Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) chính thức được ký kết vào ngày 10 tháng 12 năm 1982. Trải qua 40 năm, Công ước không chỉ là một văn kiện pháp lý quốc tế có giá trị phổ quát, giúp các quốc gia thiết lập được trật tự pháp lý toàn diện, công bằng, hoà bình trên biển; mà còn có giá trị hướng về tương lai, phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững của nhân loại . Được coi là “Hiến pháp về biển và đại dương , Công ước Luật Biển năm 1982 quy định một cách toàn diện các quyền và nghĩa vụ của tất cả các quốc gia trong việc sử dụng biển và đại dương. Theo Công ước Luật Biển 1982, biển và đại dương được phân bố thành hai khu vực: khu vực các vùng biển nằm tiếp giáp với lãnh thổ quốc gia ven biển thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của quốc gia ven biển (nội thuỷ, lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa); khu vực biển cả, đáy và lòng dưới đáy biển không thuộc chủ quyền của nước nào.
Trang 1MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) chính thức được
ký kết vào ngày 10 tháng 12 năm 1982 Trải qua 40 năm, Công ước không chỉ
là một văn kiện pháp lý quốc tế có giá trị phổ quát, giúp các quốc gia thiết lậpđược trật tự pháp lý toàn diện, công bằng, hoà bình trên biển; mà còn có giá trịhướng về tương lai, phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững của nhân loại1
Được coi là “Hiến pháp về biển và đại dương"2, Công ước Luật Biển năm 1982quy định một cách toàn diện các quyền và nghĩa vụ của tất cả các quốc gia trongviệc sử dụng biển và đại dương
Theo Công ước Luật Biển 1982, biển và đại dương được phân bố thànhhai khu vực: khu vực các vùng biển nằm tiếp giáp với lãnh thổ quốc gia venbiển thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của quốc gia ven biển(nội thuỷ, lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế, thềm lụcđịa); khu vực biển cả, đáy và lòng dưới đáy biển không thuộc chủ quyền củanước nào
Điều 1 UNCLOS quy định vùng đáy biển quốc tế là “Vùng đáy biển và
đáy đại dương và lòng đất phía dưới bên ngoài phạm vi giới hạn thẩm quyền quốc gia" Điều 136 quy định “Vùng và tài nguyên của vùng là di sản chung của nhân loại" Theo đó, không một quốc gia nào được phép yêu sách hay thực
thi chủ quyền, quyền chủ quyền đối với bất kỳ phần nào của Vùng và tài nguyêncủa Vùng Tất cả các quyền đối với tài nguyên của Vùng thuộc về toàn thể nhânloại, mà trên danh nghĩa đó, ISA (International Seabed Authority) - Cơ quan
1 PGS.TS Nguyễn Thị Lan Anh (2022), Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982: Bốn
mươi năm vì hoà bình, phát triển bền vững biển và đại dương, Tạp chí Cộng sản,
cua-lien-hop-quoc-ve-luat-bien-nam-1982 bon-muoi-nam-vi-hoa-binh%2C-phat-trien-ben-vung-bien- va-dai-duong.aspx, truy cập 02/03/2023.
https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/quoc-phong-an-ninh-oi-ngoai1/-/2018/826103/cong-uoc-2 Đông Bắc (https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/quoc-phong-an-ninh-oi-ngoai1/-/2018/826103/cong-uoc-2014), Tìm hiểu một số nội dung cơ bản về Công ước Luật Biển 198https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/quoc-phong-an-ninh-oi-ngoai1/-/2018/826103/cong-uoc-2, https://vks.kiengiang.gov.vn/chitietbantin.aspx?MaTin=293#:~:text=Nh%E1%BB%AFng%20v
%C3%B9ng%20bi%E1%BB%83n%20%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c%20quy,th%E1%BB%81m
%20l%E1%BB%A5c%20%C4%91%E1%BB%8Ba%20k%C3%A9o%20d%C3%A0i)., truy cập 02/03/2023.
Trang 2Quyền lực Quốc tế về Đáy biển sẽ đại diện quản lý3 Tất cả các hoạt động thăm
dò, khai thác tài nguyên của Vùng phải được tiến hành vì lợi ích của toàn thểnhân loại4
Như vậy, ISA được hình thành trên cơ sở nào? Cơ quan này có nhiệm vụnhư thế nào đối với việc bảo vệ môi trường biển? Các hoạt động tìm kiếm, thăm
dò, khai thác tại Vùng được quy định cụ thể như thế nào? Việt Nam - một trongnhững thành viên ký kết Công ước Luật Biển 1982 có đủ điều kiện để tham gia,hợp tác với ISA hay không?
Đây là vấn đề mới và nhận thấy tầm quan trọng về vai trò của ISA vàmong muốn tìm hiểu, phân tích các quy định cụ thể về hoạt động của cơ quan
này, nhóm nghiên cứu xin chọn đề tài “Quy định của ISA về việc bảo vệ môi trường biển" để thực hiện bài tập nhóm học phần Luật Hàng hải quốc tế.
2 Mục đích, đối tượng, phạm vi
Với giới hạn của bài tiểu luận ngắn, nhóm nghiên cứu mong muốn đónggóp những tri thức căn bản liên quan đến ISA như khái niệm, cơ sở hình thành,nhiệm vụ, vai trò; đồng thời phân tích các quy định hiện có của cơ quan này vềhoạt động tìm kiếm, thăm dò, khai thác trên biển với mục đích bảo vệ môitrường biển Bên cạnh đó, bài nghiên cứu liên hệ với Việt Nam và đưa ra một sốnhận xét, kiến nghị trên cơ sở tự tìm hiểu, nghiên cứu và đóng góp nhằm hoànthiện các quy định liên quan
Đối tượng nghiên cứu của bài chủ yếu liên quan đến Cơ quan Quyền lựcQuốc tế về Đáy biển (ISA) và trọng tâm là phân tích các quy định của cơ quannày liên quan đến các hoạt động tìm kiếm, thăm dò, khai thác trên môi trườngbiển
Về phạm vi nghiên cứu, nhóm nghiên cứu giới hạn phạm vi trong Côngước Luật Biển năm 1982, cụ thể là phần XI - các quy định về Vùng; các vănbản, dự thảo đã được ban hành của ISA
3 UNCLOS: Vùng đáy biển quốc tế (the Area), Luật pháp Quốc tế, [63],
https://iuscogens-vie.org/2018/02/25/63/#_ftn6.
4 Đông Bắc (2014), tlđd.
Trang 33 Phương pháp nghiên cứu
Bài nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích, đối chiếu, tổng hợp, sosánh trên nền tảng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủnghĩa duy vật lịch sử
4 Cấu trúc đề tài
Chương I Tổng quan tình hình nghiên cứu
Chương II Cơ quan Quyền lực Quốc tế về Đáy biển và các quy định vềtìm kiếm, thăm dò, khai thác
Chương III Liên hệ Việt Nam và một số nhận xét, kiến nghị
CHƯƠNG I TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
1 Các công trình nghiên cứu nước ngoài
Bài viết “An Environmental Management Strategy for the International
Seabed Authority? The Legal Basis" của tác giả Aline Jaeckel trên Tạp chí The
International Journal of Marine and Coastal Law được đăng vào tháng 2 năm
2015 Theo bài viết, số lượng hợp đồng được cấp bởi Cơ quan Quyền lực Quốc
tế về Đáy biển (ISA) để thăm dò khoáng sản dưới đáy biển nằm ngoài quyền tàiphán quốc gia đã tăng lên nhiều trong những năm gần đây và việc khai thácthương mại được dự kiến sẽ bắt đầu trong tương lai gần
Bài viết “The two-year deadline to complete the International Seabed
Authority's Mining Code: Key outstanding matters that still need to be resolved"
của Pradeep A Singh đăng vào tháng 12 năm 2021 trên Marine Policy Theobài viết, từ năm 2014 đến năm 2020, ISA đã đạt được những tiến bộ đáng kể.Tuy nhiên, với đại dịch Covid-19, hầu hết các công việc của ISA, bao gồm cảviệc xây dựng các quy định về khai thác, đã bị gián đoạn Vào cuối tháng 6 năm
2021, Cộng hòa Nauru đã viện dẫn một điều khoản buộc ISA đẩy nhanh tiến độhoàn thiện quy chế trong hai năm Bài viết phản ánh các vấn đề quan trọng còntồn đọng, cả trong và ngoài các quy định về khai thác của cơ quan này cần khẩntrương giải quyết
Trang 4Ngoài ra, bài “The International Seabed Authority and Current Issues in
the Governance of Seabed Mining" cùng tác giả đã giới thiệu khái quát về khái
niệm, vai trò, cơ cấu của ISA Đồng thời, tác giả đưa ra thông tin trả lời câu hỏi
ai có thể nộp đơn ký kết hợp đồng với ISA, đó là: các thành viên của Công ướcLuật Biển 1982; các tổ chức kinh doanh đã hoạt động; các doanh nghiệp nhànước hoặc tư nhân với sự bảo trợ của quốc gia thành viên hoặc các quốc gia đủđiều kiện Bài viết đưa ra 13 vấn đề nổi bật liên quan đến quy định về việc khaithác: các tiêu chuẩn và hướng dẫn cần thiết đi kèm với các quy định; mục đích
và mục tiêu chung về môi trường; ngưỡng gây hại đối với môi trường để ápdụng khi thẩm định đơn; các quy trình liên quan đến lập và đánh giá Báo cáomôi trường; các khía cạnh liên quan đến chuyển nhà thầu sang thương mại sảnxuất…
2 Các công trình nghiên cứu trong nước
Bài viết “Vai trò của cơ quan quyền lực quốc tế về đáy biển đối với bảo
vệ môi trường biển" được đăng vào ngày 17 tháng 11 năm 2022 trên Tạp chí
Luật học Tác giả Mai Hải Đăng đã bàn về vai trò quản lý và điều tiết của ISAtrong việc xây dựng các quy tắc, quy định và thủ tục thích hợp để ngăn ngừa,hạn chế và chế ngự nạn ô nhiễm môi trường biển; bảo vệ và bảo tồn các tàinguyên thiên nhiên của Vùng và phòng ngừa những thiệt hại đối với hệ thực vật
và động vật ở biển5 Theo đó, ISA chịu trách nhiệm bảo vệ có hiệu quả môitrường biển chống lại những tác hại do các hoạt động trong Vùng gây ra, bảo vệ
và bảo tồn các tài nguyên thiên nhiên của Vùng và phòng ngừa những thiệt hạiđối với hệ thực vật và động vật ở biển Bài viết đã cung cấp thông tin về Kếhoạch chiến lược của ISA và kế hoạch hành động cấp cao được Đại hội đồngthông qua về việc bảo vệ môi trường biển Ngoài ra, tác giả phân tích cụ thể quyđịnh về tìm kiếm, thăm dò và khai thác tài nguyên trong Vùng Cuối cùng, một
5 Mai Hải Đăng, Vai trò của cơ quan quyền lực quốc tế về đáy biển đối với bảo vệ môi trường biển, Vol.38, No.4 (2022), Legal Studies, tr.61.
Trang 5số nhận xét và kiến nghị đã được đưa ra trong bài nhằm hoàn thiện quy định vềbảo vệ môi trường biển của ISA.
Trên cơ sở kế thừa các công trình, bài viết ngoài nước và trong nướctrước đó và qua thực tiễn tìm hiểu của nhóm nghiên cứu, kết hợp với phươngpháp phân tích, tổng hợp, so sánh, bài viết này đưa ra những tri thức căn bảnliên quan đến Cơ quan Quyền lực Quốc tế về Đáy biển (ISA) như khái niệm, cơ
sở hình thành, nhiệm vụ, vai trò; đồng thời phân tích các quy định hiện có của
cơ quan này về hoạt động tìm kiếm, thăm dò, khai thác trên biển với mục đíchbảo vệ môi trường biển Bên cạnh đó, bài nghiên cứu liên hệ với Việt Nam vàđưa ra một số nhận xét, kiến nghị trên cơ sở tự tìm hiểu, nghiên cứu và đónggóp nhằm hoàn thiện các quy định liên quan
Trang 6CHƯƠNG II CƠ QUAN QUẢN LÝ ĐÁY BIỂN VÀ CÁC QUY ĐỊNH VỀ TÌM KIẾM, THĂM DÒ, KHAI THÁC
1 Khái quát về Cơ quan Quyền lực Quốc tế về Đáy biển
Cơ quan Quyền lực Quốc tế về Đáy biển (ISA) là một tổ chức quốc tế tựtrị được thành lập theo Công ước Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS) năm
1982 và Thỏa thuận năm 1994 liên quan đến việc thực hiện Phần XI của Côngước Liên hợp quốc về Luật biển (Hiệp định 1994)6
ISA là tổ chức thông qua đó các Quốc gia thành viên UNCLOS tổ chức
và kiểm soát tất cả các hoạt động liên quan đến tài nguyên khoáng sản trongKhu vực vì lợi ích của toàn thể nhân loại Khi làm như vậy, ISA có nhiệm vụđảm bảo bảo vệ hiệu quả môi trường biển khỏi các tác động có hại có thể phátsinh từ các hoạt động liên quan đến đáy biển sâu
ISA, có trụ sở chính tại Kingston, Jamaica, ra đời vào ngày 16 tháng 11năm 1994, khi UNCLOS có hiệu lực Nó bắt đầu hoạt động đầy đủ với tư cách
là một tổ chức quốc tế tự trị vào tháng 6 năm 1996, khi nó tiếp quản cơ sở và cơ
sở vật chất ở Kingston, Jamaica, nơi trước đây được sử dụng bởi Văn phòngLuật biển Kingston của Liên hợp quốc
Theo Điều 156 UNCLOS, tất cả các quốc gia thành viên của UNCLOSđều là thành viên thực tế của ISA Tính đến ngày 1 tháng 5 năm 2020, ISA có
168 Thành viên , bao gồm 167 Quốc gia Thành viên và Liên minh Châu Âu
ISA có cơ cấu tổ chức gồm năm phần bao gồm Ban Thư ký, Đại hộiđồng, Hội Đồng, Ban tài chính , Ủy ban pháp lý và kỹ thuật
Ban thư ký là một trong ba cơ quan chính của ISA Trụ sở của Ban thư ký
ở Kingston, Jamaica Ban thư ký được lãnh đạo bởi Tổng thư ký, là giám đốchành chính của ISA Các chức năng chính của Ban thư ký bao gồm: Cung cấp
6 PGS.TS Nguyễn Thị Lan, Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982: bốn mươi năm vì
hòa bình phát triển bền vững biển và đại dương, Cổng thông tin Đảng bộ Tỉnh Tuyên Quang,
1982-Bon-muoi-nam-vi-hoa-binh-phat-trien-ben-vung-bien-va-dai-duong.html , truy cập 20/03/2023.
Trang 7https://tuyenquang.dcs.vn/DetailView/112611/37/Cong-uoc-cua-Lien-hop-quoc-ve-Luat-Bien-nam-hỗ trợ cho Tổng thư ký trong việc hoàn thành các chức năng được giao theoUNCLOS và Thỏa thuận 1994 và trong việc thực hiện các nhiệm vụ do cácQuốc gia Thành viên cung cấp; Lập báo cáo và các tài liệu khác có chứa thôngtin, phân tích, bối cảnh lịch sử, kết quả nghiên cứu, đề xuất chính sách, v.v.nhằm tạo điều kiện cho các cơ quan chính khác và các cơ quan trực thuộc của
họ thảo luận và ra quyết định; Cung cấp dịch vụ thư ký cho các cơ quan chínhkhác và các cơ quan phụ trợ của họ và cung cấp dịch vụ họp (dịch vụ dịch thuật,phiên dịch và báo cáo) cho các cơ quan chính khác, theo các chính sách đượcHội đồng thông qua; Sản xuất các ấn phẩm, bản tin thông tin và nghiên cứuphân tích và phổ biến thông tin về các hoạt động và quyết định của ISA; Tổchức và phục vụ các cuộc họp nhóm chuyên gia, hội thảo và hội thảo; Thực hiệncác chương trình làm việc và các chính sách được đặt ra bởi các cơ quan chínhkhác và các cơ quan trực thuộc của họ; Bảo đảm thực hiện đúng phương ánthăm dò, khai thác đã được phê duyệt theo hình thức hợp đồng; Thực hiện cácchức năng của Xí nghiệp quy định tại Mục 2 của Phụ lục của Hiệp định 1994cho đến khi Xí nghiệp bắt đầu hoạt động độc lập Ban thư ký bao gồm các đơn
vị tổ chức trung tâm sau: Văn phòng điều hành của Tổng thư ký, Văn phòngPháp chế, Văn phòng Quản lý Môi trường và Tài nguyên Khoáng sản, Vănphòng Dịch vụ Hành chính
Đại hội đồng là một trong những cơ quan chính của ISA được trao quyền
để thiết lập các chính sách chung Nó bao gồm tất cả các thành viên ISA Tất cảcác Quốc gia thành viên của Công ước Luật Biển đương nhiên là thành viên củaISA, bao gồm 167 Quốc gia và Liên minh Châu Âu kể từ tháng 3 năm 2022.Đại hội đồng có các quyền hạn sau: Bầu các thành viên của Hội đồng và các cơquan khác, cũng như Tổng thư ký, người đứng đầu Ban thư ký; Thiết lập ngânsách hai năm của ISA cũng như tỷ lệ mà các Thành viên đóng góp cho ngânsách, dựa trên thang đánh giá do Liên Hợp Quốc thiết lập cho các hoạt động của
cơ quan đó; Sau khi được Hội đồng thông qua, Hội đồng sẽ phê duyệt các quy
Trang 8tắc, quy định và thủ tục mà ISA có thể thiết lập tùy từng thời điểm, quản lý hoạtđộng tìm kiếm, thăm dò và khai thác trong Khu vực; Xem xét các báo cáo từcác cơ quan khác, đáng chú ý là báo cáo hàng năm của Tổng thư ký về côngviệc của ISA.
Hội đồng sẽ bao gồm 36 thành viên do Đại hội đồng bầu ra theo thứ tự
sau: Bốn thành viên trong số các Quốc gia thành viên đó, trong 5 năm qua có sốliệu thống kê, đã tiêu thụ hơn 2% về giá trị trong tổng tiêu dùng thế giới hoặc đãnhập khẩu ròng hơn 2% về giá trị tổng nhập khẩu thế giới các mặt hàng đượcsản xuất từ các loại khoáng sản có nguồn gốc từ Khu vực, với điều kiện là bốnthành viên sẽ bao gồm một Quốc gia từ khu vực Đông Âu có nền kinh tế lớnnhất trong khu vực đó về tổng sản phẩm quốc nội và Nhà nước, vào ngày Côngước có hiệu lực, có nền kinh tế lớn nhất tính theo tổng sản phẩm quốc nội, nếucác Quốc gia đó muốn được đại diện trong nhóm này Bốn thành viên trong sốtám Quốc gia thành viên đã đầu tư nhiều nhất vào việc chuẩn bị và tiến hành cáchoạt động trong Khu vực, trực tiếp hoặc thông qua công dân của họ Bốn thànhviên trong số các Quốc gia thành viên, trên cơ sở sản xuất tại các khu vực thuộcquyền tài phán của họ, là những nhà xuất khẩu ròng lớn các loại khoáng sản cóđược từ Khu vực, bao gồm ít nhất hai Quốc gia đang phát triển có hoạt độngxuất khẩu các khoáng sản đó có tác động đáng kể trên nền kinh tế của họ Sáuthành viên trong số các Quốc gia thành viên đang phát triển đại diện cho các lợiích đặc biệt Các lợi ích đặc biệt được đại diện sẽ bao gồm lợi ích của các Quốcgia có dân số lớn, các Quốc gia không giáp biển hoặc có bất lợi về địa lý, cácQuốc đảo, các Quốc gia là nhà nhập khẩu chính các loại khoáng sản được khaithác từ Khu vực, các Quốc gia là nhà sản xuất tiềm năng khoáng sản đó và cácquốc gia kém phát triển nhất Mười tám thành viên được bầu theo nguyên tắcđảm bảo phân bổ công bằng theo địa lý số ghế trong Hội đồng nói chung, miễn
là mỗi khu vực địa lý sẽ có ít nhất một thành viên được bầu theo tiểu đoạn này
Trang 9Vì mục đích này, các khu vực địa lý sẽ là Châu Phi, Châu Á-Thái Bình Dương,Đông Âu, Châu Mỹ Latinh và Ca-ri-bê, Tây Âu và các quốc gia khác.
Ủy ban Tài chính được thành lập theo Phần XI của Thỏa thuận năm 1994
để giám sát việc tài trợ và quản lý tài chính của ISA Ủy ban bao gồm 15 thànhviên do Hội đồng bầu ra trong 5 năm, có tính đến sự phân bố địa lý công bằnggiữa các nhóm khu vực và đại diện cho các lợi ích đặc biệt Ủy ban đóng vai tròtrung tâm trong việc quản lý các thỏa thuận tài chính và ngân sách của ISA Cácthành viên phải có trình độ chuyên môn liên quan đến các vấn đề tài chính vàtham gia đưa ra các khuyến nghị về các quy tắc, quy định và thủ tục tài chínhcủa các cơ quan của ISA, chương trình làm việc của cơ quan này và các khoảnđóng góp được đánh giá của các Quốc gia Thành viên Ủy ban Tài chính họptrong phiên họp thường niên của ISA và gửi báo cáo về ngân sách của ISA choHội đồng
Ủy ban Pháp lý và Kỹ thuật là một cơ quan của Hội đồng ISA và hiện
bao gồm 41 thành viên được Hội đồng bầu chọn với nhiệm kỳ 5 năm trong sốcác ứng cử viên do các Quốc gia thành viên đề cử Phương thức bầu cử của Ủyban Pháp lý và Kỹ thuật như sau: Các thành viên của Ủy ban Pháp lý và Kỹthuật được Hội đồng bầu chọn trong số các ứng cử viên do các Quốc gia thànhviên đề cử Họ phải có trình độ chuyên môn phù hợp chẳng hạn như những nănglực liên quan đến việc thăm dò, khai thác và chế biến tài nguyên khoáng sản, hảidương học, bảo vệ môi trường biển, hoặc các vấn đề kinh tế hoặc pháp lý liênquan đến khai thác đại dương và các lĩnh vực chuyên môn liên quan Các Quốcgia thành viên sẽ đề cử các ứng cử viên có tiêu chuẩn cao nhất về năng lực vàliêm chính với trình độ chuyên môn trong các lĩnh vực liên quan để đảm bảoviệc thực hiện hiệu quả các chức năng của Ủy ban Hội đồng sẽ nỗ lực để đảmbảo rằng tư cách thành viên của Ủy ban Pháp lý và Kỹ thuật phản ánh tất cả cáctiêu chuẩn phù hợp Trong cuộc bầu chọn các thành viên của Ủy ban Pháp lý và
Trang 10Kỹ thuật, cần phải tính đến nhu cầu phân bổ địa lý công bằng và đại diện chocác lợi ích đặc biệt Các thành viên của Ủy ban sẽ giữ chức vụ trong nhiệm kỳ 5năm Họ sẽ đủ điều kiện để tái cử cho một nhiệm kỳ tiếp theo Được giao cácchức năng khác nhau liên quan đến các hoạt động trong khu vực, việc xem xétcác đơn đăng ký kế hoạch làm việc, giám sát các hoạt động thăm dò hoặc khaithác mỏ (bao gồm cả việc xem xét các báo cáo hàng năm do các nhà thầu đệtrình), phát triển các kế hoạch quản lý môi trường, đánh giá tác động môi trườngcủa các hoạt động trong Vùng, xây dựng và rà soát các quy tắc, quy định và thủtục liên quan đến các hoạt động trong Vùng, và đưa ra các khuyến nghị cho Hộiđồng về tất cả các vấn đề liên quan đến thăm dò và khai thác tài nguyên biểnkhông sinh vật Các cuộc họp của Ủy ban Pháp lý và Kỹ thuật thường diễn ratrước các phiên họp hàng năm của ISA và nó trình bày báo cáo trước Hội đồngtrong phiên họp Vào năm 2013, LTC bắt đầu tổ chức hai phiên mỗi năm vớiphiên đầu tiên kéo dài hai tuần vào tháng 2, tháng 3 và phiên thứ hai vào tuầntrước phiên họp hàng năm của ISA vào tháng 7.
2 Các quy định về tìm kiếm, thăm dò, khai thác trong Vùng
2.1 Các quy định về hoạt động tìm kiếm và thăm dò
Thời gian qua, ISA đã soạn thảo và ban hành các quy tắc, quy định về tìmkiếm và thăm dò tài nguyên trong Vùng, đồng thời cũng đã xây dựng dự thảoQuy chế khai thác khoáng sản trong Vùng, phù hợp với nguyên tắc coi Vùng vàcác tài nguyên trong Vùng là di sản chung của nhân loại, bảo đảm chia sẻ lợi íchcông bằng và bình đẳng, tuân thủ các quy định của UNCLOS về bảo vệ môitrường và chú trọng đến lợi ích và nhu cầu của các nước đang phát triển Việcxây dựng và ban hành các quy tắc, quy định và thủ tục trong quá trình tìm kiếm,thăm dò và khai thác tài nguyên dưới đáy biển trong khu vực vượt quá giới hạnquyền tài phán quốc gia (Vùng) chủ yếu là do ba cơ quan: Ủy ban Pháp lý và
Trang 11Kỹ thuật, Hội đồng, Đại hội đồng7 Ủy ban Pháp lý và Kỹ thuật là một cơ quantrực thuộc Hội đồng, gồm 15 ủy viên do Hội đồng bầu ra trong số các ứng cửviên do các quốc gia thành viên giới thiệu, với nhiệm kỳ là 5 năm Một trongnhững nhiệm vụ của Ủy ban là: soạn thảo các kiến nghị lên Hội đồng về việc thihành các chức năng của Cơ quan quyền lực; giám sát các hoạt động tiến hànhtrong Vùng; đánh giá những tác động về mặt sinh thái của hoạt động đã tiếnhành hoặc đang tiến hành trong Vùng; soạn thảo và đệ trình lên Hội đồng cácquy tắc, quy định và thủ tục liên quan đến việc tìm kiếm, thăm dò và khai tháctài nguyên khoáng sản trong Vùng8 Hội đồng là cơ quan chấp hành của Cơquan quyền lực có quyền căn cứ vào Công ước và chính sách chung do Đại hộiđồng xác định, định ra các chính sách riêng mà Cơ quan quyền lực phải theo đốivới mọi vấn đề hay mọi việc thuộc thẩm quyền của mình (theo Công ước Luậtbiển 1982), gồm 36 thành viên của Cơ quan quyền lực do Đại hội đồng bầu ra,với nhiệm kỳ là 4 năm Đại hội đồng, cơ quan duy nhất bao gồm tất cả cácthành viên của cơ quan quyền lực, được coi là cơ quan tối cao của Cơ quanquyền lực (theo Công ước Luật biển 1982)9.
Cụ thể trong hoạt động tìm kiếm và thăm dò, ISA đã ban hành các quyđịnh về tìm kiếm và thăm dò ba nguồn tài nguyên khoáng sản trong Vùng: Quyđịnh về tìm kiếm và thăm dò Sunphua đa kim trong Vùng (2013/ISBA/19/C/17)
và (2013/ISBA/19/A/9); Quy định về tìm kiếm và thăm dò lớp vỏFerromanganese giàu Coban trong Vùng (2012/ISBA/18/A/11); Quy định vềtìm kiếm và thăm dò các khối đa kim trong Vùng (2010/ ISBA/ 16/ A/ 12/Rev.1) và đã ký hợp đồng 15 năm để tìm kiếm và thăm dò các khối đa kim;Sunphua đa kim, lớp vỏ Ferromanganese giàu Coban trong Vùng với 22 nhàthầu, tổng số 31 hợp đồng, trong đó 19 hợp đồng trong số này dành cho việc
7 Pradeep A Singh, “The two-year deadline to complete the ISA’s Mining Code: Key outstanding
matters that still need to be resolved.” Marine Policy 134, 2021.
8 Công ước của LHQ về Luật biển 1982, NXB.Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2013.
9 Mai Hải Đăng, Vai trò của cơ quan quyền lực quốc tế về đáy biển đối với bảo vệ môi trường biển, Vol.38, No.4 (2022), Legal Studies, tr.61.
Trang 12thăm dò các nốt đa kim; 07 hợp đồng thăm dò sunfua đa kim; 05 hợp đồng thăm
dò lớp vỏ Ferromanganese giàu Coban10
Quy định về tìm kiếm và thăm dò Sunphua đa kim trong Vùng (2013/ISBA/19/C/17) được thiết lập để quản lý và giám sát các hoạt động khai
thác tài nguyên Sunphua đa kim trên đáy biển Theo quy định, các hoạt độngtìm kiếm và thăm dò Sunphua đa kim trong Vùng phải được thực hiện theo cácnguyên tắc và tiêu chuẩn được đưa ra Cụ thể, các quy định bao gồm11:
(1) Đăng ký cấp giấy phép: các hoạt động tìm kiếm và thăm dò Sunphua
đa kim phải được đăng ký và cấp phép bởi ISA trước khi được thực hiện
(2) Bảo vệ môi trường: các hoạt động phải tuân thủ các tiêu chuẩn bảo vệmôi trường và phải được thiết kế để giảm thiểu tác động của chúng đến môitrường đáy biển
(3) Giám sát: các hoạt động tìm kiếm và thăm dò phải được giám sát bởiISA để đảm bảo tuân thủ các quy định và tiêu chuẩn
(4) Báo cáo: những báo cáo chi tiết về các hoạt động tìm kiếm và thăm dòSunphua đa kim phải được đệ trình đến ISA
(5) Chia sẻ thông tin: các nhà khai thác phải chia sẻ thông tin về các hoạtđộng tìm kiếm và thăm dò Sunphua đa kim với ISA và các quốc gia khác
Quy định này cũng đưa ra các hình thức trách nhiệm và phạt hành chínhđối với các bên vi phạm quy định này
Quy định về tìm kiếm và thăm dò lớp vỏ Ferromanganese giàu Coban trong Vùng (2012/ISBA/18/A/11) được thiết lập để quản lý và giám sát các hoạt
động tìm kiếm và thăm dò tài nguyên lớp vỏ Ferromanganese giàu Coban trên
10 Mai Hải Đăng, Vai trò của cơ quan quyền lực quốc tế về đáy biển đối với bảo vệ môi trường biển, Vol.38, No.4 (2022), Legal Studies, tr.61.
11 Decision of the Council of the International Seabed Authority relating to amendments to the Regulations on Prospecting and Exploration for Polymetallic Nodules in the Area and related matters, https://www.isa.org.jm/wp-content/uploads/2022/04/isba-19c-17_0-2.pdf
Trang 13đáy biển Theo quy định này, các hoạt động phải được thực hiện theo cácnguyên tắc và tiêu chuẩn được đưa ra Cụ thể, các quy định bao gồm12:
(1) Đăng ký và cấp phép: các hoạt động tìm kiếm và thăm dò lớp vỏFerromanganese giàu Coban phải được đăng ký và cấp phép bởi ISA trước khiđược thực hiện
(2) Bảo vệ môi trường: các hoạt động phải tuân thủ các tiêu chuẩn bảo vệmôi trường và phải được thiết kế để giảm thiểu tác động của chúng đến môitrường đáy biển
(3) Giám sát: các hoạt động tìm kiếm và thăm dò phải được giám sát bởiISA để bảo đảm tuân thủ các quy định và tiêu chuẩn
(4) Báo cáo: những báo cáo chi tiết về các hoạt động tìm kiếm và thăm dòlớp vỏ Ferromanganese giàu Coban phải được đệ trình đến ISA
(5) Chia sẻ thông tin: các nhà khai thác phải chia sẻ thông tin về các hoạtđộng tìm kiếm và thăm dò lớp vỏ với ISA và các quốc gia khác
Ngoài ra, quy định này cũng đưa ra các hình thức trách nhiệm và phạthành chính đối với các bên vi phạm quy định trên
Năm 2010, ISA đã ban hành Quy định về tìm kiếm và thăm dò các khối
đa kim trong Vùng (2010/ISBA/16/A/12/Rev.1) 13 Văn bản trên được ban hànhnhằm quản lý và giám sát các hoạt động được thực hiện trên đáy biển trong việckhai thác tài nguyên các khối đa kim Theo đó, các hoạt động tìm kiếm và thăm
dò được thực hiện trên cơ sở nguyên tắc đã được đưa ra, tương tự như Quy định
về tìm kiếm và thăm dò Sunphua đa kim và lớp vỏ Ferromanganese giàu Cobantrong Vùng Như vậy, các hoạt động tìm kiếm và thăm dò tài nguyên tại Vùng
12 Decision of the Assembly of the International Seabed Authority relating to the Regulations on Prospecting and Exploration for Cobalt-rich Ferromanganese Crusts in the Area,
https://www.isa.org.jm/wp-content/uploads/2022/04/isba-18a-11_0.pdf , truy cập 21/03/2023.
13 Regulations on prospecting and exploration for polymetallic sulphides in the Area,
https://www.isa.org.jm/wp-content/uploads/2022/04/isba-16a-12rev1_0.pdf , truy cập 21/03/2023.
Trang 14phải tuân thủ các quy định nhất định, về đăng ký và cấp phép, bảo vệ môitrường, giám sát, báo cáo và chia sẻ thông tin.
ISA đã ký hợp đồng 15 năm với 21 nhà thầu để thăm dò các nốt sần đakim, sunphua đa kim và vỏ Ferromanganese giàu coban trong khu vực đáy biểnquốc tế (Khu vực) Các khu vực được khám phá nằm trong Vùng Clarion-Clipperton, Ấn Độ Dương, Sống núi giữa Đại Tây Dương, Nam Đại Tây Dương
và Thái Bình Dương Đối với các nốt đa kim, diện tích thăm dò được phép phân
bổ cho mỗi nhà thầu là 75.000 km2 Đối với sunfua đa kim, khu vực thăm dòđược phép phân bổ cho mỗi nhà thầu là 10.000 km2 và bao gồm 100 khối Mỗikhối không lớn hơn 100 km2 Đối với lớp vỏ ferromanganese giàu coban, khuvực thăm dò được phép phân bổ cho mỗi nhà thầu là 3.000 km2 và bao gồm 150
lô Mỗi khối không lớn hơn 20 km214
Ngoài ra, Ủy ban Pháp lý và Kỹ thuật (LTC) đã ban hành một số văn bảnnhằm hướng dẫn như: Kiến nghị hướng dẫn nhà thầu về nội dung, hình thức vàcấu trúc báo cáo thường niên (ISBA/21/LTC/15); Các khuyến nghị hướng dẫncác nhà thầy và các quốc gia tài trợ liên quan đến chương trình đào tạo và kếhoạch thăm dò (ISBA/19/LTC/14); Khuyến nghị hướng dẫn các nhà thầu đánhgiá các tác động môi trường có thể phát sinh từ hoạt động thăm dò khoáng sảnbiển trong Khu vực (ISBA/25/LTC/Rev.2); Khuyến nghị hướng dẫn các nhàthầu về việc từ bỏ các khu vực theo hợp đồng thăm dò đối với sunfua đa kimhoặc vỏ ferromanganese giàu coban (ISBA.25/LTC/8); Kiến nghị hướng dẫnnhà thầy báo cáo chi phí thăm dò thực tế và trực tiếp (ISBA/21/LTC/11)15
2.2 Các quy định về hoạt động khai thác
Đối với quy định về hoạt động khai thác, Ủy ban Pháp lý và Kỹ thuật củaISA đã soạn thảo Dự thảo Quy chế khai thác khoáng sản trong Vùng và đã được
14 Exploration for minerals in the Area, areas/ , truy cập 23/03/2023.
https://www.isa.org.jm/exploration-contracts/exploration-15The mining code - Recommendations, https://www.isa.org.jm/the-mining-code/recommendations/ , truy cập 23/03/2023.
Trang 15đưa ra lấy ý kiến16 Theo UNCLOS và Thỏa thuận 1994, kể từ năm 2014, ISA
đã tiến hành xây dựng các quy định về khai thác tài nguyên khoáng sản trongKhu vực Quá trình này, bắt đầu với công việc sơ bộ trong bối cảnh hội thảochuyên gia và liên quan đến việc chuẩn bị một số nghiên cứu và tài liệu thảoluận của chuyên gia , đạt đến đỉnh cao trong việc xây dựng các dự thảo quy địnhđược Ủy ban Pháp lý và Kỹ thuật và Hội đồng xem xét Các cuộc tham vấncông khai với các bên liên quan đã được thực hiện trong suốt quá trình
Dự thảo Quy chế khai thác yêu cầu các quốc gia tài trợ và các nhà thầukhi tiến hành các hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản trong Vùng cầnphải thực hiện các biện pháp cần thiết để ngăn ngừa giảm thiểu và kiểm soát ônhiễm vào các mối nguy hiểm khác đối với môi trường biển, áp dụng một cáchhợp lý nhất có thể phương pháp tiếp cận phòng ngừa và các thực hành tốt nhất
về môi trường, lập báo cáo tác động môi trường, có kế hoạch quản lý và giámsát môi trường kiểm soát ô nhiễm quản lý chất thải, và cụ thể như sau:
2.2.1 Đơn đề nghị phê duyệt kế hoạch công tác theo mẫu hợp đồng
2.2.1.1 Đơn
Các ứng viên đủ điều kiện:
Đối với quy định ứng viên đủ điều kiện thì tuân theo các quy định củaCông ước, những điều sau đây có thể áp dụng cho cơ quan có thẩm quyền phêduyệt các kế hoạch công việc
a) Xí nghiệp, nhân danh chính mình hoặc trong một thỏa thuận chung; vàb) Các quốc gia thành viên, doanh nghiệp nhà nước hoặc thể nhân hoặcpháp nhân mang quốc tịch của các quốc gia hoặc được kiểm soát hiệu quả bởicác quốc gia đó hoặc công dân của họ, khi được các quốc gia đó tài trợ, hoặc bất
kỳ nhóm nào nêu trên đáp ứng các yêu cầu của các quy định này
Đối với mỗi đơn sẽ nộp bởi:
(a) Trong trường hợp của một Quốc gia, bởi cơ quan được chỉ định chomục đích đó;
16 https://www.isa.org.jm/the-mining-code/draft-exploitation-regulations/ , truy cập 23/03/2023.
Trang 16(b) Đối với Doanh nghiệp, bởi cơ quan có thẩm quyền; Và
(c) Trong trường hợp của bất kỳ người nộp đơn đủ điều kiện nào khác,bởi một đại diện được chỉ định, hoặc bởi cơ quan được chỉ định cho mục đích
đó bởi Nhà nước hoặc các Bang tài trợ
Mỗi đơn đăng ký của doanh nghiệp nhà nước hoặc của một trong các đốitượng nêu tại khoản 1(b) trên đây phải có:
(a) Có đủ thông tin để xác định quốc tịch của người nộp đơn hoặc danhtính của Quốc gia hoặc các Quốc gia mà người nộp đơn bị kiểm soát một cáchhiệu quả hoặc bởi công dân của họ; và
(b) Địa điểm kinh doanh hoặc nơi cư trú chính và, nếu có, nơi đăng kýcủa người nộp đơn
Mỗi đơn đăng ký của liên danh hoặc liên danh phải bao gồm các thông tintheo yêu cầu của các quy định này đối với từng thành viên của liên danh hoặcliên danh
Trong trường hợp của một tập đoàn hoặc bất kỳ nhóm nào, tập đoàn hoặcnhóm sẽ nêu rõ y trong ứng dụng của mình một thành viên chính của tập đoànhoặc nhóm
2.2.1.2 Quy định đối với giấy chứng nhận tài trợ
Mỗi ứng dụng của một doanh nghiệp nhà nước hoặc một trong các thựcthể được đề cập trong Quy định 5(1)(b) sẽ được kèm theo giấy chứng nhận tàitrợ do tiểu bang cấp quốc gia hoặc bởi công dân được kiểm soát một cách hiệuquả Nếu người nộp đơn có nhiều hơn một quốc tịch, như trong trường hợp hợptác hoặc tập đoàn của các thực thể từ nhiều quốc gia, mỗi tiểu bang liên quan sẽcấp giấy chứng nhận tài trợ
Trong trường hợp người nộp đơn có quốc tịch của một quốc gia nhưngđược kiểm soát một cách hiệu quả bởi một quốc gia hoặc công dân khác, mỗitiểu bang sẽ cấp giấy chứng nhận tài trợ
Mỗi giấy chứng nhận tài trợ sẽ được ký hợp lệ thay mặt cho tiểu bang mà
nó được gửi và sẽ chứa:
Trang 17(a) tên của người nộp đơn;
(b) tên của trạng thái tài trợ;
(c) một tuyên bố rằng người nộp đơn là:
(i) một quốc gia của nhà nước tài trợ; hoặc
(ii) chịu sự kiểm soát hiệu quả của nhà nước tài trợ hoặc công dân của nó;(d) một tuyên bố của nhà nước tài trợ rằng nó tài trợ cho người nộp đơn;(e) ngày gửi tiền bởi trạng thái tài trợ của công cụ phê chuẩn của, hoặcgia nhập hoặc kế vị, hội nghị và ngày mà nó đồng ý bị ràng buộc bởi thỏa thuận;Và
(f) một tuyên bố rằng nhà nước tài trợ nhận trách nhiệm
Theo các Điều 139 và 153(4) của Công ước và Điều 4(4) của Phụ lục IIIcho Công ước Các quốc gia hoặc các ứng viên đủ điều kiện khác trong mộtthỏa thuận chung với doanh nghiệp cũng sẽ tuân thủ quy định này
2.2.1.3 Khu vực bao phủ bởi đơn
Mỗi đơn xin phê duyệt Kế hoạch làm việc phải xác định ranh giới củakhu vực đang nộp đơn, bằng một danh sách các tọa độ phù hợp với tiêu chuẩnquốc tế hiện hành gần đây nhất được Cơ quan thẩm quyền sử dụng
Các khu vực áp dụng không nhất thiết phải liền kề nhau và sẽ được xácđịnh trong đơn dưới dạng các khối bao gồm một hoặc nhiều ô của lưới, theo quyđịnh của Cơ quan thẩm quyền
2.2.2 Hợp đồng khai thác
2.2.2.1 Quy định về hợp đồng
Sau khi Hội đồng phê duyệt kế hoạch làm việc, Tổng thư ký sẽ chuẩn bịmột hợp đồng khai thác giữa Cơ quan và người nộp đơn theo mẫu quy định tạiphụ lục IX của các quy định này
Hợp đồng khai thác sẽ được ký thay mặt Cơ quan bởi Tổng thư ký hoặcđại diện được ủy quyền hợp lệ Đại diện được chỉ định hoặc cơ quan được chỉđịnh theo quy định 5(2) sẽ thay mặt người nộp đơn ký kết hợp đồng khai thác
Trang 18Tổng thư ký sẽ thông báo cho tất cả các thành viên của Thẩm quyền bằng vănbản về việc ký kết từng hợp đồng khai thác.
Hợp đồng khai thác và các lịch trình của nó là tài liệu công khai, đượccông bố trong Sổ đăng ký khai thác đáy biển, trừ Thông tin mật sẽ được biên tậplại
2.2.2.2 Quy định về quyền và độc quyền theo hợp đồng khai thác
Hợp đồng khai thác trao cho Nhà thầu độc quyền:
(a) Khám phá danh mục Tài nguyên được chỉ định theo đoạn 7 bên dưới;Và
(b) Khai thác loại Tài nguyên được chỉ định trong Diện tích Hợp đồngtheo Kế hoạch Công việc đã được phê duyệt, với điều kiện là việc sản xuất sẽchỉ diễn ra trong các Khu vực Khai thác đã được phê duyệt
Cơ quan có thẩm quyền không cho phép bất kỳ thực thể nào khác khaithác hoặc thăm dò cùng loại Tài nguyên trong Diện tích Hợp đồng trong toàn bộthời hạn của hợp đồng khai thác
Cơ quan có thẩm quyền, sau khi tham khảo ý kiến của Nhà thầu, sẽ đảmbảo rằng không có thực thể nào khác hoạt động trong Khu vực Hợp đồng chomột loại Tài nguyên khác theo cách có thể cản trở các quyền được cấp cho Nhàthầu
Hợp đồng khai thác phải đảm bảo quyền hưởng dụng và không được sửađổi, đình chỉ hoặc chấm dứt trừ khi phù hợp với các điều khoản của hợp đồng
Hợp đồng khai thác sẽ không trao bất kỳ lợi ích hoặc quyền nào cho Nhàthầu trong hoặc đối với bất kỳ phần nào khác của Khu vực hoặc Tài nguyên của
nó ngoài những quyền được cấp rõ ràng theo các điều khoản của hợp đồng khaithác hoặc các quy định này
Nhà thầu, theo quy định 20, có độc quyền nộp đơn xin và được phép giahạn hợp đồng khai thác
Liên quan đến các hoạt động Thăm dò trong Diện tích Hợp đồng đượctiến hành theo một hợp đồng khai thác, các Quy định về Thăm dò hiện hành sẽ
Trang 19tiếp tục được áp dụng như được nêu trong Hướng dẫn liên quan Đặc biệt, Nhàthầu phải tiếp tục thể hiện sự siêng năng trong việc tiến hành các hoạt độngThăm dò trong Diện tích Hợp đồng, cùng với việc thanh toán các khoản phí ápdụng và báo cáo các hoạt động đó cũng như kết quả của nó cho Cơ quan thẩmquyền theo Quy chế Thăm dò hiện hành, bao gồm cả theo quy định 38 (2) (k)ISBA/25/C/WP.1 22/117 19-04869.
2.2.2.3 An toàn tính mạng và tài sản trên biển
Nhà thầu phải luôn đảm bảo rằng:
(a) Tất cả các tàu và Công trình đang vận hành và tham gia vào các hoạtđộng Khai thác đều được sửa chữa tốt, trong tình trạng an toàn và lành mạnh, cóngười lái đầy đủ và tuân thủ các đoạn 2 và 3 dưới đây; Và
(b) Tất cả các tàu và Thiết bị được sử dụng trong các hoạt động Khai thácđều có ký hiệu cấp thích hợp và sẽ duy trì cấp đó trong suốt thời gian của hợpđồng khai thác
Nhà thầu phải đảm bảo tuân thủ các quy tắc và tiêu chuẩn quốc tế hiệnhành do các tổ chức quốc tế có thẩm quyền hoặc các hội nghị ngoại giao chungthiết lập liên quan đến an toàn sinh mạng trên biển, ô nhiễm môi trường biển
Môi trường của tàu thuyền, ngăn ngừa va chạm trên biển và đối xử vớithuyền viên, cũng như bất kỳ quy tắc, quy định và thủ tục và Tiêu chuẩn nàođược Hội đồng thông qua theo thời gian liên quan đến những vấn đề này
2.2.2.4 Thời hạn hợp đồng khai thác
Theo quy định tại mục 8.3 của hợp đồng khai thác, thời hạn ban đầu tối
đa của một hợp đồng khai thác là 30 năm, có tính đến tuổi thọ kinh tế dự kiếncủa các hoạt động Khai thác của hạng mục Tài nguyên đề ra trong Kế hoạchkhai thác mỏ và bao gồm khoảng thời gian hợp lý cho việc xây dựng của các hệthống khai thác và chế biến quy mô thương mại
Đơn xin gia hạn hợp đồng khai thác được lập thành văn bản gửi tới Tổngthư ký và sẽ được thực hiện không muộn hơn một năm trước hết thời hạn banđầu hoặc thời gian gia hạn, tùy từng trường hợp, của hợp đồng khai thác