Mối quan hệ giữa những người cộng sản và những người vô sản trong tác phẩm “tuyên ngôn của đảng cộng sản” của c mác và ph ăng ghen ý nghĩa đối với công tác xây dựng đảng ta trong tình hình hiện nay

Tuyên ngôn Đảng cộng sản là cương lĩnh chính trị và kim chỉ nam cho hành động của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, là ngọn cờ dẫn dắt giai cấp công nhân và nhân dân lao động toà

C.Mác và Ph.Ăng ghen ý nghĩa đối với công tác xây dựng

đảng ta trong tình hình hiện nay

Tuyên ngôn của Đảng cộng sản do C.Mác và Ph.Ăng ghen soạn thảo và được công bố trước toàn thế giới vào tháng

02 năm 1848, đánh dấu sự ra đời của chủ nghĩa Mác bao gồm

cả ba bộ phận hợp thành: Triết học, kinh tế chính trị học và chủ nghĩa cộng sản khoa học Tuyên ngôn Đảng cộng sản là cương lĩnh chính trị và kim chỉ nam cho hành động của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, là ngọn cờ dẫn dắt giai cấp công nhân và nhân dân lao động toàn thế giới đấu tranh chống chủ nghĩa tư bản, giải phóng loài người thoát khỏi áp bức bóc lột, xây dựng một xã hội mới- xã hội xã hội chủ nghĩa

và cộng sản chủ nghĩa

Hoàn cảnh lịch sử ra đời của tác phẩm: Vào giữa

những năm 40 của thế kỷ XIX phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa phát triển mạnh mẽ và cùng với sự phát triển của nền đại công nghiệp đó ở một số nước lớn ở châu Âu như ở Anh, Pháp và một phần nước Đức, chủ nghĩa tư bản phát triển mạnh đã củng cố vững chắc nền chính trị tư sản Chủ nghĩa tư bản càng phát triển càng làm cho những mâu thuẫn cơ bản vốn có trong lòng xã hội tư bản phát triển thêm gay gắt Nhất

là mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hóa ngày càng cao của lực lượng sản xuất với tính chất tư hữu, tư nhân của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa mà biểu hiện về mặt xã hội đó là mâu thuẫn giữa giai cấp vô sản với giai cấp tư sản ngày càng sâu sắc, trở lên không thể điều hoà được Vì sau khi giai cấp tư

sản xác lập được quyền thống trị của mình, đã bộc lộ nguyên hình bản chất bóc lột, phản động, hiếu chiến và xâm lược Chúng đã phản bội lại giai cấp vô sản và những người đã từng giúp chúng làm cuộc cách mạng tư sản Chúng đã đàn áp phong trào công nhân và phong trào đấu tranh của nhân dân lao động, chính điều đó càng thúc đẩy phong trào đấu tranh của giai cấp vô sản chống lại giai cấp tư sản phát triển mạnh

mẽ, điển hình là cuộc đấu tranh của công nhân dệt Ly-ông ở Pháp (1837) với khẩu hiệu “ Đòi việc làm”, “ Cộng hoà hay là chết”; cuộc nổi dậy của công nhân thợ dệt Xilêdi ở Đức (1844) với khẩu hiệu “ Xoá bỏ chế độ tư hữu, thiết lập chế độ công bằng”; phong trào Hiến chương ở Anh kéo dài 10 năm (1838-1848) với khẩu hiệu “ Cải tiến chế độ bầu cử” Mặc dù phong trào vô sản phát triển mạnh, giai cấp vô sản đã là lực lượng

xã hội to lớn đóng một vai trò quan trọng trong đời sống chính trị xã hội, nhưng nhìn chung phong trào vô sản vẫn mang tính chất tự phát và thiếu lý luận cách mạng và lãnh tụ chính trị để dẫn dắt phong trào, nên phong trào đấu tranh của giai cấp vô sản đều đi đến thất bại Yêu cầu đặt ra một cách bức thiết là phải có một hệ thống lý luận cách mạng soi đường và phải có lãnh tụ chính trị để lãnh đạo phong trào cách mạng giành thắng lợi

Những năm giữa thế kỷ XIX các trào lưu tư tưởng hình thành đa dạng, phong phú, nhưng rất phức tạp Phong trào cộng sản chịu ảnh hưởng rất lớn của các trào lưu tư tưởng phản khoa học như chủ nghĩa xã hội không tưởng của Xanh xi mông, Xác lơ puriê, Rô be Ôoen, chủ nghĩa xã hội tiểu tư sản của Luy Blăng, Pru đông, chủ nghĩa xã hội không tưởng của

Weiterning Tất cả những trào lưu tư tưởng trên mặc dù có những đóng góp nhất định trong việc phát triển tư tưởng xã hội chủ nghĩa, song nó vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của phong trào vô sản và không thể hiện được những lợi ích cơ bản của giai cấp công nhân C.Mác và Ph.Ăng ghen đã nhận thức sâu sắc những tư tưởng phản khoa học đó và yêu cầu đặt

ra của phong trào vô sản lúc bấy giờ và cần phải làm cho giai cấp vô sản trở thành một lực lượng độc lập trong khi tham gia phong trào dân chủ tư sản để tiến gần tới việc thực hiện những mục đích cộng sản chủ nghĩa Hai ông cũng thấy rõ được sự cần thiết phải có một đảng vô sản triệt để cách mạng, thật sự độc lập, có cơ sở lý luận đúng đắn để lãnh đạo phong trào, chỉ có một đảng như vậy, giai cấp vô sản mới thực hiện được sứ mệnh lịch sử của mình

Một trong những tổ chức được C.Mác và Ph.Ăng ghen quan tâm nhiều hơn là “Liên đoàn những người chính nghĩa” thành lập năm1836 do Jiô Dép Môn lãnh đạo đây là một tổ chức mang tính quốc tế bao gồm những phần tử tiên tiến của giai cấp công nhân ở nhiều quốc gia bị các nước tư sản trục xuất ra nước ngoài lưu vong ở Pháp “ Liên đoàn những người chính nghĩa” chịu nhiều ảnh hưởng của tư tưởng chủ nghĩa xã hội không tưởng Weiterning, tổ chức này mời C.Mác và Ph.Ăng ghen tham gia nhưng hai ông đều từ chối, mặc dù không gia nhập Liên đoàn nhưng hai ông vẫn thường xuyên theo dõi hoạt động của Liên đoàn, đồng thời tìm cách đưa những lý luận của mình vào tổ chức này Cuối năm 1846 các nhà lãnh đạo “Liên đoàn những người chính nghĩa” đã thừa nhận những quan điểm của C.Mác và Ph.Ăng ghen đưa ra và đầu năm

1847 đã cử Giô-Dép-Môn đến gặp C.Mác và Ph.Ăng ghen đề nghị hai ông gia nhập Liên đoàn, và tham gia dự thảo cương lĩnh, hai ông đã đồng ý Tháng 6 năm 1847 Đại hội “Liên đoàn những người chính nghĩa” đã họp tại Luân đôn, Đại hội đổi tên

“Liên đoàn những người chính nghĩa” thành “Liên đoàn những người cộng sản”, thay khẩu hiệu có tính chất siêu giai cấp

“Tất cả mọi người đều là anh em” bằng khẩu hiệu có tính chất chiến đấu và cách mạng “Vô sản tất cả các nước đoàn kết lại”

và thông qua điều lệ mới do Ph.Ăng ghen soạn thảo Do yêu cầu củng cố Liên đoàn bằng việc thông qua cương lĩnh mới Đại hội lần thứ hai của “Liên đoàn những người cộng sản” đã được tiến hành từ ngày 9 tháng 11 đến ngày 8 tháng 12 năm

1847 Đại hội này đã thông qua “Những nguyên lý của chủ nghĩa cộng sản” được C.Mác và Ph.Ăng ghen trình bày trong cương lĩnh Song đây mới chỉ là cương lĩnh sơ thảo do vậy cần phải tu chỉnh lại và Đại hội đã uỷ nhiệm cho C.Mác và Ph.Ăng ghen hoàn chỉnh cương lĩnh của liên đoàn và đổi tên thành “ Tuyên ngôn của Đảng cộng sản” Sau một thời gian ngắn tập trung sức lực, trí lực để soạn thảo, cuối tháng 1 năm 1848 công việc đã hoàn thành, tháng 2 năm 1848 “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản” chính thức ra đời lần đầu tiên tại Luân đôn, tháng 3 năm 1848 được gửi sang Pháp và Đức, tiếp sau đó Tuyên ngôn được xuất bản bằng nhiều thứ tiếng ở nhiều nước khác nhau trên thế giới Việc công bố Tuyên ngôn của Đảng cộng sản là để thông báo với toàn thế giới về sự ra đời của một học thuyết cách mạng khoa học, đánh dấu lần đầu tiên trong lịch sử loài người thực hiện được cuộc cách mạng tư tưởng với đỉnh cao của trí tuệ, khám phá và hệ thống hoá

những quy luật vận động của giới tự nhiên xã hội và tư duy của con người Toàn bộ thành tựu trí tuệ của loài người được tổng kết và khái quát Tuyên ngôn của Đảng cộng sản ra đời

đã đập tan câu chuyện hoang đường về bóng ma chủ nghĩa cộng sản Ngay từ khi ra đời, Tuyên ngôn đã có một ảnh hưởng to lớn đến phong trào cộng sản và công nhân quốc tế lúc đó cũng như hiện nay, đáp ứng được những đòi hỏi về mặt

lý luận và những đòi hỏi về mặt thực tiễn của phong trào vô sản

Nội dung cơ bản của Tuyên ngôn được hai ông trình

bày với bố cục chặt chẽ và lô gíc, bao gồm lời tựa và bốn chương:

- Chương 1: Tư sản và vô sản

- Chương 2: Những người vô sản và những người cộng sản

- Chương 3: Văn học xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa

- Chương 4: Thái độ của những người cộng sản đối với các đảng đối lập

Tư tưởng chủ yếu của tác phẩm: C.Mác và Ph.Ăng

ghen luận giải sứ mệnh lịch sử thế giới của giai cấp vô sản, khẳng định giai cấp vô sản chỉ có thể giải phóng mình khi đồng thời phải giải phóng toàn xã hội, đồng thời chỉ rõ giai cấp vô sản không thể hoàn thành sứ mệnh lịch sử nếu không thành lập được chính đảng của giai cấp Đảng Cộng sản ra đời xuất phát từ vấn đề giai cấp và đấu tranh giai cấp; từ yêu cầu thực hiện sứ mệnh lịch sử thế giới của giai cấp vô sản Đảng

là người đưa yếu tố tự giác vào phong trào công nhân, là

người lãnh đạo và tổ chức phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân đến thắng lợi Trong lời tựa xuất bản năm 1883 ăng nghen đã khái quát: "Trong mỗi thời đại lịch sử, sản xuất kinh tế và cơ cấu xã hội-cơ cấu này tất yếu phải do sản xuất kinh tế mà ra, cả hai cái đó cấu thành cơ sở của lịch sử chính trị và lịch sử tư tưởng của thời đại ấy; do đó (từ khi chế độ công hữu ruộng đất nguyên thuỷ tan rã) toàn bộ lịch sử là lịch

sử các cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh giữa những giai cấp thống trị, qua các giai đoạn của sự phát triển xã hội của họ; nhưng cuộc đấu tranh ấy hiện nay đã đến một giai đoạn mà giai cấp bị bóc lột và bị áp bức (tức là giai cấp vô sản) không còn có thể tự giải phóng khỏi tay giai cấp bóc lột và áp bức mình (tức là giai cấp tư sản) được nữa, nếu không đồng thời

và vĩnh viễn giải phóng toàn thể xã hội khỏi bóc lột, ách áp bức và khỏi những cuộc đấu tranh giai cấp"1

Tư tưởng cơ bản này đã được thể hiện trong toàn bộ nội dung của tác phẩm Song trong bài thu hoạch này tôi xin

phân tích làm rõ vấn đề: Mối quan hệ giữa những người

cộng sản và những người vô sản Nội dung này đã được

C.Mác và Ph.Ăng ghen trình bày trong chương 2 của Tuyên ngôn Nhưng ở trong chương 1, khi phân tích xã hội tư bản và quá trình hình thành, phát triển của giai cấp tư sản, C.Mác và Ph.Ăng ghen đã chỉ rõ sự ra đời, phát triển của giai cấp vô sản luôn gắn liền với sự ra đời, phát triển của chủ nghĩa tư bản cùng với sự phát triển của nền đại công nghiệp đó, sự phát triển của nền đại công nghiệp đã làm cho giai cấp công nhân hiện đại có sự gia tăng nhanh chóng về số lượng, tỉ trọng công

1 C.Mác, Ph.Ăng ghen, Tuyển tập, Nxb Sự thật, Hà nội 1980 tập 1 tr 509-510

nhân công nghiệp tăng lên đáng kể và trở thành hạt nhân của giai cấp công nhân là lực lượng có trình độ kỹ thuật công nghệ

kỹ thuật cao Như vậy chủ nghĩa tư bản phát triển là do lực lượng sản xuất phát triển làm cho mâu thuẫn giữa quan hệ sản xuất dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản về tư liệu sản xuất với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất trở lên gay gắt, biểu hiện về mặt xã hội là mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản phát triển gay gắt và như vậy tất yếu dẫn đến đấu tranh giai cấp, đấu tranh giai cấp bao giờ cũng kết thúc bằng một cuộc cách mạng xã hội

Từ luận giải vấn đề giai cấp và đấu tranh giai cấp, C.Mác

và Ph.Ăng ghen đã nhận thấy trong tất cả các giai cấp hiện đang đối lập với giai cấp tư sản thì chỉ có giai cấp vô sản là giai cấp thực sự cách mạng các giai cấp khác đều suy tàn và tiêu vong cùng với sự phát triển của nền đại công nghiệp, giai cấp vô sản trái lại là sản phẩm của bản thân nền đại công nghiệp và chỉ rõ giai cấp vô sản mới có sứ mệnh lịch sử là người đào huyệt chôn chủ nghĩa tư bản và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội Theo tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăng ghen để giai cấp công nhân thực hiện được sứ mệnh đó điều kiện kiên quyết giai cấp công nhân phải tổ chức ra chính đảng độc lập của mình để tập hợp lực lượng lãnh đạo, dẫn dắt phong trào công nhân, đưa phong trào công nhân từ đấu tranh tự phát lên đấu tranh tự giác, đưa giai cấp công nhân từ giai cấp tự mình thành giai cấp vì mình ăng nghen đã chỉ ra: chính do bản thân các sự biến và do những thành bại nhiều hơn là do những thành công mà công nhân không cảm thấy rằng tất cả các môn thuốc vạn ứng của họ đều vô dụng họ

không thể đi tới chỗ nhận thấy tường tận những điều kiện thực sự của công cuộc giải phóng của giai cấp công nhân, điều kiện thực sự đó là sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Khi xem xét mối quan hệ giữa Đảng cộng sản và giai cấp vô sản, tính tiền phong của Đảng C.Mác và Ph.Ăng ghen chỉ ra rằng

vô sản phải đi tới cộng sản đó là biện chứng của sự phát triển

Sự ra đời của Đảng cộng sản là kết quả của một quá trình phát triển tất yếu của giai cấp vô sản Như vậy Đảng cộng sản

ra đời vừa là đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn phong trào đấu tranh của giai cấp vô sản vừa là tiêu chí đánh dấu trình độ phát triển của giai cấp vô sản đã đạt đến trình độ tự giác Đảng chưa ra đời tức là phong trào vô sản còn dừng ở trình độ

tự phát Chỉ khi nào Đảng ra đời tức là phong trào vô sản đã phát triển đến trình độ tự giác Khi giai cấp công nhân phát triển đến tự giác thì xuất hiện lãnh tụ chính trị Đảng cộng sản

ra đời là nhân tố cơ bản đảm bảo cho giai cấp công nhân, phong trào công nhân phát triển cao Đảng cộng sản là của giai cấp vô sản, không tách rời giai cấp, Đảng phải thể hiện tính vô sản rõ rệt Đảng mang bản chất của giai cấp công nhân, giai cấp tiên tiến nhất, có ý thức tổ chức kỷ luật nhất, triệt để cách mạng nhất, bản chất của Đảng cũng chính là bản chất của giai cấp công nhân “Những người cộng sản không phải là một đảng riêng biệt, đối lập với các đảng công nhân khác”2 Đảng luôn đứng vững trên lập trường giai cấp công nhân để xem xét giải quết mọi vấn đề: Cương lĩnh, đường lối chiến lược sách lược của Đảng phải luôn xuất phát

từ lợi ích của giai cấp công nhân và nhân nhân lao động, họ tuyệt nhiên không có lợi ích nào tách khỏi lợi ích của giai cấp

2 C.Mác, Ph.Ăng ghen, toàn tập, Nxb Chính trị QG, Hà Nội 1995, tập 4, tr 614

vô sản Đảng và giai cấp công nhân đếu lấy chủ nghĩa Mác, chủ nghĩa xã hội khoa học làm hệ tư tưởng của mình Mục đích của Đảng cộng sản là xoá bỏ chế độ tư hữu: “Những người cộng sản có thể tóm tắt lý luận của mình thành một luận điểm duy nhất này là: xoá bỏ chế độ tư hữu”3, xoá bỏ tư hữu là xoá bỏ nguồn gốc nảy sinh tình trạng người bóc lột người, tình trạng mất công bằng trong xã hội, xoá bỏ xã hội

có giai cấp, xây dựng xã hội mới, xã hội xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa, một xã hội ưu việt nhất, không còn sự phân chia giai cấp, không còn nhà nước, trong đó sự phát triển tự do của mọi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mọi người “Thay cho xã hội tư sản cũ với những giai cấp và đối kháng giai cấp của nó, sẽ xuất hiện một liên hiệp, trong đó sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mọi người”4 Đây cũng chính

là mục đích của giai cấp vô sản Để tiến tới thực hiện mục đích cơ bản, lâu dài đó, C.Mác và Ph.Ăng ghen đã chỉ ra mục đích trước mắt của cả những người cộng sản và những người

vô sản đó là: Phải tổ chức những người vô sản thành giai cấp độc lập, đấu tranh lật đổ sự thống trị của giai cấp tư sản giành lấy chính quyền về tay mình: “Mục đích trước mắt của những người cộng sản cũng là mục đích trước mắt của tất cả các đảng vô sản khác Tổ chức những người vô sản thành giai cấp, lật đổ sự thống trị của giai cấp tư sản, giai cấp vô sản giành lấy chính quyền”5 Trong phong trào đấu tranh cách mạng, họ đều có chung kẻ thù, đó là giai cấp tư sản, kẻ đã áp bức, bóc lột làm cho giai cấp công nhân bị bần cùng hoá và gây nên

3 Sđd, tr 616

4 Sđd, tr 626

5 Sđd, tr 615

mọi áp bức bất công trong xã hội Lợi ích của Đảng cộng sản luôn gắn liền và thống nhất với lợi ích của toàn thể giai cấp vô sản “Họ tuyệt nhiên không có một lợi ích nào tách khỏi toàn thể giai cấp vô sản”6

Từ mối quan hệ biện chứng đó cho thấy rằng Đảng cộng sản phải không ngừng tăng cường bản chất giai cấp công nhân, không ngừng chăm lo phát triển giai cấp công nhân cả

về số lượng và chất lượng nhất là công nhân ở khu vực kinh tế quốc doanh Nhưng giai cấp công nhân cũng phải luôn chăm

lo xây dựng Đảng về mọi mặt cả về chính trị tư tưởng và tổ chức Phải đoàn kết xung quanh Đảng trong việc lãnh đạo và

tổ chức thực hiện nhiệm vụ Giai cấp công nhân luôn là lực lượng dồi dào bổ sung cho Đảng để đảm bảo cho Đảng luôn phát triển cả về số lượng và chất lượng đủ sức lãnh đạo đất nước trong mọi lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá xã hội, quốc phòng và an ninh

Bên cạnh những điểm giống nhau C.Mác và Ph.Ăng ghen

còn chỉ ra điểm khác biệt giữa Đảng cộng sản và giai

cấp vô sản là ở sự ra đời và vị trí vai trò của họ, giai cấp vô

sản ra đời trước, nó gắn liền với nền sản xuất đại công nghiệp,

và là sản phẩm của nền đại công nghiệp Đảng cộng sản ra đời sau, gắn liền với phong trào công nhân và là sản phẩm tất yếu của cuộc đấu tranh chính trị của giai cấp vô sản chống lại giai cấp tư sản, Đảng chỉ ra đời khi phong trào của giai cấp vô sản đã phát triển đến một trình độ nhất định Cho nên Đảng khác giai cấp ở chỗ Đảng không phải là toàn bộ giai cấp và không đồng nhất với giai cấp, Đảng chỉ là một bộ phận của

6 Sđd, tr 614