LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp với đề tài: “Đánh giá ảnh hưởng của thành phần giá thể đến sinh trưởng và phát triển của một số giống cà chua và cà tím trong nhà mái che
NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Vật liệu nghiên cứu
- Thành phần phối trộn giá thể: Phân hữu cơ vi sinh Sông Giang, xơ dừa, trấu hun, đất ruộng, đất tribat
- 11 giống cà tím, 2 giống thương mại và 8 dòng cà chua bi
STT Kí hiệu Tên giống/dòng Xuất xứ Giống cà chua
1 CC1 VA.71 Công ty Việt Á, Việt Nam
2 CC2 HT144 Công ty TNHH HT Việt Nam
3 CC3 Số 7 Tự thụ đời 4 (TS, Vũ Quỳnh Hoa)
4 CC4 Số 8 Tự thụ đời 4 (TS, Vũ Quỳnh Hoa)
5 CC5 Số 9 Tự thụ đời 4 (TS, Vũ Quỳnh Hoa)
6 CC6 TH1 Tự thụ đời 1 (TS Vũ Thanh Hải)
7 CC7 TH2 Tự thụ đời 1 (TS Vũ Thanh Hải)
8 CC8 TH4 Tự thụ đời 1 (TS Vũ Thanh Hải)
9 CC8 TH5 Tự thụ đời 1 (TS Vũ Thanh Hải)
10 CC9 TH6 Tự thụ đời 1 (TS Vũ Thanh Hải)
1 Ct1 Cà tím dài Trung Quốc
2 Ct2 Cà tím dài Thái Lan
3 Ct3 Cà tím dài Thái Lan
4 Ct4 Cà tím tròn Thái Lan
5 Ct4 Cà tím tròn Việt Nam
6 Ct5 Cà tím tròn Pháp
7 Ct6 Cà tím tròn Thái Lan
8 Ct7 Tím Huế Công ty hạt giống Lucky Seeds
9 Ct8 PD612 Công ty TNHH Thương mại và sản xuất Phú Điền
10 Ct9 Thái lan dài Công ty East-West seed
Công ty Chua Yong Seng, Thái Lan
- Thước đo, dụng cụ làm giàn, máy ảnh, cân điện tử, máy tính, …
- Một số vật liệu khác
Thời gian và địa điểm thực hiện
- Thời gian: tháng 3 đến tháng 9 năm 2021
- Địa điểm: Nhà lưới số 11 – Khu thí nghiệm đồng ruộng khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam
Nội dung nghiên cứu
Đánh giá sự sinh trưởng và phát triển của 2 giống và 8 dòng cà chua bi được thực hiện trên 4 công thức giá thể trong nhà mái che cùng với 1 công thức đồng ruộng Nghiên cứu này nhằm đánh giá khả năng cho năng suất và chất lượng quả của các giống cà chua trên các loại giá thể khác nhau.
Đánh giá sinh trưởng và phát triển của 11 giống cà tím được thực hiện trên 4 công thức giá thể trong nhà mái che và 1 công thức đồng ruộng Nghiên cứu này nhằm đánh giá khả năng cho năng suất và chất lượng quả của từng giống cà tím.
Phương pháp thí nghiệm
Thí nghiệm được thực hiện theo trình tự nhất định và không lặp lại Trong điều kiện ruộng đồng, luống trồng có kích thước 1,5m chiều rộng và 23m chiều dài, với rãnh rộng 1m và chiều cao luống là 0,3m Mỗi luống trồng 2 hàng cây, khoảng cách giữa các cây là 0,5m và khoảng cách giữa các hàng cây cũng là 0,5m.
3.4.2.1 Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng phát triển của cây
- Thời gian từ lúc gieo hạt đến lúc nảy mầm ( Ngày )
- Thời gian từ khi trồng đến khi xuất hiện chùm hoa, hoa đầu Được tính từ khi trồng tới khi 50% số cây xuất hiện chùm hoa, hoa (Ngày)
- Thời gian từ khi trồng đến khi thu quả lần đầu Được tính từ khi trồng cho tới khi 50% số cây cho thu hoạch quả (Ngày)
- Thời gian từ khi trồng cho đến khi kết thúc thu (Ngày)
3.4.2.2 Đặc điểm phát triển thân lá
- Chiều dài thân qua các giai đoạn sinh trưởng được đo từ gốc đến đỉnh sinh trưởng (cm)
- Số lá trên thân chính được đếm qua các giai đoạn sinh trưởng (Lá)
Hình dạng lá được phân tích qua hai đặc điểm chính: hình dạng đầu lá và kiểu xẻ thùy Hình dạng đầu lá có hai loại là tròn và nhọn, trong khi kiểu xẻ thùy được chia thành ba dạng: xẻ thùy nông, xẻ thùy sâu và xẻ thùy trung bình.
- Màu sắc lá phân thành: xanh, xanh đậm, xanh nhạt
- Chỉ số diệp lục đo bằng máy đo SPAD
- Thời gian ra chùm hoa, hoa đầu tiên tính từ khi có 50% số cây của các giống trên công thức bắt đầu ra hoa (Hoa/chùm – Hoa/cây)
- Số quả/chùm (cà chua) hoặc số quả/cây (cà tím) là tổng số quả được hình thành trên chùm; cây sau quá trình thụ phấn (Quả)
- Số quả thu hoạch trên cây là số quả đạt tiêu chuẩn thu hoạch Thời gian thu hoạch quả tùy theo số lượng quả (Quả)
- Tỉ lệ đậu quả được tính dựa vào số quả và số hoa trên chùm hoặc trên cây (%)
3.4.2.4 Đánh giá chỉ tiêu hình thái quả
- Chiều dài quả: đo từ đỉnh tới đáy quả, đo bằng thước đo (Cm)
- Khối lượng quả: đo bằng cân chuyên dụng, chia nhỏ đến 0,1g (Gram)
- Đường kính quả: Đo bằng thước đo chuyên dụng, đo ở vị trí có bề ngang rộng nhất của quả (Cm)
- Độ cứng quả: đo bằng máy đo chuyên dụng (Kg/cm 2 )
- Hình dạng quả: Cà chua – bầu dục, tròn, thuôn dài / Cà tím – bầu dục, tròn, dài
- Độ dày thịt: đo bằng thước đo, đo tại vị trí độ dày lớn nhất (Cm)
Số quả trung bình trên cây và trên chùm là chỉ số quan trọng, phản ánh số lượng quả thu hoạch từ các cây và chùm theo dõi cho từng giống cây trồng Các công thức tính toán khác nhau (Quả/cây và Quả/chùm) giúp đánh giá hiệu quả sản xuất và năng suất của từng giống.
- Khối lượng trung bình quả được xác định bằng tổng khối lượng quả thu hoạch được chia cho số quả thu hoạch trên từng cây (g/quả)
- Năng suất cá thể được xác định bằng tích khối lượng trung bình quả và số quả trung bình trên cây (Kg/cây)
Cà 2 giống cà chua và cà tím đều có kỹ thuật trồng trên cả công thức trong nhà mái che và công thức đồng ruộng tương tự nhau a Trong nhà mái che
- Thời vụ trồng: Bắt đầu từ 05/03/2022 đến 15/07/2022
- Làm đất: Đất sau khi được xử lý được chuyển vào nhà lưới để làm nguyên vật liệu phối trộn giá thể
Các giống cà chua bi và cà tím được trồng trong nhà mái che sử dụng bầu PE kích thước 20x40 cm, với công thức phối trộn giá thể cụ thể như sau.
STT Công thức Tỉ lệ phối trộn
1 Phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh + đất ruộng 1:1
2 Phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh + xơ dừa + đất ruộng 2:1:1
3 Phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh + trấu hun + đất ruộng 2:1:1
4 Phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh + đất tribat 1:1
- Bón phân: Sử dụng phân hữu cơ vi sinh Con Voi bón lót giai đoạn đầu
Sử dụng phân NPK 13:13:13 bón cho cây vào từng giai đoạn Hòa tan 500g phân với 10l nước, mỗi cây tưới 200ml hỗn hợp phân hòa tan
- Mật độ khoảng cách: Cây cách cây 0,5m ; hàng cách hàng 0,5m
- Làm giàn: trong nhà lưới sử dụng dây Se để cây leo lên và phát triển Loại dây dai, bền, có thể tái sử dụng nhiều vụ
- Nước tưới:Dùng phương pháp tưới bằng vòi phun Đảm bảo tưới 2 lần/ngày b Trồng ngoài ruộng
- Thời vụ trồng: Bắt đầu từ 05/03/2022 đến 15/07/2022
Làm đất là quá trình dọn sạch cỏ và sử dụng máy móc để cày bừa, giúp đất trở nên tơi xốp và thông thoáng Đất thịt nhẹ là loại đất lý tưởng cho việc này.
- Lên luống: Chiều dài 23m; chiều rộng 1,5m; cao 0,3m; khoảng cách giữa các luống 1m
Để bón phân hiệu quả, sử dụng 10kg phân hữu cơ vi sinh kết hợp với 3,7kg NPK 13:13:13 cho mỗi luống Cách bón là rải đều phân trên mặt luống, sau đó trộn đều sâu khoảng 25cm và san phẳng mặt luống Việc trộn kỹ là rất quan trọng để tránh tình trạng cây con bị cháy rễ và chết khi chuyển ra ruộng.
- Phủ luống: Sau khi bón phân, tiến hành phủ luống bằng màng phủ nilon đen 2 mặt xám đen, kích thước khổ rộng 2m
- Mật độ, khoảng cách trồng: Cây cách cây 0,5m ; hàng cách hàng 0,5m
Để trồng cà chua hiệu quả, cần làm giàn chữ A chắc chắn ở ngoài đồng ruộng Giàn này dễ thực hiện và nên được lắp đặt trước khi đưa cây ra ruộng, với khoảng cách giữa mỗi chân giàn là khoảng 30cm.
- Nước tưới: Sử dụng phương pháp tưới bằng ô doa Đảm bảo tưới 2 lần/ngày.
Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
3.5.1 Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của từng giấu cà chua, cà tím trên các công thức giá thể khác nhau
3.5.1.1 Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của cây
- Thời gian từ khi gieo hạt đến khi nảy mầm
- Thời gian từ khi trồng đến khi xuất hiện chùm hoa đầu tiên
- Thời gian từ khi trồng đến khi xuất hiện chùm quả đầu tiên
- Thời gian từ khi trồng đến khi kết thúc
- Thời gian từ khi gieo hạt đến khi nảy mầm
- Thời gian từ khi trồng đến khi xuất hiện hoa đầu tiên
- Thời gian từ khi trồng đến khi xuất hiện quả đầu tiên
- Thời gian từ khi trồng đến khi kết thúc
3.5.1.2 Đặc điểm phát triển thân, lá
- Chiều dài thân qua từng giai đoạn
- Hình dạng, màu sắc, chỉ số SPAD lá
3.5.2 Đặc điểm ra hoa, kết trái
- Số chùm hoa (cà chua bi) , số hoa (cà tím)
3.5.2.2 Đánh giá chỉ tiêu hình thái của quả
- Độ cứng quả (kg/cm 2 )
- Độ dày thịt quả (cm)
- Số ô hạt (trên cà chua)
- Hình dạng, màu sắc quả
- Số quả trung bình/chùm (cà chua)
- Số quả trung bình/cây (cà tím)
- Khối lượng trung bình quả (g)
- Năng suất cá thể (kg)
3.5.4 Sâu bệnh hại trên cà chua và cà tím
Theo dõi mật độ của các loại sâu như sâu ăn lá, sâu vẽ bùa, sâu đục quả, bọ phấn và nhện đỏ trong các công thức thí nghiệm là rất quan trọng Việc xác định cấp độ gây hại trên các giống cây trồng giúp nông dân có biện pháp phòng trừ hiệu quả.
Phân cấp cây bị hại theo 3 cấp:
Cấp hại Đối với rệp, nhện, bọ trĩ
Cấp 1 (nhẹ) Phân bố rải rác trên cây
Cấp 2 (trung bình) Phân bố dưới 1/3 diện tích của cây
Cấp 3 (nặng) Phân bố trên 1/3 diện tích của cây
Ghi chú: Coi diện tích toàn bộ thân, lá của cây là 100% (gọi chung là diện tích của cây)
Theo dõi các bệnh hại chính như sương mai và đốm đen vi khuẩn trên hai loại cây trồng trong mùa vụ Xuân Hè là rất quan trọng Cần xác định cấp độ gây hại trên các giống cây để có biện pháp phòng ngừa và xử lý kịp thời.
Phân cấp cây bị bệnh theo thang 9 cấp như sau:
+ Cấp 1: < 1% diện tích của cây hoặc lá bị bệnh
+ Cấp 3: Từ 1 đến 5% diện tích của cây hoặc lá bị bệnh
+ Cấp 5: >5% đến 25% diện tích của cây hoặc lá bị bệnh
+ Cấp 7: > 25% đến 50% diện tích của cây hoặc lá bị bệnh
+ Cấp 9: > 50% diện tích của cây hoặc lá bị bệnh
3.6 Ph ươ ng pháp thu th ậ p và x ử lý s ố li ệ u
Số liệu được thu thập qua ứng dụng Google Sheet, sau đó được xử lý bằng phấn mềm SPSS và Irristat
THẢO LUẬN VÀ KẾT QUẢ
Kết quả về sinh trưởng, phát triển, năng suất của các giống cà chua trồng trong nhà mái che và đồng ruộng
4.1.1 Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của các giống cà chua
Thời gian sinh trưởng và phát triển của giống cà chua được tính từ khi hạt giống nảy mầm cho đến khi thu hoạch Thời gian thu hoạch kéo dài và nhiều đợt thu hoạch sẽ tăng khả năng năng suất Giai đoạn từ khi hạt giống nảy mầm đến khi xuất hiện nụ hoa đầu tiên là thời kỳ quan trọng, trong đó cây càng khỏe mạnh thì năng suất sau này càng được đảm bảo.
B ả ng 4 1: Th ờ i gian các giai đ o ạ n sinh tr ưở ng phát tri ể n c ủ a 10 gi ố ng cà chua bi trên các công th ứ c giá th ể trong v ụ Xuân Hè 2022
Từ khi gieo đến (ngày)
Từ khi nảy mầm đến (ngày)
Thời gian cho thu hoạch
Tổng thời gian sinh trưởng
Các giống cà chua có thời gian sinh trưởng khác nhau, nhưng sự khác biệt giữa các công thức là không đáng kể.
Các giống cà chua thường có thời gian sinh trưởng khoảng 120 ngày, trong đó giống CC3 cho quả sớm nhất và có thời gian sinh trưởng ngắn nhất Ngược lại, giống CC5 có thời gian sinh trưởng dài nhất Đối với các công thức giá thể, công thức 4 cho thấy sự khác biệt khi ở một số giống cà chua, như CC4 và CC5, thời gian sinh trưởng kéo dài hơn so với các công thức khác.
Kết quả theo dõi cho thấy các giống cà chua khác nhau có thời gian ra chùm hoa và thu hoạch khác nhau, trong đó giống CC3 cho thời gian sớm nhất Năm giống cà chua trồng ngoài đồng ruộng có thời gian ra chùm hoa và chùm quả đầu lâu hơn so với bốn giống trồng trong nhà lưới, mặc dù thời gian sinh trưởng tương đương Thời gian kết thúc thu hoạch giữa các giống cũng phản ánh khả năng chín tập trung, đặc biệt là ở năm giống cà chua đầu.
Sau thời gian cho thu hoạch, lá cây dần dần chuyển vàng, rụng dần, cây héo dần và sau đó kết thúc quá trình sinh trưởng của cây
4.1.2 Đặc điểm hình thái và động thái tăng trưởng chiều cao của các giống cà chua
Sự tăng trưởng chiều cao của cây là biểu hiện quan trọng trong quá trình sinh trưởng, đặc biệt đối với cây cà chua Thân cà chua phát triển theo kiểu lưỡng phân, với các chùm hoa xuất hiện trên thân chính, do đó, thân chính có ảnh hưởng lớn đến sản lượng Chiều cao của cây cà chua phụ thuộc vào nhiều yếu tố như di truyền giống, đất đai, khí hậu, thời tiết và các biện pháp kỹ thuật chăm sóc.
B ả ng 4 2.a Độ ng thái t ă ng tr ưở ng chi ề u cao c ủ a các gi ố ng cà chua bi CC1 –
CC5 trên các công th ứ c giá th ể
12 ngày sau trồng 22 ngày sau trồng
Giống ĐR GT1 GT2 GT3 GT4 ĐR GT1 GT2 GT3 GT4
32 ngày sau trồng 47 ngày sau trồng
Giống ĐR GT 1 GT 2 GT 3 GT 4 ĐR GT 1 GT 2 GT 3 GT 4
Giống ĐR GT1 GT2 GT3 GT4 LSD CV%
Ghi chú: Số liệu được so sánh theo hàng, với các giá trị có chữ cái giống nhau trong cùng một hàng cho thấy sự sai khác không có ý nghĩa Ngược lại, các chữ cái khác nhau trong cùng một hàng chỉ ra sự sai khác có ý nghĩa với độ tin cậy 95%.
Với 5 giống cà chua đầu tiên, ở giai đoạn 12 ngày sau trồng, chiều cao giữa các giống không có sự chênh lệch đáng kể Vào giai đoạn này cây đang bén rễ hồi xanh, khả năng hút nước và dinh dưỡng kém làm cho cây sinh trưởng chậm lại Giữa công thức đồng ruộng và 4 công thức trong nhà lưới cũng tương đương nhau Giai đoạn sau trồng 22 ngày, cà chua bi vào giai đoạn ổn định, cây sinh trưởng tốt, chiều cao cây gia tăng đáng kể Có sự chênh lệch về chiều cao giữa các công thức và giữa 5 giống cà chua Công thức đồng ruộng, chiều cao cây từ 40,3 cm (CC1) đến 56,3 cm (CC5), thấp hơn so với 4 công thức trong nhà lưới Trong nhà lưới, Công thức 2 các cây có chiều cao cao nhất, từ 49,1 cm (CC4) đến 68,83 cm (CC2) Giữa 5 giống cà chua, CC2 và CC5 có chiều cao cây nhỉnh hơn so với các giống còn lại ở hầu hết các công thức CC2 có chiều cao cây lớn nhất tại Công thức 2 (63,83 cm) và CC5 có chiều cao lớn nhất tại công thức 1 (59,5 cm), công thức 4 (63 Cm) và công thức đồng ruộng (56,3 cm)
Sau 32 ngày trồng, công thức đồng ruộng và công thức 4 trong nhà lưới cho thấy chiều cao cây lớn nhất ở 4 giống cà chua từ CC2 đến CC5 Giống CC1 đạt chiều cao 85,3 cm với công thức 3, trong khi giống CC5 có chiều cao lớn nhất 97,3 cm với công thức đồng ruộng Các chiều cao khác bao gồm công thức 1 giống CC2 (82,6 cm), công thức 2 giống CC5 (90,6 cm), công thức 3 giống CC5 (89,6 cm) và công thức 4 giống CC5 (91,3 cm) Như vậy, giống CC5 vượt trội về chiều cao so với 4 giống còn lại ở hầu hết các công thức.
Sau 47 ngày trồng, công thức 4 trong nhà lưới đạt chiều cao cây lớn nhất ở tất cả các giống, dao động từ 109 cm (CC4) đến 137,6 cm (CC5) Tiếp theo, công thức đồng ruộng cho chiều cao từ 80 cm (CC3) đến 112,6 cm (CC5), trong khi công thức 1 có chiều cao từ 75,6 cm (CC3) đến 106 cm (CC5).
2 chiều cao cây từ 80 cm (CC3) đến 138,6 cm (CC5), công thức 3 chiều cao từ 76 cm (CC3) đến 89,6 cm (CC5)
Giống CC5 là giống cây có chiều cao lớn nhất, đạt 97,3 cm (ĐR), trong khi giống CC3 có tốc độ tăng trưởng và chiều cao giảm dần do bước vào giai đoạn sinh trưởng vừa sinh dưỡng vừa sinh thực Thêm vào đó, giống CC3 là giống hữu hạn, dẫn đến chiều cao của các cây thuộc giống này thấp hơn so với các giống khác trong tất cả các công thức.
Giai đoạn 63 ngày sau trồng, với độ tin cây 95% xét trên giống CC1, CC2, CC3, CC4, CC5
Giống CC1 cho sự sai khác có ý nghĩa giữa các công thức, chiều cao dao động từ
99 – 137,3cm, trong đó cao nhất tại 4 với 137,3 cm và thấp nhất tại công thức 2 với 99cm
Theo phân tích, có sự sai khác có ý nghĩa ở độ tin cậy 95% giữa các công thức Trong đó, Công thức 4 cho chiều cao cao nhất là 146,3 cm, trong khi Công thức 2 cho chiều cao thấp nhất là 107,3 cm.
Giống CC3 cho thấy sự sai khác có ý nghĩa ở độ tin cậy 95%, với chiều cao lớn nhất đạt 124,4 cm theo công thức GT4, trong khi công thức 1 và 2 xác định chiều cao thấp nhất là 80 cm Đối với giống CC4, sự sai khác cũng có ý nghĩa, với chiều cao dao động từ 88 đến 137 cm; trong đó, công thức Đổng ruộng đạt chiều cao lớn nhất là 137 cm, còn công thức 2 xác định chiều cao thấp nhất là 88 cm.
Chiều cao của giống CC5 có sự biến đổi đáng kể, dao động từ 118,7 cm đến 172,3 cm Trong đó, công thức 4 cho chiều cao tối đa là 172,3 cm, trong khi chiều cao tối thiểu được xác định bởi công thức khác.
Giống cà chua CC5 đạt chiều cao lớn nhất so với bốn giống còn lại, với chiều cao 172,3 cm ở CT4 Trong khi đó, giống CC3 có tốc độ tăng trưởng và chiều cao giảm do là giống hữu hạn, nhưng sự chênh lệch so với giai đoạn trước không đáng kể.
Trong một nghiên cứu đánh giá 5 giống cà chua, giống CC5 đạt chiều cao cây lớn nhất ở cả 5 công thức trồng, trong đó công thức 4 và công thức đồng ruộng cho chiều cao tối ưu nhất Ngược lại, giống cà chua CC3 có chiều cao thấp hơn so với 4 giống còn lại.
58 giống hữu hạn, có thời gian đậu quả sớm nhất nên tốc độ tăng trưởng và chiều cao cây thấp hơn so với những giống còn lại
B ả ng 4.2.b Độ ng thái t ă ng tr ưở ng chi ề u cao c ủ a các gi ố ng cà chua bi CC6 –
CC10 trên các công th ứ c giá th ể
14 ngày sau trồng 26 ngày sau trồng
GT 1 GT 2 GT 3 GT 4 GT 1 GT 2 GT 3 GT 4
Giống GT 1 GT 2 GT 3 GT 4 LSD CV%
