Tôi xin chân thành cảm ơn tới các đồng chí trong ban lãnh đạo công ty bảo hiểm PJICO Phú Thọ, các cán bộ nhân viên công tác tại các phòng ban chuyên môn trong công ty; và các khách hàng
Cơ sở lý luận và thực tiễn
Cơ sở lý luận
2.1.1.1 Khái niệm bảo hiểm xe cơ giới a Khái niệm xe cơ giới
Theo Luật giao thông đường bộ, xe cơ giới bao gồm nhiều loại phương tiện như ô tô, máy kéo, xe máy thi công, xe máy nông nghiệp, lâm nghiệp, và các xe đặc chủng phục vụ an ninh, quốc phòng Ngoài ra, xe mô tô 2 bánh, mô tô 3 bánh, xe gắn máy và các loại xe cơ giới tương tự, bao gồm cả xe dành cho người tàn tật, cũng được tính là xe cơ giới tham gia giao thông.
Xe cơ giới là loại phương tiện di chuyển trên đường bộ, sử dụng động cơ và có ít nhất một chỗ ngồi Các loại xe cơ giới bao gồm xe mô tô hai bánh, ba bánh, ô tô chở người, chở hàng hóa, và các xe chuyên dụng khác Chúng được cấu tạo từ nhiều bộ phận như động cơ, hệ thống nhiên liệu, điện, truyền lực, lái, phanh, hộp số và thân vỏ.
Bảo hiểm xe cơ giới bao gồm các gói bảo hiểm cho nhiều loại phương tiện như xe con, xe khách, xe tải, xe ô tô chuyên dụng (như xe bảo ôn, xe trộn bê tông, xe ô tô cẩu, xe chở xăng dầu), xe taxi, xe đầu kéo rơ mooc, xe buýt, và cả các loại xe máy chuyên dùng trong công trình và bến cảng.
Bảo hiểm vật chất xe cơ giới là hình thức bảo hiểm tự nguyện, giúp chủ xe được bồi thường cho thiệt hại vật chất do rủi ro thuộc phạm vi bảo hiểm Để được bảo hiểm, xe cơ giới cần đáp ứng các điều kiện kỹ thuật và pháp lý, bao gồm giấy đăng ký, biển kiểm soát, giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và môi trường, cùng giấy phép lưu hành xe.
Nhiều doanh nghiệp bảo hiểm thường chỉ tập trung vào bảo hiểm ô tô và hạn chế cung cấp bảo hiểm cho xe mô tô do nhiều lý do khác nhau.
Xét về khía cạnh kỹ thuật bảo hiểm, người tham gia có thể lựa chọn bảo hiểm toàn bộ vật chất của xe hoặc chỉ bảo hiểm từng bộ phận cụ thể của xe.
Bảo hiểm xe cơ giới là hình thức bảo hiểm tự nguyện, giúp chủ xe được bồi thường cho những tổn thất nằm trong phạm vi bảo hiểm Có nhiều loại hình bảo hiểm xe cơ giới khác nhau.
- Phân loại theo đối tượng bảo hiểm
Bảo hiểm vật chất xe cơ giới bảo hiểm cho xe ô tô, xe mô tô (xe máy) cả 2 bánh và 3 bánh
Bảo hiểm vật chất toàn bộ xe là loại bảo hiểm bảo vệ thiệt hại vật chất cho toàn bộ cấu trúc của xe cơ giới, bao gồm cả các thiết bị trang bị thêm so với phiên bản nguyên bản sau khi xuất xưởng.
Bảo hiểm vật chất thân vỏ xe là loại bảo hiểm bảo vệ thiệt hại đối với các bộ phận cấu thành thân vỏ của xe cơ giới (Nguyễn Văn Định, 2007) Vai trò của bảo hiểm xe cơ giới rất quan trọng trong việc bảo vệ tài sản và giảm thiểu rủi ro cho người sử dụng.
Bảo hiểm giao thông vận tải đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định kinh doanh và cuộc sống cho các chủ phương tiện Khi tham gia bảo hiểm, chủ phương tiện sẽ nộp phí bảo hiểm, tạo thành quỹ tiền tệ tập trung Khi xảy ra tổn thất, công ty bảo hiểm sẽ nhanh chóng bồi thường cho chủ xe, giúp họ khắc phục hậu quả tai nạn và giảm bớt gánh nặng tài chính từ các chi phí bất thường như cẩu kéo, sửa chữa hay thay thế Nhờ đó, các chủ phương tiện có thể vượt qua khó khăn tài chính, ổn định cuộc sống và duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh Đây chính là tác dụng đặc trưng của bảo hiểm.
Sản phẩm bảo hiểm là một dịch vụ vô hình, chỉ mang lại giá trị khi khách hàng gặp rủi ro dẫn đến tổn thất Khi rủi ro xảy ra trong phạm vi bảo hiểm, nhà bảo hiểm sẽ bồi thường cho khách hàng Mục tiêu chính của doanh nghiệp bảo hiểm là tạo ra lợi nhuận, do đó, họ cần giảm chi phí, trong đó chi phí bồi thường là lớn nhất Để hạn chế tổn thất, các doanh nghiệp bảo hiểm đã triển khai nhiều biện pháp nhằm nâng cao ý thức của người dân về an toàn giao thông, phối hợp với các cơ quan chức năng để tuyên truyền kiến thức pháp luật Họ cũng sử dụng quỹ nhàn rỗi để cải tạo hạ tầng giao thông, lắp đặt đèn tín hiệu và dải phân cách nhằm giảm thiểu tai nạn giao thông.
- Góp phần tăng thu cho ngân sách Nhà nước và tạo thêm việc làm cho người lao động
Khi người tham gia bảo hiểm đóng phí, họ tạo ra một quỹ bảo hiểm lớn, không chỉ để chi trả và bồi thường mà còn là nguồn vốn quan trọng cho phát triển kinh tế Ở các nước phát triển như Mỹ, vốn đầu tư từ doanh nghiệp bảo hiểm thường đứng thứ hai sau ngân hàng thương mại, chiếm khoảng 10% tổng quỹ đầu tư của thị trường tiền tệ và vốn Điều này giúp tăng thu ngân sách Nhà nước, tạo thêm việc làm và giảm tỷ lệ thất nghiệp trong xã hội.
Các doanh nghiệp bảo hiểm đóng góp vào việc huy động vốn để phát triển kinh tế xã hội thông qua việc thu phí từ khách hàng, tạo thành một quỹ chung Số tiền này thường tạm thời nhàn rỗi trước khi chi trả cho các tổn thất, trong khi thị trường tiền tệ luôn biến động và lạm phát cao Do đó, các doanh nghiệp bảo hiểm sẽ đầu tư số tiền này vào các lĩnh vực được pháp luật quy định, từ đó cung cấp nguồn vốn cho xã hội, góp phần phát triển kinh tế và tạo thêm việc làm cho người lao động (Nguyễn Văn Định, 2007).
Đối tượng bảo hiểm xe cơ giới bao gồm tất cả các loại xe có giá trị, đáp ứng đủ điều kiện kỹ thuật và pháp lý để lưu hành Xe cần có giấy phép lưu hành do cơ quan có thẩm quyền cấp và hoạt động trên lãnh thổ Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Chủ xe phải được cấp giấy đăng ký, biển kiểm soát, và giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và môi trường.
Phạm vi bảo hiểm xác định các rủi ro mà nhà bảo hiểm sẽ bồi thường cho chủ phương tiện nếu những rủi ro này xảy ra, theo thỏa thuận đã ký kết (Nguyễn Văn Định, 2007).
Rủi ro được bảo hiểm
C ơ sở thực tiễn
2.2.1 Khái quát dịch vụ bảo hiểm xe cơ giới ở nước ta
Lịch sử bảo hiểm thương mại tại Việt Nam bắt đầu với sự thành lập của Công ty Bảo hiểm Việt Nam (Bảo Việt) Vào ngày 20/11/1991, theo quyết định số 503TC/BH của Bộ Tài Chính, Bảo Việt đã chính thức triển khai bảo hiểm xe cơ giới trên toàn quốc.
Hiện nay, nhu cầu mua bảo hiểm xe cơ giới ngày càng tăng, đặc biệt đối với các công ty kinh doanh dịch vụ vận chuyển như taxi chở khách, taxi chở hàng, và ô tô chở hàng của các doanh nghiệp lớn Điều này không chỉ giúp bảo vệ tài sản mà còn góp phần vào sự ổn định của nền kinh tế – xã hội.
Bảo hiểm xe ô tô và xe máy là sản phẩm chủ lực trong ngành bảo hiểm phi nhân thọ, đóng góp tỷ trọng doanh thu cao nhất cho các doanh nghiệp bán lẻ Với vai trò chiến lược, sản phẩm này luôn đối mặt với sự cạnh tranh mạnh mẽ trên thị trường, dẫn đến mức tăng trưởng liên tục đạt trên hai con số trong nhiều năm qua.
Thị trường bảo hiểm phi nhân thọ năm 2012 ghi nhận doanh thu 22.757 tỉ đồng, tăng trưởng 10,33%, với tổng bồi thường đạt 8.873 tỉ đồng và tỉ lệ bồi thường 39% Mặc dù một số nghiệp vụ giảm, nhưng bảo hiểm nông nghiệp tăng trưởng ấn tượng 1542,54%, bảo hiểm tín dụng và rủi ro tài chính tăng 101,32%, bảo hiểm thiệt hại kinh doanh tăng 43,91%, và bảo hiểm hàng không tăng 26,79% (Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam, 2012).
Bảo hiểm xe cơ giới dẫn đầu với doanh thu đạt 6.329 tỉ đồng, tăng trưởng 1,59% Bảo hiểm tài sản và thiệt hại đạt 4.810 tỉ đồng, tăng trưởng 7% Bảo hiểm sức khỏe và tai nạn con người ghi nhận 4.011 tỉ đồng, với mức tăng trưởng 22,25% Cuối cùng, bảo hiểm hàng hóa vận chuyển đạt 1.927 tỉ đồng, tăng trưởng 6,2% (Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam, 2012).
Bảo Việt dẫn đầu doanh thu khai thác bảo hiểm gốc với 5.384 tỉ đồng, tiếp theo là PVI với 4.658 tỉ đồng, Bảo Minh đạt 2.294 tỉ đồng, PJICO có 1.971 tỉ đồng, và PTI ghi nhận 1.639 tỉ đồng (Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam, 2012).
Các doanh nghiệp có mức tăng trưởng doanh thu ấn tượng bao gồm Cathay với 138,34%, Samsung Vina đạt 66,80%, PTI tăng 53,27% và ACE với 48,19% (Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam, 2012).
Bảo hiểm xe cơ giới ghi nhận doanh thu 6.329 tỉ đồng, tăng trưởng 1,59%, với tổng số tiền bồi thường đã giải quyết lên đến 3.382 tỉ đồng, đạt tỉ lệ bồi thường 53% Trong đó, Bảo Việt dẫn đầu với doanh thu 1.596 tỉ đồng, tiếp theo là PJICO với 997 tỉ đồng, PVI đạt 566 tỉ đồng, và PTI.
Bảo hiểm xe cơ giới ghi nhận mức tăng trưởng thấp lần đầu tiên, với doanh thu đạt 699 tỉ đồng từ Bảo Minh, 561 tỉ đồng từ PVI và 508 tỉ đồng từ các công ty khác Mặc dù số lượng ô tô tăng thêm 98.000 chiếc, tương đương 6,5% tổng số ô tô hiện có, nhưng tỷ lệ khấu hao bình quân hàng năm lên tới 10% (Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam, 2012).
Doanh thu từ bảo hiểm bắt buộc TNDS chủ xe cơ giới đạt 1.343 tỉ đồng, giảm 6% so với năm 2011 Bảo Việt dẫn đầu với 340 tỉ đồng, tiếp theo là PJICO với 269 tỉ đồng, Bảo Minh 189 tỉ đồng và PVI 137 tỉ đồng Tổng số tiền bồi thường lên tới 527 tỉ đồng, với tỉ lệ bồi thường đạt 39% Đây là lần đầu tiên doanh thu của bảo hiểm bắt buộc TNDS chủ xe cơ giới ghi nhận sự giảm đáng kể (Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam, 2012).
Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 151, sửa đổi bổ sung Thông tư 126 và 103, nhằm tăng mức trách nhiệm và phí bảo hiểm, đồng thời tháo gỡ khó khăn trong khai thác, bồi thường và hỗ trợ nhân đạo Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam phối hợp với Cục Quản lý, Giám sát bảo hiểm tổ chức đào tạo giám định viên bảo hiểm xe cơ giới cho 107 cán bộ Nhiều doanh nghiệp bảo hiểm đã phát triển trung tâm chăm sóc khách hàng hoạt động 24/7 Quỹ Bảo hiểm xe cơ giới đã chi hơn 25 tỷ đồng cho các hoạt động tuyên truyền, đầu tư công trình phòng ngừa tổn thất, hỗ trợ nhân đạo, xây dựng cơ sở dữ liệu và khen thưởng lực lượng công an nhằm thúc đẩy sự phát triển của thị trường.
Bảo hiểm xe cơ giới hiện đang gặp một số vấn đề như quản lý ấn chỉ và ghi chép thông tin trên Giấy Chứng Nhận Bảo Hiểm (GCNBH) chưa chặt chẽ Ngoài ra, có hiện tượng cạnh tranh không lành mạnh thông qua việc hạ phí không tương xứng với rủi ro và tăng hoa hồng cho đại lý bằng các chính sách trợ giúp tài chính Tình trạng trục lợi bảo hiểm gia tăng, cùng với việc mất cắp xe không được truy tìm, đòi hỏi cần có biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt hơn Thêm vào đó, một số doanh nghiệp đã xuất hiện hiện tượng cạnh tranh trong việc trả phí cao cho ngân hàng trong kênh bancassurance (Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam, 2012).
Năm 2013, doanh thu của ngành bảo hiểm ước đạt 24.360 tỷ đồng, với mức tăng trưởng 7%, mặc dù ghi nhận mức tăng trưởng thấp nhất từ năm 1993 Trong quý I, tăng trưởng đạt -5%, nhưng đã cải thiện lên 2,5% trong 6 tháng và 6,5% trong 9 tháng, cho thấy sự nỗ lực vượt qua khó khăn của doanh nghiệp bảo hiểm Đồng thời, nền kinh tế xã hội cũng có những chuyển biến tích cực (Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam, 2013).
Bảo hiểm xe cơ giới đứng đầu với doanh thu đạt 6.821,5 tỷ đồng, tăng trưởng 7,7% Số tiền bồi thường lên tới 3.210 tỷ đồng, chiếm 47% tổng số, chưa bao gồm các tổn thất chưa được giải quyết (Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam, 2013).
Năm 2013, Việt Nam phải đối mặt với nhiều thiên tai và tai nạn, bao gồm 16 cơn bão liên tiếp, gia tăng cháy nổ, đặc biệt tại Trung tâm thương mại Hải Dương, và tình hình tai nạn giao thông vẫn nghiêm trọng với số vụ tai nạn, người chết, bị thương và tài sản hư hỏng gia tăng (Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam, 2013) Trong lĩnh vực bảo hiểm, Bảo Việt dẫn đầu với doanh thu 5.620 tỷ đồng, tăng trưởng 4,5% và chiếm 23% thị phần; tiếp theo là PVI với 5.098 tỷ đồng, tăng trưởng 9,4% và chiếm 21% thị phần; Bảo Minh đạt 2.308 tỷ đồng, tăng trưởng 0,6% và chiếm 9,5% thị phần; PJICO đạt 1.976 tỷ đồng, tăng trưởng 0,2% và chiếm 8% thị phần; trong khi PTI giảm 12% với doanh thu 1.463 tỷ đồng, chiếm 6% thị phần (Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam, 2013).