi tiếng thế giới tại Trường Dịch thuật Cao cấp ở Paris, khi định nghĩa về phiên dịch nói rằng: Phiên dịch là giao tiếp, tức là bộc lộ và giải thích ý nghĩa của người nói cho khán giả một cách chính xác và trôi chảy thông qua cách diễn đạt bằng miệng. (Xem thêm, Vương Bân Hoa, 2006). Mai Đức Minh (1996) định nghĩa phiên dịch là: một hoạt động giao tiếp bằng lời nói nhằm mục đích truyền thông tin thông qua lắng nghe và phân tích thông tin được thể hiện bằng ngôn ngữ gốc, sau đó chuyển nó thành các ký hiệu ngôn ngữ trong ngôn ngữ đích. Lưu Hòa Bình (2001: 10) cho rằng Phiên dịch là một hình thức tư duy khoa học trí tuệ cao và là một hoạt động tái tạo nghệ thuật, nhấn mạnh hơn vào dịch thuật và phân tích logic; Nếu nói về nghệ thuật phiên dịch thì nó không thể tách rời tư duy hình ảnh và cảm nhận ”. Vương Bân Hoa (2006: 3) cho rằng “Phiên dịch là một hoạt động vận hành ngôn ngữ đa tác vụ đa nhiệm tích hợp nghe, nói, đọc, viết và dịch. Mục đích của nó là giúp giao tiếp từ các ngôn ngữ và nền văn hóa khác nhau. Với sự trợ giúp của phiên dịch viên, cả hai bên có thể đạt được thông tin liên lạc chính xác, hiệu quả và trôi chảy”. Chung Thuật Khổng lại cho rằng Phiên dịch không phải là một hành động nói theo nghĩa đơn giản, mà là một hành động giao tiếp đa văn hóa liên quan đến nhiều cấp độ kiến thức (xem thêm Vương Bân Hoa, 2006: 3). Tổng hợp dựa trên cách hiểu và định nghĩa của các nhà nghiên cứu ở trên về phiên dịch có thể thấy, phiên dịch là một hình thức diễn đạt bằng miệng đối với thông tin và văn bản được tiến hành diễn đạt ngay lập tức bằng lời nói, và nó là sự giao tiếp bằng lời nói giữa người phiên dịch, người nói và người nghe. Mặc dù trong tiếng Trung nó chỉ được gọi là “口译”(HánViệt: khẩu dịch), còn trong tiếng Việt sử dụng “dịch nói” hoặc “dịch miệng” hay “dịch khẩu ngữ” để nhấn mạnh ý nghĩa của hành động phiên dịch bằng miệng, tuy nhiên phiên dịch không chỉ đơn giản là một cách dịch miệng từng từ từng câu một, mà là đề cập đến việc diễn giải và giải thích chính xác ý nghĩa của người nói bằng ngôn ngữ đích cho khán giả hoặc người nghe, điều quan trọng nhất là diễn giải ngôn ngữ gốc và chuyển nó thành một dạng ngôn ngữ mà người nghe có thể hiểu và lý giải được. Điều này không chỉ đề cập đến việc giải thích và chuyển đổi ngôn ngữ, mà thường xuyên hơn nó còn liên quan đến việc giải thích và diễn đạt văn hóa, và thậm chí liên quan đến các yếu tố khác ngoài hình thức ngôn ngữ, chẳng hạn như ngữ điệu giọng nói của người nói (tức là giọng điệu khi nói) và ngôn ngữ cơ thể.

二二 二二二二二

口口口口口口口口口 interpret 口interpreting 口 interpretation 口口口“口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口2009口口Interpret 口口口口口口口口口口口口口口 interpretari 口口口口“口口”  “口口”口口 口 interpretari 口口口口口口 interpres 口口口口“口口” 口 “口口口”口口口口口interpret 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口口”口“口口”口

口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 : 口口口口口口, 口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口 口口口口 (口口,V, 2006)

口口口(1996)口口口口口口口: 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口 , 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

口口口口2001:10)口口“口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口”口

口口口(2006口3)口口“口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口( multi - tasking) 口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口”

口口口口口口“口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口”口口口口口口口 口2006口3口

口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口口”, 口口口口 dịch nói 口 dịch miệng, dịch khẩu ngữ 口口口口“口口口口”口口, 口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口 口口口口口口,口口口口口口口口口口(口口口口口口口)口口口口口口口口口口

二二二二二二二

1.二二二二二二二

口口口口口口口口口口口口口口口口, “口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口”(口口口, 2006) 口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口:

(1)口口口口口口口口(口口口口口口口口口)口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口, 口口口口口; 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口 (口口口口口口口口口口口口口口口口口)口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口口口口口口口口”口“口口口”口口, 口口口口口口口口口口口口口口口

(2)口口口口口口口口口口口口口口:

 ① 口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口;

  ② 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口

口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口;

 ③ 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口

(3)口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口口口口”口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口口口口”口口口口口口口 “口口口口”口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口口口”口口口口口“口口”“口口”口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 ngân hàng phát triển nông nghiệp và nông thôn Việt Nam 口口

“口口口口”口Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam 口口“口口口口”口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

4)口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口,口口口口 口口口口口口,口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口“口口口口”口口口口口,口口口 口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口,口口,口口,口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口,口口口口口口口,口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口,口口口口口口口

口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口“口口口口口口口口 ;

“口”口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口; “口” 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口; “口”口口口口口口口口口; “口”口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口”口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 “口口口口口口口口口”口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口口口”口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

2 口口口口口口口口

口口口口, 口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口､口 口口口口口,口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口; 口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口 口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口､口口口口口口口 口口､口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口:

(1)口口口口口口口口口口口口

口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

口口口口口口口口“口”口口口口口口口口口口口口口口口口“口”口口口口口口口口口口口口“口”口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

口口,口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口“口口口口”口口口口口口口口,口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

(2)口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口;口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口“口口口”口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

(3) 口口口口口口口口口

口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

口口口口口口口口口口口口口口口口口口口(口口口口口口口口口口口口口口口口),口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

口口, 口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口 口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口 口口, 口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

口2口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口3口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口4口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

口5口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口口”口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 B 口口口口 A 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口/口口口/口口口/口口口/口口口口口口口口口口口口口口口口/口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口/口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

二二二  二二二二二二二 二二二二二二二二二二二 

      口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口口口口” 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口2012口

      口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口口口口口口”口“口口口口口口”口

口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口口口口口口”口

口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口口口口口口口

 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 1 口口口

口 1 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口2007口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口——口口口口——口口口口——口口口口——口口口口口口口 2 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

 口 2 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口2007口

口口口口口口口口口口口口口口口:“口口”口“口口”口“口口”口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 3 口口口口

口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

口口 3 口口口口

口 3     口口口口口口口口口(口口 Seleskovitch, 1992, 口口, 口口口, 2006)

口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 4 口口口

口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 

二二二二二二二二二二二

口口口口, 口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口,口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口“口口口”口､口口口“口口”口(口口口口口口口口,口口口口口)口口口口“口口”口､口口口口“口口”口口口口口口口口口,口口口口口口口口口“口口”口口“口口”口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口;口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口 口口口口口口口口

口口口口口口口口口“口口口”“口口口”口口口口口口口口口“口口口”,口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口“口､口､口”,口口口口口口口“口口”,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口口口口口”,口口口口口口口口口“口口”口口口,口口口口口 口口口口口口口口口口?

口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

(1)“口口”,口口口口口口口口:口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口 10 口口口

口, 口口口口口口口 120~200 口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口”口, 口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口“口口”,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口

口口, 口口口口口口口口口口口口

口口口口口口口,口口口口口“口口”口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口､口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口, 口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口

口口, 口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 , 口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

(2)“口口口”口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口”口“口”口口口口口口口口口“口”口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口”口口口“口口口”口口“口口口”口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口:

口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口口口!”口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“Ông đi chậm.” 口口口口口口口口

口口口口口口口口口口口口口口口“Ông về ạ!”“口口口!”口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口口”口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口”口口口“口口”口

口口, 口口口口口口口口口口口口､口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口“口口口”口口口口口口口口口口口口口“口口口口口口口”,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口 口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口:“1969 口口口口口口口口口口口口”口口口口口口口口口 Năm 1969Chủ tịch Hồ Chí Minh bất hạnh từ trần.口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口bất hạnh 口 口口口, bất hạnh 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 Giám đốc Đại họcQuốc gia Hà Nội 口口“口口口口口口口口”,口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口 口口口口口 Giám đốc 口口口

“口口”口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口､口 口口口口口口口口口､口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口 口口口､口口口口 口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口 “口口口口”口口 口口口, 口口口口 vấn đề tam nông 口口,口口口口口口口vấn đề nông nghiệp, nông dân và nông thôn口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口

口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口“口口口口口口口口”口口口口口口 ,口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口口口口”口口口,“口口口口口口口口”口口 口口口“口口”口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口､口口口口口口口 口, 口口口口口口口口口口口口口口口(3)“口口口”,口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口, 口口口口, 口口口,口口口口口口口口口口口口口口口; 口口口口口口口口口口口, 口口口口, 口口口口口口口口,口口 口口“口, 口”“口口,口口”口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口, 口

“口口”口

口口口口, 口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口 , 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 ,口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口, 口口口口口口口口, 口口口口, 口口口口, 口口口

口, 口口口口口口口 口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

1.二二二二二二(二二,二二二, 2010)

(1)口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口 口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口 口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

(2)口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

(3)口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口,口口口口口, 口口口口, 口口口口口口, 口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口

2 二二二二二二二二

(1) 口口口口:口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口(split of attention )口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口(口口)口口口口口(口口口口口口)口口口口口(口口口口)口口口口口口口 5 ~8 口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口,口口口口“口口”口口,口口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口 999 口口口口,口口口口口口口口口 999口998口997 口口口口口口口口口口口口口口口 3 ~ 5 口(口口 2 ~

4 口口)口口口口口口口口口口口口,口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

(3)口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口(4口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口, 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口口口口”口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口“口口口口”口

口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口 口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口;口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口;口口口口口口口

口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口口

II Định nghĩa về phiên dịch

Phiên dịch, tên tiếng Anh là interpret, interpreting hay interpretation, đề cập đếnhành vi diễn giải và truyền tải ý nghĩa của một từ không rõ nghĩa hoặc một ngôn ngữkhác để người nghe có thể hiểu được (Nhiệm Văn, 2009) Interpret được cho rằng xuấtphát từ động từ interpretari (có nghĩa “giải thích” “trình bày”) trong tiếng La tinh, màhình thức danh từ của interpretari là interpres (nghĩa “trung gian” “người thương lượng”)

Có thể thấy, ý nghĩa gốc của hai từ này đã hoàn toàn nói rõ được đặc trưng cơ bản củahoạt động phiên dịch, tức nhiệm vụ hàng đầu của phiên dịch chính là tiến hành giải thíchcũng như truyền đạt ý nghĩa của ngôn ngữ gốc cho người nghe, mà nhiệm vụ cơ bản vàcũng là nhiệm vụ quan trọng nhất của phiên dịch viên chính là đóng vai trò “trung gian”

“cầu nối” giữa ngôn ngữ của hai bên tham gia giao tiếp

Seleskovitch, một nhà lý thuyết phiên dịch nổi tiếng thế giới tại Trường Dịch thuậtCao cấp ở Paris, khi định nghĩa về phiên dịch nói rằng: Phiên dịch là giao tiếp, tức là bộc

lộ và giải thích ý nghĩa của người nói cho khán giả một cách chính xác và trôi chảy thôngqua cách diễn đạt bằng miệng (Xem thêm, Vương Bân Hoa, 2006)

Mai Đức Minh (1996) định nghĩa phiên dịch là: một hoạt động giao tiếp bằng lờinói nhằm mục đích truyền thông tin thông qua lắng nghe và phân tích thông tin được thểhiện bằng ngôn ngữ gốc, sau đó chuyển nó thành các ký hiệu ngôn ngữ trong ngôn ngữđích

Lưu Hòa Bình (2001: 10) cho rằng "Phiên dịch là một hình thức tư duy khoa học trítuệ cao và là một hoạt động tái tạo nghệ thuật, nhấn mạnh hơn vào dịch thuật và phân tíchlogic; Nếu nói về nghệ thuật phiên dịch thì nó không thể tách rời tư duy hình ảnh và cảmnhận ”

Vương Bân Hoa (2006: 3) cho rằng “Phiên dịch là một hoạt động vận hành ngônngữ đa tác vụ đa nhiệm tích hợp nghe, nói, đọc, viết và dịch Mục đích của nó là giúpgiao tiếp từ các ngôn ngữ và nền văn hóa khác nhau Với sự trợ giúp của phiên dịch viên,

cả hai bên có thể đạt được thông tin liên lạc chính xác, hiệu quả và trôi chảy”

Chung Thuật Khổng lại cho rằng "Phiên dịch không phải là một hành động nói theonghĩa đơn giản, mà là một hành động giao tiếp đa văn hóa liên quan đến nhiều cấp độkiến thức" (xem thêm Vương Bân Hoa, 2006: 3)

Tổng hợp dựa trên cách hiểu và định nghĩa của các nhà nghiên cứu ở trên về phiêndịch có thể thấy, phiên dịch là một hình thức diễn đạt bằng miệng đối với thông tin vàvăn bản được tiến hành diễn đạt ngay lập tức bằng lời nói, và nó là sự giao tiếp bằng lờinói giữa người phiên dịch, người nói và người nghe Mặc dù trong tiếng Trung nó chỉđược gọi là “口口”(Hán-Việt: khẩu dịch),  còn trong tiếng Việt sử dụng “dịch nói” hoặc

“dịch miệng” hay “dịch khẩu ngữ” để nhấn mạnh ý nghĩa của hành động phiên dịch bằngmiệng, tuy nhiên phiên dịch không chỉ đơn giản là một cách dịch miệng từng từ từng câumột, mà là đề cập đến việc diễn giải và giải thích chính xác ý nghĩa của người nói bằng

ngôn ngữ đích cho khán giả hoặc người nghe, điều quan trọng nhất là diễn giải ngôn ngữgốc và chuyển nó thành một dạng ngôn ngữ mà người nghe có thể hiểu và lý giải được.Điều này không chỉ đề cập đến việc giải thích và chuyển đổi ngôn ngữ, mà thường xuyênhơn nó còn liên quan đến việc giải thích và diễn đạt văn hóa, và thậm chí liên quan đếncác yếu tố khác ngoài hình thức ngôn ngữ, chẳng hạn như ngữ điệu giọng nói của ngườinói (tức là giọng điệu khi nói) và ngôn ngữ cơ thể. 

III Các đặc điểm của phiên dịch

1 Đặc điểm cơ bản của phiên dịch

Từ những/sự hiểu biết trên về định nghĩa và bản chất của phiên dịch, có thể thấyrằng “phiên dịch là diễn đạt và giải thích một cách chính xác và lưu loát/trôi chảy ý nghĩacủa người nói cho người nghe thông qua cách diễn đạt bằng miệng ” (Vương Bân Hoa,2006) Phiên dịch có những đặc điểm riêng biệt Nói chung, các đặc điểm cơ bản củaphiên dịch chủ yếu thể hiện ở các khía cạnh/mặt sau/phương diện sau:

(1) Tính tức thời (hoặc tính kịp thời, tính…) của công việc phiên dịch Phiên

dịch là một hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ với tính tức thời mạnh/cao, là một côngviệc có tính trực tiếp và công khai Một mặt, bài dịch của người nói chỉ diễn ra một lầnduy nhất, thông tin mà nó cung cấp là tuyến tính và thoáng qua; mặt khác, quá trình tạongôn ngữ đích của người dịch cũng diễn ra tức thời

Cũng có nghĩa là, để thông tin liên lạc giữa hai bên được truyền đi một cách kịp thời

và thông suốt, người phiên dịch phải hoàn thành nhiệm vụ truyền tải thông tin trong mộtkhoảng thời gian rất ngắn Về mặt lý thuyết, quá trình thông dịch, (tức là quá trình diễngiải tư duy, sẽ được phân tích trong phần thứ hai của chương này), có thể được chia thànhcác quá trình nhập, giải mã, mã hóa và xuất thông tin ngôn ngữ đích xảy ra và hoànthành cùng một lúc, và có rất ít thời gian để người dịch nghĩ về các từ và suy ngẫm vềchúng Chính vì vậy, tính chất công khai và thực tế của công việc phiên dịch quyết địnhcông việc “chỉ làm một lần” của phiên dịch viên, đó là “ một lời nói ra phải giữ lấy lời(nhất ngôn ký xuất, tứ mã nan truy)” một khi ngôn ngữ dịch được diễn đạt ra thì khôngthể rút lại theo ý muốn

(2) Tính đa dạng của thông tin ngôn ngữ nguồn/ thông tin sơ khai Chủ yếu

như sau:

 ①Các chủ đề phiên dịch rất đa dạng, liên quan đến các lĩnh vực giao tiếp bằngngôn ngữ giữa con người với con người, chủ đề phiên dịch mà mỗi khi làm việc ngườiphiên dịch viên phải tiếp xúc/va chạm luôn khác nhau;

② Cho dù/ Ngay cả khi đảm đương việc phiên dịch hội nghị hoặc giao tiếpchuyên nghiệp trong một số lĩnh vực của một chủ đề duy nhất, diễn giả/ phiên dịch viêncũng có thể đề cập đến các lĩnh vực khác, ví dụ: trong một cuộc hội thảo về y học, diễngiả có thể trích dẫn ngẫu hứng những câu thơ của một nhà cổ đại trong quá trình phátbiểu của mình Trong giờ giải lao và cùng người khác nói chuyện có thể trò chuyện đềcập đến tình hình thời tiết, tiếp đó là các vấn đề thời sự trong và ngoài nước, thậm chí kểmột vài câu chuyện cười vô lý/trên trời dưới đất, Thật khó có thể tưởng tượng được

rằng phạm vi của các chủ đề lớn, các lĩnh vực liên quan rộng và có nhiều thuật ngữ xuấthiện đến vậy.

③ Xuất thân của người nói, nội dung cụ thể của bài phát biểu, phong cách nói,thậm chí các phương ngữ khác nhau của người nói, giọng điệu và ngôn ngữ cơ thể khidiễn thuyết hoặc phát biểu cũng cho thấy tính đa dạng của thông tin phiên dịch Nhữngthông tin phiên dịch đa dạng và phức tạp đòi hỏi phiên dịch viên phải có khả năng xử lýmột cách bình tĩnh và truyền tải thông tin một cách chính xác

(3) Ngôn ngữ phiên dịch mang bản chất văn nói (khẩu ngữ) Như đã đề cập ở

trên, phiên dịch là việc chuyển tải ý của người nói đến người nghe thông qua cách diễnđạt bằng miệng, có thể thấy rằng tính chất văn nói được sử dụng trong ngôn ngữ là mộtđặc điểm chính của hoạt động phiên dịch Thực tế, một số bài phát biểu đã được chuẩn bịtốt trước đó, lời thuyết trình của người nói cũng chỉ mang tính chất một “kịch bản”,nhưng nhìn chung các bài phát biểu đều được viết theo phương thức tư duy văn nói nênrất khó để tách rời tính chất tư duy văn nói trong phiên dịch Tính chất văn nói của ngônngữ phiên dịch được biểu hiện ở hai mặt: một mặt, thông tin ngôn ngữ gốc của người nóiđược truyền tải dưới dạng truyền miệng Thứ hai, trong nhiều trường hợp người nói phải

“triển khai tại chỗ”, hoặc thậm chí hoàn toàn phải ứng biến theo hoàn cảnh, điều này làtất yếu trong việc sử dụng ngôn ngữ đồng thời phản ánh bản tính văn nói của ngôn ngữ.Mặt khác, theo quan điểm của người phiên dịch, thông tin ngôn ngữ đích của người phiêndịch cũng được thể hiện và truyền đi dưới dạng ngôn ngữ nói Do tính chất ngẫu hứngcủa các hoạt động phiên dịch, để người nghe có thể lập tức hiểu ý của người nói, phiêndịch viên thường sử dụng một số câu nói không được thông qua quá trình suy xét tỉ mỉhoặc các từ đơn giản và rõ ràng để diễn đạt nội dung ngôn ngữ một cách nhanh nhất.Đặc điểm khẩu ngữ trong phiên dịch chủ yếu thể hiện qua các phương diện: Trongcách lựa chọn từ ngữ biểu đạt, thông thường sẽ lựa chọn những từ ngữ thông dụng dễhiểu,  hạn chế dùng những từ hiếm gặp hoặc từ ghép, từ mới có kết cấu phức tạp; đối vớitầng ngữ pháp trong câu, ưu tiên sử dụng mẫu câu cơ bản, câu đơn hoặc câu ghép ngắngọn, súc tích, kết cấu đơn giản và linh hoạt, hạn chế dùng những câu văn rườm rà, câughép có kết cấu phức tạp; ở cấp độ ngữ nghĩa, đặc điểm của khẩu ngữ được biểu hiện ở

sự dư thừa, mơ hồ và ngắn gọn trong cách diễn đạt, bao gồm cả sự lặp lại có hay không

có chủ ý hay dùng một số câu cửa miệng hoặc những từ ngữ không xác định như “cáinày”, “cái kia” trong khi dịch, có khi người phiên dịch còn dùng những từ ngữ viết tắtcủa ngôn ngữ đích để biểu đạt, ví dụ: “ngân hàng phát triển nông nghiệp và nông thônViệt Nam” được dịch tắt là “口口口口” hay “Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam” đượcdịch là “口口口口”; về ngữ âm, tính khẩu ngữ được thể hiện trong nhịp điệu của lời nói, tức

là người nói biểu đạt một cách tinh tế sự khác biệt về ý nghĩa cũng như suy nghĩ, cảm xúcthực thông qua việc sử dụng ngữ điệu lên xuống, ngắt nhịp, trọng âm, nhịp điệu, thay đổitốc độ, v.v., Người phiên dịch cũng cần truyền đạt chính xác nội dung diễn thuyết và kỹnăng diễn đạt của người nói thông qua mức độ thay đổi ngữ âm nhất định

二4二Tính độc lập và tính không thể đự đoán của công việc phiên dịch So với

công việc biên dịch, phiên dịch càng là một công việc độc lập và không thể dự đoánđược Trong nhiều trường hợp, người biên dịch có thể chọn nơi làm việc của riêng mình,

tra cứu tài liệu hoặc nhờ người khác tư vấn khi gặp vấn đề, cũng có thể tạm gác lại những

từ hay chương khó dịch, dịch những câu dễ hơn trước rồi mới đến những câu khó hơn.Nhưng đối với phiên dịch viên, một khi đã nhận nhiệm vụ, không thể lựa chọn bối cảnhlàm việc và đơn độc thực hiện hết công việc Cho dù phiên dịch viên có chuẩn bị trướcđầy đủ và tỉ mỉ đến đâu, họ vẫn có thể gặp phải những vấn đề khó lường theo kiểu nàyhoặc kiểu khác, có thể có vấn đề ở cấp độ thông dịch ngôn ngữ như hiểu, ghi nhớ, ghichú, diễn đạt, v.v hoặc các vấn đề như tâm lý và thể lực của phiên dịch viên Thậm chí

có thể gặp sự cố về thiết bị làm việc, tình huống bất ngờ,… một số vấn đề có thể nhờnhững người tại nơi làm việc trợ giúp trực tiếp, nếu đó là sự lựa chọn cuối cùng Tronghầu hết các trường hợp, người phiên dịch phải dựa vào việc đào sâu kiến thức ngôn ngữ

và phi ngôn ngữ của họ, sử dụng đầy đủ các khả năng khác nhau, phát huy khả năng kiểmsoát tại chỗ và hoàn thành nhiệm vụ một cách độc lập

Có thể thấy, phiên dịch là một hoạt động ngôn ngữ toàn diện rất căng thẳng vànhiều yếu tố tại địa điểm phiên dịch sẽ khiến phiên dịch viên căng thẳng như công khaitrước truyền thông, nội dung thông tin ngôn ngữ gốc đa dạng, phức tạp khó lường và cóthể kiểm soát được, v.v., tất cả làm cho công việc phiên dịch đầy thách thức Vì vậy,phiên dịch cũng là một công việc đòi hỏi rất nhiều yêu cầu đối với người phiên dịch Cácnội dung liên quan đến công việc phiên dịch vô cùng phong phú đa dạng Các tình huốnggặp phải trong quá trình phiên dịch cũng hết sức phức tạp và rắc rối Do đó, một phiêndịch viên cần phải có những tố chất cơ bản như nền tảng ngôn ngữ vững chắc, kỹ năngchuyển đổi ngôn ngữ thành thạo, kiến thức tổng hợp chuyên sâu và phẩm chất, tố chấttâm lý tốt Kỹ năng chuyển đổi ngôn ngữ của phiên dịch viên bao gồm các kỹ năng tổnghợp liên quan đến quá trình phiên dịch như : nghe, nhìn, ghi nhớ, viết, đọc, nói, phân tích,

ra  quyết định và ứng biến .“Nghe” chỉ việc nghe hiểu khi phiên dịch; “Nhìn” bao gồmviệc tiếp nhận và lý giải thông tin từ các văn bản đa phương tiện, biểu đồ, hình ảnh dongười nói cung cấp, chú ý đến thông tin phi ngôn ngữ của người nói (nét mặt, ngôn ngữ

cơ thể, vv), quan sát và cảm nhận  phản hồi của những khán giả trực tiếp ở hiện trường;

“Ghi nhớ” chỉ khả năng ghi nhớ trong quá trình phiên dịch (bao gồm ghi nhớ dài hạn vàghi nhớ ngắn hạn); “Viết” ở đây là chỉ những ghi chép trong quá trình phiên dịch; “Đọc”

đề cập đến việc phiên dịch viên phải có khả năng đọc lướt, năng lực đọc và lý giải thôngtin dạng văn bản và biểu đồ của các tài liệu được dịch trực tiếp và các trình chiếu trựctiếp, “nói” là chỉ cách diễn đạt của ngôn ngữ đích Phân tích, ra quyết định và năng lựcứng biến là chỉ năng lực xử lý với các tình huống ngôn ngữ và phi ngôn ngữ khác nhautrong quá trình phiên dịch Cuốn sách này tập trung vào việc giới thiệu và rèn luyện cácđặc điểm kỹ năng thường thấy trong phiên dịch Trung Việt như nghe, ghi nhớ, viết vànói

Thông qua phân tích phần trước, ta có thể phát hiện ra quá trình của dịch nói liênquan đến việc nghe hiểu, ghi nhớ và biểu đạt bằng lời Đồng thời dịch nói yêu cầu phiêndịch viên cần ở hiện trường, ngay lập tức hoàn thành phần dịch, phiên dịch viên thườngnghe thấy câu nói như này “ chỉ nói một lần và không nhắc lại”.  Các thông tin được cungcấp trôi qua nhanh trong giây lát, phiên dịch viên ngoài việc phải hiểu chính xác ra đồngthời còn phải lập tức tiến hành dịch “ một lần là qua” Trong tình huống thông thường,