CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
CƠ SỞ LÝ LUẬN
Công đoàn Việt Nam là tổ chức chính trị - xã hội tự nguyện, đại diện cho quyền lợi hợp pháp của người lao động Tổ chức này chăm lo và bảo vệ quyền lợi của công nhân, tham gia vào quản lý nhà nước và kinh tế - xã hội Công đoàn cũng thực hiện kiểm tra, giám sát các hoạt động liên quan đến quyền và nghĩa vụ của người lao động, đồng thời tuyên truyền và vận động họ nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp và chấp hành pháp luật, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Công đoàn là tổ chức chính trị - xã hội của giai cấp công nhân và người lao động, được thành lập trên cơ sở tự nguyện và là thành viên trong hệ thống chính trị Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Công đoàn đại diện cho quyền lợi hợp pháp của người lao động, tham gia quản lý nhà nước và kinh tế - xã hội, đồng thời giám sát hoạt động của các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp Ngoài ra, công đoàn còn tuyên truyền, vận động người lao động nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp và chấp hành pháp luật, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
2.1.1.2 Cán bộ Công đoàn cơ sở
* Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cán bộ công đoàn
Cán bộ công đoàn có nhiệm vụ tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước đến nhân dân, cán bộ, đoàn viên, hội viên, giúp họ hiểu và thực hiện Đồng thời, họ cũng tập hợp những vướng mắc của cộng đồng để phản ánh lại cho Đảng và Nhà nước, từ đó góp phần định ra chính sách phù hợp Vai trò của cán bộ công đoàn là then chốt trong việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị.
Bác Hồ, người tiên phong trong phong trào công nhân, đã nhấn mạnh phương châm hoạt động công đoàn “Cán bộ công đoàn phải cùng ăn, ở, làm việc và bàn bạc với công nhân” Phong cách này phản ánh sự cần thiết của cán bộ công đoàn trong việc nắm vững chính sách của Đảng, lãnh đạo một cách dân chủ và hòa mình với công nhân Theo Bác, cán bộ công đoàn cần hiểu biết về sản xuất, đời sống và nguyện vọng của người lao động, cũng như các chính sách và quản lý kinh tế Mục tiêu của công đoàn là cải thiện đời sống vật chất và văn hóa của công nhân, vì lợi ích của người lao động Bác cũng nhấn mạnh rằng cán bộ công đoàn cần phải hành động thực tế, không chỉ nói suông, mà phải có sự quan sát, lắng nghe và thực hiện công việc một cách hiệu quả.
Bác nhấn mạnh rằng cán bộ công đoàn cần phải giỏi về chính trị và thành thạo về kinh tế để lãnh đạo đội ngũ công nhân phát triển Họ phải tham gia lao động gần gũi với công nhân, phát huy sức sáng tạo và học hỏi từ quần chúng để hoàn thành nhiệm vụ Cán bộ công đoàn là trung tâm của sự đoàn kết, có trách nhiệm cao vì lợi ích giai cấp và cách mạng Để giáo dục tốt công nhân, đội ngũ cán bộ công đoàn cần đoàn kết nhất trí và kiên quyết xây dựng sự đoàn kết trong hệ thống Công đoàn.
Cán bộ công đoàn cần nỗ lực không ngừng để nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng Với sự phát triển của nền kinh tế và số lượng công nhân ngày càng tăng, việc học tập và phát triển là rất quan trọng Chỉ khi có kiến thức khoa học, cán bộ công đoàn mới có thể tổ chức và thúc đẩy các phong trào hiệu quả.
Nhà nước đã thực hiện các chính sách theo tư tưởng Hồ Chí Minh, đặc biệt là trong lĩnh vực giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn Các văn bản pháp luật như Luật Lao động và Luật Công đoàn đã được ban hành, trong đó xác định rõ vai trò và trách nhiệm của cán bộ công đoàn.
Theo Điều 5 của Điều lệ Công đoàn Việt Nam, cán bộ công đoàn là những người đảm nhiệm các chức danh từ tổ phó công đoàn trở lên, được bầu cử tại đại hội hoặc hội nghị công đoàn Họ cũng có thể được cấp công đoàn có thẩm quyền chỉ định, công nhận, bổ nhiệm vào các chức danh cán bộ công đoàn hoặc được giao nhiệm vụ thường xuyên để thực hiện chức năng và nhiệm vụ của tổ chức Công đoàn.
Cán bộ công đoàn Việt Nam khóa XI bao gồm tổ trưởng, tổ phó, ủy viên ban chấp hành, ủy viên ủy ban kiểm tra và ủy viên các ban quần chúng công đoàn, được xác định qua kết quả bầu cử hoặc chỉ định từ cấp công đoàn có thẩm quyền Ngoài ra, cán bộ, công chức làm công tác chuyên môn trong tổ chức công đoàn cũng thuộc về nhóm này.
Như vậy cán bộ công đoàn cơ sở: là những cán bộ đảm nhiệm chức danh từ
Tổ trưởng, tổ phó công đoàn, ủy viên ban chấp hành công đoàn và ủy viên ủy ban kiểm tra công đoàn được xác định thông qua kết quả bầu cử hoặc được chỉ định bởi cấp công đoàn có thẩm quyền.
Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cán bộ công đoàn và quy định trong Điều lệ Công đoàn về cán bộ công đoàn không chuyên trách (cán bộ CĐCS) vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc định hướng phát triển tổ chức Công đoàn và xây dựng đội ngũ cán bộ CĐCS tại Việt Nam.
* Cơ cấu cán bộ công đoàn cơ sở:
Chủ tịch Công đoàn Cơ sở Phó chủ tịch Công đoàn Cơ sở Ban chấp hành Công đoàn Cơ sở
UB kiểm tra CĐCS (Trường hợp trên 30 đoàn viên) Các Công đoàn bộ phận và tổ Công đoàn
Sơ đồ 2.1 Cơ cấu cán bộ CĐCS
Nguồn: Văn phòng LĐLĐ TP luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
* Phân loại và đặc điểm của cán bộ CĐCS:
Cán bộ công đoàn chuyên trách Cán bộ công đoàn không Chuyên trách
Cán bộ công đoàn chuyên trách và không chuyên trách đều được công nhận bởi tổ chức công đoàn, theo phân cấp của từng cấp công đoàn.
- Cán bộ công đoàn chuyên trách hưởng lương từ ngân sách công đoàn
- Cán bộ công đoàn không chuyên trách không hưởng lương ngân sách công đoàn
- Do công đoàn trực tiếp quản lý và thực hiện chính sách cán bộ theo quy định và phân cấp của Trung ương và của Tổng Liên đoàn
Quản lý và thực hiện chính sách cán bộ là trách nhiệm chung giữa tổ chức công đoàn và doanh nghiệp, đơn vị Doanh nghiệp thực hiện việc trả lương, nâng ngạch, bậc lương và các chế độ quản lý cán bộ theo quy định của mình Công đoàn cấp trên có nhiệm vụ chỉ đạo, kiểm tra và hướng dẫn về nghiệp vụ, đồng thời giám sát việc thực hiện chính sách đối với cán bộ công đoàn theo quy định pháp luật và chế độ phụ cấp của Tổng Liên đoàn.
(Nguồn: Hướng dẫn thi hành Điều lệ Công đoàn Việt Nam 2014)
Việc quản lý và thực hiện chính sách cán bộ được phối hợp giữa tổ chức công đoàn và doanh nghiệp Cán bộ CĐCS được công nhận và chỉ đạo bởi Công đoàn cấp trên, đồng thời được hướng dẫn về nghiệp vụ và giám sát việc thực hiện chính sách theo quy định của Tổng Liên đoàn Họ nhận lương từ doanh nghiệp và các chế độ chính sách khác theo quy định chung.
CĐCS có một số đặc điểm sau:
Thứ nhất: Cán bộ CĐCS là đoàn viên công đoàn, được lựa chọn thông qua bầu cử tại đại hội hoặc hội nghị công đoàn
Cán bộ CĐCS là những người không chuyên trách, đồng thời thực hiện nhiệm vụ chuyên môn và công tác công đoàn Họ thường xuất phát từ phong trào quần chúng, có hiểu biết sâu sắc về lợi ích của quần chúng Phương pháp hoạt động chủ yếu của họ là vận động và thuyết phục, vì vậy, hầu hết cán bộ CĐCS đều nhiệt tình, có kinh nghiệm trong việc tổ chức hoạt động và được tín nhiệm bởi CNVCLĐ.
CƠ SỞ THỰC TIỄN
Hiện nay, toàn tỉnh có 4.979 cán bộ công đoàn, bao gồm 107 cán bộ chuyên trách cấp trên cơ sở, 1 cán bộ chuyên trách cơ sở và 4.862 cán bộ không chuyên trách Trong những năm qua, đội ngũ này đã đóng góp tích cực vào hoạt động công đoàn tại địa phương.
CBCĐ trên toàn tỉnh đã thể hiện bản lĩnh chính trị vững vàng, sự năng động và sáng tạo, cùng với kiến thức và năng lực hoạt động thực tiễn, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy các hoạt động công đoàn.
Quá trình đổi mới và hội nhập của đất nước yêu cầu đội ngũ CBCĐ nâng cao năng lực để đáp ứng nhiệm vụ trong thời kỳ mới, đặc biệt tại các cơ sở công đoàn khu vực kinh tế ngoài Nhà nước Sự biến động về số lượng và chất lượng lao động, cùng với quan hệ lao động phức tạp, đặt ra nhiều vấn đề liên quan đến quyền lợi của người lao động Hầu hết CBCĐ cơ sở đều kiêm nhiệm, dẫn đến hạn chế trong nhiệt tình, trách nhiệm và kỹ năng tổ chức hoạt động, thương lượng, bảo vệ quyền lợi cho người lao động Nhiều CBCĐ còn thiếu tự tin khi thương lượng với người sử dụng lao động về thỏa ước lao động tập thể và chưa phát huy được vai trò của mình, gây khó khăn trong việc thu hút sự tham gia của người lao động vào các hoạt động công đoàn.
Xây dựng đội ngũ cán bộ công đoàn (CBCĐ) đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước là rất quan trọng cho sự thành công của hoạt động công đoàn Thời gian qua, các cấp công đoàn trong tỉnh đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ CBCĐ Hàng năm, Ban Thường vụ Liên đoàn Lao động tỉnh xây dựng kế hoạch đào tạo và bồi dưỡng CBCĐ với các mục tiêu cụ thể, sau đó triển khai đến các Liên đoàn Lao động huyện, thành phố, các công đoàn ngành và cơ sở để thực hiện hiệu quả các chỉ tiêu đề ra.
Các công đoàn cấp dưới xây dựng kế hoạch đào tạo cụ thể theo chỉ đạo của LĐLĐ tỉnh, đảm bảo đúng mục đích và đối tượng, tránh lãng phí thời gian và kinh phí LĐLĐ tỉnh phân công cán bộ theo dõi, chỉ đạo sát sao các lớp huấn luyện, coi đây là tiêu chí đánh giá cuối năm Công tác tuyên truyền được chú trọng nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp công đoàn về đào tạo cán bộ, khuyến khích CBCĐ tự học tập và rèn luyện Các cấp công đoàn cũng chú trọng kiện toàn đội ngũ giảng viên kiêm chức, thường xuyên cử giảng viên đi đào tạo để nâng cao chuyên môn và phương pháp giảng dạy Phương pháp giảng dạy được đổi mới, tập trung vào nội dung thiết thực và đa dạng hình thức như tọa đàm, hội thảo Nội dung chương trình bồi dưỡng chú trọng vào các kiến thức cần thiết về tổ chức Công đoàn Việt Nam, hoạt động của công đoàn cơ sở, công tác thi đua, và kiến thức pháp luật liên quan đến người lao động Nguồn tài chính cho công tác đào tạo hàng năm được công đoàn các cấp quan tâm, với tổng kinh phí năm 2014 là 1.630 triệu đồng.
Năm 2014, LĐLĐ tỉnh đã tổ chức nhiều lớp tập huấn cho cán bộ công đoàn, bao gồm 105 cán bộ chuyên trách và 130 cán bộ CĐCS, với 70 lớp tập huấn về chính sách - pháp luật cho 10.500 cán bộ, đoàn viên công đoàn cơ sở Ngoài ra, phối hợp với trường Chính trị tỉnh, 3 lớp tập huấn lý luận chính trị và nghiệp vụ đã được mở cho 450 cán bộ công đoàn Các lớp tập huấn này đã trang bị kiến thức cần thiết cho CBCĐ, giúp nâng cao chất lượng hoạt động công đoàn và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người lao động Để tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ CBCĐ, LĐLĐ tỉnh sẽ đẩy mạnh tuyên truyền và nâng cao nhận thức về công tác tập huấn, đồng thời kiện toàn đội ngũ giảng viên và nghiên cứu đổi mới nội dung, phương pháp tổ chức tập huấn nhằm đạt hiệu quả tốt hơn.
2.2.1.2 Kinh nghiệm của tỉnh Quảng Ninh
LĐLĐ tỉnh hiện đang quản lý 2.140 công đoàn cơ sở (CĐCS) với 2.140 chủ tịch, trong đó chỉ có 5 người là CBCĐ chuyên trách Các chủ tịch CĐCS kiêm nhiệm gặp nhiều khó khăn và thách thức Trong những năm qua, đội ngũ CBCĐ toàn tỉnh đã thể hiện bản lĩnh chính trị vững vàng, năng động và sáng tạo, đồng thời nâng cao kiến thức và năng lực hoạt động thực tiễn, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phong trào CNVC-LĐ, hoạt động công đoàn và xây dựng tổ chức công đoàn ngày càng vững mạnh.
Trong bối cảnh kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế hiện nay, hoạt động công đoàn tại cơ sở đang đối mặt với nhiều thách thức, yêu cầu CBCĐ cần nỗ lực hơn nữa để thực hiện nhiệm vụ trong tình hình mới Tại các doanh nghiệp tư nhân, công ty cổ phần và doanh nghiệp FDI, CBCĐ thường xuyên phải giải quyết các xung đột trong quan hệ lao động và bảo vệ quyền lợi chính đáng của CNLĐ Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn không chỉ do kinh phí hạn hẹp và cơ sở vật chất thiếu đầu tư, mà còn do thời gian hạn chế cho CBCĐ và đoàn viên tham gia hoạt động, trong khi cơ chế bảo vệ CBCĐ vẫn chưa được thiết lập.
CBCĐ ở cơ sở thường kiêm nhiệm và nhận lương từ giới chủ, dẫn đến hạn chế trong việc bảo vệ NLĐ Nhiều CBCĐ thiếu tự tin và bản lĩnh khi thương lượng với người sử dụng lao động về thoả ước lao động tập thể Điều này làm giảm sự tham gia và tin tưởng của NLĐ vào hoạt động công đoàn Để nâng cao hiệu quả, cần xây dựng đội ngũ CBCĐ chuyên trách có năng lực và bản lĩnh, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới Người thủ lĩnh công đoàn cần có nhiều tố chất như nhiệt tình, tâm huyết, và được quần chúng tín nhiệm Năng lực của họ cần được phát triển qua kiến thức chuyên môn, phương pháp tổ chức và kinh nghiệm hoạt động Việc đào tạo và tập huấn nghiệp vụ cho CBCĐ là giải pháp cấp thiết để nâng cao năng lực và trình độ cho đội ngũ này LĐLĐ tỉnh đã xác định việc đào tạo là khâu then chốt trong những năm qua.
Sau Đại hội XII Công đoàn Quảng Ninh, BCH LĐLĐ tỉnh đã triển khai Chương trình đào tạo nhằm xây dựng đội ngũ CBCĐ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới Trong giai đoạn 2013-2018, LĐLĐ tỉnh đã tổ chức nhiều lớp đào tạo công đoàn, chuyên ngành luật, và tập huấn về nghị quyết Đại hội XI Công đoàn Việt Nam Gần 100 lớp tập huấn đã được tổ chức cho hàng nghìn cán bộ CĐCS, với nội dung giảng dạy được đổi mới và phương pháp tích cực, bao gồm tọa đàm và tham quan thực tế Qua đào tạo, cán bộ CĐCS đã xác định rõ vai trò của công đoàn, từ đó xây dựng quy chế hoạt động và phát huy tính chủ động, sáng tạo trong tổ chức hoạt động tại đơn vị.
2.2.2 Bài học kinh nghiệm rút ra cho Thành phố Sông Công
Dựa trên thực tế và những bài học kinh nghiệm quý báu từ các địa phương khác, công đoàn thành phố Sông Công đã rút ra những bài học quan trọng cho sự phát triển của mình.
Cần chú trọng hơn vào việc bồi dưỡng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công đoàn (CBCĐ) không chỉ ở cấp cơ sở mà còn ở các cấp khác Việc đổi mới phương pháp tập huấn, tuyên truyền và bồi dưỡng kiến thức là rất cần thiết, không chỉ về chuyên môn mà còn về nghiệp vụ công đoàn Đồng thời, cần trang bị đầy đủ cho CBCĐ kiến thức về kinh tế, chính trị, xã hội và pháp luật để nâng cao hiệu quả hoạt động.
Mỗi cán bộ công chức cần xây dựng kế hoạch tự học tập và bồi dưỡng để nâng cao nhận thức chính trị, phẩm chất đạo đức, trình độ văn hóa, cũng như năng lực chuyên môn và nghiệp vụ, nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu và nhiệm vụ trong bối cảnh mới.
Cần cải cách phương thức hoạt động và đa dạng hóa các loại hình hoạt động tại cơ sở, khuyến khích sự tự giác, tự nhận thức và chủ động trong công việc, đồng thời nâng cao tinh thần nhiệt huyết trong công tác.
- Giữ mối liên hệ chặt chẽ với CĐ cấp trên, người lao động và cả người sử dung lao động
Đảm bảo tính dân chủ, công khai và minh bạch trong công tác cán bộ và bầu cử là rất quan trọng, đặc biệt là ở cấp cơ sở của BCH công đoàn.
