Phương Pháp Giảng Dạy, Hóa Học, Bài Tập Hóa Học, Nitơ.docx

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI ĐẠIHỌCQUỐCGIAHÀNỘI TRƯỜNGĐẠIHỌCGIÁODỤC  o0o NGÔMẠNHLƯỢNG SỬDỤNGHỆTHỐNGBÀITẬPPHẦNNITƠVÀ HỢPCHẤT HỖTRỢCHOHỌCSINHYẾUKÉMTỰHỌCTẠI TRƯỜNGTRUNGHỌCPHỔTHÔNG LUẬNVĂNTHẠCSĨSƯPHẠMHÓAHỌC[.]

HàNội–2016

LUẬNVĂNTHẠCSĨSƯPHẠMHÓAHỌCChuyênn gành:LÝLUẬNVÀPHƯƠNGPHÁPDẠYHỌC

(BỘMÔNHÓAHỌC) Mãsố:60140111

hướngdẫn:PGS.TS.NguyễnHùngHuy

HàNội–2016

LỜICẢMƠN

Đểhoàthàhđượcluậv ă ày,tôixiàytỏlòngbiếtơs â u sắctới

QuốcgiaHàNi đãtuyềnthụchotôinhữngkiếnthức,kinhnghiuu vàiđ t ô i hoàt h à huậvă

Đặcbit,tôixinchânthànhcảơP G S T S NguyễnHùngHuy,đãtậntìnhh ướ ngd

LỜICẢMƠN 1

MỤCLỤC 3

MỞĐẦU 1

hươ1: 6

ƠSỞLÍLUẬNVÀTHỰCTIỄNCỦAĐỀTÀI 6

1.1 Đổimớih ư ơ h dạyvàhọc 6

1.1.1 Nhucầuđổimớihươhdạyvàhọc 6

1.1.2 xuhướđổimớih ư ơ hdạyvàhọc 6

1.2 Phươh tựhọc 7

1.2.1 Kháinim tựhọc 7

1.2.2 Cáchìnhthức củatựhọc 8

1.2.3 uđiểmchínhvềăựctựhọc 9

1.2.4 Vaitròcủatựhọc 9

1.2.5 Nhữk h ó khăH S ặ pphảikhitiếnhànhtựhọc 10

1.2.6 Những bihđ ể hướngdẫnvàquảnlívic tựhọc của HS 10

1.3.Nhữk ĩ ăVầ ó đểhỗtrợHStựhọcmônHH 12

1.3.1Kĩăxâydựngngânhàngbàitậpvàsoạnthảoh u y ê đề 12

1.3.2.Kĩă tđđế tâH S khihướngdẫntựhọc 14

1.4 Bàitậphóahọc 14

1.4.1 Kháinim bàitậphóahọc 14

1.4.2 PhânloạiBTHH 14

1.4.3 Ýh ĩ v à td ụ ngcủaBTHHtrongdạyhọc 15

1.5.Nhữngbiểuhin h ọcsinhyếukémmônhóahọc 17

1.6.1 Vềvic sửdụnghthốngbàitậphỗtrợHStựhọccủaGV 17

1.6.2 Thựctrạngvic tựhọccủaHSquaphiếuđiềutraHS 18

Tiểukếthươ1 19

hươ2: 20

TUYỂNCHỌN,XÂYDỰNGVÀSỬDỤNGHỆTHỐNGBÀITẬP 20

HỖTRỢHỌCSINHTỰHỌCPHẦNNITƠVÀHỢPCHẤT 20

HÓAHỌC11 20

2.1 Phân tíchni dungvàcấu th ư ơ t ìhhầN i t ơ vàhợpchất 2.1.1.Hthốngvề“N itơ” 20

2.1.2 Ht h ốngvề“Aoi” v à “MuốiAoi” 20

2.1.3 Ht h ốngvề“AxitNiti”và“MuốiNitt” 21

2.2 Ht h ốngBTHHphầnNitơvàhợpchấtH H 11đểhỗtrợHStựhọc 22

2.2.1 NhữngnguyêntắclựachọnxâydựnghthốngbàitậphỗtrợHStựhọc 22

2.2.2 Quytrìnhxâydựnght h ốngbàitập 23

2.2.3 Nguyêntắc sắpxếpBTHH 24

2.2.4 Phânloạivàhươh i ả icácdạngbàitậpphầN i t ơ vàhợpchấtHH11 ơả n 24

2.3 Phươh s ử dụnghthốngbàitậptrongdạyhọhướngdẫnHStựhọc 55

2.3.1 Sửdụnght h ốngbàitậh ư ớ ngdẫnHStựhọctrongcácbàidạynghiêncứukiếnthứcmới 55 2.3.2 SửdụnghthốngbàitậhướngdẫnHStựhọctrongcácbàiluyn tập 57

2.3.3.SửdụngbàitậphoáhọtheohướngbồidưngNLTHchoHSkhitựhọcởnhà 59

2.2.4.Sửdụnght h ốngbàitậh ư ớ ngdẫnHStựkiểt ,đhi 60

2.4.GiáoánbàidạycósửdụT H H h ư ớ ngdẫnHStựhọc 60

Tiểukếthươ2 75

hươ3:THỰCNGHIỆMSƯPHẠM 76

3.1 Mụđh,him vụthựcnghim 76

3.1.1 Mụđ h thựcnghis ư hạm 76

3.1.2 Nhim vụthựcnghis ư hạm 76

3.2 Kếhoạch vàphạmvithựcnghim 76

3.3 TiếnhànhTN 77

3.3.1 ChuẩnbịnidungTN 77 3.3.3.Tiếnhànhbàidạy 77

3.4 Xửlíkếtquảthựcnghis ư hạm 77

3.5 Đhik ế tquảthựcnghim 78

3.5.1 Kếtquảđiềutra 78

3.5.2 Kếtquảthựcnghis ư hạm 79

3.5.3 Xửlíkếtquảthựcnghis ư h ạ m 83

3.5.4 Phântíchkếtquảthựcnghis ư h ạ m 89

Tiểukếthươ3 90

KẾTLUẬNKHUYẾN NGHỊ 91

1 Nhữngkết quảthu đượctừđềtàinghiêncứu 91

2 Khuyếnnghị 91

TÀILIỆUTHAMKHẢO 92

PHỤLỤC 94

Bản3.1:ĐiềutrachấtượnghọctậôHHTưngTHPTMaiChâuB 78Bả3.2:Điềutrachất

ượnghọctậôHHTưngTHPTMaiChâu 79

Bảng3.3:SốHSđạttừngloạiđiểmkiểmtralầ1tưng 79

THPTMaiChâuB 79

Bảng3.4:SốHSđạttừngloạiđiểmkiểmtralầ2tưng 80

THPTMaiChâu 80

Bảng3.5:SốHSđạttừngloạiđiểmkiểmtralầ1tưng 80

THPTMaiChâu 80

Bảng3.6:SốHSđạttừngloạiđiểmkiểmtralầ2tưng 80

THPTMaiChâu 80

Bảng3.7:TầnsuấtHSđạttừngloạiđiểmkiểmtralầ1tưng 81

THPTMaiChâuB 81

Bảng3.8:TầnsuấtHSđạttừngloạiđiểmkiểmtralầ2tưng 81

THPTMaiChâuB 81

Bảng3.9 81

TầnsuấtHSđạttừngloạiđiểmkiểmtralầ1tưngTHPTMaiChâu 81

Bảng3.10 82

TầnsuấtHSđạttừngloạiđiểmkiểmtralầ2tưngTHPTMaiChâu 82

Bảng3.11 82

TỉlHSđạtđiểmxitrởxuốngbàikiểmtralầ1 tưngTHPTMaiChâuB 82

Bảng3.12 82

TỉlHSđạtđiểmxitrởxuốngbàikiểmtra lầ 2tưngTHPTMaiChâuB 82Bảng3.13 83

TỉlHSđạtđiểmxitrởxuốngbàikiểmtra lầ 1tưngTHPTMaiChâu 83

Bảng3.14 83

TỉlHSđạtđiểmxitrởxuốngbàikiểmtralầ2 tưngTHPTMaiChâu 83

Bảng3.15:CácchỉsốthốkêtưngTHPTMaiChâuB 84

Bảng3.16:CácchỉsốthốkêtưngTHPTMaiChâu 84

Biểuđồ3.1:TầnsuấtHSđạttừngloạiđiểmkiểmtra lầ1tưng 85

THPTMaiChâuB 85

Biểuđồ3.2:TầnsuấtHSđạttừngloạiđiểmkiểmtralầ2tưngTHPTMaiChâuB 85

Biểuđồ3.3:TầnsuấtHSđạttừngloạiđiểmkiểmtra lầ1tưng 86

THPTMaiChâu 86

Biểuđồ3.4:TầnsuấtHSđạttừngloạiđiểmkiểmtra lầ2tưng 86

THPTMaiChâu 86

Biểuđồ3.5:Đưũythàikiểmtralầ1tưngTHPTMaiChâuB 87

Biểuđồ3.6:Đưũythàikiểmtralầ2tưngTHPTMaiChâuB 87

Biểuđồ3.7:Đưũythàikiểmtralầ1tưngTHPT MaiChâu 88

Biểuđồ3.8:Đưũythàikiểmtralầ2tưngTHPT MaiChâu 88

Nhưvậy,đểcó thểđàotạoư i o đn g mới,ă đn g vàsángtạo,cóăựctựhọđểthíchứngvớinềnkinhtếhòanhậpcủaxãhi,chúngtacầđưhọcsinh(HS)vàovịtríchủthểhoạtđn g nhậnthức,thôngquahoạtđn g tựlựccủab ảnthânmàchiếĩ hkiếnthức,pháttriểă ựctrítu LuậtGiáodục(2005)

ũuyđịh:“ Phươngp h á p g i á o d ụ cp h ổt h ô n g p h ảip h á t h u y t í n h t í c h c ực,t ựgiác,

chủđộng,sángtạocủaHS,phùhợpvớiđặcđiểmcủatừnglớphọc,mônhọc,bồidưỡngphư ơngpháptựhọc,rènluyệnkĩnăngvậndụngkiếnthứcvàothựctiễn;tácđộngđếntìnhcảm,đe

mlạiniềmvui,hứngthúhọctậpchoHS”.[Điều28,mục2]

Đểbồidưăựctựhọc,pháthuytínhtíchcực,tựlực,chủđng,sángtạochoHStrongdạyhọchóahọcthìvic sửdụnghthốngbàitậpmt cáchhợplývàkhoahọclàmt trongnhữngbin phápquantrọđểdạyHShươhtựhọctạođượcsựchuyểnbiếntíchcựctừhọctậpthụđngsanghọctậpchủđngchoHS.Bàitậphóahọc(BTHH)ởtưngphổthôóýhĩutọngtrongvic củngcố,đàosâu,ở rng,hoànthin kiếnthứclíthuyếtvàrènluyn choHSkhảăvậndụngkiếnthứcvàothựctiễn.GiảiTHHđòihỏiởHSsựhoạtđngtrítutíchcực,tựlựcvàsángtạonêncótácdụngtốtđốivớisựpháttriểtưduyvàhỗtrợHStựhọcm

t cáchtíchcực.Tuynhiên,trongdạyhọchóahọc(HH)ởtưngTrunghọcphổthông(THPT),thìvic sửdụTHHđểhỗtrợHStựhọcmt cáchhiu quảhưđượio viê(V)utâđứcnhấtlàhọcsinhyếukém

Hin nay,trênthịtưngcórấtnhiềusáchviếtvềBTHH,trênmạng

iteetũxuấthin nhiềutrangweb,nhiềuwebsitecungcấpcácbàitậđểphụcvụchovic họccủaHSvàvic dạycủV.Đâyàthuậnlợi,đồngthiũ

àkhókhăkhôhỏđốivớicácHSmàsứchọccònnonyếu,vìcácemsẽthấychoángngợtướcsốượnglớncácbàitập.Dovậy,vic tuyểnchọncácbàitậpsaochophùhợpvớinhiềuđốitượngHS,phânloạibàitậptheotừngdạ, đư

hươhiảibàicụthểđểhướngdẫnHScóthểdễdàngluyn tập,hỗtrợHStựhọcnhằmgópphầnrènluynvàpháthuytínhtíchcực,tựlựccủHSđlàvấđềhếtsứccần thiết

DựatrênthựctếcáctưngTHPTtêđịabàntỉnhHòaBìnhnóiriêngvàtưngTHPTnóichungtỉlhọcsinhyếukémcòncaonhấtlàkhuvựckinhtếkémphátnêncầntuyểnchọn,xâydựngvàsửdụnghthốngbàitậpsaochophùhợpvớiăựcnhậnthứvàtưduycủHSđểtừđóHSớicósựsy êvàyêuthhđốivớimônhọc

Vớinhữdotê,tôiđãựachọđềtàinghiêncứu: “ SửdụnghệthốngbàitậpphầnNitơv àhợpchấthỗtrợchohọcsinhyếukémtựhọcở trườngTHPT”vớicâuhỏinguyêncứu:Là

CB

mthếàođểhọcsinhyếukémtựhọcđạtđượckếtquảcaoquabàitậpphầNitơvàhợpchấtHH11-2 Lịchsửvấnđềnghiêncứuvàđiểmmớicủaluậnvăn.

Đãó ấ tnhiềutácgiảnghiêncứuvềvấđềsửdụnghthốngBTHHởtưn g THPTởcáckhíacạnh,mứđk h huh ư :

tưn g THPTnhằmhỗtrợHStựhọcvẫh ư đ ượ u tâđứ c.

Dođó,đểđisâuvàohiêứulíluậnvàđưin phápsửdụnghthốngbàitậpnhằmrènluyn chohọcsinhyếukémtựhọcmônHHlàhếtsứccầnthiết,đặcbit làphầnNitơvàhợpchất–

HH11ơ ảnhin nay

*Điểmmớicủaluậvă:

+Xâydựnghthống cácdạng bài tậpcóni dungthuậnlợi chovic tựhọc,thôuđóHSó thểnghiêncứuvàápdụđểgiảiquyếtcácbàitậpmt cáchthuậnl ợihơ Từđóó tiềđềđểápdụngchocácdạngbàitậpkhác.

+Vậndụnghthốngbàitậđểnângcaochấtượngdạyhọchóahọcởt ưngphổthông

+GVvàHScóthểlàmtàiliu thamkhảođểtựhọc ,tựnghiêncứu.

3 Mụcđíchnghiêncứu.

Tuyểnchọn,xâydựngvàsửdụnghthốngbàitậpphầnNitơvàhợpchấthỗtrợchohọcsinhyếukémtựhọcgópphầnnângcaochấtượngdạyhọcHHởtưngTHPT

4 Nhiệmvụnghiêncứu

- Nghiêncứuơsởlýluậnvàthựctiễnvềvấđềtựhọv à hướngdẫnHStựhọcthôngquavic sửdụnght h ốngBTHH

- Tuyểnc h ọnv à x â y dựngh thốngb à i t ậpp h ầNitơv à h ợ pc h ất HH1 1hươt ìhơ ả tưn g THPTcótácdụnghỗtrợHStựhọc

- HướngdẫnHSsửdụnghthốngbàitậđãxâydựngtrongquátrìnhtựhọcmt cáchhợplí,hiu quảtrongcácdạt ohươt ìhhọc.

- Thựcnghisưhạ( T N S P ) đểđh i h i u quảcủahthốngbàitậđ ã xâydựngvàcácbihđãđềxuất,từđót kếtluậnvềkhảă d ụ ngchúngtrongvichỗtrợHStựhọcHH

7 Giảthuyếtkhoahọc

Nếutuyểnchọn,xâydựđượchthốngbàitậHHđdạng,phongphúvàhướngdẫnsửdụngchúngmt cáchphùhợp,hợplítrongdạyhọcthìsẽcótácdụngrấtlớnchovic hỗtrợHSnhấtlàHSyếucóthểtựhọcvàgópphầâ ođượcchấtư ợ ngdạyhọcHHởtưngTHPTMaiChâuB

8 Phươngphápnghiêncứu

Trongquátrìnhthựchiđ ề tàichúngtôisửdụngphốihợhóhươphápnghiêncứusau:

*Nhómcácphươngphápnghiêncứulíthuyết

- Đọv à h i ê ứuu ồ tàiiuu ậ dạyhọó iêuđ ế đềtài

- Phât hvàtổhợt à i i uđãthuthậđượ

- ĐiềutV vàHSằh i ế u â u hỏi

- To đổivớih u y ê i v à đồh i

- TNSPđhi thhiuu ả , thkhảthiủ ht h ốà i tậvài

hđ ã đềxuấtđểhỗtợHStựhọv ề Nitơvàhợh ấ t ủ N i t ơ –HH11ơ ả

Chương1:Cơsởlýluậnvàthựctiễncủađềtài

Chương2:Tuyểnchọn,xâydựngvàhướngdẫnsửdụnghệthốngbàitậphỗtrợHSt

ựhọcphầnNitơvàhợpchất-HH11CB

Chương3:Thựcnghiệmsưphạm

CƠSỞLÍLUẬNVÀTHỰCTIỄNCỦAĐỀTÀI 1.1 Đổimớiphươngphápdạyvàhọc.

Nhưvậy:Sựhọc,tựđàotạolàmtođưngpháttriểnsuốtđicủamỗi

oưitođiềukin kinhtế,xãhiướctahin nayvàcảisu;đóũlàgiáodụđượcnângcaokhitạođượăựcsángtạocủưihọc,khibiếđượcquátrìnhgiáodụcthànhquátrìnhtựgiáodục.Quymôgiáodụđượcmởrngkhicóphongtràotoàndântựhọc.Pháthuyphongtrào"thầydạy-

tròtựhọc"tạoăựctựhọcchohọcsinh.Vivậyngoàivic truyềđạtkiếnthứ, ưithầyphảikhơidậyvàpháttriểntốiđăựctựhọc,tựsángtạocủahọcsinh

Hinnay,trongdạyhọư i họcgiữvaitròchủđn g tíchcựctronghọctậpvà khôngcònởthếthụđh ư tướđây.Hyóih kh“thầygiáo không còn

àư i truyềđạtkiếnthứcsẵóàà ưi địhhướng,tổchứcchohọcsinhtựkhámphá,tựtìmratrithứ”.Todạyhọclấyhọsihàt utâ,h ư ơ hdạyhọccoitrọngvicrènluynchohọsihh ư ơ

h t ự học,họcsinhtựchịutráchnhimvềkếtquảhọctậpcủamình,thamgiatựđh ivàđánhgiálẫnnhau

1.1.2 Cácxuhướngđổimớiphươngphápdạyvàhọc

Ởướctavà thếgiớihin naycómt sốxuhướngvềđổimớiPPDH sau:

1 Pháthuytínhtíchcực,tựlực,chủđn g , sángtạocủưi học.Chuyểntrọngtâmhoạtđn g

t ừGVsangHS.Chuyểnlối họctừthôngbáo táihin sangsángtạo,tìmtòi,

2 Cáthểhóavic dạyhọc

3 Sửdụngtốiưuhươtindạyhọđặcbitlàtinhọcvàcôngnghthôngtinv ào dạyhọc

4 Tăư ngkhảă v ậ ndụngkiếnthứ

vàođisống.Chuyểntừlốihọcnặngvềtiếpnhậnkiếnthứcsanglốihọccoitrọngvic vậndụngkiếnthức

TiếnsĩVõQuangPhúcchorằng:“Tựhọclàmt bp h ậncủahọ,ó ũđ ượchìnhthà

nhbởinhữngthaotác,cửchỉ,ngônngữ,hàhđn g củư i họctrongh thốtươt ủahoạtđn g dạyhọc.Tựhọcphảnánhrõnhất

ươ,iếtcáchtracứutừđiểnvàsáchthamkhảo,biếtcáchlàmvitothưvi, …

ĐốivớiHS,tựhọccònthểhin bằngcáchtựlàmcácbàitậpchuyênmôn,cáccâulạcb,cácnhómthựcnghim vàcáchoạtđngngoạikhóakhác.Tựhọđòihỏiphảióthđclập,tựchủ,tựgiácvàkiêntrìcao

1.2.2 Cáchìnhthứccủatựhọc

Tựhọc cócác hìnhthứơả nsau:

- Tựhọchoàntoàn(khôngcóGV):HStựhọcthôngquatàiliu,quatìmhiềuthựctế,họckinhnghimcủa

ư ikhác.VớihìnhthứcnàyHSsẽgặpnhiềukhókhăd o ó nhiềulỗhổngkiếnthức,HSkhóthuxếptiếđ,khôngtựđh i đ ư ợ ckếtquảtựhọccủìh…

Từđó,HSdễchánnảnvàkhôngtiếptụctựhọc

- Tựhọctrongmt iiđoạncủaquátrìnhhọctập:HStựhọclạibàihọchaylàmbàitậpởnhà(khâuvậndụngkiếnthức)làcôngvit h ư n g xuyêncủaHSphổthô Đểgiúp

họcsinhcóthểtựhọcởnhà,GVcầt ă ưn g kiểt ,đhi kếtquảhọcb à i , làmbàitậpởnhàcủahọ

- Tựhọuh ư ơ t i ntruyềnthông(họctừx):HSđượcngheGVgiảnggiải,minhhọ,h ư

k h ô đ ư ợ ctiếpxúcvớiV , khôđượchỏihan,khôngnhậđượcsựiđ k h i gặkhókhă.Vớihìnhthứctựhọày,HSũkhôđ hiđ ư ợ ck ếtquảhọctậpcủamình

- Tựhọcquatàiliuhướngdẫn:Trongtàiliutrìnhbàycảni dung,cáchxâydựngkiếnthức,cáchkiểmtrakếtquảsaumỗiphần,nếuh ư đạtthìchỉdẫncáchtracứu,b ổsung,làmlạih o đếkhiđạtđược(thídụhọctheophầnmềmmáytính).Songnếuchỉdùngtàiliu tựhọ, HSũóthểgặk h ó kh

ăv à khôi ế thỏiai

1.2.3 Câcquanđiểmchính vềnănglựctựhọc

Xđịnhnhim vụhọctậóthđếnkếtquảhọctậtướđđyvăđịnhhướngphấđấutiếp;mụctiíuhọđượđặtrachitiết,cụthể,đặcbit tậptrung

đo hơhữngkhíacạnhcònyếukĩm

Đh ivăđiềuchỉh đượckếhoạchhọctập;hìnhthănhcâchhọctậpriíngcủabảthđ; tìđượcnguồntăiliu phùhợpvớimụđh,him vụhọctậpkhâcnhau;thănhthạosửdụthưvin,chọncâctăiliu văăthưụcphùhợpvớitừngchủđềhọctậpcủacâcbăitậkhhu;hihĩthôtiđọđượcbằngcâchìnhthứcphùhợp,thuậnlợichovic ghinhớ,sửdụng,bổsungkhicầnthiết

Tựnhậvăđiềuchỉnhnhữngsaisót,hạnchếcủabảnthđntrongquâtrìnhhọctập;suyngẫmcâchhọccủìh,đkếtkinhnghiđểcóthểchiasẻ,vậndụngvăocâctìnhhuốngkhâc;trínơsởthôngtinphảnhồibiếtvạchkếhoạchđiềuchỉnhcâchhọđểnđngcaochấtượnghọctập

1.2.4 Vaitròcủatựhọc

Tựhọclămt giảiphâpkhoahọcgiúpgiảiquyếtmđuthuẫngiữakhốiượngkiếnthứđồsvớiquỹthigianítỏiởh ă tưng.Nógiúpkhắcphụcnghịchlý:họcvấnthìvôhạnmătuổih

ọđ ư ngthìcóhạn

Tựhọclăgiúptạoratrithứcbềnvữngchomỗiưibởilẽnólăkếtquảcủasựhứngthú,sựtìmtòi,nghiíncứuvălựachọ.ó hươh tựhọctốtsẽđelạikếtquảhọctậohơ,h thuyđượctínhtíchcực,chủđng,sângtạoởHSvăbiếu t ìhđăotạothănhquâtrìnhtựđăotạo

quantrọđ ố ivớiyíucầuđổimớigiâodụvăđăotạo,nđngcaochấtư ợ đăotạotạitưn g phổthô.ĐổimớiPPDHth eohướngtíchcựhóưihọcsẽphâthuytínhtíchcực,tựgiâc,chủđn g , sângtạocủưi họctrongviĩhhi trithứckhoahọc.Vìvậy,tựhọcchínhlăconđưn g phâttriểnphùhợpvớiquyluậttiếnhóacủanhđnloạivălăbihs ư h ạmđ đắncầđ ư ợ cphâthuyởtưn gphổthông

Theoh ư ơ h đ họcsuốtđi thìvi“ t ự họ”ạ i ẳýh ĩđ ặ cbit quantrọđ ố ivớiHSTHPT.Vìnếukhôngcókhảă v ă h ư ơ ht ự học,tựnghiín cứuthìkhií đ ế ncâcbậchọohơh ư đạihọ,o đẳ, …HSsẽkhó

thíchứđểthuđượcmt kếtquảhọctậptốt.Hơt h ế nữa,nếukhôngcókhảătựhọcthìchúngtakhôngthểđứđ ư ợ h ư ơ hâ“ H ọ csuốtđi ” à Hi đồngquốctếvềgiáodụđãđềravàotháng4ă1 9 9 6

Khisoạnthảobàitậptựhọc,GVcầnlựachọnvàquyếtđịnhnidungtựhọc.Th ôthưn gcácni duđượclựachọnlànhữngvấđềơả,đơi ả n,mangtínhthựctiễncao,cónhiềunguồntàiliuđểHSthamkhảo.Phântíchni duđãđ ư ợclựachọnthànhnhữđơv ị kiếnthứcnhỏvàtheocácmụõ àđ ể dễthiếtlậpcácbàitậpvàHSdễsoạđ ề ư ơ à i tậptựhọccóthểđượcsoạntheohaidạng:bàitậptheobàihọcvàbàitậptheochủđề

+Bàitậptheobàihọclàcácbàitậđ ư ợ csoạnthảochitiết,cụthểvàthưngbámsátn i dungcủaSGK.Bàitậđ ư ợ ccấutrúctheohthốngphùhợpvớihthốngtrithứcđ ã cócủaHS

+Bàitậptheochủđềthưdùđ ể ôntập,cácbàitậđượcsoạntheochủđềvà

thưó đềư ơôt ậ pkèmtheo

Đk h ó củacácbàitậũ à vấđ ề cầutâ Đk h ó chủyếucủưi tựhọàkhôó ưi trợgiúpkhibếtắc.Vìvậy,bàitậđ ư k h ô ê k h ó

u,thưn g ởmứctrungbình,cónângcao(cầnchỉõ đâyà àitậpnângcao)vàkèmtheogợiý,hướngdẫnngắngọ.Đểtránhsựsaochép,cácbàilàm(cácphiếugiải)nênyêucầuHSviếtty,khôêđh y

- KhuyếnkhíchHStìmbàitậđ ể tựkiểmtracótrongtàiliu giáokhoaGVnênyêuc ầuHSnp lạibàilàm

Sưutầmvàphânloạitàiliu ũlàmt trongnhữk ĩ ă ầđ ư ợ chìnhthànhtronghoạtđngtựhọccủaHS

1.2.6.4 Đánhgiáviệctựhọc

Hìnhthứđ h i h ổbiếnlàlàmbàithingaysaukhikếtthúccácbàitậptự

học.Viđ h iầ nphùhợpvớiđặđ i ể mlứatuổi củatừnglớphọc.Bài

thichoH Sthưn g có2mứđ: thấpvàcao

a Xđy d ự ơ sở lí thuy ế t v ề n i dungc ủ huyí đề

- Níulínnhữngvấđ ề líthuyếtơ ả n,trọngtđmxoayquanhni duhuyíđề

- Đisđuvăoh ữ ngphầnlíthuyếtkhó,phứctạp,cótâcdụngrỉnluytưduyvẳnhiềucâchvậndụngkiếnthứctrongcâcdạngbăitậpkhâcnhau

- Dựtíơ sởlíthuyết,hthốnghóacâchgiảicâcdạngbăitậpkhâ c nhautheo

GVcầntạokhôngkhíthoảimâi,hăohứngtrongdạyhọcvăkhuyếnkhíchcâcemthamgiavăovicgiảibăitậpcùngvớicâcbạnvớitinhthầnhọchỏi,cốgắngv ư ợ tquachínhmìnhởt

hi điểmcầnthiết,khôngníntạotđă t h u a , măcầđn g viín câcemhêykhaithâctốiđi lựccủamình.GVtiếpnhậnthôngtinphảnhồitừH S văđiềuchỉnhchophùhợk h i hưh i ể ucâchthứclămbăivăyíucầuđượchướngdẫnlạithìnínvuivẻ,yíucầuHSắđiềuh ư hiểuvă

g i ú p HShiểuthấuđ ovấđề,tuytđốikhônglamắnghoặcxúcphạmHS

1.4 Băitậphóahọc.

1.4.1 Khâiniệmbăitậphóahọc.

Theotừđiểntiếngvit,băitậplăyíucầucủh ư ơ tìhh o HSăđểvậndụngnhữđiềuđêhọcvăcầngiảiquyếtvấđ ề bằngphươh k h o h ọ c.Theocâcnhălýluậndạyhọc,băitậpbaogồmcảcđuhỏivăbăitoân,mătrongkhihoănth ănh chúng,HSvừanắđược,vừahoănthin

mt trithứchaymt kỹăă o đó,b ằngcâchtrảli ming,trảli viếthoặckỉmtheothínghim.Ởư

ớ cta,SGKhoặcsâchthamkhảo,thuậtngữ“ăitậ”đượdùt h e o uđ i ể mnăy

+Dựavăomụđ hdạyhọc(ôn tập,luyn tập,kiểmtra)

+Dựavăocâchtiếnhănhtrảli (trắcnghim khâchquan,tựluận)

+Dưạvăokĩă, hươh i ả ibăitập(lậpcôngthức,hỗnhợp,tổnghợpchất,xđ ị nhcấutrúc, )

+Dựavăoloạikiếnthứt oh ư ơ t ìh(dudịh,đih o ,đn g học,nhithoâhọc,phảnứngôxihoâ-khử,…)

+Dựvàoăự ccủahọsih(ăự cpháthin

-giảiquyếtvấđ ề , ălựcvậndụngvàothựctiễ,ăự csángtạo…)

1.4.3 ÝnghĩavàtácdụngcủaBTHHtrongdạyhọc

BTHHl à mtt r o n g n h ữh ư ơ t i n h i u nghiơ ả nn h ấtđ ể dạyHSvậndụngcáckiếnthứđ ã họcvàothựctếcuc sống,sảnxuấtvàtậpnghiêncứukhoahọc,biếnnhữngkiếnthứđ ã thuđượcquabàigiảngthànhkiếnthứccủachínhmình

 BTHHpháthuytínhtíchcực,tựlựccủH S vàhìhthàh

hươhhọctập,tựhọchợplývàcóhiuquả

 THHòàhươtiđ ể kiểt ,đh ikiếnthức,kỹă ủ aHSmt cách chínhxác

 BTHHcót ácd ụnggi áo dụđạođứ c,t ác phong, rè nt í n h kiênnh ẫn,t ru ng th ực,chínhx á c k h o a h ọcvàs á n g t ạo,p h o n g c á c h l à m v i c k h o a h ọc( c ó t ổc h ức,k ếhoạch ),nângcaohứngthúhọctậpbmôn

thđặcbit củabàitoánlàgì?, T r ê n thựctế,HSthưn g bỏuiiđoạnnhìnlạiư ớ cgiải,khảosát,phântíchk ếtquảvàođưđãđi.VầngiúpHShiểurõvaitròvàtácdụngcủi iđoạn

àyđểt đ ư ợ cnhữngkinhnghiv à hươh t ự họchiuquả

1.4.4.2 MốiquanhệgiữanắmvữngkiếnthứcvàgiảiBTHH

VicgiảiBTHHchínhlàquátrìnhvậndụngkiếnthứcvàogiảiquyếtcácnhimvụhọctậpvàthựctiễnkhácnhau,HSphảitìđượckiếnthứ,kĩă t h h hợptro ng v ốnkiếnthứ,kĩăđ ã óđểgiảiquyếtmt nhim vụmới.Thông

quavic giảiBTHH,kiếnthứđ ã đượcnắmvữngmt cáchthựcsự,sâusắh ơ ,ut ìhnắmvữngkiếnthứcmt cáchtựgiác,sángtạo,mốiquanhgiữalýthuyếtvàthựctiễncàngsâusắc,gầ

ũ i

ĐểđảmbảochoHSnắmvữđ ư ợ ckiếnthứcHHmtcáchchắcchắncầnphảihì nhthànhchohọkỹă, kỹxảovậndụngkiếnthứcthôngquanhiềuhìnhthứctậpluyk h h u.Tođó,vic giảibàitậpmt cáchcóhthốngtừdễđếnkhólà

mthìnhthứcrènluynphổbiếđượctiếnhànhnhiềunhấttrongquátrìnhdạyhọc.T h eohĩng,quátrìnhhọctậplàquátrìnhliêntiếpgiảicácbàitập.Vìvậy,kiếnthứcsẽđượcnắmvữnghoàntoànnếuh ư họtựlực,tíchcựcvậndụnglinhhoạt,dùngkiếnthứcấyđểgiảiquyếtàitokhhu.Nhưvậy,giữavic nắmvữngkiếnthứcHHvàvậndụngkiếnthứcthôngquavicgiảiBTHHtrongquátrìnhnhậnthứccủaHScómốiquanhbinchứnggắnbóvớinhau:

1.5 Nhữngbiểuhiệnhọcsinhyếukémmônhóahọc

- Nhậnthứcchậm,chậmhiểu,lâuthuc bài,hayquên

- Khôngnắmvữngkiếnthức,kỹă ơ ảntheoyêucầutốithiểu

- Hạnchếtưduyô iv à khảă sosh , tổnghợp,kháiquáthoá

- Khônglàmhoặclàmrấtítbàitậ, khôđảmbảoyêucầu,haybỏgi, bịnhiềuđiểmyếuké

- Tuynhiên,chỉó 41%Vthưn g xuyênsửdụngthêmhthốngbàitập,trongkhiđóótới49%GVchỉthỉnhthoảngsửdụ, 10%Vkhôthưngxuyênsửdụngd o khôđủthi giađ ể hướngdẫncặnkẽ(60%),khôngcóht h ốngbàitậpchất

ượnghỗtrợHStựhọc(86%)

- 98%GVchorằngvic xâydựnght h ốngBTHHhỗtrợHStựhọclàcầnthiết

- 78%GVyêucầutàiliuhthốngBTHHhỗtrợHStựhọccầnphầnloạitheoni dungbàihọc(hoặctheoh ư ơ ),ó hướngdẫngiảibàitậptheocácdạngvàsửdụng

hươhiảikhácnhau(73%),cóbàigiảimẫuchotừngdạng(80%),cócácbàitậtươt ự đểHSvậndụng,luyntậvàđsố (90%),ó hướngdẫngiảingắngọnvớibàitậpcóbiếđổivớidạngbàitậpmẫu(75%),cóbàitậpbiếđổitrongmỗi

hươđểhọcsinhvậndụngkiếnthứv à kĩăi ả i(70%)

1.6.2.ThựctrạngviệctựhọccủaHSquaphiếuđiềutraHS.

- ĐốivớivicgiảiBTHH,chỉcó10%HScảmthấythíchthú,cònlạigần90%HSth ấyìhthưn

g hoặckhôngthíchdocácbàitậpln xn khôngtheodạng(86%),khôngcóbàigiảimẫuchotừngdạđểvậndụng(85%),khôóđsốchobàitậtư ơ tự( 8 4 % ) , tok h i đ ó , HSk h ô ắ

đ ượhươh i ả iB T H H (88 %)nênkhigặpmt bàitoánkhó,HSphảimàymòtựtìmcáchgiải(17%)hoặcc h á n nảnkhônglàm(75%)

- Cótới70% HS chỉdành30htđế6 0 htđểàT H H t ướk h i đ ế n lớpbằngcác h làt ướcnhữngbàitậpvềnhà(55%),đọc,tómtắt,ghinhậh ư h ỗ hưhiểu(25

Tohươàyht ô i đãtìhàyơsởlíluậnchủyếuvềvấđ ề bồidưngNLTHchohọcsinhTHPT,bàitậphoáhọcvàcácbiểuhin,nguyênnhânvàbih i đhọcsinhyếukémmônHóahọc.Saukhinghiêncứuơ sởlíluậnvàthựctiễnvềvicbồidưngNLTHchohọcsinhyếukémthôngquaBTHH,chúngtôinhậnthấyvictuyểnchọn,xâydựngvàsửht h ốngBTHHởtưngTHPTgiữmtvaitròquantrọngtrongquátrìnhDHhoáhọc.TínhtíchcựccủT HH được

âohơkhiTHHđượcsửdụh ư à u ồ nkiếnthứđểhọcsinhtìmtòichứk h ô n gphảilàtáihinkiếnthức

Muốnvậy,GVphảibiếtcáchtổchứctìnhhuốnghọctậpphùhợp,giaobàitậpc h oHStrongquátrìnhtựhọ,hướngdẫnchoHSkhicácemgặkhókhăt ov i c giảiquyếtcácbàitậ,đồngthiHSphảitựgiáchoạtđn g , chủđngtrongvictìmtò i giảiquyếtcácvấđ ề đặtpháttriểt ư duyđ

c lậ,tưduystạoó đủsứclàmchủbảnthân,cókhảăhi nhậpvàtựthíchứngcaovớihoàncảh khitưn g

Trongniduh ư ơ àyht ô i h i ê ứ uthựctrạnghọctậpmônHóahọcvàvic sửdụnghthốngbàitậpgiúphọcsinhtựhọcbằngcácphiếuđiềutra,q u a n sáthọcsinhvàcácgiáoviêngiảngdạy

TUYỂNCHỌN,XÂYDỰNGVÀSỬDỤNGHỆTHỐNGBÀITẬPH

ỖTRỢHỌCSINHTỰHỌCPHẦNNITƠVÀHỢPCHẤTHÓAHỌC

11 2.1 PhântíchnộidungvàcấutrúcchươngtrìnhphầnNitơvàhợpchất

Hiểuđược:

- Phântửitơấtbềndocóliênkếtê itơkhtơởnhit đthưh ư h o ạ tđhơởnhit đc a o

- TínhchấtHHđặt ưủanitơ:thoxihó(tdụngvớikimloạimạnh,vớihiđo)o à i òóthkhử(tácdụngvớioxi)

- Cấutạophântử,tính chấtvậtlí(tínhtan,tỉkhối,màu,mùi),ứng dụngchính,

cáchđiềuchếamoniactrongphòngthínghim vàtrongcôngnghip

Hiểuđược:

- TínhchấtHHcủoi:th zơyếu(tácdụngvớiước,ddmuói,axit)vàtínhkhử(tácdụngvớioxi,clo)

2.2 HệthốngBTHHphầnNitơvàhợpchấtH H 11đểhỗtrợHStựhọc

2.2.1 NhữngnguyêntắclựachọnxâydựnghệthốngbàitậphỗtrợHStựhọc

- BàitậpHHphảicóni dungkiếnthứcgắnliềnvớithựctiễđisống,xãhi Loạib ỏnhữngbàitậpcóni dungxarihoặcphithựctiễn.Xâydựngbàitậpmớiđểrèn

luyh o HSă ựcpháthin vàgiảiquyếtvấđề,đặcbit làcácvấđềliênquanđếnthựctiễntrongtựnhiênvàcuc sống.

- Nid u n g k i ếnt h ứcp h ảig ắnv ớit h ựch à n h , t h í n g h i m H H vàt ă ư ngt h í nghi

m HHtrongni dunghọctập

- BàitậpHHphải đd ạ ngcácloạihìnhbàitậh ư à i t ậpbằng hìnhvẽ,sơđồ,bàitậplắpdụngcụthínghi…

- Ni dungbàitậpphảingắngọn,khôngquánặngvềtínhtoánmàcầnchúýtậptrungv ào rènluyn

Hãyviếtcácphảnứtos ơ đồchuyểnhoátrên.

Gi

ả i

Vídụ2:Viếth ư ơ t ìhhảnứngthựchin dãychuyểnhoásau:

Gi

ả i

Vídụ3:Hoàt h à hsơđồchuyểnhoásau:

Lựachọnnhữngphảnứngcódấuhiu đặt ư( s ự biếđ ổ imàu,mùi,kếttủa,

sủibọtkh…)đểnhậnbiết

STT

Chất

cầnnhậnbiết

óhơnhẹ)

Giảiphóngkhícómùikhai:NH4+

+

OH-→NH3+H2O

Dungdịchhoáxanh,giảiphóngkhíkhôngmàuv à ho

ánâutrongkhôngkhí:

3Cu+8HNO3→ u ( N O3)2+ 2NO+4H2Ovà2NO+O2→2NO2

4 NO3

-H2SO4,Cu

Dungdịchhoáxanh,giảiphóngkhíkhôngmàuv à ho

ánâutrongkhôngkhí:

3Cu+8H++2NO3

-→3u2++2NO+4H2Ovà2NO+O2→2NO2

2 Vídụ

Vídụ1:Chỉđượcdùngmt kimloại,làmthếnàophânbit nhữngdungdịchsauđây:NOH,NN

O3,HgCl2,HNO3,HCl

2Al+3HgCl2→3 H +2A3Cóbọtkhíbayravàcókếttủa,kếttủatanralàNaOH2Al+2H2O

+2NOH→2NAO2+3H2↑CóbọtkhíbayralàHCl

2A+ 6H→2A3 +3H2↑CònlạilàNa

NO3

Vídụ2:Chỉdùngmtchấtkhđ ể nhận biếttừngdungdịchsau :NH4NO3,NaHCO3,(NH4)2SO4,FeCl2v àFeCl3.Viếthươtìhcácphảnứng xảyra

NH3↑ù ikhai,

↓tắngBaSO4

↓tắng,hơixanhFe(OH)2

↓â uFe(OH)3

Vídụ3:Mỗicốcchứamttrongcácchấtsau:Pb(NO3)2,Na2S2O3,MnCl2NH4Cl,

( N H4)2CO3,ZnSO4.Ca3(PO4)vàMgSO4.Dùư ớ c,dungdịchNaOH,dungdịchHđểnhậnbiếtmỗichấttrên

ả i

hoư ớ cvàocácmẫuthử,tấtcảđềutan,chỉcómẫuthửchứaCa3(PO4)2khôngtan

ChotừtừdungdịchNaOHvàocácmẫuthửchứacáchoáchấttrêncónhữnghin tượngxảyhưsu:ChỉcóhaimẫuthửchokhíNH3mùikhailàNH4Clvà(NH4)2CO3

NH4+ NOH→NH3↑+ H2O + NaCl(NH4)2CO3+NOH →2NH3↑+ 2H2O+

Na2CO3ĐểnhậnbiếthaimuốinàytachotácdụngvớidungdịchHCl,mẫuthửnàochokhíbaylênlà(N

+2NaNO3Pb(OH)2+2NaOH

→N2PbO2 +2H2OMnCl2 +2NaOH

ĐểnhậnbiếtPb(NO3)2vớiZnSO4tachodungdịchHClvàohaimẫuthử,mẫuthửn à o chokếttủamàutrắnglàPb(NO3)2,cònmẫuthửkhôngtácdụnglàZnSO4

Pb(NO3)2+2H→ P2↓ +2HNO3Mn(OH)2khôngbền,dễbịoxihoáthànhMn(OH)4màunâucònMg(OH)2k hô ngbịo x i hoá

2Mn(OH)2+O2(kk)+2H2O→2M(OH)4MẫucuốicùngcònlạilàNa2S2O3

CóthểchodungdịchHClvàomẫuthửcònlạinày,cókếttủamàuvàngvàcókhímùihắc(SO2):