Tóm tắt Luận văn thạc sĩ Quản lý công: Quản lý nhà nước về kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Thanh Hóa

Xét về tổng thể, các công trình nghiên cứu trên đều đã tập trung vào phân tích vai trò và các vấn đề của nông nghiệp, nông thôn ở hai khía cạnh lý luận và thực tiễn, trên phạm vi quốc gi

…………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ VĂN HỢP

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ NÔNG NGHIỆP

Ở TỈNH THANH HOÁ

CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ CÔNG

MÃ SỐ: 60 34 04 03

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SỸ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ CÔNG

HÀ NỘI - NĂM 2017

Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Từ

Phản biện 1: TS Nguyễn Hoàng Quy

Phản biện 2: TS Hà Thị Hương Lan

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia

Địa điểm: Phòng họp 204, Nhà A - Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia

Số: 77, Nguyễn Chí Thanh, Quận Đống Đa, TP Hà Nội

Thời gian: vào hồi 17 giờ 20 ngày 25 tháng 8 năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia

1

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài luận văn

Nông nghiệp, nông thôn và nông dân từ trước đến nay luôn là vấn đề có tầm chiến lược của cách mạng Việt Nam Trong diễn văn khai mạc Hội nghị lần thứ Bảy Ban chấp hành Trung ương (khóa X) của Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh có đoạn: “Giải quyết vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn luôn là nhiệm vụ chiến lược của Đảng ta"

Trong chiến lược phát triển KTXH 2011 – 2020, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI cũng đã xác định rõ định hướng cụ thể: “Khuyến khích tập trung ruộng đất; phát triển trang trại, doanh nghiệp nông nghiệp phù hợp về quy mô

và điều kiện của từng vùng Gắn kết chặt chẽ, hài hòa lợi ích giữa người sản xuất, người chế biến và người tiêu thụ, giữa việc áp dụng kĩ thuật và công nghệ với tổ chức sản xuất, giữa phát triển nông nghiệp với xây dựng nông thôn mới” Nhờ thực hiện đường lối đổi mới, nền nông nghiệp đạt được những thanh tựu quan trọng, đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, hình thành nhiều cơ sở cùng sản xuất hàng hóa tập trung, khối lượng nông sản hàng hóa xuất khẩu ngày càng tăng, đời sống nhân dân được cải thiện

Thanh Hóa là tỉnh có diện tích đất rộng, người đông ở ven biển Bắc Trung Bộ, nằm gần Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và trên trục giao lưu chủ yếu giữa Bắc Bộ với Trung Bộ và Nam Bộ, có vai trò rất quan trọng về KTXH của vùng Bắc Trung Bộ và cả nước Với những lợi thế đó, những năm qua Thanh Hóa đã đẩy mạnh phát triển kinh tế – xã hội nói chung và KTNN nói riêng và đã đạt được những thành tựu nhất định

Tuy nhiên, nông nghiệp Thanh Hóa đang gặp phải những khó khăn trở ngại như: cơ cấu KTNN nông thôn chuyển dịch chậm, cơ sở vật chất kỹ thuật cho nông nghiệp hàng hóa chưa đáp ứng được yêu cầu,năng xuất lao động thấp, khả năng cạnh tranh của các sản phẩm nông nghiệp còn yếu, sự phát

triển KTNN chưa tương xứng với tiềm năng Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII nhằm đưa KTNN Thanh Hóa bước sang một giai đoạn phát triển mới, cần phải thực hiện đồng bộ một hệ thống các giải pháp, trong đó việc tăng cường QLNN đối với KTNN theo hướng phát triển toàn diện, hiện đại, bền vững, sản xuất hàng hóa lớn là vấn đề cấp thiết hiện nay

Từ những lý do trên, tác giả chọn đề tài: “Quản lý nhà nước về kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Thanh Hóa” làm đề tài thạc sĩ chuyên ngành quản lý

công

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Vấn đề KTNN và QLNN về KTNN luôn làm các nhà quản lý của quốc gia quan tâm, kể từ khi bước vào thời kì đẩy mạnh CNH,HĐH nông thôn thì đây đang là chủ đề thường xuyên được các nhà nghiên cứu lựa chọn Cho đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu với những mức độ khác nhau như:

Đề tài: Hoàn thiện quản lý nhà nước đối với kinh tế trang trại hiện nay Tác giả: Thịnh Văn Khoa, Luận văn thạc sĩ Quản lý nhà nước, Học viện Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, 2002

Luận án Tiến sỹ của Đoàn Tranh, Phát triển nông nghiệp tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2010 - 2020 (2012)

Xét về tổng thể, các công trình nghiên cứu trên đều đã tập trung vào phân tích vai trò và các vấn đề của nông nghiệp, nông thôn ở hai khía cạnh lý luận và thực tiễn, trên phạm vi quốc gia và địa phương Đồng thời đưa ra các kiến nghị, giải pháp để phát triển nông nghiệp, nông thôn ở nước ta và ở một

số địa phương cụ thể Tuy nhiên, đến thời điểm hiện nay, tại tỉnh Thanh Hóa chưa có một đề tài nghiên cứu khoa học nào đề cập tới công tác QLNN đối với KTNN nói chung trên địa bàn tỉnh Chính vì vậy, tác giả chọn nghiên cứu

đề tài “Quản lý nhà nước về kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Thanh Hoá”

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

3

a Mục đích: luận văn góp phần tiếp tục làm rõ lý luận QLNN và đề xuất giải pháp về QLNN đối với KTNN trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa

b Nhiệm vụ: luận văn tập trung vào các nhiệm vụ sau:

+ Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về KTNN, QLNN về KTNN và tìm

ra bài học để có thể vận dụng vào quá trình đổi mới QLNN đối với KTNN ở Việt Nam nói chung và tỉnh Thanh Hóa nói riêng

+ Tập trung đánh giá thực trạng QLNN đối với KTNN trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, từ đó chỉ ra những hạn chế, nguyên nhân của các hạn chế

+ Đề xuất những phương hướng và giải pháp chủ yếu về QLNN nhằm phát triển KTNN trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

Đối tượng nghiên cứu: các hoạt động QLNN đối với KTNN

Phạm vi nghiên cứu:

+ Về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu các cơ chế, chính sách

và pháp luật có liên quan đến sản xuất nông nghiệp tại tỉnh Thanh Hóa

+ Về không gian và thời gian: Luận văn nghiên cứu hoạt động QLNN đối với sản xuất KTNN trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa; Thời kỳ nghiên cứu từ năm 2011 đến 2015 và định hướng nghiên cứu đến năm 2020

5 Phương pháp nghiên cứu của luận văn

Trong quá trình nghiên cứu và phân tích, luận văn sử dụng biện pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của Triết học Mác – Lênin để nghiên cứu, làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về KTNN và QLNN đối với KTNN

Đồng thời sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, điều tra… được sử dụng trong việc đánh giá tình hình sản xuất nông nghiệp và QLNN đối với KTNN trên địa bàn tỉnh

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn

Ý nghĩa khoa học : Luận văn góp phần đánh giá được thực trạng QLNN đối với KTNN trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, chỉ ra những hạn chế trong quá trình quản lý, từ đó đề ra các phương hướng, giải pháp QLNN nhằm phát triển KTNN trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa

Ý nghĩa thực tiễn : Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc QLNN đối với KTNN tại tỉnh Thanh Hóa và những địa phương có nét tương đồng Luận văn cũng có thể làm tài liệu phục

vụ cho công tác nghiên cứu, giảng dậy liên quan đến QLNN với KTNN

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài lời mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở khoa học quản lý nhà nước về kinh tế nông nghiệp Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Thanh Hóa

Chương 3: Phương hướng và giải pháp nhằm đổi mới quản lý nhà nước đối với kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Thanh Hóa

5

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI

KINH TẾ NÔNG NGHIỆP 1.1 Một số khái niệm, nhận thức về kinh tế nông nghiệp

1.1.1 Nông nghiệp và kinh tế nông nghiệp

Ngành nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản của xã hội, sử dụng đất đai để trồng trọt và chăn nuôi, khai thác cây trồng và vật nuôi làm tư liệu và nguyên liệu lao động chủ yếu để tạo ra lương thực thực phẩm và một

số nguyên liệu cho công nghiệp Trong quá trình sản xuất nông nghiệp, con người không chỉ tạo ra sản phẩm vật chất cho nhu cầu xã hội mà còn thực hiện sản xuất và tái sản xuất ra những quan hệ xã hội của chính con người

1.1.2 Đặc trưng của kinh tế nông nghiệp

* Nông nghiệp là ngành kinh tế chịu sự tác động và chi phối mạnh của quy luật tự nhiên và các điều kiện tự nhiên

* Quá trình lao động của con người phụ thuộc vào quá trình hoạt động của các sinh vật sống theo quy luật vận động phát triển riêng

* Sự không đồng đều về trình độ năng lực, phát triển, khả năng quản lý cùng với các điều kiện về cơ sở vật chất – kỹ thuật giữa các vùng

* Trong KTNN, đối với các nước đang phát triển và chậm phát triển thì việc chuyển từ một nền sản xuất nhỏ, lạc hậu và chưa có nền công nghiệp phát triển sang nền nông nghiệp sản xuất hàng hóa là tương đối khó khăn

* Ở những nước như Việt Nam, KTNN có nhiều điều kiện phát triển mạnh với thảm thực vật và quần thể động vật phong phú, đa dạng

* Sự tác động mạnh mẽ bởi các quy luật kinh tế như quy luật cung – cầu, quy luật cạnh tranh, quy luật giá trị cũng như các quy luật khác của nền kinh

tế thị trường

1.1.3 Những yếu tố tác động đến phát triển kinh tế nông nghiệp và ảnh hưởng tới quản lý nhà nước về kinh tế nông nghiệp

* Nhóm yếu tố thuộc về điều kiện tự nhiên

* Nhóm yếu tố thuộc về điều kiện kỹ thuật

* Nhóm yếu tố thuộc về điều kiện kinh tế - xã hội

1.1.4 Vai trò của kinh tế nông nghiệp

* KTNN tạo cơ sở, động lực cho quá trình CNH,HĐH đất nước

* KTNN mang lại lương thực phẩm cho nhân dân, thức ăn chăn nuôi, tăng dự trữ đảm bảo an ninh lương thực cho quốc gia

* KTNN theo yêu cầu sản xuất hàng hoá, hội nhập sẽ tạo nên sự biến đổi sâu sắc trong đời sống kinh tế xã hội ở nông thôn

1.2 Một số vấn đề cơ bản về quản lý nhà nước về kinh tế nông nghiệp

1.2.1 Khái niệm

* Khái niệm quản lý: quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý Việc tác động theo cách nào còn tuỳ thuộc vào các góc độ khoa học khác nhau ,các lĩnh vực khác nhau cũng như cách tiếp cận của người nghiên cứu

* Khái niệm QLNN: QLNN là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực Nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để duy trì và phát triển các mối quan hệ xã hội và trật tự pháp luật nhằm thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước trong công cuộc xây dựng CNXH và bảo vệ tổ quốc XHCN

* Khái niệm QLNN về KTNN: là sự tác động, tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước đối với phát triển KTNN, do hệ thống các cơ quan QLNN thực hiện nhằm bảo đảm trật tự pháp luật trên lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh nông nghiệp

1.2.2 Tầm quan trọng của quản lý nhà nước về kinh tế nông nghiệp

7

* Trước tiên, quá trình phát triển của KTNN và nông thôn luôn gắn chặt với hoạt động QLNN

* Tiếp theo đó là tạo mọi điều kiện thuận lợi và an ninh cho sự phát triển KTNN và nông thôn

* Giải quyết tốt bài toán tham nhũng, lãng phí trong quá trình phát triển

* Cuối cùng, Nhà nước phải nắm những lĩnh vực trọng yếu của nông nghiệp bằng thực lực của nền kinh tế nhà nước

1.2.3 Nội dung quản lý nhà nước về kinh tế nông nghiệp

1.2.3.1 Hoạch định pháp luật đối với kinh tế nông nghiệp 1.2.3.2 Hoạch định chiến lược và quy hoạch kinh tế nông nghiệp 1.2.3.3 Hướng dẫn, chỉ đạo thực hiện các chính sách nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế nông nghiệp

1.2.3.4 Xây dựng cơ sở hạ tầng và phát triển khu phụ trợ nhằm tạo điều kiện cho phát triển kinh tế nông nghiệp

1.2.3.5 Tổ chức bộ máy để thực hiện phát triển kinh tế nông nghiệp 1.2.3.6 Kiểm tra, giám sát quá trình phát triển kinh tế nông nghiệp

1.3 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về kinh tế nông nghiệp của một

số tỉnh

* Kinh nghiệm của Thái Bình

* Kinh nghiệm của Vĩnh Long

* Bài học kinh nghiệm cho Thanh Hoá

Thứ nhất, luôn quan tâm tới hệ thống luật pháp, chính sách phát triển

nông nghiệp và cùng với đó tạo điều kiện phát triển công nghiệp nông thôn nhằm hỗ trợ phát triển nông nghiệp

Thứ hai, cần phải xác định đúng và đưa ra được những chính sách tạo

liên kết giữa công nghiệp, thương mại với phát triển công nghiệp đặc biệt là công nghiệp chế biến

Thứ ba, quan tâm hơn nữa đến công tác đầu tư cơ sở hạ tầng cho kinh tế

nông thôn, chú trọng vào việc đầu tư: đường xá, thuỷ lợi, thông tin liên lạc…

Cuối cùng, cần tạo cơ chế giao thương mở, giúp tỉnh có thể giới thiệu

sản phẩm, tạo đầu ra thông thoáng cho nông sản của

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ

NÔNG NGHIỆP Ở TỈNH THANH HOÁ 2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Thanh Hóa

2.1.1 Đặc điển tự nhiên

Thanh Hoá có lãnh thổ rộng lớn: 11.129,48 km2 (núi, trung du chiếm 73,3% ; đồng bằng 16% và vùng ven biển 10,7%), là tỉnh có diện tích lớn thứ

5 trong cả nước Tỉnh Thanh Hóa có 27 đơn vị hành chính gồm 1 thành phố,

02 thị xã và 24 huyện

Thanh Hoá có khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm với mùa hè nóng, mưa nhiều có gió Tây khô nóng Tài nguyên nước của tỉnh khá phong phú, hàng năm hệ thống sông đổ ra biển 20 tỷ mét khối nước Tỉnh đa dạng về đất đai, bao gồm 10 nhóm đất chính với 28 loại đất khác nhau.Vùng biển Thanh Hoá

có diện tích 17.000 - 18.000km2, gấp 1,6 lần diện tích đất liền

2.1.2 Đặc điểm kinh tế – xã hội

Quy mô nền kinh tế năm 2014 ước đạt 31.275 tỷ đồng, gấp 1,53 lần năm

2010, duy trì vị trí đứng đầu các tỉnh khu vực Bắc Trung Bộ Tốc độ tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2011- 2014 ước đạt bình quân 11,37%/năm

Cộng đồng dân cư trong tỉnh hiện có 28 dân tộc anh em và có 4 tôn giáo

đã được công nhận về tổ chức gồm Phật giáo, Công giáo, Tin lành và Cao đài Năm 2014, dân số toàn tỉnh ước khoảng 3.498 nghìn người vì vậy Thanh Hóa có nguồn nhân lực trong tuổi lao động khá dồi dào Tuy nhiên chất lượng nhân lực còn thấp