Môi trương đầu tư và hoạt động thu hút đầu tư nước ngoài

TÁC GI LU N ÁN... Theo khái ni m này, môi tr ng kinh doanh bao g m môi tr ng bên trong và môi tr ng bên ngoài.

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u khoa h c đ c l p

c a tôi Các s li u, t li u đ c nêu và trích d n trong lu n án đ u có ngu n g c rõ ràng và trung th c N u sai, tôi xin ch u m i trách nhi m.

TÁC GI LU N ÁN

M C L C

L I CAM OAN i

DANH M C B NG, BI U, H P, S .iii

DANH M C T VI T T T vi

L I M U viii

CH NG 1 MÔI TR NG U T V I HO T NG THU HÚT U T TR C TI P N C NGOÀI 1

1.1.KHÁINI M, C I MVÀPHÂNLO IMÔITR NG UT 1

1.2.CÁCY UT C AMÔITR NG UT 18

1.3.CH S V MÔITR NG UT 23

1.4.M TS LÝTHUY TV NHH NGC AMÔITR NG UT N FDI 28

1.5.TÁC NGC AMÔITR NG UT NTHUHÚTV N UT 33

1.6.NHÂNT NHH NG NQUÁTRÌNHC ITHI NMÔITR NG U T 38

1.7.V ND NGPH NGPHÁPPARETOVÀONGHIÊNC ULU NÁN 41

CH NG 2 MÔI TR NG U T V I HO T NG THU HÚT U T TR C TI P N C NGOÀI VÀO VI T NAM 44

2.1.QUÁTRÌNHHOÀNTHI NMÔITR NG UT T IVI TNAMT KHI TH CHI NCHÍNHSÁCH IM I,M C A 44

2.2 ÁNHGIÁQUÁTRÌNHC ITHI NMÔITR NG UT T IVI TNAM 88

2.3.TÁC NGC AQUÁTRÌNHC ITHI NMÔITR NG UT NTHU HÚTV N UT N CNGOÀIVÀOVI TNAM 94

2.4.M TS T NT IC AMÔITR NG UT VI TNAM 123

CH NG 3 M T S GI I PHÁP NH M TI P T C C I THI N MÔI TR NG U T THU HÚT CÓ HI U QU NGU N V N FDI VÀO VI T NAM 141

3.1.QUAN I MC ITHI NMÔITR NG UT 141

3.2 NHH NGTHUHÚTHI UQU NGU NV NFDIC AVI TNAM 146

3.3.M TS GI IPHÁPNH MTI PT CC ITHI NMÔITR NG UT THUHÚTCÓHI UQU NGU NV NFDIVÀOVI TNAM 148

K T LU N 178

TÀI LI U THAM KH O 181

PH L C 187

DANH M C B NG, BI U, H P, S

1 Các b ng

B ng 1.1 M u đi u tra các doanh nghi p FDI xiv

B ng 1.1 Hành vi, chính sách chính ph và quy t đ nh đ u t 13

B ng 1.2 Môi tr ng đ u t n c ngoài 17

B ng 1.3 Ch s x p h ng r i ro qu c gia 26

B ng 1.4 Các nhóm ch s x p h ng kinh doanh 28

B ng 2.1 T ng h p các v n b n pháp lu t liên quan đ n TNN 59

B ng 2.2 T c đ t ng tr ng GDP Vi t nam giai đo n 1990- 2009 67

B ng 2.3 Giao thông đ ng b 70

B ng 2.4 Hi n tr ng c u Vi t Nam 70

B ng 2.5 Chi phí v n t i đ ng bi n t các thành ph Châu Á 75

B ng 2.6 T l dân s s d ng Internet (%) 80

B ng 2.7 So sánh c c đi n tho i qu c t ( n v tính: USD/phút) 81

B ng 2.8 Lao đ ng làm vi c t i th i đi m 1/7 hàng n m theo ngành kinh t 83

B ng 2.9 Chi phí lao đ ng c a Vi t Nam 84

B ng 2.10 Chi phí lao đ ng c a m t s n c châu Á 85

B ng 2.11 Ch s phát tri n con ng i c a Vi t Nam .86

B ng 2.12 N ng l c c nh tranh c a Vi t Nam 89

B ng 2.13 X p h ng r i ro c a Vi t Nam và m t s n c trong khu v c 90

B ng 2.14 Ch s nh n th c tham nh ng 91

B ng 2.15 X p h ng kinh doanh c a Vi t Nam 92

B ng 2.16 S c i cách kinh doanh 94

B ng 2.17 u t tr c ti p n c ngoài giai đo n 1988-2009 95

B ng 2.18 u t tr c ti p n c ngoài t i Vi t Nam phân theo vùng 107

B ng 2.19 u t tr c ti p n c ngoài Vi t Nam phân theo hình th c đ u t 112

B ng 2.20 V n FDI th c hi n phân theo đ a ph ng n m 2006 118

B ng 2.21 X p h ng kinh doanh c a m t s n c trong khu v c n m 2009 .132

B ng 2.22 N ng l c c nh tranh c a m t s n c khu v c 136

B ng 3.1 H s ICOR c a Vi t Nam th i k 2000-2009 146

B ng 3.2 D tính nhu c u v n FDI thu hút và th c hi n giai đo n 2010-2020 147

B ng 3.3 u t tr c ti p n c ngoài t i Vi t Nam phân theo ngành 209

B ng 3.4 Kh i l ng hành khách v n chuy n 210

B ng 3.5 Kh i l ng hàng hoá đ c v n chuy n 210

2 Các bi u Bi u 2.1 ánh giá các y u t c a môi tr ng đ u t 45

Bi u 2.2 ánh giá các y u t c a môi tr ng pháp lu t 60

Bi u 2.3 T ng tr ng đi n tho i .79

Bi u 2.4 M c đ tr ng i c a c s h t ng 82

Bi u 2.5 ánh giá m c đ c i thi n môi tr ng đ u t c a Vi t Nam 88

Bi u 2.6 T ng tr ng kinh t và FDI 96

Bi u 2.7 u t tr c ti p n c ngoài t i Vi t Nam phân theo ngành 105

Bi u 2.8 u t tr c ti p n c ngoài t i Vi t Nam phân theo vùng 106

Bi u 2.9 Môi tr ng đ u t và FDI đ ng ký t i m t s đ a ph ng 110

Bi u 2.10 Vai trò c a chính quy n đ a ph ng 111

Bi u 2.11 C c u FDI theo ngành 117

Bi u 2.12 C c u FDI th c hi n theo hình th c đ u t 122

Bi u 2.13 Y u t gây tr ng i đ n ho t đ ng đ u t c a DN FDI 123

Bi u 2.14 ánh giá c s h t ng c a Vi t Nam 139

Bi u 3.1 Y u t c a môi tr ng đ u t làm nh h ng l n đ n chi phí 207

Bi u 3.2 Y u t c a môi tr ng đ u t làm nh h ng đ n r i ro 207

Bi u 3.3 Y u t c a môi tr ng đ u t làm nh h ng đ n rào c n c nh tranh 208

3 Các s đ

S đ 1.1 Môi tr ng đ u t qu c t 2

S đ 1.2 M i quan h gi a chính ph , môi tr ng đ u t và nhà đ u t 9

S đ 1.3 Môi tr ng đ u t n c ngoài 15

S đ 1.4 Quy trình đ u t tr c ti p n c ngoài 33

S đ 1.5 Quy trình đánh giá môi tr ng đ u t b ng ph ng pháp Pareto 42

S đ 1.6 Quy trình đánh giá môi tr ng đ u t b ng ph ng pháp Pareto, v n d ng cho các ph n c a lu n án 43

DANH M C T VI T T T

AFTA Khu v c M u d ch T do ASEAN (ASEAN Free Trade Area)

APEC Di n đàn h p tác kinh t châu Á - Thái Bình D ng (Asia - Pacific

Economic Cooperation)

ASEAN Hi p h i các qu c gia ông Nam Á (Association of Southeast Asian

Nations)

BKH& T B K ho ch và u t

BOT Xây d ng v n hành chuy n giao (Build-Operate-Transfer)

BT Xây d ng chuy n giao (Build-Transfer)

BTA Hi p đ nh Th ng m i Vi t-M (U.S.-Vietnam Bilateral Trade

Agreement)

BTO Xây d ng chuy n giao v n hành (Build-Transfer-Operate)

CPI Ch s nh n th c v tham nh ng (Corruption Perceptions Index)

CCHC C i cách n n hành chính

DN Doanh nghi p

DNNN Doanh nghi p Nhà n c

TNN u t n c ngoài

EU Liên minh châu Âu (European Union)

EVN T p đoàn đi n l c Vi t Nam (Vietnam Electricity)

FIAS B ph n d ch v t v n đ u t n c ngoài, t ch c d ch v liên k t gi a

t p đoàn tài chính qu c t và Ngân hàng th gi i (Foreign Investment Advisory Service)

FDI u t tr c ti p n c ngoài (Foreign Direct Investment)

GATT Hi p đ nh chung v thu quan và th ng m i (General Agreement on

Tariffs and Trade)

ICRG Ch s x p h ng r i ro qu c gia (International Country Risk Guide)

IMF Qu ti n t Qu c t (International Monetary Fund)

JETRO T ch c Xúc ti n Ngo i th ng Nh t B n (Japan External Trade

Organization)

M&A Hình th c mua l i và sáp nh p (Merger and Acquisitions)

OECD T ch c h p tác và phát tri n (Organization for Economic Cooperation

R&D Nghiên c u và Tri n khai (Research and Development)

TI T ch c Minh b ch qu c t (Transparency International)

TNCs Các công ty xuyên qu c gia (Trans-National Companies)

VCCI Phòng Th ng m i và Công nghi p Vi t Nam (Vietnam Chamber of

Commerce and Industry)

VHTT V n hóa Thông tin

UNCTAD H i ngh c a Liên Hi p Qu c v Th ng m i và Phát tri n (United

Nations Conference on Trade and Development)

WB Ngân hàng Th gi i (World Bank)

WEF Di n đàn Kinh t Th gi i (World Economic Forum)

WIR Báo cáo u t Th gi i (World Investment Report)

WTO T ch c th ng m i Th gi i (World Trade Organization)

XNK Xu t nh p kh u

XT T Xúc ti n đ u t

L I M U

1 Tính c p thi t c a đ tài lu n án

Sau h n 20 n m k t khi ban hành Lu t u t n c ngoài đ u tiên, ngu n

v n đ u t tr c ti p n c ngoài đã góp ph n th c hi n m c tiêu t ng tr ng và phát tri n kinh t xã h i c a Vi t Nam Theo s li u c a C c u t n c ngoài, B K

ho ch và u t , tính đ n ngày 15/12/2009, Vi t Nam có 10960 d án còn hi u l c

v i t ng v n đ u t đ ng ký là 177,113 t USD, v n đi u l là 57,159 t USD FDI

là ngu n v n b sung quan tr ng cho n n kinh t ; thúc đ y t ng tr ng kinh t đ t

n c; tác đ ng đ n quá trình chuy n d ch c c u kinh t theo h ng công nghi p hóa, hi n đ i hóa; FDI t o vi c làm, nâng cao trình đ tay ngh và thu nh p cho

ng i lao đ ng; FDI góp ph n t ng c ng kh n ng khoa h c công ngh c a n c

r i ro cao h n do n n kinh t th gi i v n còn d u hi u b t n, dòng v n FDI toàn

th gi i có xu h ng gi m đi so v i giai đo n tr c kh ng ho ng Trong khi đó,

cu c c nh tranh thu hút đ u t tr c ti p n c ngoài gi a các qu c gia ngày càng gay

g t Trong cu c c nh tranh này, môi tr ng đ u t c a qu c gia là đi u ki n tiên quy t đ i v i quá trình thu hút và gi i ngân v n FDI M t qu c gia ch có th thu hút đ c ngu n v n FDI khi qu c gia đó có môi tr ng đ u t h p d n

T i Vi t Nam, k t khi b t đ u th c hi n c i cách và m c a n n kinh t ,

vi c hoàn thi n môi tr ng đ u t là v n đ c p thi t c n xem xét đ thu hút t t m i ngu n v n đ u t cho vi c th c hi n m c tiêu t ng tr ng và phát tri n kinh t Chính ph Vi t Nam đã n l c c i thi n môi tr ng đ u t ngày càng thông thoáng

h n, minh b ch h n và c nh tranh h n Vi c Vi t Nam tr thành thành viên c a

WTO, r i ro v xu t kh u hàng hóa và r i ro c nh tranh qu c t đ c gi m thi u,

t o tâm lý an toàn cho các nhà đ u t , nh h ng tích c c t i thu hút v n FDI

thu hút đ c ngu n v n FDI có ch t l ng khi Vi t nam đã là thành viên

c a WTO, trong b i c nh c nh tranh thu hút FDI ngày càng kh c li t và sau kh ng

ho ng đòi h i Vi t Nam ph i tích c c c i thi n môi tr ng đ u t , t o môi tr ng

đ u t thu n l i cho ho t đ ng FDI Tuy nhiên, Vi t Nam hi n v n còn m t s rào

c n nh h ng tiêu c c đ i v i vi c thu hút và s d ng ngu n v n FDI nh y u kém

v c s h t ng kinh t , khan hi m lao đ ng có trình đ , th t c hành chính còn nhi u ph c t p Do đó, c n có nghiên c u đ h th ng l i quá trình c i thi n môi

tr ng đ u t , nh ng nh h ng c a môi tr ng đ u t đ n FDI, và đ a ra gi i pháp

đ ti p t c hoàn thi n môi tr ng đ u t đ thu hút và s d ng hi u qu ngu n v n FDI nh m m c tiêu t ng tr ng và phát tri n b n v ng góp ph n th c hi n m c tiêu trên, tác gi ch n đ tài: “Môi tr ng đ u t v i ho t đ ng thu hút v n đ u t

2 T ng quan tình hình nghiên c u

T i Vi t Nam và trên th gi i, có nhi u công trình nghiên c u v đ u t tr c

ti p n c ngoài và môi tr ng đ u t Các công trình chú tr ng vào tình hình thu hút ngu n v n FDI t i m t qu c gia, vùng, khu v c, tình hình th c hi n ngu n v n FDI, vai trò c a ngu n v n FDI đ n n c ch đ u t và n c nh n đ u t , nh

h ng c a m t s khía c nh c a môi tr ng đ u t đ n thu hút FDI, và xúc ti n TNN M t s công trình liên quan t i đ tài lu n án mà tác gi đ c bi t, g m:

• Tài li u “T ng k t 17 n m thi hành Lu t đ u t n c ngoài t i Vi t nam” c a Ban Biên t p Lu t đ u t chung đ c p t i tình hình thu hút và s d ng v n FDI

k t khi ban hành Lu t đ u t n c ngoài đ u tiên vào cu i n m 1987 cho đ n

h t n m 2004, đ ng th i đ a ra nh ng k t qu đ t đ c và t n t i c a tình hình thu hút và s d ng ngu n v n TNN đ làm tài li u tham kh o cho vi c ban hành Lu t đ u t chung Tài li u không chú tr ng t i các y u t c a môi tr ng

đ u t , và nh h ng c a môi tr ng đ u t đ n FDI

• FIAS (B ph n d ch v t v n đ u t n c ngoài, t ch c d ch v liên k t gi a

t p đoàn tài chính qu c t và Ngân hàng th gi i), Tài li u th o lu n chính sách

v Vi c áp d ng các u đãi đ u t đ thu hút đ u t tr c ti p n c ngoài, 2004 Tài li u này đ c p đ n các u đãi đ u t và tác d ng c a u đãi đ u t đ n thu hút đâu t tr c ti p n c ngoài Tài li u không đ c p đ n các y u t khác c a môi tr ng đ u t có nh h ng đ n c thu hút và th c hi n v n FDI

• Lu n án ti n s kinh t "M t s bi n pháp thúc đ y vi c tri n khai th c hi n các

d án đ u t tr c ti p n c ngoài t i Vi t Nam" c a tác gi Bùi Huy Nh ng

b o v n m 2006 t i Tr ng i h c Kinh t qu c dân Hà N i Ngoài lý thuy t

và th c tr ng v thu hút FDI, lu n án đã t p trung trình bày v tình hình tri n khai th c hi n các d án FDI và đ a ra gi i pháp nh m thúc đ y tri n khai th c

hi n các d án FDI Lý thuy t và th c tr ng v môi tr ng đ u t c ng nh nh

h ng c a môi tr ng đ u t t i thu hút FDI không thu c ph m vi lu n án nên tác gi không t p trung trình bày

• Nghiên c u “Impact of government policies and Investment agreements on FDI inflows” c a tác gi Rashmi Banga do U ban c a n nghiên c u các quan

h kinh t qu c t xu t b n n m 2003 đ c p t i đ u t tr c ti p n c ngoài c a

15 n c ông, Nam, và ông Nam Á và l ng hoá tác đ ng c a các y u t nh

h ng t i dòng ch y v n đ u t tr c ti p n c ngoài vào các n c t i n m 2001 Các y u t có nh h ng đ n thu hút FDI là m t khía c nh c a môi tr ng đ u

t (chính sách đ u t ) và môi tr ng đ u t qu c t Nghiên c u này không chú

tr ng t i các y u t khác c a môi tr ng đ u t c a n c nh n đ u t

• tài c p b “Tác đ ng c a minh b ch hoá ho t đ ng kinh t đ n đ u t tr c

ti p n c ngoài vào Vi t Nam” do Ti n s Ph m V n Hùng ch nhi m, b o v

n m 2008 đ c p đ n lý thuy t và th c tr ng v minh b ch hoá ho t đ ng kinh t

c ng nh tác đ ng c a minh b ch hoá ho t đ ng kinh t đ n thu hút v n FDI c a

Vi t Nam T đó, đ tài đ a ra gi i pháp t ng c ng minh b ch hoá ho t đ ng kinh t nh m thu hút có hi u qu ngu n v n FDI

• Cu n sách “Th c hi n đ u t tr c ti p n c ngoài sau khi Vi t Nam gia nh p WTO K t qu đi u tra 140 DN có v n TNN” do Ti n s inh V n Ân và Ti n

s Nguy n Th Tu Anh đ ng ch biên N i dung c a cu n sách b c đ u nh n

d ng các các y u t có nh h ng đ n tri n khai th c hi n và ho t đ ng c a d

án sau khi Vi t Nam gia nh p WTO Cu n sách t p trung vào nh n d ng hai nhóm y u t nh h ng đ n tri n khai th c hi n d án và ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a DN có v n TNN g m (1) nhóm y u t đ n t th c hi n cam

k t WTO và (2) m t s y u t n i t i c a n n kinh t Các y u t n i t i c a n n kinh t nh h ng đ n th c hi n d án đ u t đ c đánh giá thông qua k t qu

đi u tra 140 DN có v n TNN Các y u t n i t i c a n n kinh t đ c tách bi t thành y u t có nh h ng đ n giai đo n tri n khai th c hi n d án và y u t nh

h ng đ n giai đo n s n xu t kinh doanh đ c phân tích thông qua k t qu đi u tra nh m nh n d ng m t s y u t gây tr ng i đ n th c hi n d án FDI

• Báo cáo “ ánh giá hi u qu đi u ch nh chính sách đ u t tr c ti p n c ngoài

Vi t Nam” c a Ti n s Nguy n Th Tu Anh, vi t cho tài “Hi u qu đi u

ch nh chính sách FDI Vi t Nam” do i h c Kinh t , i h c qu c gia Hà

N i ch trì th c hi n Báo cáo đánh giá hi u qu đi u ch nh chính sách theo hai

t t i dòng ch y v n đ u t tr c ti p n c ngoài vào m t qu c gia, nh t là quá trình

c i thi n MT T Vi t nam, nh h ng c a MT T đ n dòng FDI vào Vi t Nam Do

v y, v i đ tài “Môi tr ng đ u t v i ho t đ ng thu hút đ u t tr c ti p n c

ngoài vào Vi t Nam”, tác gi mong mu n h th ng hóa lý lu n v môi tr ng đ u

t , v nh h ng c a môi tr ng đ u t đ n FDI, quá trình c i thi n môi tr ng đ u

t Vi t Nam, nh h ng c a s thay đ i các y u t c a môi tr ng đ u t đ n FDI

và rút ra t n t i gây tr ng i t i FDI nh m đ a ra gi i pháp nh m ti p t c c i thi n các y u t rào c n c a môi tr ng đ u t đ n quá trình thu hút và gi i ngân ngu n

v n này

3 M c đích và nhi m v nghiên c u c a lu n án

M c đích nghiên c u c a lu n án là đánh giá quá trình c i thi n môi tr ng

đ u t , phân tích nh h ng c a môi tr ng đ u t t i quá trình thu hút và tri n khai

th c hi n các d án FDI t i Vi t Nam, t đó rút ra các t n t i c b n c a môi tr ng

• C n c vào vào m t s ch s và k t qu đi u tra đ đánh giá t ng quát quá trình

c i thi n môi tr ng đ u t c a Vi t Nam

• Trên c s s thay đ i c a các y u t môi tr ng đ u t và quá trình thu hút v n FDI, đ tài s phân tích nh h ng c a môi tr ng đ u t đ n vi c tình hình thu hút và th c hi n v n FDI giai đo n 1988-2009

4 i t ng và ph m vi nghiên c u c a lu n án

tài nghiên c u môi tr ng đ u t v i vi c thu hút v n đ u t tr c ti p

n c ngoài Môi tr ng đ u t có tác đ ng đ n FDI bao g m: môi tr ng đ u t

n c nh n đ u t (còn g i là môi tr ng đ u t n c ngoài), môi tr ng đ u t

n c đ u t và môi tr ng qu c t Trong ba môi tr ng đ u t thành ph n, ch có môi tr ng TNN là môi tr ng mà n c nh n đ u t có th ch đ ng ki m soát khi mu n thu hút v n FDI Lu n án ch t p trung nghiên c u môi tr ng đ u t c a

Vi t Nam Trong các y u t c a môi tr ng đ u t Vi t Nam, có nh ng y u t coi

nh n đ nh ho c h u nh không thay đ i nh đi u môi tr ng t nhiên, môi tr ng chính tr Do đó, lu n án ch t p trung vào trình bày các y u t c a môi tr ng đ u

t mà chính ph có nh h ng m nh, g m: Môi tr ng chính sách, pháp lu t; Th

t c hành chính; Môi tr ng kinh t ; C s h t ng và Ngu n nhân l c

V ph m vi th i gian, đ tài nghiên c u môi tr ng đ u t , nh h ng c a môi tr ng đ u t t i ngu n v n đ u t tr c ti p n c ngoài t khi Vi t nam th c

hi n chính sách đ i m i đ n n m 2009 Cu i cùng, đ tài đ a ra các gi i pháp c i thi n môi tr ng đ u t cho th i gian t i

5 Ph ng pháp nghiên c u

đ t đ c m c tiêu và th c hi n nhi m v nghiên c u, trong quá trình nghiên c u, đ tài s d ng t ng h p nhi u ph ng pháp nghiên c u: ph ng pháp

th ng kê, ph ng pháp kh o nghi m t ng k t th c ti n, ph ng pháp t ng h p, so sánh, đ i chi u, ph ng pháp l ch s c th , ph ng pháp đi u tra và ph ng pháp Pareto tài còn s d ng m t s b ng, bi u, s đ đ minh ho

V d li u, lu n án đã thu th p c d li u th c p và s c p V i d li u th

c p, lu n án s d ng s li u th ng kê Niên giám th ng kê các n m c a T ng c c

Th ng kê, s li u FDI c a C c u t n c ngoài, các s li u v các y u t c a môi

tr ng đ u t c a B K ho ch đ u t , B Thông tin và Truy n thông, B Giao thông v n t i và các b khác Ngoài ra, lu n án c ng trích d n ý ki n đánh giá c a

m t s chuyên gia, các s li u đánh giá ch s môi tr ng đ u t c a t ch c trong

n c và qu c t

B ng 1.1 M u đi u tra các doanh nghi p FDI

T nh/thành ph S phi u T tr ng Vùng Vùng kinh t tr ng đi m

à n ng 2 2% Duyên h i Mi n Trung Mi n Trung

Ngh An 1 1% Duyên h i Mi n Trung

Qu ng Nam 4 4% Duyên h i Mi n Trung Mi n Trung

Thanh Hóa 1 1% Duyên h i Mi n Trung

V i d li u s c p, lu n án c ng s d ng ph ng pháp đi u tra đ thu th p s

li u đánh giá th c tr ng môi tr ng đ u t Vi t Nam và nh h ng c a môi

tr ng đ u t đ n thu hút v n FDI Trong tháng 1, 2 n m 2010, phi u đi u tra đ c

g i t i 200 DN có v n FDI và nh n đ c 92 phi u tr l i, đ t 46% M u phi u đi u tra và k t qu đi u tra đ c trình bày ph l c 1, 2 M u phi u đi u tra c ng đ c

d ch ra ti ng Anh nh m t o đi u ki n thu n l i cho vi c đi u tra Trong s 92 phi u

đi u tra tr l i, s phi u đi u tra đ c DN FDI tr l i nhi u nh t 3 đ a ph ng (Hà

N i 47%, H Chí Minh 16%, H ng Yên 11%) S phi u đi u tra tr l i 19 t nh thành ph , t p trung c 3 vùng kinh t tr ng đi m và nhi u vùng trong c n c ông Nam B , ng b ng Sông H ng, Duyên h i Mi n Trung, Vùng núi phía B c,

Tây Nguyên Tuy s phi u tr l i ch là 92 phi u, ch a đ c nhi u và mang tính

ch t tham kh o, nh ng k t qu đi u tra cung c p thông tin tham kh o có ích v ý

ki n c a các DN FDI, ph n ánh nh ng rào c n nh h ng t i ho t đ ng đ u t c a

h , b tr cho nh ng đánh giá v môi tr ng đ u t thu đ c t các thông tin th

c p

6 Nh ng đóng góp m i c a lu n án

ng tr c nhu c u v n đ u t cho t ng tr ng và phát tri n kinh t còn

ch a đ c đáp ng, Vi t Nam c n th ng xuyên xem xét tác đ ng c a môi tr ng

đ u t đ n thu hút và gi i ngân FDI, phát hi n nh ng rào c n đ i v i quá trình thu hút v n FDI Rào c n c a môi tr ng đ u t không ch c đ nh m t s y u t nh t

đ nh vì môi tr ng đ u t bao g m t ng hòa c a nhi u y u t luôn v n đ ng, thay

đ i theo th i gian t o ra các tr ng thái khác nhau Nh ng y u t này có th là rào

c n đ i v i thu hút v n FDI ngày hôm qua có th đã đ c d b thì ngày hôm nay

l i xu t hi n thêm rào c n m i có th nh h ng m nh m h n đ n ho t đ ng thu hút FDI Vi c đ nh k đánh giá l i môi tr ng đ u t là m t nhi m v và còn là đòi

h i khách quan, giúp Vi t nam t ng c ng thu hút v n FDI m t cách hi u qu đ phát tri n kinh t b n v ng V i ý ngh a đó, lu n án mong mu n góp ph n nh vào

vi c tìm hi u y u t tr ng y u gây tr ng i cho thu hút v n FDI và đ xu t gi i pháp

c i thi n y u t tr ng y u này trong giai đo n hi n nay nh m thu hút có hi u qu ngu n v n FDI C th , lu n án đã có m t s đóng góp m i sau:

• Lu n án đã đ a ra b c tranh t ng th lý lu n v môi tr ng đ u t g m khái

ni m, đ c đi m, phân lo i, các y u t c a môi tr ng đ u t các ch s môi

• C n c vào khái ni m môi tr ng đ u t , lu n án đã m nh d n rút ra và phân tích 5 đ c đi m c a môi tr ng đ u t , bao g m: tính t ng h p, tính hai chi u, tính đ ng, tính m và tính h th ng c a môi tr ng đ u t

• Trong n i dung lý thuy t v môi tr ng đ u t , lu n án đã t ng h p, h th ng hóa và làm rõ các y u t c a môi tr ng đ u t , các tiêu chí phân lo i môi

tr ng đ u t và các ch s ph n ánh hi n tr ng môi tr ng đ u t

• Lu n án h th ng hóa các lý thuy t t o ra dòng ch y FDI, phân tích các y u t

c a môi tr ng đ u t n c nh n đ u t đ c p trong các lý thuy t có nh h ng

t i dòng ch y FDI ng th i, lu n án c ng phân tích c ch tác đ ng c a môi

tr ng đ u t đ n thu hút v n FDI qua 3 khía c nh: chi phí đ u t , r i ro đ u t

và rào c n c nh tranh

• Môi tr ng n c nh n đ u t thay đ i các do s tác đ ng c a nhân t ch quan

và khách quan Theo tác gi , quá trình c i thi n môi tr ng đ u t ch u tác đ ng

c a: Nhu c u phát tri n kinh t xã h i c a b n thân các qu c gia, Xu h ng t do hóa, toàn c u hóa, Xu h ng phát tri n khoa h c và công ngh trên th gi i, Các công ty xuyên qu c gia, Chính sách và kh n ng c a nhà TNN Lu n án đã ch

rõ vì sao t ng nhân t có nh h ng đ n quá trình c i thi n môi tr ng đ u t

• thu th p s li u s c p làm c s cho vi c đánh giá quá trình c i thi n môi

tr ng đ u t , tác đ ng c a các y u t thu c môi tr ng đ u t đ n thu hút v n FDI, lu n án đã ti n hành đi u tra các DN FDI, k t qu thu đ c 92 phi u tr l i

• Trong lu n án, tác gi đã v n d ng ph ng pháp Pareto vào quá trình nghiên c u

lu n án nh m tìm ra y u t quan tr ng gây tr ng i đ n ho t đ ng FDI Lu n án

đã đ xu t quy trình đánh giá, c i thi n môi tr ng đ u t theo ph ng pháp Pareto (S đ 1.6 )

• Lu n án đã phân tích quá trình c i thi n môi tr ng đ u t c a Vi t Nam theo môi tr ng thành ph n nh môi tr ng t nhiên, môi tr ng chính tr , môi

tr ng chính sách, pháp lu t, th t c hành chính, môi tr ng kinh t , c s h

t ng, ngu n nhân l c Các môi tr ng đ u t thành ph n đ c tác gi c g ng

thu th p s li u phân tích theo ti n trình th i gian Bên c nh đó, lu n án s d ng

k t qu đi u tra đ đánh giá t ng môi tr ng đ u t thành ph n

• C n c vào k t qu đi u tra và các ch s đ c các t ch c công b theo th i gian đ đánh giá quá trình c i thi n môi tr ng ây là các ch s đ c các t

ch c công b g n đây nh t

• Lu n án đã phân tích nh h ng c a s thay đ i các môi tr ng đ n FDI t n m 1988-2009 theo t ng giai đo n đ n v n FDI thu hút và th c hi n theo t ng giai

đo n ng th i, lu n án c ng cho th y nh h ng b i các y u t thu c môi

tr ng đ u t đ n c c u FDI thu hút và th c hi n theo ngành, vùng, hình th c

đ u t

• Lu n án đã s d ng ch s v môi tr ng đ u t c a n m 2009 k t h p v i bi u

di n b ng bi u đ Pareto nh ng y u t gây tr ng i l n nh t cho ho t đ ng TNN theo đánh giá c a các DN đi u tra đ ch ra m t s t n t i tr ng y u c a môi tr ng đ u t có nh h ng nhi u nh t đ n FDI Nh ng tr ng i l n nh t

nh h ng đ n thu hút FDI thu c v các y u t : môi tr ng kinh t v mô, quy

ho ch phát tri n kinh t , xã h i c a vùng, ngành, h th ng lu t pháp liên quan

đ n đ u t và kinh doanh, th t c hành chính, tham nh ng, c s h t ng và ngu n nhân l c

• quá trình c i thi n môi tr ng đ u t đ t hi u qu cao, tác gi đã đ xu t

nh ng quan đi m c n quán tri t trong quá trình c i thi n môi tr ng đ u t , bao

g m: c i thi n môi tr ng đ u t ph i đi tr c m t b c; c i thi n môi tr ng

đ u t h th ng, đ ng b , h p lý; k t h p c i thi n t ng b c v i nh ng b c

đ t phá; đ m b o nguyên t c t p trung, dân ch trong quá trình c i thi n môi

tr ng đ u t ; c i thi n môi tr ng đ u t th ng xuyên và đ nh k ; c i thi n môi tr ng đ u t c n quan tâm t i l i ích c a nhi u bên: nhà đ u t , xã h i; c i thi n môi tr ng đ u t ph i phù h p v i đi u ki n đ a ph ng và b i c nh môi

tr ng đ u t qu c t ; xã h i hóa quá trình c i thi n môi tr ng đ u t ; g n k t

ch t ch quá trình c i thi n môi tr ng đ u t v i ho t đ ng xúc ti n đ u t

• Lu n án đã u tiên các y u t tr ng i tr ng y u c a môi tr ng đ u t đ đ

xu t các gi i pháp có tính h th ng nh m gi i quy t các tr ng i này c a môi

tr ng đ u t trong th i gian t i nh m thu hút có hi u qu ngu n v n FDI

7 K t c u c a lu n án

Ngoài ph n m đ u và k t lu n, đ tài đ c chia làm 3 ch ng nh sau:

Ch ng 1: Môi tr ng đ u t v i ho t đ ng thu hút v n đ u t tr c ti p n c ngoài

Ch ng 2: Môi tr ng đ u t v i ho t đ ng thu hút v n đ u t tr c ti p n c ngoài vào Vi t Nam

Ch ng 3: M t s gi i pháp nh m ti p t c c i thi n môi tr ng đ u t Vi t nam đ thu hút có hi u qu ngu n v n FDI vào Vi t Nam

CH NG 1 MÔI TR NG U T V I HO T NG THU HÚT U

T TR C TI P N C NGOÀI

1.1 KHÁI NI M, C I M VÀ PHÂN LO I MÔI TR NG U T

1.1.1 Khái ni m

Môi tr ng đ c hi u là m t không gian h u h n bao quanh nh ng s v t

hi n t ng, y u t hay m t quá trình ho t đ ng nào đó nh môi tr ng n c, môi

tr ng v n hoá, môi tr ng s ng, môi tr ng kinh doanh… Môi tr ng đ u t là

m t thu t ng đã đ c nghiên c u và s d ng trong l nh v c kinh t và qu n tr kinh doanh nhi u n c trên th gi i Cho đ n hi n nay, khái ni m môi tr ng đ u t

đ c nhi u tác gi đ c p đ n nh ng v n còn ch a th ng nh t Khái ni m môi

tr ng đ u t đ c nghiên c u và xem xét theo nhi u khía c nh khác nhau tu theo

m c đích, ph m vi, đ i t ng nghiên c u

• Khái ni m 1: “Môi tr ng đ u t qu c t là t ng hoà các y u t có nh h ng

đ n các ho t đ ng kinh doanh c a nhà đ u t trên ph m vi toàn c u.”[25]

Khái ni m này đ c p đ n các y u t c a môi tr ng đ u t qu c t nh

h ng đ n dòng ch y v n đ u t tr c ti p n c ngoài Trong đó, môi tr ng đ u t

qu c t bao g m các y u t c a n c nh n đ u t (nh tình hình chính tr , chính sách-pháp lu t, v trí đ a lý-đi u ki n t nhiên, trình đ phát tri n kinh t , các đ c

đi m v n hoá xã h i), các y u t n c đ u t (nh thay đ i chính sách kinh t v

mô, các ho t đ ng thúc đ y đ u t ra n c ngoài c a chính ph , ti m l c kinh t , khoa h c công ngh ) và các y u t thu c môi tr ng qu c t (nh xu h ng đ i tho i chính tr khu v c và th gi i, liên k t khu v c, t ng tr ng c a TNCs và t c đ toàn c u hoá) V y, môi tr ng đ u t qu c t g m 3 môi tr ng b ph n, đó là: môi tr ng đ u t n c nh n đ u t (còn g i là môi tr ng TNN), môi tr ng

đ u t n c đi đ u t và môi tr ng qu c t M i quan h gi a 3 môi tr ng đ c

th hi n S đ 1.1 N u t ng y u t c a t ng môi tr ng b ph n thay đ i s tác

đ ng đ n quy t đ nh đ u t ra n c ngoài c a ch đ u t , và t đó nh h ng đ n dòng ch y v n đ u t qu c t

đ u t Khái ni m này không đ c p t i các y u t c a môi tr ng bên ngoài (môi

tr ng qu c t , môi tr ng n c đi đ u t ) có nh h ng đ n ho t đ ng FDI

• Khái ni m 3, “môi tr ng đ u t ph n ánh nh ng nhân t đ c tr ng c a đ a

đi m, t đó t o thành các c h i và đ ng l c cho DN đ u t hi u qu , t o vi c làm và phát tri n” [65]

Khái ni m 3 đ c đ a ra trong Báo cáo phát tri n th gi i n m 2005, khái

ni m này ch xem xét t i môi tr ng đ u t c a m t đ a đi m (m t qu c gia, m t vùng, m t đ a ph ng), môi tr ng đ u t là t p h p các nhân t đ c tr ng đ a đi m

nh h ng t i quy t đ nh đ u t Chính nh ng nhân t đ c thù đ a đi m có nh

h ng t i chi phí, r i ro, rào c n c nh tranh c a DN, t đó nh h ng t i l i nhu n

k v ng Các nhà đ u t s xem xét tác đ ng c a các y u t này t i l i nhu n c a mình đ ra quy t đ nh đ u t Trong nh ng nhân t c a môi tr ng đ u t , có nh ng nhân t chính ph có tác đ ng đáng k nh v n b n pháp lu t, thu , c s h t ng,

Môi tr ng qu c t (dung môi)Môi tr ng đ u t

n c đi đ u t

Môi tr ng đ u

t n c ngoài

tham nh ng ; và có nh ng nhân t chính ph ít có nh h ng nh đi u ki n t nhiên, quy mô th tr ng Vi c c i thi n môi tr ng đ u t đ c th c hi n thông qua nh ng nhân t mà chính ph có th tác đ ng Do đó, báo cáo phát tri n th gi i

n m 2005 ch chú tr ng t i các y u t này, đó chính là các chính sách và hành vi c a chính ph Báo cáo này đã đ c p t i môi tr ng đ u t t i n c nh n đ u t , đây là

m t ph n quan tr ng ch đ u t xem xét khi ra quy t đ nh đ u t bên c nh n ng l c

và chi n l c đ u t c a mình

Báo cáo c ng phân lo i các y u t c a môi tr ng đ u t theo ch c n ng

qu n lý c a chính ph và nh h ng c a môi tr ng đ u t t i quy t đ nh đ u t thông qua tác đ ng chi phí, r i ro, rào c n c nh tranh c a nhà đ u t V i tiêu đ c a Báo cáo là Môi tr ng đ u t t t h n cho m i ng i, môi tr ng đ u t là dành cho

m i ch th kinh t , DN l n, DN nh , ho t đ ng đ u t trong n c và ho t đ ng đ u

t có v n n c ngoài H n n a, môi tr ng đ u t không ch mang l i l i nhu n cho

b n thân DN đ u t mà còn mang l i l i ích cho xã h i, l i ích cho các ch th khác

c a n n kinh t

Ngoài ra, còn có các khái ni m môi tr ng đ u t khác:

• “Môi tr ng đ u t là h th ng các y u t đ c thù c a qu c gia đang đ nh hình

đ ng chi ph i t i ho t đ ng đ u t thông qua chi phí, r i ro và c nh tranh

các khái ni m sau, môi tr ng đ u t bao g m nhi u y u t nh đi u ki n

t nhiên, kinh t , chính tr , xã h i, s s n sàng và đ ng thu n c a chính ph , chính quy n m t qu c gia hay khu v c lãnh th trong qu c gia T t c các y u t riêng có

ph n ho c m t trong hai ph n đó Ch ng h n, v i khái ni m 1, môi tr ng đ u t bao g m 3 môi tr ng b ph n còn các khái ni m khác thì môi tr ng đ u t ch đ

c p trong ph m vi môi tr ng đ u t c a n c nh n đ u t V i ph n hai, khái ni m

1 và 2 ch gi i h n t i ho t đ ng đ u t c a nhà TNN, các khái ni m khác đ c p

t i ho t đ ng đ u t trong ph m vi m t qu c gia, c trong n c và n c ngoài Trong t t c khái ni m, ch duy nh t khái ni m môi tr ng đ u t c a Ngân hàng

Th gi i đ c p tác đ ng c a môi tr ng đ u t t i c các ch th khác c a n n kinh

t nh ng i lao đ ng c ng nh t i t ng tr ng và phát tri n kinh t

T i Vi t Nam, trong khi kh n ng tích l y v n ch a đáp ng nhu c u v n đ u

t cho phát tri n thì vi c tích c c thu hút ngu n v n FDI là c n thi t Có nhi u y u

t c a môi tr ng đ u t nh h ng t i dòng ch y v n FDI, bao g m: môi tr ng

đ u t n c nh n đ u t (còn g i là môi tr ng TNN), môi tr ng đ u t

n c đi đ u t và môi tr ng qu c t Trong ba môi tr ng đ u t thành ph n, môi

tr ng đ u t c a n c đi đ u t và môi tr ng đ u t qu c t là ch u s ki m soát

c a nhà TNN, ch có môi tr ng TNN là môi tr ng mà n c nh n đ u t có th

ch đ ng ki m soát, và c i thi n khi mu n thu hút v n FDI Lu n án ch t p trung nghiên c u môi tr ng đ u t c a n c ti p nh n đ u t và nh h ng c a nó t i thu hút v n FDI V i ph m vi nghiên c u c a lu n án, tác gi xin đ a ra khái ni m môi tr ng đ u t nh sau:

Môi tr ng đ u t là t ng hoà các y u t c a n c nh n đ u t có nh

Tr c h t, môi tr ng đ u t là t ng hòa c a các y u t c a n c nh n đ u

t Các y u t này có th thu c v các nhóm và các môi tr ng b ph n n u phân

lo i theo các tiêu chí khác nhau Các y u t c a môi tr ng đ u t g m các y u t thu c các môi tr ng t nhiên, môi tr ng chính tr , pháp lu t, môi tr ng kinh t , môi tr ng v n hóa xã h i Th hai, môi tr ng đ u t khái ni m này ch đ c p

đ n môi tr ng đ u t c a n c ti p nh n đ u t , mà không đ c p đ n các môi

tr ng bên ngoài qu c gia m c dù các y u t c a môi tr ng bên ngoài có nh

t ng hoà các y u t c a n c nh n đ u t có tác đ ng t i chu k d án FDI M t môi tr ng đ u t t t là môi tr ng đ u t không ch c g ng thu hút v n TNN

mà còn t o môi tr ng ho t đ ng t t cho c quá trình s n xu t kinh doanh cho đ n khi nhà đ u t ch m d t ho t đ ng đ u t Th t , tác gi c ng mu n nh n m nh

đ n khái ni m môi tr ng đ u t t t Môi tr ng đ u t t t không ch mang l i hi u

qu cho ch đ u t mà còn cho n c nh n đ u t L i nhu n đ c coi là m c tiêu

cu i cùng c a các nhà đ u t , tuy nhiên n u môi tr ng đ u t thu n l i thì ho t

đ ng đ u t có hi u qu , ng c l i, n u môi tr ng đ u t có nhi u y u t không thu n l i thì có th t o ra các rào c n cho ho t đ ng đ u t , và hi u qu ho t đ ng

đ u t không cao và nhà đ u t s chuy n h ng đ u t n c khác Tuy nhiên, c n cân b ng l i ích kinh t xã h i v i l i ích mà nhà đ u t thu đ c V m t nguyên

t c, môi tr ng đ u t t o đi u ki n cho DN đ u t hi u qu nh m góp ph n th c

hi n các m c tiêu xã h i N u d án có l i ích kinh t xã h i thu đ c nh h n chi phí xã h i b ra cho d án đó thì d án TNN đó không đ c ch p nh n đ u t

Môi tr ng đ u t t t không ch mang l i l i ích cho b n thân nhà đ u t , mà còn mang l i l i ích cho c n n kinh t Do đó, quá trình c i thi n môi tr ng đ u t c n

t ng tác l n nhau, tác đ ng tr c ti p và gián ti p đ n ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a DN" [15, tr.65], [71] Theo khái ni m này, môi tr ng kinh doanh bao

g m môi tr ng bên trong và môi tr ng bên ngoài Nh ng y u t bên trong ph n ánh đi m m nh và đi m y u c a DN so v i đ i th c nh tranh, nh ng y u t bên ngoài t o ra các c h i kinh doanh ho c nguy c đ n ho t đ ng kinh doanh c a DN Theo cách hi u h p h n thì môi tr ng kinh doanh ch bao g m các y u t bên ngoài DN Môi tr ng kinh doanh là t p h p các y u t chính tr , kinh t , xã h i và công ngh (PEST), các y u t này n m ngoài t m ki m soát và nh h ng l n đ n

ho t đ ng kinh doanh, có th nh h ng c tích c c và tiêu c c t i ho t đ ng kinh doanh c a DN [61], [66] Các y u t bên ngoài DN trong khái ni m môi tr ng kinh doanh c ng đ c m t s tác gi m r ng h n g m y u t xã h i, công ngh , kinh t , môi tr ng, chính tr (STEEP) hay y u t v n hóa-xã h i, chính tr -lu t pháp, kinh

t , t nhiên, công ngh (SPENT) [50], [53]

Tóm l i, khái ni m môi tr ng đ u t và môi tr ng kinh doanh có nh ng

đi m t ng đ ng, đ u bao g m các y u t có nh h ng đ n ho t đ ng đ u t ho c

ho t đ ng kinh doanh Nh tác gi đã đ c p, khái ni m môi tr ng đ u t g m các

y u t có tác đ ng t i c chu k d án đ u t , b t đ u giai đo n chu n b đ u t ,

th c hi n đ u t , v n hành k t qu đ u t (hay ti n hành ho t đ ng s n xu t kinh doanh) và ch m d t d án Trong khi đó, theo ngh a h p thì môi tr ng kinh doanh

là các y u t bên ngoài DN có nh h ng t i ho t đ ng kinh doanh c a DN, hay ch

là giai đo n th ba c a chu k d án đ u t

t c u thành, tác đ ng nên t t c đ i t ng Nhà đ u t đánh giá môi tr ng đ u t

là m t “gói” t ng th [65] B t k s thay đ i nào c a môi tr ng đ u t có nh

h ng t i ho t đ ng đ u t , t o ra tr ng i hay c h i cho nhà đ u t T ng y u t thay đ i theo h ng tích c c nh ng v n có th ch a gi i quy t đ c nh ng rào c n

mà nhà đ u t g p ph i b i gi a các y u t c a môi tr ng đ u t có m i quan h

t ng tác v i nhau Ch ng h n, kh n ng ti p c n tín d ng s v n là tr ng i đ i v i nhà đ u t n u quy n tài s n không đ m b o, ho c lu t phá s n y u kém

Do đó, khi đánh giá môi tr ng đ u t c n xem xét t ng h p các y u t và

m i quan h gi a các y u t ch không ch xem xét đ c l p t ng y u t Chính ph

qu n lý tách b ch t ng l nh v c, phân công trách nhi m gi a các b , ngành nên khi đánh giá và c i thi n môi tr ng đ u t c n ph i h p gi a các b , ngành, các c p Khi c i thi n môi tr ng đ u t c n xem xét nh h ng c a quá trình c i thi n này

t i các đ i t ng khác nhau và c n n kinh t Các y u t c a môi tr ng đ u t khác nhau gi a các vùng, các qu c gia B n thân trong m t vùng, qu c gia, các y u

t c ng khác nhau gi a các th i k S khác nhau v môi tr ng đ u t theo vùng,

qu c gia và th i gian ph thu c vào quá trình phát tri n kinh t xã h i c a qu c gia, trình đ phát tri n kinh t xã h i c a t ng qu c gia, s tác đ ng c a quá trình toàn

c u hóa và h i nh p kinh t qu c t và m t s y u t khách quan khác nh đi u ki n

t nhiên

1.1.2.2 Tính hai chi u c a môi tr ng đ u t

Các nhà đ u t luôn ho t đ ng trong môi tr ng đ u t nh t đ nh Gi a chính

ph , môi tr ng đ u t và nhà đ u t , có m i quan h t ng tác v i nhau Môi

tr ng đ u t t o c h i đ u t , nh h ng t i quá trình đ u t thông qua tác đ ng

t i chi phí, t i r i ro, rào c n c nh tranh và t đó t i l i ích và hi u qu c a ho t

đ ng đ u t Nhà đ u t khi quy t đ nh đ u t vào m t đ a đi m s ch u nh h ng

c a môi tr ng đ u t t i đó dù nhà đ u t có quy n đánh giá môi tr ng đ u t và

đ a ra quy t đ nh đ u t Do đó, môi tr ng đâu t s nh h ng t i quá trình ra quy t đ nh đ u t , b v n đ u t bao nhiêu, b v n đ u t vào đâu Hay, môi tr ng

đ u t có nh h ng t i giá tr c ng nh c c u đ u t c a m t qu c gia Ng c l i, nhà đ u t khi th c hi n đ u t s nh h ng t i môi tr ng đ u t theo hai h ng tích c c và tiêu c c, nh nâng cao trình đ ngh nghi p và qu n lý c a ng i lao

đ ng ho c làm c n ki t ngu n tài nguyên thiên nhiên Trình đ công ngh c a qu c gia là y u t nh h ng đ n ho t đ ng đ u t và ng c l i, đ u t tác đ ng đ n quá trình phát tri n khoa h c và công ngh c a qu c gia đó

Tính hai chi u c a môi tr ng đ u t còn th hi n vai trò c a nhà n c v i quá trình c i thi n môi tr ng đ u t Có nh ng y u t c a môi tr ng đ u t chính

ph có ít nh h ng nh v trí đ a lý, th i ti t khí h u, Chính ph có tác đ ng

m nh đ n nhi u y u t c a môi tr ng đ u t nh chính tr , pháp lu t, c s h t ng Thông qua vai trò qu n lý c a mình, chính ph đánh giá môi tr ng đ u t , c

nh ng đ c đi m c a các y u t có ít nh h ng đ c i thi n môi tr ng đ u t Chính ph có th s d ng nhi u kênh thông tin khác nhau đ gi i thi u v môi

tr ng đ u t c ng nh c h i đ u t đ n nhà đ u t Nhà đ u t là ch th ra quy t

đ nh và th c hi n đ u t N u nhà đ u t không bi t v môi tr ng đ u t thì không

b v n đ u t , qu c gia không thu hút đ c v n đ u t Ng c l i, chính ph c n

nh n thông tin t nhà đ u t ph n ánh nh ng tr ng i g p ph i đ chính ph có cách

th c x lý

M i quan h hai chi u gi a chính ph , môi tr ng đ u t và nhà đ u t đ c

th hi n S đ 1.2

Ngu n: tác gi

S đ 1.2 M i quan h gi a chính ph , môi tr ng đ u t và nhà đ u t

1.1.2.3 Môi tr ng đ u t có tính đ ng

Môi tr ng đ u t có tính đ ng hay luôn v n đ ng, thay đ i do các y u t

c u thành môi tr ng đ u t luôn v n đ ng bi n đ i theo th i gian Các y u t c a môi tr ng đ u t c ng nh s v n đ ng c a chúng có nh h ng đ n ho t đ ng

đ u t nói chung và ho t đ ng TNN nói riêng theo chu k d án đ u t , t quá trình đ a ra quy t đ nh đ u t , chu n b đ u t , th c hi n đ u t , nh h ng t i chi phí, l i ích và hi u qu c a ho t đ ng đ u t C n c nhu c u v v n đ u t đ đáp

ng m c tiêu t ng tr ng và phát tri n b n v ng, các n c đ u c g ng hoàn thi n môi tr ng đ u t , hay thay đ i các y u t c a môi tr ng đ u t , làm môi tr ng

đ u t thu n l i cho quá trình v n đ ng c a v n H n n a, b n thân ho t đ ng đ u

t c ng nh h ng đ n các y u t c a môi tr ng đ u t , nh thay đ i v công ngh , v c s h t ng Chính vì môi tr ng đ u t luôn v n đ ng, nên các nhà

đ u t c n tiên li u đ c s thay đ i c a môi tr ng đ u t nói chung và t ng y u

t c a môi tr ng đ u t trên toàn c u và c a t ng qu c gia đ đ a ra quy t đ nh l a

ch n đ a đi m b v n, quy mô đ u t và ngành đ u t nh m thu đ c hi u qu cao nhât Khi nghiên c u và đánh giá môi tr ng đ u t ph i đ ng trên quan đi m đ ng, các y u t c a môi tr ng đ u t ph i đ c nhìn nh n trong tr ng thái v a v n đ ng

v a tác đ ng qua l i l n nhau, t o thành nh ng đ ng l c chính cho s phát tri n và

đ u t

Nhà đ u t

V n đ u t

hoàn thi n môi tr ng đ u t

Mu n thu hút đ c v n đ u t thì môi tr ng đ u t c n ph i n đ nh, g m

n đ nh môi tr ng chính tr , pháp lu t; n đ nh môi tr ng kinh t và v n hóa xã

h i đ đ ng v n nhà đ u t b ra đ c b o toàn và có kh n ng sinh l i Khi môi

tr ng đ u t n đ nh, nhà đ u t không g p ph i nh ng r i ro trong quá trình đ u

t do các y u t c a môi tr ng đ u t t o ra Tính v n đ ng c a môi tr ng đ u t không mâu thu n v i yêu c u này S n đ nh c a môi tr ng đ u t c n g n v i nhu c u phát tri n kinh t xã h i, g n v i s hoàn thi n môi tr ng đ u t đ thu hút

t t các ngu n v n đ u t Hay, c n đ m b o s n đ nh, tính tiên li u trong s thay

đ i, trong quá trình v n đ ng c a môi tr ng đ u t đ môi tr ng đ u t mang l i

l i ích cho t t c các đ i t ng (cho ng i dân, cho n n kinh t và b n thân các nhà

đ u t )

1.1.2.4 Môi tr ng đ u t có tính m

Môi tr ng đ u t có tính m th hi n s thay đ i các y u t c a môi tr ng

đ u t còn ch u nh h ng c a môi tr ng đ u t c p đ cao h n S v n đ ng các y u t c a môi tr ng đ u t c p t nh ch u tác đ ng c a môi tr ng đ u t qu c gia, và đ n l t mình s bi n đ i các y u t c a môi tr ng đ u t qu c gia ch u

nh h ng b i môi tr ng đ u t qu c t trong đi u ki n m c a và h i nh p kinh

t qu c t di n ra ngày càng sâu r ng Chính vì môi tr ng đ u t có tính m nên Chính ph c n chú ý thu c tính thích nghi v i môi tr ng đ u t qu c t , c n chú ý

t i qu n lý thay đ i trong quá trình c i thi n môi tr ng đ u t qu c gia Ch ng h n, quá trình h i nh p kinh t qu c t s đòi h i môi tr ng đ u t qu c gia ph i thay

đ i nh vi c thay đ i h th ng pháp lu t cho phù h p v i quy đ nh c a WTO khi các qu c gia gia nh p WTO

1.1.2.5 Môi tr ng đ u t có tính h th ng

Môi tr ng đ u t có tính h th ng vì môi tr ng đ u t là t ng hòa c a các

y u t có tác đ ng qua l i v i nhau và ch u tác đ ng c a môi tr ng đ u t qu c t Tuy nhiên, môi tr ng đ u t c a m t qu c gia là m t h th ng đ c bi t vì b n thân

nó bao g m nhi u h th ng nh h n Môi tr ng đ u t qu c gia g m môi tr ng

đ u t c a các t nh thành ph n u phân theo vùng; g m môi tr ng đ u t các ngành; g m môi tr ng t nhiên, môi tr ng chính tr , môi tr ng kinh t , môi

tr ng v n hóa xã h i Trong h th ng môi tr ng đ u t luôn luôn di n ra nh ng

bi n đ i đa d ng, nh ng quá trình chuy n hoá vô t n c a các y u t c u thành

Nh ng quá trình đó có ngu n g c sâu xa t các m i liên h , tác đ ng qua l i l n nhau gi a các y u t , gi a h th ng v i môi tr ng K t qu là b n thân h th ng

c ng luôn luôn n m trong s v n đ ng, bi n đ i và phát tri n liên t c Khi các y u

t c a môi tr ng đ u t thay đ i s thay đ i tr ng thái c a h th ng Do đó, đ thu hút v n TNN, chính ph c n có cách ti p c n h th ng, tìm ra nh ng y u t nh

h ng t i tính h p d n c a môi tr ng đ u t , t i chi phí, r i ro và t i rào c n c nh tranh đ c i thi n H n n a, chính ph c n qu n lý ho t đ ng đ u t m t cách h

th ng, th ng nh t và không có s ch ng chéo c a h th ng v n b n pháp lu t, c a các b ph n qu n lý làm m t th i gian và chi phí c a ch đ u t Môi tr ng đ u t

c ng nh b t k h th ng nào c ng mang tính m , tính cân b ng đ ng

1.1.3.1 Theo ch c n ng qu n lý Nhà n c

Các y u t c a môi tr ng đ u t đ c chia thành 2 nhóm sau:

• Nhóm chính ph có nh h ng m nh, nh : s n đ nh chính tr và kinh t ; chính sách kinh t xã h i và chính sách FDI; lu t và v n b n d i lu t liên quan đ n

đ u t nh lu t đ u t , lu t thu , lu t doanh nghi p, lu t đ u th u, lu t xây

d ng, ; b máy hành chính; c s h t ng; hi u l c th c thi h p đ ng

• Nhóm chính ph ít có nh h ng: giá ngu n l c đ u vào do th tr ng quy t

đ nh, đ c đi m t nhiên c a qu c gia, kho ng cách t i các th tr ng đ u ra và

đ u vào, các công ngh c th , thiên tai, uy tín c a nhà cung c p, quy mô th

tr ng

Trong các y u t c a môi tr ng đ u t , các y u t thu c v đi u ki n t nhi n nh tài nguyên thiên nhiên, th i ti t, khí h u, v trí đ a lý là các y u t mà chính ph có ít nh h ng i u ki n t nhiên l i có nh h ng l n t i ho t đ ng

đ u t vào l nh v c nông nghi p, hay khai thác tài nguyên, đ n vi c ti p c n th

tr ng Tuy nhiên, m t s h n ch do nhóm y u t chính ph ít có nh h ng có th

đ c kh c ph c ho c xóa b b ng nh ng thay đ i l n đ i v i các y u t mà chính

ph có tác đ ng m nh Ch ng h n, kho ng cách v đ a lý có th kh c ph c khi phát tri n công ngh thông tin, th ng m i đi n t , và phát tri n c s h t ng giao thông T ng y u t c a môi tr ng đ u t và tính t ng h p c a môi tr ng đ u t s

có nh h ng t i quy t đ nh c a nhà đ u t (đ u t bao nhiêu, vào l nh vào nào, đâu, và bao gi )

Theo cách phân lo i này chính ph có th ch đ ng c i thi n môi tr ng đ u

1.1.3.2 Theo kênh tác đ ng c a các nhân t đ n ho t đ ng đ u t

Các nhân t c a môi tr ng FDI đ c chia thành 3 nhóm nhân t :

• Các nhân t tác đ ng t i chi phí: nh ng nhân t này làm chi phí th c hi n đ u t

và ti n hành ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a DN có th t ng lên ho c gi m đi,

nh : thu , tình tr ng tham nh ng, quan liêu, chi phí tài chính, chi phí c s h

t ng, chi phí lao đ ng, chi phí đ u vào, kho n cách t i các th tr ng đ u ra, đ u vào, tính hi u qu nh quy mô

• Các nhân t tác đ ng t i r i ro: s tiên li u chính sách, s n đ nh kinh t , quy n

s h u, sung công, hi u l c th c thi h p đ ng, uy tín c a nhà cung c p

• Các nhân t tác đ ng t i c nh tranh: nh rào c n đ i v i s gia nh p và rút kh i

th tr ng, chính sách và lu t c nh tranh, th tr ng tài chính, c s h t ng, quy

• Hi u qu kinh t nh quy mô Ngu n: World Bank [65]

Có nhi u y u t quy t đ nh đ n chi phí, đ r i ro và rào c n c nh tranh t i

m t đ a đi m nh t đ nh Nhà đ u t đánh giá môi tr ng đ u t có nh h ng đ n chi phí, đ r i ro và rào c n c nh tranh g n li n v i nh ng c h i đ u t c th Nhà

đ u t ch th c hi n khi đ ng v n b ra có th mang l i hi u qu mong mu n Hi u

qu đ u t s th p n u các chi phí cao h n m c c n thi t do có nhi u kho n chi phí không chính th c và b t h p lý phát sinh nh tham nh ng, quan liêu… Tuy nhiên,

có nh ng kho n chi phí ch ph thu c vào nhà đ u t nh tính hi u qu kinh t nh quy mô Hi u qu mong mu n c a nhà đ u t s cao h n n u r i ro đ u t là cao

Nhà đ u t ch mong mu n l a ch n đ a đi m, n i có môi tr ng đ u t an toàn cho

s v n đ ng và sinh l i c a v n N u rào c n c nh tranh cao s nh h ng t i vi c

b v n c a nhà đ u t m i, do đó có nh h ng t i l ng v n đ u t Nh cách phân lo i này, chính ph có th tác đ ng đ n các y u t đ nh hình cho vi c t o c

h i cho vi c đ u t hi u qu thông qua vi c tác đ ng t i y u t có nh h ng t i chi phí, r i ro đ u t , rào c n c nh tranh Hi u qu đ u t đây g m hi u qu c a nhà

Khi xu h ng phân c p đ u t di n ra m nh m các qu c gia, thì vai trò

c a chính quy n c p t nh đ i v i c i thi n môi tr ng đ u t ngày càng quan tr ng

Nh ng t nh, vùng có môi tr ng đ u t t t h n, có l i th h n s thu hút đ c nhi u

v n đ u t h n

1.1.3.5 C n c vào giai đo n hình thành và ho t đ ng đ u t (UNCTAD, 1998)

Môi tr ng TNN g m các y u t c a giai đo n thành l p, ho t đ ng và gi i

th hay phá s n DN v n đ u t n c ngoài

Môi tr ng FDI bao g m các nhóm y u t sau:

• Nhóm y u t ti p c n th tr ng đ u t : th t c thành l p và c p gi y phép

đ u t , xu t nh p c nh, c trú, đi l i, l nh v c đ u t đ c phép ho t đ ng,

ngu n nhân l c

• Nhóm y u t liên quan đ n quá trình ho t đ ng: thu , xu t nh p kh u, đ t

đai, lao đ ng, ngo i h i, chuy n ti n

• Nhóm y u t liên quan đ n quá trình k t thúc ho t đ ng đ u t : các y u t

phá s n ho c gi i th

Theo giai đo n hình thành, th c hi n c a ho t đ ng đ u t , môi tr ng FDI

bao g m các nhân t c a giai đo n: thành l p, ho t đ ng và gi i th hay phá s n DN

FDI Môi tr ng FDI theo cách ti p c n này đ c quan ni m là: “T ng th các y u

t , chính sách c a n c ti p nh n đ u t có tác đ ng tr c ti p hay gián ti p đ n quá

phép đ u t , xu t nh p c nh, c trú, đi l i, l nh v c đ u t đ c phép ho t đ ng, ngu n nhân l c… đây đ c coi là “nhóm y u t ti p c n th tr ng đ u t ” Sau khi thành l p, nhà đ u t ti n hành ho t đ ng s n xu t, kinh doanh s g p ph i các

y u t có liên quan đ n thu , xu t nh p kh u, đ t đai, lao đ ng, ngo i h i, chuy n

ti n… đây đ c g i là “nhóm y u t liên quan đ n quá trình ho t đ ng” Sau khi

ti n hành ho t đ ng trong m t th i gian nh t đ nh n u nhà đ u t không mu n ti p

t c kinh doanh ho c b phá s n thì s liên quan đ n các y u t : phá s n, gi i th … đây đ c coi là “nhóm y u t liên quan đ n quá trình k t thúc ho t đ ng đ u t ” S

đ 1.3 minh h a môi tr ng đ u t theo cách ti p c n t ng giai đo n đ u t

1.1.3.6 C n c theo nguyên nhân t o ra dòng ch y v n đ u t

• Y u t đ y: Các y u t thu c môi tr ng đ u t c a n c đi đ u t

• Y u t kéo: Các y u t thu c môi tr ng đ u t c a n c nh n đ u t

Nguyên nhân t o ra dòng ch y v n đ u t gi a các qu c gia là do các y u t

đ y và y u t kéo Y u t đ y là các y u t c a n c đi đ u t nh thay đ i chính sách kinh t v mô, các ho t đ ng thúc đ y đ u t ra n c ngoài c a chính ph , ti m

l c kinh t , khoa h c công ngh , quy mô th tr ng, … Y u t kéo là y u t thu c

v n c nh n đ u t nh tình hình chính tr , chính sách, pháp lu t, v trí đ a lý, đi u

ki n t nhiên, trình đ phát tri n kinh t , các đ c đi m v n hoá xã h i S khác bi t

v y u t kéo gi a các qu c gia, làm cho l ng v n thu hút gi a các qu c gia s khác nhau

1.1.3.7 C n c theo hình thái v t ch t

Theo hình thái v t ch t, môi tr ng đ u t có th chia ra môi tr ng c ng và môi tr ng m m

• Môi tr ng c ng liên quan đ n các y u t thu c c s h t ng k thu t ph c

v cho s phát tri n kinh t , g m: h th ng c s h t ng giao thông (đ ng

sá, c u c ng hàng không, c ng bi n ), h th ng thông tin liên l c, n ng

l ng

• Môi tr ng m m bao g m h th ng các d ch v hành chính, d ch v pháp lý liên quan đ n ho t đ ng đ u t (đ c bi t các v n đ liên quan đ n ch đ đ i

x và gi i quy t các tranh ch p, khi u n i); h th ng các d ch v tài chính - ngân hàng, k toán và ki m toán

1.1.3.8 C n c vào nhân t tác đ ng đ n ho t đ ng đ u t (theo WIR 1998)

B ng 1.2 Môi tr ng đ u t n c ngoài

Môi tr ng đ u t n c ngoài Nhóm nhân t kinh t Khung chính sách

• Trình đ lao

đ ng cao

• Th a nh n và

b o h tài s n công ngh ,

th ng hi u

• C s h t ng (c ng, đ ng,

đi n, vi n thông)

• Chi phí đ u vào (v n chuy n,

vi n thông)

và chi phí

c a hàng hoá trung gian

• Gia nh p các Hi p

d ng hình nh, các ho t đ ng

đ u t

• Ch ng tham

nh ng và nâng cao hi u qu

qu n lý hành chính

• Các d ch v gi i trí cho ng i

n c ngoài

• D ch v sau đ u

t

Ngu n: UNCTAD [63, trang 91]

Theo nhóm nhân t chính tác đ ng đ i v i ho t đ ng đ u t , môi tr ng đ u

t theo cách ti p c n này bao g m các nhóm y u t chính sau:

• Khung chính sách đ i v i ho t đ ng FDI

• Nhóm nhân t kinh t

• Nhóm nhân t h tr kinh doanh

1.2 CÁC Y U T C A MÔI TR NG U T

FDI nh h ng đ n t ng tr ng và phát tri n kinh t nh th nào ph thu c

ph n l n vào lo i và l ng FDI Nh ng y u t thu c môi tr ng đ u t nh h ng

đ n thu hút FDI Vai trò c a các y u t này đ i v i vi c thu hút FDI c ng thay đ i theo th i gian Các y u t c a môi tr ng đ u t nh quy mô th tr ng, t ng tr ng kinh t , n đ nh chính tr , ch t l ng lao đ ng, chi phí lao đ ng, ch t l ng c s h

t ng, u đãi thu và thu quan, đ m c a chính sách chính ph , hi u qu c a b máy hành chính nh h ng đ n tính h p d n c a môi tr ng đ u t , t đó có tác

đ ng t i ý đ nh và hành vi c a nhà TNN và tác đ ng t i dòng ch y v n TNN vào các n c đang phát tri n

V trí đ a lý và đi u ki n t nhiên là nh ng u đãi v n có c a m t qu c gia,

m t vùng lãnh th u th đ a lý c a m t qu c gia còn th hi n ch qu c gia đó có

n m trong khu v c phát tri n kinh t n ng đ ng không, có các tuy n giao thông

qu c t không, t i đó có ki m soát đ c vùng r ng l n không Qu c gia có v trí

nh v y đ c h ng l i t các dòng thông tin, các trào l u phát tri n m i, thu n l i cho vi c chu chuy n v n, v n chuy n hàng hoá V i nhà đ u t , các u đãi t nhiên

là nh ng n i có c h i làm n nhi u h n, m c sinh l i cao h n

Chính tài nguyên thiên nhiên là l i th s n có so v i vùng khác, qu c gia khác, là c s đ xây d ng đ nh h ng phát tri n ngành c a m t vùng, m t qu c

gia Nhi u n c phát tri n trên th gi i đ u d a vào u th v v trí đ a lý và ngu n tài nguyên thiên nhiên Tuy nhiên, c ng có nh ng n c nghèo tài nguyên nh Nh t

B n nh ng l i có s c m nh kinh t Do đó, tài nguyên thiên nhiên tuy quan tr ng

nh ng không ph i là y u t s ng còn đ phát tri n kinh t

1.2.2 Môi tr ng chính tr

S n đ nh c a môi tr ng đ u t là đi u ki n c n cho quy t đ nh b v n c a

ho t đ ng đ u t Nhà TNN ch b v n khi qu c gia có môi tr ng đ u t n đ nh,

an toàn cho s v n đ ng c a s v n mà h b ra n đ nh chính tr là y u t quan

tr ng hàng đ u đ i v i s thu hút TNN b i nó đ m b o vi c th c hi n các cam k t

c a chính ph trong các v n đ s h u v n đ u t , ho ch đ nh các chính sách u tiên, đ nh h ng phát tri n đ u t c a m t n c, n đ nh chính tr s t o ra s n

đ nh v kinh t xã h i và gi m b t đ r i ro cho các nhà đ u t nh t là các nhà TNN ó là vi c ban hành các lu t l , chính sách, ch đ liên quan đ n ho t đ ng TNN, t o ra s phát tri n n đ nh c a n n kinh t , n đ nh xã h i

Tình hình chính tr không n đ nh s d n t i đ ng l i phát tri n không nh t quán và chính sách b t n đ nh Chính ph đ ng th i cam k t không qu c h u hoá tài s n, v n c a ng i n c ngoài nh ng chính ph m i ch a ch c đã th ng nh t

v i quan đi m này và ti n hành nh ng thay đ i khi n quy n s h u v n c a nhà đ u

t n c ngoài b đe do Ho c m t s n c, khi chính ph m i lên lãnh đ o s thay đ i đ nh h ng đ u t c a n c ch nhà (thay đ i l nh v c khuy n khích, chi n

l c xu t nh p kh u…) khi n các nhà đ u t trong tình tr ng rút lui không đ c

mà ti n hành ti p c ng không xong và ph i ch p nh n thua l

pháp c b n đ n các đ o lu t c th Nhà n c gi m t vai trò quan tr ng xây d ng

h th ng pháp lu t và t o l p môi tr ng đ u t kinh doanh thu n l i H th ng các chính sách và nh ng quy đ nh c a nhà n c liên quan đ n ho t đ ng đ u t kinh doanh g m chính sách tài chính, chính sách thu nh p, chính sách ti n t , chính sách

xu t nh p kh u, chính sách phát tri n kinh t nhi u thành ph n Chính sách kinh t

th hi n quan đi m đ nh h ng phát tri n kinh t c a nhà n c thông qua các ch

tr ng và hành đ ng c th Nhà n c đi u hành và qu n lý kinh t , giám sát ho t

đ ng c a các DN và nhà đ u t trên ph ng di n qu n lý nhà n c v kinh t Các chính sách th hi n u đãi, khuy n khích đ i v i m t s l nh v c nào đó, đ ng th i các chính sách s là nh ng ch tài đ ki m soát các l nh v c đó

Quá trình đ u t bao g m nhi u ho t đ ng khác nhau, s d ng ngu n l c l n,

th i gian ti n hành các ho t đ ng dài nên môi tr ng pháp lu t n đ nh và có hi u

l c là m t y u t quan tr ng đ qu n lý và th c hi n đ u t m t cách có hi u qu

Nh ng đi u mà các nhà đ u t quan tâm trong n i dung c a h th ng lu t là: Th

nh t, có s đ m b o pháp lý đ i v i quy n s h u tài s n t nhân và môi tr ng

c nh tranh lành m nh; Hai là, qui ch pháp lý c a vi c phân chia l i nhu n, quy n chuy n l i nhu n ra n c ngoài đ i v i các hình th c v n đ ng c th c a v n n c ngoài t i n c s t i; Ba là, các qui đ nh v thu thu , m c thu các lo i, giá và th i

Môi tr ng kinh t c a m t qu c gia ph n ánh trình đ phát tri n kinh t c a

m t qu c gia đó, và có nh h ng nhi u đ n vi c thu hút và hi u qu s d ng v n FDI c a nhà đ u t Trình đ phát tri n kinh t đ c th hi n qua các n i dung nh

t ng tr ng kinh t , c s h t ng, ngu n nhân l c, l m phát, lãi su t, t giá h i đoái, GDP/ đ u ng i, h th ng tài chính

1.2.4.1 T ng tr ng kinh t

N ng l c t ng tr ng kinh t nh h ng đ n tri n v ng thu hút các ngu n

v n đ u t m t cách hi u qu (c trong n c và n c ngoài) T ng tr ng kinh t cao, và b n v ng ch ng t các ch th trong n n kinh t ho t đ ng có hi u qu , t

đó t ng kh n ng tích l y c a n n kinh t nên quy mô v n đ u t trong n c t ng lên Ngoài ra, tri n v ng t ng tr ng cao là tín hi u đ thu hút v n TNN, t c đ

t ng tr ng cao cho th y hi u qu s d ng v n c a qu c gia đó là cao làm cho dòng

v n TNN s ch y t n i có hi u qu th p đ n n i có hi u qu cao N ng l c t ng

tr ng kinh t cao c ng cho th y qu c gia đó đã t o ra môi tr ng đ u t thu n l i

T ng tr ng kinh t cao đ ng ngh a s c mua t ng lên do đó t o thu n l i cho vi c tiêu th hàng hoá và thu hút nhà đ u t

1.2.4.2 Quy mô th tr ng

M t qu c gia có dân s đông, th tr ng r ng l n có s c h p d n không th

c ng l i đ i v i nhà TNN Quy mô th tr ng càng l n thì càng h p d n nhà TNN, đ c bi t là nhà đ u t có chính sách tìm ki m th tr ng Ch ng h n, Trung

qu c là m t trong nh ng qu c gia thu hút đ c l ng v n FDI l n nh t trên th gi i

b i m t l i th mà các qu c gia khác khó có đ c là v i quy mô dân s l n, h n 1

t ng i

1.2.4.3 Ngu n lao đ ng

M t trong nh ng y u t xã h i quan tr ng c a môi tr ng đ u t là ngu n nhân l c và giá c s c lao đ ng Nhà đ u t s ch n khu v c có th đáp ng đ c

c v s l ng, ch t l ng và giá c s c lao đ ng Ch t l ng lao đ ng là m t l i

th c nh tranh đ i v i các nhà đ u t vào l nh v c có hàm l ng công ngh cao hay

có s d ng nhi u công ngh hi n đ i Ngoài ra y u t v n hoá c ng nh h ng t i

y u t lao đ ng nh s c n cù, tính k lu t, ý th c trong lao đ ng… Ch t l ng lao

đ ng có nh h ng t i thu hút v n TNN, t i c c u TNN, t i đ u t vào l nh

v c c th N u ch t l ng lao đ ng cao và chi phí lao đ ng th p thì môi tr ng đ u

t càng h p d n, làm gi m chi phí, t ng l i nhu n Tuy nhiên đ có l c l ng lao

đ ng t t thì l i ph thu c vào h th ng giáo d c, đào t o, ch t l ng đào t o ngh …

1.2.4.4 C s h t ng

H th ng c s h t ng bao g m h th ng n ng l ng, c p thoát n c, m ng

l i giao thông, h th ng thông tin liên l c Trình đ c a các nhân t này c ng ph n ánh trình đ phát tri n kinh t c a m t qu c gia, t o ra môi tr ng cho ho t đ ng

đ u t C s h t ng có nh h ng quy t đ nh đ n hi u qu s n xu t kinh doanh,

đ n t c đ chu chuy n đ ng v n ây là v n đ quan tâm hàng đ u c a các nhà đ u

t tr c khi ra quy t đ nh đ u t C s h t ng t t là m t trong các y u t quan

tr ng giúp gi m chi phí s n xu t kinh doanh c a các nhà đ u t Khi c s h t ng thi u th n, l c h u s nh h ng t i chi phí đ u t và t o ra rào c n cho ho t đ ng

đ u t Ch t l ng d ch v c s h t ng kém nh h ng tr c ti p t i s v n hành các ho t đ ng s n xu t và kinh doanh c ng nh đ i s ng c a các nhà TNN, khi n

t ng chi phí s n xu t, ch t l ng s n ph m không cao Nhà đ u t ch đ u t n i

có c s h t ng t t và thu n l i, đ kh n ng ph c v cho ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a các nhà đ u t c bi t v i ngành logistics thì c s h t ng có ý ngh a quy t đ nh đ i v i chi phí và l i nhu n

• H th ng cung c p n ng l ng và n c s ch đ m b o cho vi c s n xu t quy

mô l n và liên t c Các d ch v này không đáp ng đ c nhu c u s n xu t liên t c s gây r t nhi u tr ng i cho nhà đ u t

• M ng l i giao thông góp ph n quan tr ng vào phát tri n kinh t Nó ph c v cho vi c cung ng v t li u, tiêu th s n ph m Quan tr ng nh t là các đ u

m i giao thông ti p giáp v i th gi i nh c ng bi n, c ng hàng không Các tuy n đ ng giao thông tr ng y u là c u n i s giao l u phát tri n kinh t

gi a các đ a ph ng c a m t qu c gia M t m ng l i giao thông đa ph ng

ti n và hi n đ i s giúp các nhà đ u t gi m đ c hao phí chuyên ch không

c n thi t, gi m chi phí v n chuy n