Cơ sở lý luận và thực tıễn
Cơ sở lý luận
Lao động là hoạt động có mục đích và ý thức của con người nhằm tạo ra của cải vật chất để đáp ứng nhu cầu Tuy nhiên, con người không thể tự sản xuất sản phẩm cho nhu cầu cá nhân, dẫn đến sự phân công lao động trong xã hội để phục vụ cho nhiều đối tượng khác nhau, không chỉ riêng mình (Phạm Đức Thành và Mai Quốc Chánh, 1994).
Lao động là hoạt động có mục đích của con người, diễn ra khi sức lao động tác động lên đối tượng lao động thông qua tư liệu sản xuất để tạo ra sản phẩm theo mong muốn Do đó, lao động đóng vai trò quan trọng và là điều kiện cơ bản cho sự sinh tồn và phát triển của xã hội loài người.
Lao động là quá trình tạo ra vật chất thông qua sức lực con người, được chia thành hai loại: lao động trí thức và lao động chân tay Lao động trí thức liên quan đến các công việc như xử lý giấy tờ và tính toán, sử dụng trí tuệ để thực hiện Ngược lại, lao động chân tay bao gồm các công việc đòi hỏi sức khỏe, như bốc vác và công nhân.
An toàn lao động là biện pháp quan trọng nhằm ngăn chặn các yếu tố nguy hiểm, đảm bảo an toàn cho người lao động và giảm thiểu rủi ro thương tật, tử vong trong quá trình làm việc.
Tai nạn lao động là sự cố gây tổn thương cho bất kỳ bộ phận hoặc chức năng nào của cơ thể người lao động, thậm chí có thể dẫn đến tử vong Những tai nạn này xảy ra trong quá trình thực hiện công việc và nhiệm vụ lao động, bao gồm cả thời gian giải quyết các nhu cầu thiết yếu như nghỉ giải lao, ăn giữa ca, vệ sinh cá nhân, và các hoạt động cần thiết khác theo quy định của Bộ luật Lao động (Quốc hội, 2015).
Tai nạn lao động (TNLĐ) được xác định khi xảy ra trên tuyến đường đi và về giữa nơi làm việc và nơi cư trú của người lao động, hoặc tại nơi nhận lương, tiền công.
Tai nạn lao động có thể xảy ra do các nguyên nhân khách quan như thiên tai, hỏa hoạn và những rủi ro không xác định được nguồn gốc Để đảm bảo an toàn, tất cả các trường hợp tai nạn cần được xử lý tại địa điểm và thời gian hợp lý.
Tai nạn lao động được phân loại thành ba loại: chết người, nặng và nhẹ Việc phân loại tai nạn lao động nặng hay nhẹ dựa trên tình trạng vết thương, theo quy định của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội năm 2005.
Quy trình an toàn điện của Tập đoàn Điện lực Quốc gia Việt Nam, được ban hành theo quyết định số 1157/QĐ-EVN ngày 19 tháng 12 năm 2014, quy định các nguyên tắc và biện pháp đảm bảo an toàn điện trong quản lý vận hành, thí nghiệm, sửa chữa, và xây dựng đường dây dẫn điện Hệ thống này áp dụng cho các thiết bị điện và hệ thống điện do Tập đoàn Điện lực Việt Nam quản lý, nhằm tuân thủ các quy định pháp luật liên quan.
Người chỉ huy trực tiếp là người chịu trách nhiệm phân công công việc, chỉ huy và giám sát nhân viên trong suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Người cho phép là cá nhân chịu trách nhiệm cấp phép cho đơn vị công tác vào làm việc tại hiện trường, đảm bảo rằng khu vực làm việc đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện an toàn về điện.
Người giám sát an toàn điện là cá nhân có kiến thức chuyên sâu về an toàn điện, được đào tạo và chỉ định để thực hiện nhiệm vụ giám sát an toàn điện trong đơn vị công tác Đơn vị quản lý vận hành là tổ chức trực tiếp thực hiện công việc quản lý và vận hành các thiết bị điện cũng như đường dây dẫn điện.
Nhân viên đơn vị công tác: là người của đơn vị công tác trực tiếp thực hiện công việc do người chỉ huy trực tiếp phân công
Làm việc có điện: là công việc làm ở thiết bị mang điện, có sử dụng các trang bị, dụng cụ chuyên dùng
Làm việc có cắt điện hoàn toàn là công việc thực hiện trên thiết bị điện ngoài trời hoặc trong nhà đã được ngắt điện từ mọi phía, bao gồm cả đầu vào của đường dây trên không và đường cáp Các lối đi ra phần phân phối ngoài trời hoặc thông sang phòng bên cạnh cần được đảm bảo an toàn, đặc biệt trong trường hợp chỉ có nguồn điện hạ áp được phép sử dụng để tiến hành công việc.
Làm việc có cắt điện một phần liên quan đến việc thực hiện các công việc trên thiết bị điện, cả ngoài trời và trong nhà, trong đó chỉ một phần thiết bị được cắt điện Trong trường hợp thiết bị điện bị cắt điện hoàn toàn, các lối đi ra phần phân phối ngoài trời hoặc thông sang phòng bên cạnh vẫn được giữ mở để đảm bảo an toàn và thuận tiện trong quá trình làm việc.
Phương tiện bảo vệ cá nhân là trang bị cần thiết để người lao động phòng ngừa tai nạn Trong ngành điện, ngoài quần áo bảo hộ, mũ và giày, còn có các dụng cụ an toàn điện đặc thù như ủng cách điện, găng tay cách điện, thảm cách điện, ghế cách điện, bút thử điện, kìm cách điện và tiếp địa di động.
Xe chuyên dùng: là loại xe được trang bị phương tiện để sử dụng cho mục đích riêng biệt
Cắt điện: là cách ly phần đang mang điện khỏi nguồn điện
Cơ sở thực tiễn
Nhật Bản nổi tiếng với việc đảm bảo an toàn lao động, với chỉ 1,1% vụ tai nạn do nguyên nhân bất khả kháng Đến 93,8% vụ tai nạn xảy ra do hành vi không an toàn, trong khi 87,7% liên quan đến điều kiện không an toàn Đặc biệt, 82,6% các vụ tai nạn là do cả hai nguyên nhân này Điều này cho thấy rằng tai nạn có thể được giảm thiểu đáng kể nếu kiểm soát tốt các yếu tố chủ quan như hành vi và điều kiện làm việc.
Vào những năm 50 và 60 của thế kỷ trước, Nhật Bản ghi nhận số lượng lớn người bị tai nạn lao động, với 6.712 trường hợp tử vong vào năm 1961 Tình hình này đã thay đổi khi chính phủ Nhật Bản phát động phong trào “Không tai nạn” vào năm 1973 và giới thiệu ý tưởng KY (Kzen và Yochi) vào năm 1974 Ý tưởng này, được phát triển bởi JISHA, đã giúp giảm tỷ lệ tai nạn lao động từ 6.712 năm 1961 xuống còn 1.514 năm 2005 Mô hình KY của Nhật Bản có nhiều đặc điểm đáng học hỏi cho việc giải quyết tình trạng tai nạn lao động tại Việt Nam, điển hình là nhà máy xi măng Nghi Sơn, Thanh Hóa, đang áp dụng mô hình này.
Một biện pháp quản lý an toàn-bảo hộ lao động mà Nhật Bản đang áp dụng rất đáng để học hỏi nữa đó là biện pháp 5S
5S là một phương pháp quản lý và sắp xếp nơi làm việc, bao gồm năm bước quan trọng: Seiri (Sàng lọc), Seiton (Sắp xếp), Seiso (Sạch sẽ), Seiketsu (Săn sóc), và Shitsuke (Sẵn sàng) Phương pháp này giúp tối ưu hóa không gian làm việc và nâng cao hiệu quả công việc.
Sàng lọc, hay còn gọi là Seiri, là bước đầu tiên trong thực hành 5S, có nghĩa là phân loại và tổ chức các vật dụng theo trật tự Nội dung chính của S1 là phân loại và di dời những thứ không cần thiết, có thể bán đi hoặc tái sử dụng.
Sau khi loại bỏ những vật dụng không cần thiết, bước tiếp theo là tổ chức các vật dụng còn lại một cách hiệu quả Điều này cần tuân theo các tiêu chí như dễ tìm, dễ thấy, dễ lấy và dễ trả lại.
Để duy trì một môi trường làm việc an toàn và hiệu quả, việc giữ gìn sự sạch sẽ là rất quan trọng Điều này bao gồm việc tổ chức vệ sinh tổng thể và thực hiện vệ sinh hàng ngày cho máy móc, vật dụng và khu vực làm việc S3 cam kết cải thiện môi trường làm việc, giảm thiểu rủi ro và tai nạn, đồng thời nâng cao độ chính xác của máy móc thiết bị, tránh ảnh hưởng tiêu cực từ bụi bẩn.
Săn sóc là việc kiểm tra và duy trì tiêu chuẩn 3S một cách thường xuyên Qua việc phát triển S4, các hoạt động 3S sẽ được cải tiến dần theo tiêu chuẩn đã đề ra, hướng tới việc hoàn thiện mô hình 5S trong doanh nghiệp.
- Sẵn sàng: Nghĩa là rèn luyện, tạo nên một thói quen, nề nếp, tác phong cho mọi người trong thực hiện 5S
5S, phương pháp quản lý được áp dụng lần đầu tiên tại Toyota, đã nhanh chóng phát triển ở các công ty Nhật Bản và sau đó lan rộng ra nhiều quốc gia khác Tại Việt Nam, 5S được triển khai lần đầu vào năm 1993 tại công ty Nhật Vyniko Một số nơi đã mở rộng 5S thành 6S, với S thứ 6 là An toàn, tuy nhiên, việc thực hiện đúng 5S đã bao gồm yếu tố an toàn cho nhân viên Đáng chú ý, ở một số công ty Nhật, 5S được rút gọn thành 3S, tập trung vào ba yếu tố đầu tiên, nhờ vào ý thức và kỷ luật tốt của nhân viên (Công ty TNHH Thương Mại Dịch vụ VINAF, 2015).
Kinh nghiệm quản lý ở Hoa Kỳ Theo Cơ quan An toàn và Sức khoẻ nghề nghiệp thuộc Bộ Lao động Hoa
Các thương tích và bệnh tật tại nơi làm việc đã khiến các doanh nghiệp Mỹ phải chi tới 170 tỷ đô la mỗi năm Để giảm thiểu tai nạn lao động và bảo vệ sức khỏe cũng như năng suất của nhân viên, việc áp dụng hệ thống quản lý an toàn là một trong những giải pháp hiệu quả nhất cho các doanh nghiệp.
OHSAS 18001 is a standard for Occupational Health and Safety Management Systems developed and issued by the British Standards Institution (BSI) The acronym OHSAS stands for Occupational Health and Safety Assessment Series.
Ngày càng nhiều tổ chức hoàn thành chứng nhận OHSAS 18001 để đáp ứng áp lực từ nhà tuyển dụng trong việc áp dụng chính sách an toàn và sức khỏe nghiêm ngặt, nhằm bảo vệ nhân viên khỏi rủi ro và giảm nguy cơ tai nạn tại nơi làm việc Bằng cách lập kế hoạch trước, các tổ chức có thể xác định các rủi ro về sức khỏe và an toàn, đồng thời tuân thủ các quy định pháp luật liên quan.
Mục tiêu của OHSAS 18001 là kiểm soát rủi ro liên quan đến an toàn và sức khỏe nghề nghiệp, áp dụng cho mọi tổ chức, bất kể quy mô, loại hình sản xuất hay dịch vụ cung cấp.
Quá trình đánh giá OHSAS 18001
Bước đầu tiên trong quy trình đánh giá OHSAS là thực hiện đánh giá nội bộ tại các phòng ban liên quan, nhằm xác định và đánh giá các mối nguy tiềm ẩn.
Bạn có thể có chuyên gia nội bộ để xây dựng hệ thống hoặc thuê chuyên gia bên ngoài có kinh nghiệm triển khai hệ thống và tư vấn để đạt chứng nhận ISO 18001 ACS Registrars được UKAS công nhận, vì vậy hãy liên hệ với chúng tôi để biết thêm thông tin trước khi bắt đầu.
Sẽ cần thêm sự hỗ trợ từ Ban lãnh đạo để triển khai các quá trình ở các bộ phận trong công ty
Cần xem xét các yếu tố quan trọng như hoạch định và thiết lập khung, vai trò và trách nhiệm, quá trình xác định mối nguy và đánh giá rủi ro, báo cáo và theo dõi, cũng như văn bản hóa Ngoài ra, cần có các quy trình khẩn cấp, đo lường và cải tiến liên tục các quá trình, xem xét các hoạt động, tìm hiểu nghĩa vụ pháp lý, yêu cầu đào tạo nhân viên và thiết lập checklist OHSAS.
Quy trình đánh giá thường xuyên theo OHSAS 18001