Đánh giá vai trò của ngân hàng thương mại trong phát triển tài chính toàn diện và tác động của xu hướng phát triển tài chính toàn diện tới hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam BIDV

. Theo Tổng cục Thống kê, dịch Covid19 kéo dài đã làm tăng tỷ lệ và số người thiếu việc làm trong độ tuổi trong quý III2021 lên mức cao nhất trong vòng 10 năm qua. Vì vậy trong những năm gần đây thúc đẩy tài chính toàn diện được xem là một trong những trọng tâm phát triển kinh tế xã hội của nước ta nhằm tăng cường khả năng tiếp cận và sử dụng dịch vụ tài chính cho mọi thành viên trong xã hội. Nhận thức được vai trò quan trọng của các Ngân hàng thương mại trong phát triển tài chính toàn diện nên chúng em quyết định chọn đề tài “Vai trò của các Ngân hàng thương mại trong phát triển tài chính toàn diện và phân tích tác động của xu hướng này tới hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam BIDV”. Phương pháp nghiên cứu của nhóm là nghiên cứu đề tài, tài liệu, tổng hợp và phân tích dữ liệu. Qua đề tài này nhóm muốn làm rõ về phát triển tài chính toàn diện và vai trò của ngân hàng thương mại đối với phát triển tài chính toàn diện và từ đó áp dụng để phân tích đối với Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam BIDV.

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA NGÂN HÀNG

BÀI TẬP LỚN HỌC PHẦN NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

ĐỀ TÀI: Đánh giá vai trò của ngân hàng thương mại trong phát triển tài chính toàn diện và tác động của xu hướng phát triển tài chính toàn diện tới hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển

Việt Nam - BIDV

Giảng viên hướng dẫn: TS Nguyễn Thị Vân

Mã học phần: FIN15A Nhóm lớp: 222FIN17A10 Ngân hàng nghiên cứu: NHTMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - BIDV

Nhóm thực hiện: 16 Dung lượng: 8262 từ

Sinh viên thực hiện Mã số sinh viên Lớp Bùi Chí Công 24A4012911 K24NHC

Nguyễn Thị Ngọc Thủy 24A4011646 K24TCA

Lôi Thị Thu Hằng 24A4032852 K24QTKDA

Hoàng Nghĩa Chính 24A4012910 K24NHC

Hà Nội, tháng 06 năm 2023

Mục lụ

Lời mở đầu 2

I Tổng quan về tài chính toàn diện 3

1.1 Khái niệm 3

1.2 Vai trò 3

1.3 Các trụ cột và thước đo của tài chính toàn diện 4

1.4 Các rào cản đối với tài chính toàn diện 6

2 Sự cần thiết và xu hướng phát triển tài chính toàn diện trên thế giới và Việt Nam những năm gần đây 7

2.1 Sự cần thiết của việc phát triển tài chính toàn diện 7

2.2 Xu hướng phát triển tài chính toàn diện trên thế giới và Việt Nam những năm gần đây 7

II Đánh giá về vai trò của các Ngân hàng thương mại trong phát triển tài chính toàn diện .13

III Phân tích tác động của xu hướng phát triển tài chính toàn diện tới hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam - BIDV 16

1 Tổng quan về BIDV 16

2 Phân tích tác động của xu hướng phát triển tài chính toàn diện tới hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam - BIDV 17 Kết luận 21

Tài liệu tham khảo 22

Lời mở đầu Đại dịch Covid-19 ảnh hưởng rất lớn đến nền kinh tế thế giới nói chung và Việt Nam nóiriêng Kinh tế suy thoái, lạm phát bùng nổ Trong 6 tháng đầu của năm 2021 đã có 70.209doanh nghiệp phải rút khỏi thị trường Theo Tổng cục Thống kê, dịch Covid-19 kéo dài đãlàm tăng tỷ lệ và số người thiếu việc làm trong độ tuổi trong quý III/2021 lên mức cao nhấttrong vòng 10 năm qua Vì vậy trong những năm gần đây thúc đẩy tài chính toàn diện đượcxem là một trong những trọng tâm phát triển kinh tế - xã hội của nước ta nhằm tăng cườngkhả năng tiếp cận và sử dụng dịch vụ tài chính cho mọi thành viên trong xã hội Nhận thứcđược vai trò quan trọng của các Ngân hàng thương mại trong phát triển tài chính toàn diệnnên chúng em quyết định chọn đề tài “Vai trò của các Ngân hàng thương mại trong pháttriển tài chính toàn diện và phân tích tác động của xu hướng này tới hoạt động kinh doanhcủa Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam - BIDV”

Phương pháp nghiên cứu của nhóm là nghiên cứu đề tài, tài liệu, tổng hợp và phân tích

dữ liệu Qua đề tài này nhóm muốn làm rõ về phát triển tài chính toàn diện và vai trò củangân hàng thương mại đối với phát triển tài chính toàn diện và từ đó áp dụng để phân tíchđối với Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam - BIDV

I Tổng quan về tài chính toàn diện

1.1 Khái niệm

Theo Ngân hàng Thế giới (WB), tài chính toàn diện có nghĩa là các cá nhân và doanhnghiệp có thể tiếp cận và sử dụng các sản phẩm dịch vụ tài chính - các giao dịch, thanhtoán, tiết kiệm, tín dụng và bảo hiểm - đáp ứng nhu cầu của họ và có mức chi phí hợp lý,được cung cấp theo một cách thức có trách nhiệm và bền vững

Liên minh Tài chính Toàn diện (AFI), định nghĩa về tài chính toàn diện rộng hơn và đachiều hơn, nhấn mạnh đến cả khía cạnh chất lượng sử dụng dịch vụ Theo đó, tài chínhtoàn diện là việc cung cấp cho người sử dụng các dịch vụ tài chính sẵn có với mức chi phíhợp lý; làm cho khách hàng sử dụng các dịch vụ tài chính một cách thường xuyên; đưa ranhững dịch vụ tài chính được thiết kế phù hợp với nhu cầu của người sử dụng

Tổng quát lại, tài chính toàn diện là tất cả việc cung cấp các dịch vụ tài chính chính thức(thanh toán, chuyển tiền, tiết kiệm, tín dụng, bảo hiểm) một cách thuận tiện, phù hợp vớinhu cầu và với chi phí hợp lý với tất cả người dân Tài chính toàn diện không chỉ giới hạntrong việc cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng mà bao gồm cả nâng cao hiểu biết về tàichính cho người dân và bảo vệ người tiêu dùng

1.2 Vai trò

Tài chính toàn diện được coi là có vị trí rất quan trọng đối với sự phát triển bền vữngcủa một quốc gia Khía cạnh coi trọng nhất của tài chính toàn diện là tiếp cận tài chính Cácnghiên cứu chỉ cho rằng, tiếp cận tài chính có ý nghĩa vô cùng lớn trong xóa đói giảmnghèo, phân phối thịnh vượng công bằng, hỗ trợ phát triển toàn diện và bền vững Thiếutiếp cận tài chính là nguyên nhân cơ bản dẫn tới bất bình đẳng thu nhập, bẫy nghèo đói và

hạ thấp tăng trưởng

Tài chính toàn diện mang lại những lợi ích không nhỏ cho xã hội và nền kinh tế Tài

qua đó thúc đẩy quá trình tăng trưởng kinh tế Tiếp cận dịch vụ ngân hàng giúp các cánhân và doanh nghiệp tìm được nguồn lực để đáp ứng những yêu cầu như vay vốn cho các

cơ hội kinh doanh, đầu tư cho con cái học hành, hoặc dành tiền tiết kiệm khi về hưu…Vay vốn ngân hàng còn giúp người nông dân, người nghèo bảo vệ mình trước những cúsốc hay rủi ro trong cuộc sống như ốm đau, bệnh tật mất mùa, thiên tai Người nghèo sẽtránh được vòng luẩn quẩn khi phải vay ở khu vực không chính thức với lãi suất cao.Những người không có tài khoản ngân hàng cũng dễ bị loại trừ khỏi các dịch vụ khác như y

tế, bảo hiểm

Tài chính toàn diện còn giúp chính phủ giảm bớt chi phí cho các chương trình trợ cấp ansinh xã hội thông qua việc chi trả qua tài khoản ngân hàng, làm tăng sự minh bạch, phòngchống tham nhũng tích cực hơn, nhờ đó quản lý xã hội tốt hơn Một xã hội với cơ hội tiếpcận dịch vụ tài chính mở rộng cho tất cả mọi người sẽ tăng cường sự tham gia của họ vàcuộc sống cộng đồng nói chung, cải thiện công bằng bình đẳng, năng lực của toàn xã hộitheo đó cũng được nâng lên

Đối với các tổ chức tài chính, tài chính toàn diện góp phần mở rộng đối tượng phục vụtới tất cả nhóm người trong xã hội, tạo cơ hội cho họ phát triển đa dạng sản phẩm dịch vụ,

mở rộng cơ sở khách hàng từ đó khiến lợi nhuận thu được nâng cao

1.3 Các trụ cột và thước đo của tài chính toàn diện

1.3.1 Các trụ cột

Tài chính toàn diện được triển khai thực hiện dựa trên 3 trụ cột:

Dịch vụ thanh toán và cơ sở hạ tầng tài chính trong tài chính toàn diện

Các tài khoản giao dịch giúp cá nhân và doanh nghiệp trong việc quản lý các côngviệc/giao dịch tài chính hàng ngày Vì lý do này, có khoảng giao dịch (hay tài khoản thanhtoán) là một dịch vụ tài chính cơ bản cần được cung cấp cho tất cả mọi người Việc tiếp cận

và sử dụng một tài khoản giao dịch để tạo điều kiện thuận lợi cho việc thanh toán và để

giữ tiền là bước đầu tiên trong việc được tiếp cận tài chính đầy đủ Đây cũng chính là tiền

đề để có thể tiếp cận đến toàn bộ sản phẩm và dịch vụ tài chính đáp ứng nhu cầu củangười sử dụng như tín dụng, bảo hiểm, tiết kiệm và đầu tư

Đa dạng hóa kênh phân phân phối và mạng lưới các tổ chức cung cấp dịch vụ tài chính

Việc đa dạng kênh phân phối và các điểm tiếp cận dịch vụ là việc làm tiếp theo để nângcao khả năng tiếp cận dịch vụ ngân hàng cho nền kinh tế Trong một thế giới công nghệphát triển nhanh chóng, đặc biệt là công nghệ viễn thông, khi mạng lưới truyền thông (hayvật lý) của các tổ chức tín dụng khi chi nhánh, phòng giao dịch trở nên đắt đỏ về mặt chiphí thì có một số chính sách mới đã chứng tỏ được hiệu quả bao gồm:

+Thanh toán qua điện thoại di động

+Dịch vụ ngân hàng đại lý

+Đa dạng hóa các loại hình cung cấp dịch vụ tài chính

+Các ngân hàng chính sách/các định chế tài chính phát triển

Tăng cường thêm hiểu biết về tài chính và bảo vệ người tiêu dùng

Phần lớn dân số không có đủ kiến thức thậm chí là kiến thức cơ bản để hiểu về sảnphẩm tài chính và rủi ro liên quan các sản phẩm tài chính một bộ phận lớn các cá nhânkhông biết lập kế hoạch ngân sách cho tương lai và không thực hiện hiệu quả quyết địnhquản lý tài chính của mình Điều này tạo rào cản lớn trong việc tiếp cận các dịch vụ tàichính trên thị trường chính thức, gia tăng số lượng người không tiếp cận sản phẩm ngânhàng, thúc đẩy sự xuất hiện của các sản phẩm/dịch vụ tài chính phi chính thức (thị trườngtài chính chợ đen), cản trở sự cải thiện tài chính toàn diện trong mỗi quốc gia.Vì vậy đòi hỏicác quốc gia phải có cách thức tăng cường hiểu biết về tài chính thông qua giáo dục, tăngcường đào tạo kỹ năng và năng lực tài chính cho người dân để họ có thể tiếp cận và sửdụng có trách nhiệm các dịch vụ tài chính, quản lý tốt hơn tình hình tài chính

1.3.2 Các thước đo

Tài chính toàn diện được đo lường dựa trên ba khía cạnh: mức độ bao phủ của các tổchức tín dụng, mức độ sử dụng các sản phẩm và dịch vụ tài chính, chất lượng sản phẩmdịch vụ tài chính.

Những chỉ số thể hiện mức độ bao phủ bởi các tổ chức tín dụng (xét về phương diệnnhân khẩu học và địa lý) bao gồm số lượng chi nhánh phòng giao dịch trên 1 km² hay trên1.000 dân, số lượng máy ATM trên 1 km² hay trên 1.000 dân Trong khi đó, mức độ sửdụng là các chỉ số liên quan tới tần suất sử dụng sản phẩm và dịch vụ tài chính như: phầntrăm số lượng tài khoản tiền gửi và ghi nợ trên tổng dân số, số lượng giao dịch trên mỗi tàisản tiền gửi, số nợ giao dịch điện tử Và cuối cùng là những chỉ tiêu thể hiện chất lượng củasản phẩm/dịch vụ và mức độ hiểu biết về tài chính của người sử dụng

Hiện tại, các tổ chức quốc tế, các quốc gia triển khai chương trình tài chính toàn diện đãthống nhất sử dụng 24 tiêu chí đánh giá tài chính toàn diện do G20 đưa ra dựa trên 3 khíacạnh nói trên Bên cạnh đó, Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế cũng xây dựng một

cơ sở dữ liệu đồ sộ về tài chính toàn diện của các quốc gia trên thế giới (Global FindexDatabase) và được điều tra, đánh giá định kỳ 3 năm một lần nhằm giúp các nhà hoạch địnhchính sách, nhà quản lý và nghiên cứu tham khảo sử dụng

I.4 Các rào cản đối với tài chính toàn diện

Việc sử dụng dịch vụ tài chính phụ thuộc chủ yếu vào mức thu nhập của mỗi cá nhân.Ngay cả ở những nước nghèo nhất thì người giàu thành thị là những người sử dụng dịch vụngân hàng nhiều nhất Do đó khu vực ngân hàng chính thức thông thường chỉ phục vụtrong nhóm khách hàng ở trên ngưỡng nghèo Nhưng thực tế thì kể cả người nghèo cũng

có nhu cầu sử dụng dịch vụ tài chính

Đối lập với tài chính toàn diện là sự loại trừ tài chính (financial exclusion), nhằm nói tớinhững đối tượng gặp khó khăn khi tiếp cận với các dịch vụ tài chính và hệ thống tài chính.Tình trạng loại trừ tài chính có thể là “tự nguyện” hoặc “không tự nguyện”

Thước đo đầu tiên là quan trọng nhất của tài chính toàn diện là tỷ lệ người có tài khoảntại tổ chức tài chính chính thức Tỷ lệ người trưởng thành có tài khoản là khác nhau giữacác nước trên thế giới Ở những nước phát triển tỉ lệ này có thể lên đến 95-98% trong khi ởnhững nước đang phát triển và đặc biệt là những nước nghèo tỉ lệ này rất thấp Tỷ lệ ngườitrưởng thành có tài khoản ở Việt Nam năm 2014, theo Ngân hàng Thế giới là 31% Nghiêncứu của Ngân hàng Thế giới cũng cho biết mức thu nhập và những đặc điểm cá nhân lànhững nhân tố quyết định sự khác nhau này.

Lý do lớn nhất của một người khi không có tài khoản chính thức là do không có đủ tiền.Những lý do tiếp theo có thể như việc mở tài khoản là tốn kém, khoảng cách đến ngânhàng quá xa, thiếu những giấy tờ cần thiết hoặc vì lý do tín ngưỡng… Các chi phí đi kèm vớiviệc sở hữu tài khoản đã trở thành rào cản chủ yếu Đối với nhiều người, chi phí duy trì tàikhoản và mức phí trong mỗi lần giao dịch cho việc sử dụng tài khoản trở nên tốn kém.Khoảng cách đến với một điểm tiếp cận dịch vụ, cụ thể là các chi nhánh ngân hàng hayđiểm giao dịch, là trở ngại lớn đặc biệt ở những nước đang phát triển Điều này khiến chomột số khách hàng ban đầu đã đăng ký các dịch vụ nhưng sau đó họ không sử dụng nhiềucác dịch vụ này nữa Những yêu cầu về hồ sơ giấy tờ cần có để mở tài khoản trên thực tế

đã khiến nhiều người ở khu vực nông thôn hay những người lao động tự do, là nhữngngười khó chứng minh thu nhập hay nơi cư trú chính thức không sử dụng dịch vụ

2 Sự cần thiết và xu hướng phát triển tài chính toàn diện trên thế giới và Việt Nam những năm gần đây

2.1 Sự cần thiết của việc phát triển tài chính toàn diện

Theo Global Finance, hiện có hàng trăm triệu người trên toàn cầu không có tài khoảnngân hàng Không được tiếp cận dịch vụ tài chính làm suy yếu chất lượng cuộc sống củangười dân và kìm hãm sự phát triển kinh tế của các quốc gia Không được tiếp cận với cácdịch vụ tài chính, ngân hàng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người dân, ngăn cản

họ đầu tư vào tương lai Không được tiếp cận với dịch vụ tài chính không chỉ ảnh hưởngtới người dân mà còn cản trở sự tăng trưởng và phát triển kinh tế của các quốc gia.

Khi đại dịch Covid-19 diễn ra, việc thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt để tránhtiếp xúc càng trở nên cấp bách Thậm chí việc tránh đám đông trong các cửa hàng và khuchợ đã trở thành vấn đề sinh tử tại một số quốc gia như Thụy Điển, Na Uy, Hàn Quốc,Trung Quốc và Úc Đây chính là một động lực to lớn để các quốc gia thúc đẩy phát triểnkinh tế toàn diện để phục hồi nền kinh tế và đảm bảo chất lượng cuộc sống cho mọi ngườidân

2.2 Xu hướng phát triển tài chính toàn diện trên thế giới và Việt Nam những năm gần đây

Xu hướng gia tăng về số lượng chủ sở hữu tài khoản thanh toán

Theo Global Findex, đến cuối năm 2021, thế giới ghi nhận 76% số lượng người trưởngthành có tài khoản ngân hàng hoặc tài khoản tại các tổ chức được quản lý như các tổ chứctín dụng, tổ chức tài chính vi mô hoặc các nhà cung cấp dịch vụ tài chính trực tuyến Sốlượng người sở hữu tài khoản trên thế giới tăng từ 50% từ năm 2011 lên 76% vào năm

2021 Tại các nền kinh tế đang phát triển, con số tăng trưởng là 8% (từ 63% thành 71%trong khoảng thời gian từ năm 2017 đến năm 2021) Sự tăng trưởng về số lượng chủ sởhữu tài khoản lan rộng khắp thế giới những năm gần đây tập trung chủ yếu vào các nềnkinh tế đang phát triển Sự tăng trưởng này đối lập với mô hình tăng trưởng từ trongkhoảng thời gian năm 2011-2017, khi mà Trung Quốc và Ấn Độ chiếm tỷ trọng lớn

Mặc dù vẫn còn tồn tại những khoảng trống về hệ thống dịch vụ tài chính cho một sốnhững đối tượng yếu thế trong xã hội như những người trưởng thành không có khả năngtiếp cận dịch vụ tài chính, phụ nữ, người có hoàn cảnh khó khăn, người có trình độ học vấnthấp, tuy nhiên thì thực trạng này đang được thu hẹp dần Một ví dụ có thể nhận thấy, tỷ

lệ chủ sở hữu tài khoản khác nhau về giới tính giảm từ 9% xuống còn 6% và giao độngquanh mức này hàng năm

Tại Việt Nam, số liệu đến hết năm 2021, tỷ lệ người trưởng thành sở hữu tài khoảnthanh toán đạt gần 66% tương đương 33,33 triệu người, trong đó người từ độ tuổi 25-34tuổi (gen Z) chiếm tỷ trọng lớn nhất với 17,1 triệu người Tốc độ tăng trưởng trung bình vềtổng số lượng tài khoản là 11,44% tính từ năm 2015-2021 Cho tới cuối tháng 7 năm 2022

tỷ trọng người trưởng thành sở hữu tài khoản chạm mức 68%, dự tính tới hiện tại con sốđang ở khoảng mức 75% Số lượng tài khoản thanh toán cũng tăng mạnh, từ 88,5 triệu vàonăm 2019 lên tới 115,2 vào năm 2021 Nguyên nhân chính xuất phát từ giải pháp eKYC chophép người sử dụng định danh nhanh, sở hữu tài khoản nhanh chóng và dễ dàng

Nhận các thanh toán qua tài khoản là chất xúc tác cho việc sử dụng các dịch vụ tài chính khác

Tại những nền kinh tế đang phát triển, tỷ lệ người trưởng thành thực hiện hoặcnhận các khoản thanh toán tăng từ 35% vào năm 2014 lên 57% vào năm 2021 Trong khi

đó, tại các nền kinh tế phát triển, con số này là gần 95% Có một thực trạng rằng việc nhậnmột khoản thanh toán trực tiếp vào tài khoản là cơ sở để sử dụng các dịch vụ tài chínhkhác, số liệu cho thấy có đến 83% số lượng người nhận được các khoản thanh toán vào tài

khoản thì cũng sẽ thực hiện hoạt động thanh toán thông qua tài khoản, con số này tăng từ66% lên 70% từ năm 2014 đến năm 2017 Ngoài ra, có tới hai phần ba số lượng người thựchiện các khoản thanh toán không dùng tiền mặt cũng đồng thời sử dụng tài khoản của họ

để lưu trữ và quản lý tài chính, trong đó, khoảng 40% sử dụng vào mục đích tiết kiệm, 40%

sử dụng vào việc vay các khoản vay chính thức

Tại Việt Nam, xu hướng này cũng diễn ra mạnh mẽ, các dịch vụ tài chính khác đượccài cắm vào tài khoản thanh toán, người dân dễ dàng nhận thấy tính tiện lợi và nhanhchóng của tài khoản thanh toán mà từ đó dần tìm hiểu các dịch vụ tài chính khác Ví dụnhư dịch vụ chứng khoán, số lượng tài khoản chứng khoán tăng mạnh từ năm 2020 đếnnay

Đại dịch Covid-19 xúc tiến sự gia tăng số lượng các khoản thanh toán không bằng tiền mặt

Tại những nền kinh tế đang phát triển vào năm 2021, có khoảng 18% người trưởngthành thanh toán các hóa đơn trực tiếp từ tài khoản, có khoảng một phần ba trong số đóthực hiện hoạt động này lần đầu tiên kể từ khi đại dịch Covid-19 bùng phát Tỷ lệ ngườitrưởng thành thực hiện hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt cũng ghi nhận tăngtrưởng sau khi đại dịch bùng nổ Ví dụ điển hình có thể kể đến như tại Ấn Độ, có tới 80triệu người trưởng thành lần đầu tiên thực hiện một giao dịch thanh toán số trong thời kỳ