Bài giảng Luật tố tụng hành chính Thời lượng 30 tiết Mục lục Chương 1 Khoa học luật TTHC và luật TTHC 3 1 Khoa học luật tố tụng hành chính 3 2 Đối tượng nghiên cứu của khoa học luật TTHC 3 3 Phương ph[.]
Trang 1Bài giảng Luật tố tụng hành chính
Thời lượng: 30 tiết
Mục lục
Chương 1: Khoa học luật TTHC và luật TTHC 3
1 Khoa học luật tố tụng hành chính 3
2 Đối tượng nghiên cứu của khoa học luật TTHC 3
3 Phương pháp nghiên cứu của khoa học luật TTHC 6
4 Nhiệm vụ của khoa học luật TTHC 6
5 Ngành luật tố tụng hành chính 6
6 Khái niệm 6
7 Đối tượng và phương pháp điều chỉnh 7
8 Nguồn của luật TTHC 7
9 Quan hệ của luật TTHC với các ngành luật khác 7III Các nguyên tắc cơ bản của luật tố tụng hành chính 7
6 Cơ quan và cá nhân người tiến hành TTHC 9
7 Cơ quan tiến hành TTHC 9
8 Người tiến hành TTHC 9
9 Người tham gia TTHC 10
Chương 2: Khởi kiện và thụ lý vụ án hành chính 10
1 Khái niệm vụ án hành chính 10
2 Khởi kiện vụ án hành chính 10
3 Khái niệm khởi kiện vụ án hành chính 10
4 Điều kiện khởi kiện vụ án hành chính 10
III Thụ lý vụ án hành chính 11
1 Khái niệm thụ lý vụ án hành chính 11
Trang 21 Tính chất của giám đốc thẩm, tái thẩm 14
2 Kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm 14
3 Căn cứ kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm 15
4 Thẩm quyền của giám đốc thẩm, tái thẩm 15
Luật Khiếu nại ngày 11/11/2011
Luật Cạnh tranh ngày 03/12/2004
Luật Cán bộ, công chức ngày 13/11/2008
Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND ngày 25/6/2015
Các luật chuyên ngành: đất đai, thuế, an toàn vệ sinh thực phẩm, …
Khái quát về pháp luật tố tụng hành chính Việt Nam:
– Pháp luật về tố tụng hành chính VN bắt đầu với Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính ban hành ngày 03/06/1996, đến nay đã trải qua 21 năm liên tục được bổ sung, sửa đổi, hoàn thiện Các pháp lệnh về tố tụng hành chính được trình bày theo
Trang 3hướng liệt kê các vụ việc hành chính mà người dân có thể khiếu kiện Tuy nhiên việc liệt kê này bị coi là cứng nhắc, không phù hợp với sự phát triển liên tục của xã hội Số lượng các vụ việc khiếu nại hành chính qua đó cũng rất ít.
– Đến năm 2010, Luật Tố tụng hành chính 2010 được chính thức ban hành đã “cởi trói” cho tố tụng hành chính với việc khắc phục hạn chế của các Pháp lệnh trước đây bằng việc quy định mang tính loại trừ – một phương pháp rất mở và bao quát, người dân được khiếu nại tất cả các quyết định hành chính, hành vi hành chính, chỉ trừ các quyết định hành chính, hành vi hành chính
thuộc phạm vi bí mật nhà nước trong các lĩnh vực quốc phòng,
an ninh, ngoại giao theo danh mục do Chính phủ quy định và các quyết định, hành vi hành chính mang tính nội bộ của cơ quan, tổ chức
Sau khi Luật TTHC 2010 có hiệu lực, số lượng các vụ khiếu kiện hành chính trong cả nước tăng vọt so với trước đó (số lượng năm 2011 gấp 2,6 lần so với năm 2010, đến nay số lượng khiếu kiện hành chính vẫn đều đặn tăng hàng năm) ==> nhu cầu giải quyết tranh chấp hành chính trong dân là rất lớn
– Luật Tố tụng hành chính 2015 điều chỉnh, bổ sung, trong đó quan trọng nhất là việc chuyển phần lớn các vụ án hành chính từ tòa cấp huyện lên tòa cấp tỉnh
– Luật tổ chức TAND, Luật tổ chức VKSND: quy định thẩm
quyền, chức năng của tòa án, VKS nói chung, trong đó có tòa hành chính
– Luật khiếu nại: khiếu nại là 1 trong những phương pháp để giải quyết tranh chấp hành chính Pháp luật về khiếu nại đã có từ năm1945
Trang 4– Luật cạnh tranh: liên quan đến quyết định hành chính về vấn đềcạnh tranh giữa các thương nhân (VD xử phạt hành chính về hành vi cạnh tranh không lành mạnh), khiếu nại quyết định hành chính theo Luật cạnh tranh
– Luật cán bộ, công chức: liên quan đến Quyết định kỷ luật cho thôi chức, buộc thôi việc đối với cán bộ, công chức
– Luật bầu cử đại biểu Quốc hội, HĐND: liên quan đến khiếu kiện
về danh sách cử tri
– Các luật chuyên ngành: ví dụ khiếu kiện liên quan đến đất đai
==> Luật đất đai, khiếu kiện liên quan đến thuế ==> luật thuế
1 Đối tượng nghiên cứu của khoa học luật TTHC
– Theo quan niệm chung trên thế giới, tài phán hành chính là việcxem xét và phán quyết về tính hợp pháp, hợp lý của việc thực thi quyền hành pháp trong quá trình giải quyết các tranh chấp hành chính
(nói cách khác, tài phán hành chính là vì người dân, vì trong quan
hệ hành chính thì cơ quan nhà nước là bên ra mệnh lệnh nên không thể bị thiệt hại, chỉ có người dân là bên phải tuân theo mệnh lệnh hành chính nên có thể bị thiệt hại Tài phán hành
Trang 5chính là việc xem xét các mệnh lệnh hành chính (của cơ quan nhà nước) có hợp pháp và hợp lý không)
– Tài phán hành chính trên thế giới: đa dạng hóa phương pháp giải quyết tranh chấp hành chính: quốc gia không chỉ thiết lập 1 phương pháp giải quyết tranh chấp hành chính mà thiết lập nhiềuphương thức, mục đích là để người dân dễ dàng tiếp cận các phương pháp để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình trước cơ quan nhà nước Các phương pháp tài phán hành chính gồm:
+ Giải quyết khiếu nại hành chính: là phương pháp thuần túy
hành pháp (tức là dùng quyền hành pháp để kiểm tra việc thực thihành pháp) Đây là phương pháp tài phán hành chính cổ điển, được hầu hết các quốc gia áp dụng (có cả VN)
VD chủ tịch UBND xã ra quyết định xử phạt xây dựng không phép
==> đây là quyết định dựa trên cơ sở quyền hành pháp, nếu
người dân cho rằng quyết định xử phạt là không đúng thì thực hiện khiếu nại hành chính Đơn khiếu nại sẽ được gửi theo thủ tục khiếu nại hành chính lên UBND xã, và lại chính chủ tịch
UBND xã sẽ giải quyết đơn khiếu nại đó Nếu người dân thấy việc giải quyết khiếu nại chưa thỏa đáng, thì có quyền khiếu nại lần 2 lên cơ quan hành chính cấp trên là UBND cấp huyện Và UBND cấp huyện sẽ lại sử dụng thủ tục hành chính để giải quyết Đơn khiếu nại đó
==> có nhược điểm: “vừa đá bóng, vừa thổi còi”, không khách quan, dễ bao che
==> có ưu điểm:
giải quyết vụ việc 1 cách nhanh chóng, dứt điểm: vì cùng là
1 người giải quyết nên nắm rất rõ vụ việc, không mất thời gian phải tìm hiểu lại (nếu để người khác xem xét) UBND hoàn toàn có thể sửa đổi, hoặc thậm chí thay thế quyết định
Trang 6hành chính đã ban hành (để giải quyết ngay lập tức tranh chấp)
tăng cường mối quan hệ của cơ quan hành chính với người dân: nếu cơ quan hành chính giải quyết vụ việc thấu tình đạt
lý, được người dân tin tưởng
+ Giải quyết tranh chấp hành chính tại tòa án: là phương pháp
thuần túy tư pháp (vì tòa án sử dụng quyền tư pháp để giải quyết tranh chấp hành chính, và cũng dùng thủ tục tư pháp để giải
bổ sung cho nhau
+ Giải quyết tranh chấp hành chính tại cơ quan tài phán hành
chính: đây là phương pháp nửa hành pháp, nửa tư pháp Gọi là
“nửa hành pháp” là vì cơ quan tài phán hành chính là 1 cơ quan trong bộ máy hành chính (điển hình là Pháp, theo đó bộ máy hành chính có 2 chức năng là hành chính quản lý, và hành chính tài phán) Gọi là “nửa tư pháp” vì mặc dù cơ quan tài phán hành chính nằm trong bộ máy hành chính nhưng lại được tổ chức độc lập với các cơ quan hành chính khác (ở VN cơ quan này độc lập với các bộ, UBND, chỉ trực thuộc TW) ==> khá giống với tòa án,
và khi giải quyết vụ tranh chấp hành chính, thì cơ quan tài phán hành chính sử dụng 1 thủ tục riêng (tương tự với thủ tục tố tụng hành chính ở VN) ==> có tính tư pháp
Trang 7==> có ưu điểm của phương pháp khiếu nại hành chính và tòa ánhành chính:
vì dùng quyền hành pháp nên sẽ giải quyết vụ việc một cáchtoàn diện, thậm chí có thể ra quyết định thay thế văn bản hành chính đã gây ra tranh chấp
vẫn đảm bảo được tính khách quan
==> có nhược điểm: quyền lực quá mạnh ==> dễ dẫn đến sai lầm, nguy hại cho nền hành chính, cho người dân ==> cần có người đủ tài năng và đức độ
+ Giải quyết tranh chấp hành chính tại cơ quan trung gian
hòa giải hành chính: đây là phương thức “nửa quyền lực nhà
nước, nửa quyền lực xã hội” Phương thức giải quyết tranh chấp này bắt nguồn từ Pháp, sau đó đã được hơn 130 quốc gia học tập và áp dụng theo
Cơ sở của phương pháp giải quyết tranh chấp hành chính tại cơ quan trung gian hòa giải hành chính: tranh chấp hành chính là tranh chấp giữa người dân và nhà nước, nếu xét xử tại tòa án hay tại cơ quan tài phán thì không công bằng vì cả 2 cơ quan nàyđều sử dụng quyền lực nhà nước, áp dụng PL do nhà nước ban hành ==> ra đời cơ quan trung gian hòa giải hành chính: đây là
cơ quan nhà nước, nhưng khi giải quyết tranh chấp lại không dựavào quyền lực nhà nước mà dựa vào sự công bằng và lẽ phải (equity), cũng không ra phán quyết mà chỉ đưa ra khuyến nghị để giải quyết tranh chấp Khuyến nghị tuy không có tính ràng buộc
PL bắt buộc các bên chủ thể phải thực hiện, nhưng các khuyến nghị này được công khai trên các phương tiện thông tin đại
chúng (nếu chủ thể không thực hiện), tạo nên sức ép dư luận Trong thực tế thì các chủ thể tranh chấp đều tự giác thi hành các phán quyết của cơ quan trung gian hòa giải hành chính (vì không muốn bị mất uy tín, bị dư luận lên án)
Trang 8VN đã thí điểm mô hình này, với cơ quan có tên là Hội đồng cạnhtranh để giải quyết tranh chấp quy định trong Luật cạnh tranh.– Tài phán hành chính ở VN:
+ các hoạt động có tính tài phán hành chính
+ duy trì 2 phương thức giải quyết tranh chấp hành chính:
giải quyết khiếu nại hành chính
giải quyết vụ án hành chính tại tòa án nhân dân
* Mô hình tổ chức giải quyết tranh chấp hành chính:
– Có 2 mô hình chính trên thế giới là Nhất hệ tài phán và Lưỡng
hệ tài phán
– Nhất hệ tài phán: chỉ có 1 hệ thống tòa án chung, trong đó có
thẩm quyền giải quyết tranh chấp hành chính
+ Tòa án tối cao <== Các tòa án địa phương
trong đó: các tòa án địa phương được thành lập theo cấp hành chính ==> đảm bảo được tính thống nhất trong quá trình giải quyết các loại vụ án và cơ cấu tổ chức gọn nhẹ Tuy nhiên, có nhược điểm
tính khách quan không cao vì tòa án địa phương thường có mối quan hệ mật thiết với cơ quan hành chính cùng cấp
không đảm bảo được tính đặc thù của xét xử hành chính: ví
dụ khi xét xử tranh chấp về đất đai thì cần am hiểu PL về đấtđai, xét xử về hôn nhân gia đình thì cần am hiểu PL về hôn nhân gia đình ==> trong khi chỉ có 1 tòa chung, thẩm phán của tòa chung không thể chuyên sâu về nhiều lĩnh vực PL
– Lưỡng hệ tài phán: có nhiều hệ thống cơ quan giải quyết tranh
chấp riêng cho từng lĩnh vực, trong đó có hệ thống cơ quan giải quyết tranh chấp hành chính riêng
Trang 9+ Hệ thống tòa án / Cơ quan tài phán hành chính độc lập (với các
hệ thống tòa án khác): được thành lập theo cấp xét xử ==> đảm bảo được tính đặc thù của xét xử hành chính Tuy nhiên nhược điểm là không đảm bảo được tính thống nhất trong quá trình xét
xử, và cơ cấu tổ chức cồng kềnh VD ở Pháp có hệ thống Cơ quan tài phán hành chính độc lập, ở Đức có hệ thống Tòa án hành chính độc lập với các hệ thống tòa án khác (như hệ thống tòa dân sự, hệ thống tòa hình sự, …)
+ Hệ thống các tòa án khác: như hệ thống tòa dân sự, hệ thống tòa hình sự, hệ thống tòa tài chính, …
– Một số quốc gia lại theo mô hình trung gian: thành lập các
Phân tòa hành chính trong Tòa án chung Có các đặc điểm:
* Tài phán hành chính VN
– Tài phán hành chính theo nghĩa hẹp ở VN là hoạt động giải quyết các vụ án hành chính theo quy định của PL Tố tụng hành chính nhằm bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức bị xâm phạm bởi hoạt động quản lý hành chính nhà nước, góp phần bảo đảm tuân thủ triệt để PL trong quản lý hành chính nhà nước
– Các đặc điểm của tài phán hành chính tại VN:
Trang 10+ Cơ quan tài phán hành chính ở VN là Tòa án nhân dân: cụ thể
là Tòa hành chính trong tòa án các cấp (chú ý: nói “Tòa án hành chính” trong tòa án chung là sai, vì chỉ là 1 phân tòa)
+ Đối tượng của tài phán hành chính là các hình thức của việc thực thi quyền hành pháp theo quy định của PL
+ Tài phán hành chính được thực hiện theo thủ tục tố tụng hành chính: chú ý: thủ tục tố tụng hành chính là 1 thủ tục tư pháp (là 1 trong 3 thủ tục tư pháp cùng với tố tụng hình sự, và tố tụng dân sự), chứ không phải là thủ tục hành chính
– TAND cấp tỉnh ==> Tòa hành chính cấp tỉnh ==> Sơ thẩm một
số vụ án hành chính, Phúc thẩm vụ án hành chính đã qua sơ thẩm ở TAND cấp huyện
– TAND cấp huyện ==> Sơ thẩm một số vụ án hành chính
* Đối tượng của tài phán hành chính ở VN (Điều 30 Luật Tố
tụng hành chính 2015)
Trang 11– Quyết định hành chính (khoản 1 Điều 3 Luật TTHC): là văn
bản do cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước ban hành hoặc
người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó ban hành quyết định về vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính được
áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể
Quyết định hành chính bị kiện (khoản 2 Điều 3 Luật TTHC): là quyết định quy định tại khoản 1 Điều này mà quyết định đó làm phát sinh, thay đổi, hạn chế, chấm dứt quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc có nội dung làm phát sinh nghĩa vụ, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan,
Chú ý: quyết định hành chính được thể hiện có thể bằng văn bản
hoặc bằng hành vi (hiệu lệnh, lời nói, cử chỉ) VD cảnh sát giao thông dừng phương tiện vi phạm luật giao thông đường bộ bằng hiệu lệnh (giơ gậy, tuýt còi) VD áp dụng biện pháp nhắc nhở đối với người vi phạm hành chính là trẻ vị thành niên và hành vi vi phạm chỉ ở mức cảnh cáo, mà đối tượng vi phạm đã ăn năn hối cải thì không cần phải ra văn bản cảnh cáo, chỉ cần nhắc nhở bằng lời nói
Trang 12Câu hỏi: Tại sao quyết định hành chính bị kiện lại chỉ là văn bản
mà không phải là hành vi, phải chăng nếu quyết định hành chính
là hành vi thì người dân không được khiếu kiện?
Trả lời: Người dân không bị hạn chế khiếu kiện quyết định hành
chính bằng văn bản hay không bằng văn bản, nhưng nếu quyết định hành chính không bằng văn bản thì người dân có thể khiếu kiện về hành vi hành chính
– Hành vi hành chính (khoản 3 Điều 3 Luật TTHC): là hành vi
của cơ quan hành chính nhà nước hoặc của người có thẩm
quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật
Hành vi hành chính bị kiện (khoản 4 Điều 3 Luật TTHC): là hành
vi quy định tại khoản 3 Điều này mà hành vi đó làm ảnh hưởng đến việc thực hiện quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức,
cá nhân
– Quyết định kỷ luật buộc thôi việc (khoản 5 Điều 3 Luật
TTHC): là quyết định bằng văn bản của người đứng đầu cơ quan,
tổ chức để áp dụng hình thức kỷ luật buộc thôi việc đối với công chức thuộc quyền quản lý của mình
Câu hỏi: Quyết định kỷ luật buộc thôi việc có được coi là 1 loại
Quyết định hành chính không ?
Trả lời: Không phải Quyết định hành chính không phải chỉ là văn
bản có tên là “QUYẾT ĐỊNH”, mà có thể là Công văn, Thông báo,
Tờ trình, … chỉ cần có nội dung quyết định về 1 vấn đề cụ thể nào đó VD UBND xã ra Thông báo về việc giải phóng mặt bằng khu vực X, trong đó có yêu cầu các hộ gia đình có công trình xây dựng trong khu vực X phải phối hợp di chuyển tài sản để bàn giao mặt bằng
Còn quyết định kỷ luật buộc thôi việc phải là 1 văn bản có tên là QUYẾT ĐỊNH Trong số 6 hình thức kỷ luật đối với công chức (theo Luật công chức, viên chức) thì 5 hình thức là công việc nội
Trang 13bộ của cơ quan, tổ chức (chỉ có quyền khiếu nại), chỉ có hình thức kỷ luật buộc thôi việc (tức là người đó không còn là công chức nữa) thì bản thân người người đó mới được quyền khiếu kiện ra tòa.
– Quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnhtranh
– Danh sách cử tri: trong bầu cử đại biểu Quốc hội, bầu cử
HĐND, ví dụ 1 người khiếu nại về việc mình không có tên trong danh sách cử tri (tức là bị vi phạm quyền được bầu cử)
2 Phương pháp nghiên cứu của khoa học luật TTHC
– Phương pháp duy vật biện chứng, duy vât lịch sử
– Phương pháp phân tích, so sánh, thống kê
3 Nhiệm vụ của khoa học luật TTHC
– Làm sáng tỏ các căn cứ lý luận và thực tiễn để hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp hành chính
– Kiến nghị hoàn thiện hệ thống PL TTHC
2 Đối tượng và phương pháp điều chỉnh
– Đối tượng điều chỉnh:
Trang 14+ quan hệ giữa các cơ quan, người tiến hành TTHC với nhau+ 1 số quan hệ giữa những người tham gia TTHC với nhau
+ quan hệ giữa các cơ quan, người tiến hành TTHC với những người tham gia TTHC
+ quan hệ giữa các cơ quan, người tiến hành TTHC với các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác
– Phương pháp điều chỉnh: kết hợp sử dụng phương pháp mệnh lệnh, đơn phương và phương pháp bình đẳng – thỏa thuận
3 Nguồn của luật TTHC
– Là các văn bản có nội dung chứa đựng các quy phạm PL TTHC
và án lệ hành chính (hiện đã có án lệ số 10 về vụ việc hành
chính)
4 Quan hệ của luật TTHC với các ngành luật khác
– Cơ quan, người tiến hành TTHC cần phải căn cứ vào các quy phạm PL vật chất liên quan để phán quyết tính hợp pháp của các quyết định, hành vi bị khởi kiện
– Việc xây dựng, hoàn thiện và thực hiện luật TTHC luôn được tiến hành trong mối tương quan mật thiết với các ngành luật vật chất hữu quan
——————-Tình huống
Trang 15Ngày 21/07/2016, Đội quản lý thị trường số 2, Chi cục quản lý thị trường thành phố H kiểm tra một số địa điểm kinh doanh của Công ty TNHH N Sau khi kiểm tra, đội quản lý thị trường số 2 đã lập Biên bản vi phạm hành chính, và chi cục quản lý thị trường thành phố H (trực thuộc TW) đã ra Quyết định số 977 ngày
04/08/2016 xử phạt doanh nghiệp về hành vi ghi sai nhãn hiệu của hàng hóa, quyết định xử phạt do chi cục phó chi cục quản lý thị trường thành phố H ký Trong quá trình kiểm tra, đội quản lý thị trường số 2 đã niêm phong và tạm giữ toàn bộ lô hàng gồm
5000 hộp sữa dê Công ty N muốn khiếu nại với yêu cầu cụ thể như sau:
+ buộc chi cục phó chi cục quản lý thị trường thành phố H phải xin lỗi doanh nghiệp về hành vi cung cấp một số thông tin không đúng sự thật cho cơ quan báo chí Trong quá trình kiểm tra, mặc
dù chưa có kết quả kiểm định sản phẩm, song ông chi cục phó đãphát biểu trước 1 số cơ quan báo chí rằng sản phẩm của công ty
N không đảm bảo chất lượng hàng hóa theo quy định
+ yêu cầu hủy bỏ Quyết định xử phạt vi phạm hành chính số 977
vì ký không đúng thẩm quyền
+ bồi thường thiệt hại cho công ty với số tiền 2 tỷ đồng vì cho rằng việc làm của chi cục quản lý thị trường đã khiến sản phẩm của công ty bị khách hàng tẩy chay, chỉ tính riêng số lượng hàng không bán được đã hơn 1 tỷ đồng
Anh / Chị hãy xác định chủ thể khởi kiện, đối tượng khởi kiện, và tòa án có thẩm quyền xử lý
Mô hình tố tụng hành chính tổng quát:
Trang 16UBND <==> người dân <==> Tòa án ==> chuẩn bị xét xử ==> sơ thẩm (==> phúc thẩm) ==> thi hành án ==> giám đốc thẩm / tái thẩm
III Các nguyên tắc cơ bản của luật tố tụng hành chính
1 Các nguyên tắc chung
– Tố tụng hành chính cũng như tố tụng dân sự, tố tụng hình sự, đều có các nguyên tắc chung:
+ Nguyên tắc xét xử vụ án hành chính công khai
+ Nguyên tắc hai cấp xét xử trong TTHC
+ Nguyên tắc bình đẳng về quyền và nghĩa vụ trong TTHC
+ Nguyên tắc bảo đảm quyền quyết định và tự định đoạt của
người khởi kiện trong TTHC
+ Nguyên tắc đảm bảo quyền bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự trong TTHC
Trang 17+ Nguyên tắc đảm bảo sự vô tư của những người tiến hành tố tụng hoặc người tham gia tố tụng
+ Nguyên tắc bảo đảm quyền dùng tiếng nói, chữ viết của dân tộctrong TTHC
+ Nguyên tắc bảo đảm quyền khiếu nại, tố cáo trong TTHC
2 Nguyên tắc riêng của TTHC
– Nguyên tắc tiền tố tụng ở 1 số loại việc cụ thể:
+ trước khi khởi kiện ra tòa án, người dân phải thực hiện quyền
khiếu nại (Quyền khiếu nại được gọi là thủ tục tiền tố tụng hành chính) đối với Quyết định hành chính, hoặc Hành vi hành chính đến nơi đã ban hành quyết định đó hoặc đã thực hiện hành vi đó.Theo Luật khiếu nại thì việc này được gọi là Khiếu nại lần đầu
+ sau khi nhận được Đơn khiếu nại lần đầu, cơ quan nhận đơn
có nghĩa vụ trả lời, có 3 hướng trả lời:
giữ nguyên quyết định ban đầu: thực tế hầu hết rơi vào
hướng này
sửa quyết định đó: thực tế rất ít
hủy quyết định đó: thực tế hầu như không có
+ nếu người dân vẫn thấy không thỏa mãn, thì thực hiện quyền khiếu nại tiếp theo lên cơ quan cấp trên của cơ quan đã ra quyết định hành chính bị khiếu nại (theo thứ tự cấp xã ==> huyện ==> tỉnh ==> TW)
+ chỉ sau khi khiếu nại lần 2 mà người dân vẫn không thỏa mãn thì mới được quyền khởi kiện ra tòa án