rên hành trình tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã nghiên cứu nhiều mô hình Nhà nước và khởi xướng cuộc đấu tranh vì nền độc lập, tự do cho dân tộc mình, đồng bào mình bằng việc phê phán bản chất vô nhân đạo của bộ máy chính quyền thực dân phong kiến đang thống trị ở các thuộc địa, trong đó có Việt Nam. Nói về Nhà nước dân chủ, nhân dân ở Việt Nam, Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “ Nước ta là nước dân chủ Bao nhiêu lợi ích đều vì dân Bao nhiêu quyền hạn đều của dân... Chính quyền từ xã đến Chính phủ Trung ương do dân cử ra Đoàn thể từ Trung ương đến xã do dân tổ chức nên Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân.”
Trang 1Lớp: Tư tưởng Hồ Chí Minh – Nhóm 31 Nhóm: 4
Nguyễn Thị Thúy An Vi Thị Nhung
Nguyễn Thị Vân Anh Lục Thanh Hương
Trần Thị Phương Anh Bùi Thị Tuyết
Nguyễn Tuyết Ngân
Hà Nội, ngày 24 tháng 05 năm 2023
Trang 2DANH SÁCH THÀNH VIÊN
1 Nguyễn Thị Thúy An 24A4022759 Nhóm trưởng 9,3
2 Nguyễn Thị Vân Anh 24A4022776 Thành viên 9,5
3 Phạm Quỳnh Anh 24A4022780 Thành viên 9,3
4 Trần Thị Phương Anh 24A4022783 Thành viên 9,4
5 Nguyễn Tuyết Ngân 24A4022169 Thành viên 9,3
7 Lục Thanh Hương 24A4051530 Thành viên 9,3
8 Nguyễn Thị Việt Trinh 24A4012120 Thành viên 9,3
9 Bùi Thị Tuyết 23A4060265 Thành viên 9,4
Trang 3MỤC LỤC DANH SÁCH THÀNH VIÊN 1 MỤC LỤC 2 LỜI MỞ ĐẦU 3 PHẦN I: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ NHÀ NƯỚC CỦA NHÂN DÂN,
DO NHÂN DÂN, VÌ NHÂN DÂN 4
Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 9
1 Giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân 9
3 Liên hệ sinh viên 22
KẾT LUẬN 23 TÀI LIỆU THAM KHẢO 24
Trang 4LỜI MỞ ĐẦU
Chủ tịch Hồ Chí Minh, anh hùng giải phóng dân tộc vĩ đại, nhà văn hóakiệt xuất của dân tộc ta và của nhân loại, đã để lại cho chúng ta một di sản tinhthần vô giá, một hệ thống tư tưởng về nhiều mặt Trong đó, tư tưởng và quanđiểm của Bác về nhà nước của dân, do dân, vì dân vô cùng sâu sắc và là hạt nhâncốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh Nó chứa đựng những giá trị to lớn về cả phươngdiện lý luận và thực tiễn đối với cách mạng Việt Nam; là cẩm nang để sự nghiệpđổi mới, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và mở rộng quan hệquốc tế đi tới thành công
Ngày nay, điều kiện trong nước và thế giới đã có những biến đổi sâu sắc,nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân khôngnhững có ý nghĩa lịch sử mà còn cung cấp cho chúng ta những kinh nghiệm quýbáu để tiến hành cải cách bộ máy nhà nước, xây dựng đội ngũ cán bộ công chứcthực sự là công bộc của dân, hoàn thiện hệ thống pháp luật, đấu tranh loại bỏ nhữngthói hư, tật xấu trong bộ máy nhà nước, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ
có hiệu quả các quyền và lợi ích của nhân dân, đảm bảo cho nhà nước luôn giữđược bản chất cách mạng, từng bước xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa ở Việt Nam
Với mong muốn góp phần làm sáng tỏ những nội dung cốt lõi trong tư tưởng
Hồ Chí Minh, học tập và làm theo tư tưởng, vận dụng vào thực tiễn nhằm đóng gópsức mình cho sự nghiệp xây dựng xã hội chủ nghĩa của nước ta, nhóm chúng em
chọn: “Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước của nhân dân, do nhân
dân, vì nhân dân vào xây dựng nhà nước ở Việt Nam hiện nay” làm đề tài nghiên
cứu
Trang 5PHẦN I: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ NHÀ NƯỚC CỦA NHÂN DÂN,
DO NHÂN DÂN, VÌ NHÂN DÂN
1 Nhà nước dân chủ
Trên hành trình tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã nghiên cứu nhiều
mô hình Nhà nước và khởi xướng cuộc đấu tranh vì nền độc lập, tự do cho dântộc mình, đồng bào mình bằng việc phê phán bản chất vô nhân đạo của bộ máychính quyền thực dân phong kiến đang thống trị ở các thuộc địa, trong đó cóViệt Nam Nói về Nhà nước dân chủ, nhân dân ở Việt Nam, Hồ Chí Minh đã chỉrõ:
“ Nước ta là nước dân chủ
Bao nhiêu lợi ích đều vì dân
Bao nhiêu quyền hạn đều của dân
Chính quyền từ xã đến Chính phủ Trung ương do dân cử ra
Đoàn thể từ Trung ương đến xã do dân tổ chức nên
Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân.”
Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước dân chủ được thể hiện qua các hệthống luận điểm: Nhà nước của dân; Nhà nước do dân và Nhà nước vì dân Tưtưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân thể hiện trình độ kếthợp nhuần nhuyễn quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin với việc kế thừa, tiếpthu có chọn lọc kho tàng tri thức, kinh nghiệm của nhân loại, vận dụng sáng tạovào điều kiện hoàn cảnh lịch sử cụ thể của Việt Nam
Trang 61.1 Nhà nước của dân
Hồ Chí Minh khẳng định Nhà nước của dân là nhà nước mà tất cả quyềnlực đều thuộc về nhân dân Quan điểm này được thể hiện trong các bản Hiếnpháp (1946, 1959) do Người lãnh đạo soạn thảo
Nhân dân thực hiện quyền làm chủ của mình bằng cách bầu ra Nhà nước
và chính quyền các cấp Ngay sau ngày thành lập nước, để có được một chínhphủ của dân, Hồ Chí Minh đã đề nghị Chính phủ tiến hành tổ chức càng sớmcàng hay cuộc tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu
Ngày 06/01/1946, cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên đã diễn ratrên cả nước, kể cả các vùng đang có chiến sự ở Nam Bộ, Nam Trung Bộ vàTây Nguyên Ở Hà Nội đã có 91,95% cử tri của 74 khu nội thành và 118 làngngoại thành đi bỏ phiếu trong không khí tràn đầy phấn khởi của ngày hội dânchủ Kết quả, có 6 trong số 74 ứng cử viên đã trúng cử đại biểu Quốc hội Chủtịch Hồ Chí Minh trúng cử với số phiếu cao nhất (98,4%)
Nhân dân có quyền kiểm soát, phê bình nhà nước, có quyền bãi miễn đạibiểu quốc hội và hội đồng nhân dân nếu họ tỏ ra không xứng đáng với sự tínnhiệm của nhân dân và có quyền giải tán những thiết chế quyền lực mà nhân dân
đã lập nên
Nhân dân được hưởng mọi quyền tự do dân chủ, Tư tưởng Hồ Chí Minh
về quyền con người không chỉ dừng lại ở quyền bình đẳng, quyền sống, quyền
tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc mà Người còn bàn tới quyền làm chủ, quyềnđược pháp luật bảo vệ, quyền đi lại, cư trú, quyền làm công dân, quyền hôn nhân
và xây dựng gia đình, quyền sở hữu tài sản, quyền tự do tư tưởng, tín ngưỡng vàtôn giáo…, có quyền làm bất cứ việc gì không cấm và có nghĩa vụ tuân theopháp luật
Trang 7Hồ Chí Minh quan niệm Nhà nước của dân là nhà nước do dân là chủ vàdân làm chủ Dân là chủ nghĩa là xác định vị thế (chính trị, xã hội) của dân HồChí Minh diễn đạt rất ngắn gọn, rõ, đi thẳng vào bản chất của khái niệm trongcấu tạo quyền lực của xã hội "Nước ta là nước dân chủ, địa vị cao nhất là dân, vìdân là chủ" vv Dân làm chủ là xác định quyền, nghĩa vụ của dân: “Nước ta lànước dân chủ, nghĩa là nước nhà do nhân dân làm chủ” vv
Đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp do nhân dân bầu và chịu tráchnhiệm trước nhân dân
Nhân dân bầu ra Quốc hội - cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước, cơquan duy nhất có quyền lập Pháp Quốc hội bầu ra Chủ tịch nước, Ủy banthường vụ quốc hội và Hội đồng Chính phủ (Chính phủ) Hội đồng Chính phủ là
cơ quan hành chính cao nhất của Nhà nước thực hiện các nghị quyết của Quốchội và chấp hành pháp luật Mọi công việc của bộ máy nhà nước trong việc quản
lý xã hội đều thực hiện ý chí của dân Nhân dân cử ra những người đại diện cho
mình, đồng thời “có quyền bãi miễn đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng
nhân dân nếu những đại biểu ấy tỏ ra không xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân”.
Nhà nước do dân còn thể hiện ở một nội dung quan trọng: Nhân dân cóquyền tham gia công việc quản lý của Nhà nước, phê bình, kiểm tra, kiểm soát,
Trang 8giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước, các đại biểu do mình cử ra Hồ
Chí Minh viết: “Chính phủ rất mong đồng bào giúp đỡ, đôn đốc, kiểm soát và
phê bình để làm trọn nhiệm vụ của mình là: người đầy tớ trung thành tận tụy của nhân dân” Cùng với quyền lợi, theo Hồ Chí Minh, nhân dân có quyền làm
chủ thì phải có nghĩa vụ làm tròn bổn phận công dân (bổn phận hay trách nhiệm
đó được Người gọi là “đạo đức công dân”) Người nói: “Làm chủ sao cho ra
làm chủ, không phải làm chủ là muốn ăn bao nhiêu thì ăn, muốn làm bao nhiêu thì làm”, làm chủ thì chớ nên “ăn cỗ đi trước, lội nước theo sau” Nhà nước do
dân bầu ra, phải có trách nhiệm bảo vệ, ủng hộ, giúp đỡ, đóng thuế để có chi phíhoạt động cho Nhà nước
1.3 Nhà nước vì dân
Nhà nước vì dân là nhà nước phục vụ lợi ích và nguyện vọng của nhândân, không có đặc quyền đặc lợi: việc gì có lợi cho dân dù nhỏ mấy ta cũng phảihết sức làm, việc gì có hại cho dân nhỏ mấy ta cũng phải hết sức tránh
Mục đích hoạt động của Nhà nước: cải thiện và nâng cao đời sống của
nhân dân Trách nhiệm của Nhà nước là: “Đem tài dân, sức dân, của dân làm
lợi cho dân”.
Nhà nước phải biết kết hợp được các loại lợi ích của dân, bảo đảm sựthống nhất, hài hòa, công bằng Nhà nước vì nhân dân theo tư tưởng theo HồChí Minh là một nhà nước phục vụ nhân dân, không phải nhà nước cai trị nhândân
Muốn phục vụ tốt nhân dân, nhà nước phải thật sự trong sạch, liêm khiết,chống tham ô, hối lộ, quan liêu, đặc quyền đặc lợi
Đội ngũ cán bộ công chức Nhà nước phải hết lòng hết sức phục vụ nhândân, phải yêu dân, kính dân Người nhắc nhở cán bộ, đảng viên: chúng ta phảiyêu dân, kính dân thì dân mới yêu ta, kính ta Đó là một quan điểm thật mới mẻ
Trang 9Hồ Chí Minh khẳng định cán bộ nhà nước là đầy tớ của dân chứ không phải cha
mẹ dân như trong các chế độ cũ Trong chế độ dân chủ Hồ Chí Minh cho rằngcán bộ nhà nước từ Chủ tịch nước đến công chức bình thường đều phải làm
công bộc, làm đầy tớ cho nhân dân chứ không phải “làm quan cách mạng” để
“đè đầu cưỡi cổ nhân dân”.
Là người đứng đầu Nhà nước, Hồ Chí Minh đã thể hiện tấm gương sáng
về tinh thần tận tụy, hết lòng hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân
Người nói: “Cá đời tôi chỉ có một mục đích là phấn đấu cho quyền lợi Tổ quốc,
và hạnh phúc của quốc dân Những khi tôi phải ẩn nấp nơi núi non, hoặc ra vào chốn tù tội xông pha sự hiểm nghèo là vì mục đích đó” Người chỉ có một tâm
nguyện và ham muốn: “ ham muốn đến tột bậc, là làm sao cho nước ta được
hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn,
áo mặc, ai cũng được học hành”; cho đến khi phải từ biệt thế giới này, Người
chỉ tiếc: “ tiếc rằng không được phục vụ lâu hơn nữa, nhiều hơn nữa” Chính
ham muốn và mục đích vô cùng cao đẹp ấy đã tạo cho Người một ý chí và nghị
lực vô cùng mãnh liệt: “Giàu sang không thể quyến rũ, nghèo khó không thể
chuyển lay, uy lực không thể khuất phục”; đó là điểm tựa giúp Người vượt qua
mọi khổ ải, khó khăn, dẫn dắt nhân dân ta đến bến bờ hạnh phúc
Hình ảnh của Hồ Chí Minh - hình ảnh của một lãnh tụ vĩ đại về trí tuệlãnh đạo, mẫu mực về mối liên hệ thân thiết, gắn bó với nhân dân, hết lòng
thương yêu nhân dân, dựa vào dân, vì “cách mạng là sự nghiệp của quần
chúng”, vì sức mạnh của nhân dân là vô địch, phải “lấy dân làm gốc”.
2 Ý nghĩa của việc học tập, nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân.
Có thể khẳng định tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước của dân,
do dân, vì dân đã phát triển tới một đỉnh cao, phản ánh sự hoàn thiện của tư duy
Trang 10vừa khoa học, tiến bộ vừa nhân văn cao cả, hướng tới xây dựng một nhà nướcchứa đựng đầy đủ những giá trị cao quý nhất của nền văn minh thế giới, của thờihiện đại.
Tư tưởng và quan điểm của Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vìdân vô cùng sâu sắc và là hạt nhân cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh Nó chứađựng những giá trị to lớn về cả phương diện lý luận và thực tiễn đối với cáchmạng Việt Nam; là cẩm nang để sự nghiệp đổi mới, xây dựng Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa và mở rộng quan hệ quốc tế đi tới thành công
Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dânkhông những có ý nghĩa lịch sử mà còn cung cấp cho chúng ta những kinhnghiệm quý báu để tiến hành cải cách bộ máy nhà nước, xây dựng đội ngũ cán
bộ công chức thực sự là công bộc của dân
Việc thấm nhuần sâu sắc và quán triệt đầy đủ tư tưởng Hồ Chí Minh vềnhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân có ý nghĩa cực kỳ quan trọngtrong tổ chức và vận hành nhà nước kiến tạo, phục vụ nhân dân, phục vụ xã hội,góp phần xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ViệtNam hiện nay
PHẦN II VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ NHÀ NƯỚC CỦA NHÂN DÂN, DO NHÂN DÂN, VÌ NHÂN DÂN VÀO XÂY DỰNG CNXH
Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
1 Giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân
Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước của dân, do dân, vì dânđặt trong bối cảnh hiện nay vẫn còn nhiều giá trị lớn về mặt lý luận và thực tiễn
Trang 111.1 Giá trị lý luận
Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dânthể hiện trình độ kết hợp nhuần nhuyễn quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lêninvới việc kế thừa, tiếp thu có chọn lọc kho tàng tri thức, kinh nghiệm của nhânloại, vận dụng sáng tạo vào điều kiện hoàn cảnh lịch sử cụ thể của Việt Nam.Đảng và Nhà nước ta luôn nhất quán khẳng định: chủ nghĩa Mác- Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng của Đảng, Nhà nước và của chế độ xãhội ta Đó là kim chỉ nam đưa đường, dẫn lối cho sự nghiệp cách mạng của nhândân ta, dưới sự lãnh đạo của Đảng đi đến thắng lợi vẻ vang
Quan niệm về nhà nước của dân, do dân, vì dân của Hồ Chí Minh gắn vớiyêu cầu Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật; một hệ thống pháp luật mangtính dân chủ và được xác lập bằng phương thức dân chủ.Đồng thời, tưtưởng đó không chỉ đề cao pháp luật thuần túy mà còn mang đậm tính nhân văn
Tư tưởng HCM đã khẳng định được vai trò, địa vị của nhân dân trong chế độchính trị dân chủ, giải quyết mối quan hệ giữa Nhà nước và nhân dân trên tinhthần dân chủ
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân do dân vì dân trong tưtưởng Hồ Chí Minh có sự kết hợp giữa vai trò của đạo đức và vai trò của phápluật Đạo đức, đối với Hồ Chí Minh, không những là cơ sở của pháp luật, củaquyền lực của pháp luật, mà còn song hành với việc thực hiện pháp luật Ngườithực hiện pháp luật cũng phải là người có đạo đức
Vận dụng tư tưởng của Người về nhà nước của dân, do dân, vì dân lànguyên tắc căn bản để đảm bảo cho nhà nước luôn luôn giữ được bản chất cáchmạng của mình; giúp chúng ta tránh được những sai lầm, thiếu sót và xây dựngthành công nhà nước pháp quyền mang những đặc trưng riêng, phù hợp với điềukiện kinh tế- xã hội, truyền thống và bản sắc văn hóa dân tộc
Trang 12Tư tưởng về nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân của Hồ Chủtịch không chỉ dừng lại ở văn bản pháp luật, trong các bài nói, bài viết củaNgười mà còn thấm đẫm một tấm lòng thương yêu nhân dân, chăm lo cho dân,chăm lo cho ấm no, hạnh phúc của nhân dân, thấm đượm lòng nhân ái, nghĩađồng bào theo đạo lý truyền thống ngàn năm của dân tộc Việt Nam Có thểkhẳng định tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước pháp quyền của dân,
do dân, vì dân đã phát triển tới một đỉnh cao, phản ánh sự hoàn thiện của tư duyvừa khoa học, tiến bộ vừa nhân văn cao cả, hướng tới xây dựng một nhà nướcchứa đựng đầy đủ những giá trị cao quý nhất của nền văn minh thế giới, của thờihiện đại, đó là những chân giá trị của chế độ nhà nước dân chủ và pháp quyền
1.2 Giá trị thực tiễn
Sau hơn 35 năm tiến hành sự nghiệp đổi mới, bộ máy nhà nước ở ViệtNam đã có bước phát triển cả về tổ chức và hoạt động, theo hướng bảo đảm nhànước của dân, do dân, vì dân, đủ năng lực để thực hiện quyền lực nhà nướctrong điều kiện mới Trên nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta khẳng định:dân chủ xã hội chủ nghĩa vừa là mục tiêu vừa là động lực của công cuộc đổimới
Đại hội XIII của Đảng đã nhấn mạnh: “Tiếp tục xây dựng vàhoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam củanhân dân, do nhân dân và vì nhân dân do Đảng lãnh đạo là nhiệm
vụ trọng tâm của đổi mới hệ thống chính trị”
Hiện nay, nhà nước ngày càng chú trọng việc trưng cầu, hỏi ý kiến nhândân Nhân dân được bầu cử, được nói lên ý kiến, quan điểm, được bảo vệ quyền
và lợi ích hợp pháp
Trang 13Công tác xây dựng bộ máy hành chính nhà nước, bảo đảm một nền hànhchính dân chủ, trong sạch, vững mạnh Nhiệm vụ đẩy mạnh cải cách hành chínhhiện nay theo hướng “một cửa”, khắc phục thói quan liêu, hách dịch, cửa quyền,gây phiền hà sách nhiễu nhân dân Tập trung cải cách các thủ tục hành chính, đềcao trách nhiệm cá nhân trong việc giải quyết khiếu kiện của công dân theođúng quy định của pháp luật tập trung đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ côngchức có phẩm chất và năng lực để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Tư tưởng Hồ Chí Minh giúp phát triển đất nước bền vững Việc đưa racác quyết định và chính sách phải đảm bảo tính bền vững, không gây ảnh hưởngtiêu cực đến môi trường và tương lai của đất nước
Nhà nước trong bối cảnh toàn cầu hóa được đặt dưới sự lãnh đạo củaĐảng Đảng lãnh đạo Nhà nước bằng phương thức thích hợp tức lãnh đạo bằngđường lối, bằng tổ chức, bộ máy của Đảng trong các cơ quan nhà nước: bằng vaitrò tiên phong, gương mẫu của đội ngũ đảng viên hoạt động trong bộ máy nhànước; lãnh đạo bằng công tác kiểm tra
Tóm lại, những nội dung cơ bản nhất trong tư tưởng Hồ Chí Minh về dân
chủ và nhà nước của dân, do dân, vì dân đã và đang được Đảng ta vận dụng sángtạo và phát triển trong bối cảnh mới để xây dựng nhà nước pháp quyền xã hộichủ nghĩa với ý nghĩa là một đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa
2 Vận dụng
2.1 Bối cảnh hiện nay
Trong bối cảnh hội nhập toàn cầu, sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đạihoá đất nước đang được đẩy mạnh, ngày càng đi vào chiều sâu, nền kinh tế mởcửa nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường theo định hướng xã hộichủ nghĩa đang có những thách thức mới; nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắcdân tộc đang được xây dựng với quy mô rộng lớn hơn, bối cảnh chính trị thế