Phương Pháp Dạy Học, Vật Lý, Dạy Học Chủ Đề.docx

i ĐẠIHỌCQUỐCGIAHÀNỘI TRƢỜNGĐẠIHỌCGIÁODỤC VŨVĂNTHẠO TỔCHỨCDẠYHỌCCHỦ ĐỀ“CẢM ỨNGĐIỆNTỪ”VẬTLÍ 11NHẰMBỒIDƢỠNGNĂNGLỰCGIẢIQUYẾTVẤNĐỀ CỦAHỌCSINH LUẬNVĂNTHẠCSĨSƢPHẠMVẬTLÍ HÀNỘI 2015 ii ĐẠIHỌCQUỐCGIAHÀNỘI TRƢỜN[.]

LUẬNVĂNTHẠCSĨSƢPHẠMVẬTLÍ

HÀNỘI-2015

LUẬNVĂNTHẠCSĨSƯPHẠMVẬTLÍ CHUYÊNNGÀNH:LÝLUẬNVÀPHƯƠNGPHÁPDẠYHỌCBỘ

MÔNVẬTLÍ Mãsố:60140111

Ngườihướngdẫnkhoahọc:PGS.TS.ĐỗHươngTrà

HÀNỘI-2015

LỜICẢMƠN

Saumộtthờigiannghiêncứuv à thựchiệntôiđãhoànthànhđ ề tàinghiêncứucủamình.Đểcóđượckếtquảnày,ngoàisựnỗlực,tìmtòi,họchỏinghiêncứucủabảnthân,tôiluônnhậnđượcsựủnghộcủathầycô,bạnb è vàđồngnghiệp

Tôixintrân trọng ĐạihọcQuốcgiaHàNộiđãtạomọiđiềukiệntốtnhấtđểtôiđượchọctậpnghiêncứutrongsuốtkhóahọc.Tôixintrântrọngcảmơncácthầycôtrongtrườngđ ã truyềnthụchotôivốnkiếnthứcvôcùngquýbáuđểtôicóthểhoànthànhtốt đề tàivàlàmgiàuthêmhành trang kiếnthứctrênconđường sựnghiệpcủamình

cảmơnBangiámhiệutrườngĐạihọcGiáodục-Đặcbiệt,tôixinbàytỏlòngbiếtơnsâusắcvàthànhkínhtớicôgiáoPGS.TS.ĐỗHươngTràđ ã tậntìnhchỉbảo,hướngd ẫ n tôitrongsuốtquátrìnhthựchiệnđềtài

TôixingửilờicảmơnchânthànhđếnBangiámhiệu,cácthầycôgiáodạyhọcbộmônVậtlítạitrườngTHPTGiaoThủy,GiaoThủy,NamĐịnh,cùngcácthầycôgiáothamgiacộngtácđãnhiệttìnhtạođiềukiệngiúpđỡtôitrongsuốtthờigianthựcnghiệmsưphạm

Cuốicùng,tôixingửilờicảmơnđếnbạnbè,giađìnhđãluôntạođiềukiện,

độngviênvàgiúpđỡtôitrongsuốtthờigianhọcvàthựchiệnđềtài

Hànội,tháng11năm2015

TÁCGIẢ

Lờicảmơn i

Danhmụcchữviếttắt iv

Mụclục v

Danhmụccácbảng viii

Danhmụccác sơđồ, hìnhvẽ,biểuđồ ix

MỞĐẦU 1

CHƯƠNG1:CƠSỞLÍLUẬNCỦAĐỀTÀI 5

1.1 Bảnchấtcủaquátrìnhdạyhọc 5

1.2 Dạyhọctheochủđề 5

1.2.1 Kháiniệmdạyhọctheochủđề 5

1.2.2 Mụctiêucủadạyhọc theochủđề 5

1.2.3 Đặcđiểmcủa dạyhọc theochủđề 5

1.2.4 Cácnộidungcóthểtổchứctheochủđề 6

1.2.5 Cácgiaiđoạntổchứcdạyhọctheochủđề 7

1.2.6 Vaitròcủagiáoviênvàhọcsinh 8

1.2.7 Sựkhácbiệtcủadạyhọctheoquanniệntruyềnthốngvàdạyhọctheochủđề 12 1.2.8 Ápdụngdạyhọctheochủđềvàothựctiễn 18

1.3.Dạyhọcvớiviệcbồidưỡngnănglựcgiảiquyếtvấnđềcủangườihọc 221.3.1.Khá iniệmnănglực 22

1.3.2.Bồidưỡngnănglựcgiảiquyếtvấnđề 24

KẾTLUẬN CHƯƠNG1 25

CHƯƠNG2:THIẾTK Ế TIẾNTRÌNHDẠYH Ọ C T H E O CHỦĐỀCHỦ

ĐỀ“CẢM ỨNGĐIỆN TỪ”VẬTLÍ11 26

2.1 Vịtrí,tầmquantrọngkiếnthứccủachủđề“Cảmứngđiệntừ”Vậtlí11 .26

2.2 Mụctiêudạyhọcchủđề“Cảmứngđiệntừ”Vậtlí11 26

2.2.1 Mụctiêukiếnthức 26

2.2.2 Mụctiêukĩnăng 27

2.2.3 Mụctiêutháiđộ 28

2.2.4 Địnhhướngbồidưỡngnănglựcgiảiquyết vấn đề 28

2.3 Phântíchmộtsốnộidungkiếnthứcchủđề“Cảmứngđiệntừ” 28

2.3.1 Nộidung“Hiệntượngcảmứng điệntừ.Suấtđiệnđộng cảmứng” 28

2.3.2 Nộidung“Suấtđiệnđộngcảmứngtrongthanhdâydẫnchuyểnđộng” .30

2.3.3.Nộidung“Hiệntượngtựcảm” 30

2.3.4 Nộidung“Nănglượngtừtrường” 31

2.3.5 Nộidung“DòngđiệnFu-cô” 31

2.4 Điềutrathựctiễn 32

2.4.1 Mụcđíchđiềutra 32

2.4.2 Phươngphápđiềutra 32

2.4.3 Đốitượngđiềutra 32

2.4.4 Kếtquảđiềutra 32

2.4.5 Nguyênnhâncủathựctrạngtrên 34

2.4.6 Mộtsốgiảiphápnhằmkhắcphụcthựctrạngtrên 35

2.5 Thiếtkếdạyhọctheochủđềchủđề“Cảmứngđiệntừ” 36

2.5.1 Kiếnthứccầnxâydựng 36

2.5.2 Ýtưởngtổchứcchủđề 38

2.5.3 Câuhỏiđịnhhướng 39

2.5.4 Sơđồtiếntrìnhkhoahọcxâydựngkiếnthức 40

2.5.5.Tiếntrìnhdạyhọc 46

2.6 Xâydựngcôngcụđánhgiá 74

2.6.1 Cáchìnhthứcđánhgiá 74

2.6.2 Cáctiêuchíđánhgiá 75

KẾTLUẬN CHƯƠNG2 78

CHƯƠNG3:THỰCNGHIỆMSƯPHẠM 79

3.1 Mụcđíchthựcnghiệmsưphạm 79

3.2 Nhiệmvụthựcnghiệmsưphạm 79

3.3 Đốitượngthực nghiệmsưphạm 79

3.4 Phươngphápthựcnghiệmsưphạm 80

3.5 Thờigianthựcnghiệmsưphạm 80

3.6 Diễnbiếnthựcnghiệmsưphạm 80

3.6.1 Cácbướctiếnhànhthựcnghiệmsưphạm 80

3.6.2 Tổchứcdạyhọctheochủđềchủđề“Cảmứngđiệntừ” 81

3.7 Phântíchkếtquảthựcnghiệmsưphạm 90

3.7.1 Đánhgiáđịnhtính 90

3.7.2 Đánhgiá địnhlượng 91

3.8.Đánhgiáchungvềviệcdạyhọctheochủđề 96

KẾTLUẬN CHƯƠNG3 97

KẾTLUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 98

1 Kếtluận 98

2 Mộtsốkhuyếnnghị 98

TÀILIỆUTHAMKHẢO 100

PHỤ LỤC 101

DANHMỤCCÁCBẢNG

Bảng2.1.Tiêuchíđánhgiánănglựcgiảiquyếtvấnđề 75

Bảng2.2.Tiêuchíđánhgiákếtquảphiếuhọctập 76

Bảng3.1.Cácbướctiếnhànhthựcnghiệm 81

Bảng3.2 Điểmđánhgiánănglựcgiảiquyếtvấnđềcủanhóm 91

Bảng3.3 ĐiểmPHTcủacácnhóm 92

Bảng3.4.Thốngkêkếtquảbàikiểmtra 93

Bảng3.5 TổnghợpcácthamsốX ,S2,S,V đểkiểmđịnhkếtquả 93

Bảng3.6 Tầnsuấtvàtầnsuấtlũytíchhộitụlùi 93

DANHMỤCCÁCSƠĐỒ, HÌNHVẼ,BIỂUĐỒ.

Sơđồ1.1.Cácgiaiđoạndạyhọctheochủđề 7

Sơđồ2.1.Ýtưởngtổchứcchủđề 38

Sơđồ2.2.Sơđồtiếntrình khoahọcxâydựngkiếnthức“Hiệntượngcảmứngđiệntừ” .40

Sơđồ2.3.Sơđồtiếntrìnhkhoahọcxâydựngkiếnthức“Cácđịnhluậtvềdòngđiệncả mứng” 41

Sơđồ2.4.Sơđồtiếntrìnhkhoahọcxâydựngkiếnthức“Suấtđiệnđộngcảmứngtrongđ oạndâydẫnchuyểnđộngtrongtừtrường” 42

Sơđồ2.5.Sơđồtiếntrình khoahọcxâydựngkiếnthức“Hiệntượngtự cảm” .43

Sơđồ2.6.Sơđồtiếntrìnhkhoahọcxâydựngkiếnthức“Suấtđiệnđộngtựcảm” 44

Sơđồ2.7.Sơđồtiếntrìnhkhoahọcxâydựngkiếnthức“DòngđiệnFu-cô”45Hình3.1.Cácnhómhọcsinhlàmthínghiệmvềhiệntượngcảmứngđiệntừ .83

Hình3 2 C á c nhómHSlàmt h í nghiệmv ề suấtđiệnđộngtrongd â y dẫnchuyểnđ ộngtrongtừtrường 85

Hình 3.3.CácnhómHSlàmthínghiệmvềhiệntượngtựcảm 87

Hình3.4.CácnhómHSlàmthínghiệmvềdòngđiệnFu-cô 89

Biểuđồ3.1 Đườngphânphốitầnsuất 94

Biểuđồ3.2.Đườngphânphốitầnsuấtlũytích 94

1 Lídochọnđềtài

MỞĐẦU

Trongbấtc ứmộtxãh ộinào,khitrìnhđộvănminhcủaloàingườingàycàngcao,giáodụccàngtrởnênmộtvấnđềthiếtyếu.Mỗinềnvănminhđềumongmuốnthực

hiệnquanhàtrườngmộtxãhộilýtưởng,đàotạonhữngcôngdângươngmẫu

thếkỷ21,thếkỷcủanềnkinhtếtrithức.Đấtnướctađangtrongthờikỳcôngnghiệphóahiệnđạihóa,trongthờikỳh ộinhậpvàpháttriển.Tìnhhìnhđóđặtnềngiáodụccủanướctatrướcnhữngnhiệmvụhếtsứcnặngnề,phảiđàotạohọcsinhtrởthànhnhữngngườilaođộngsángtạo,năngđộng,thíchứngvớimọisựpháttriểnđadạngvớitốcđộnhanhchóngcủaxãhội,nhữngconngườitoàndiệnđápứngđượcnhucầu,năng

lựccủasựnghiệpcôngnghiệphoá,hiệnđạihóađấtnước

Tuynhiên,sựpháttriểnnhanhchóngcủakhoahọckỹthuậtvớisựbùngn ổthôngtinkhoahọcđãlàmchokhotàngtrithứcpháttriểnmộtcáchđángk ể.Dođó,mâuthuẫnvốncógiữaqũythờigiandànhchoviệcdạyhọctrongnhàtrườngvàkhốilượngkiếnthứccầntrangbịchohọcsinhngàycàngtrởn ê n g a y g ắt.Đểgiảiquyếtvấnđềnàycầnđổimớimạnhmẽphươngphápgiáodục,khắcphụclốitruyềnthụmộtchiều,rènluyệnnếptưduysángtạocủangườihọc,tínhtíchcựcchủđộngsángtạo.Từngbướcápdụngcácphươngpháptiê

nhânkếthợp vớihoạtđộngnhóm.Tổchứcdạyhọctheochủđềđượcsửdụngrộngrãitrênthếgiới,không

chỉtrongnhàtrườngmàcònthườngxuyênđượcs ử dụngtrongcácngànhkinhtếkĩthuậtđểhuấnluyệnkĩnănghợptáctrongcôngviệcchonhânviênlaođộng.Ngoàinhữngtácdụng“thời

sự”vềphongc á c h làmviệchiệnnay,tổchứcdạyhọctheochủđềsẽlàmchohọcsinhtíchcựchọctậphơn,sôiđộnghơnvàđặcbiệtlàcơhộirấttốtđểhọcsinhcóthểtraođổinhiềuvềcácnộidungthựctếvàứngdụng

Tuynhiên,thựctrạngdạyhọchiệnnay,trongnhàtrườngphổthôngcònnặngvềthuyếttrình,truyềnthụkiếnthứcmộtchiều,tròtiếpthuthụđộngthiếutíchcực,vàhọcsinhgặpnhiềukhókhănkhigặpcácvấnđềcầngiảiquyết

TrongchươngtrìnhmônVậtlílớp11,chủđề“Cảmứngđiệntừ ”làmộtchủđềcókiếnthứcgắnliềnvớicáchiệntượngvậtlítrongcuộcsống,khihọcsinhhọctậpphầnnàysẽcócơhộipháttriểnkhảnăngpháthiệnvàgiảiquyếtvấnđề,rènluyệnkỹ năngvậndụngkiếnthứcvàothựctiễn,tuynhiênhọcsinhvẫngặpkhókhăntrongviệcchiếmlĩnhtrithứcvàrènluyệnk ỹ năngtươngứng.Lýdolàgiáoviêngặpkhókhănnhấtđịnhtrongviệctổchứccáchoạtđộnghọcđápứngcácyêucầucủamụctiêugiáodục.Xuấtphát

t ừ nhữnglýdođó,tôiquyếtđịnhnghiêncứuđềtài:“Tổchứcdạyhọcchủđề“Cảmứngđiệntừ”Vậtlí11nhằmbồidưỡngnănglựcgiảiquyếtvấnđềcủahọcsinh.”

2 Mụcđíchnghiêncứu

Tổchứcdạyhọctheochủđềchủđề“Cảmứngđiệntừ”Vậtlí11nhằmbồidưỡngnănglựcgiảiquyếtvấnđềchoh ọ c sinh

3 Nhiệmvụnghiêncứu

Đểđạtđượcmụcđíchnghiêncứuởtrên,chúngtôiđềracácnhiệmvụnghiêncứucụthểnhưsau:

- Nghiêncứunhữngvấnđềchungvềnănglực,nănglựcgiảiquyếtvấn

đề;

- Nghiêncứuquitrìnhtổchứcd ạ y họctheochủđề;

- NghiêncứuchươngtrìnhSGK;SGVvàcáctàiliệuthamkhảocóliênquanđếnnộidungkiếnthứcchủđề“Cảmứngđiệntừ”Vậtlí11;

- Tìmhiểuthựctếdạyvàhọcnộidungkiếnthức“Cảmứngđiệntừ”Vậtlí11;

- Thiếtkếtiếntrìnhdạyhọctheochủđềchủđề“Cảmứngđiệntừ”

-Tiếnhànhthựcnghiệmsưphạmtheotiếntrìnhdạyhọcđãsoạnthảo

Phântíchkếtquảthựcnghiệmthuđượcđểđánhgiátínhkhảthicủađềtài,sơbộđánhgiáhiệuquảdạyhọctheochủđềvớiviệcbồidưỡngnănglựcgiảiquyếtvấnđềcủahọcsinh,từđó,nhậnxét,rútkinhnghiệm,sửađổi,bổsungđểtổchứcdạyhọcchủđềnàyvớicácđốitượnghọcsinhkhác

6 Ýnghakhoahọcvàthctincủađềtài

- Trìnhbàycơ sởlíluậncủad ạ y họctheochủđề

- Vậndụngcơsởlíluậnvềdạyhọctheochủđềđểthiếtkếtiếntrìnhd ạy họcchủđề“Cảmứngđiệntừ”Vậtlí11nhằmbồidưỡngnănglựcgiảiquyếtvấnđềcủahọcsinh

7 Phươngphp nghiêncứu

Đểthựchiệnđ ề tàinày,chúngtôis ử dụngphốihợpmộtsốphươngphápnghiêncứusau:

- Phươngphápnghiêncứulíluận:Nghiêncứucáctàiliệuvềdạyhọcnhằmbồidưỡngnănglựcgiảiquyếtvấnđềcủangườihọc,dạyhọctheochủđ ề, SGK,và

cáctàiliệukhácliênquan;

- Phươngphápđiềutra:Tìmhiểuviệcdạythôngquaphiếuđiềutra,nghiêncứugiáoán,d ự giờ,phỏngvấn,traođổivớigiáoviênnhằmsơbộđánhgiátìnhhìnhdạyhọcchủđề“Cảmứngđiệntừ”;

- Phươngphápthựcnghiệmkhoahọcgiáodục:Tiếnhànhthựcnghiệms ư phạmvớitiến trìnhdạyhọcđãsoạn thảo Phân tích kết quảthuđượctrongquátrìnhthựcnghiệmsưphạm,đốichiếuvớimụcđíchnghiêncứuvàrútrakết luậncủađềtài

CHƯƠNG1 CƠSỞLÍLUẬNCỦAĐỀTÀI 1.1 Bảnchấtcủaqutrình dạhọc

Quátrìnhdạyhọclàmộtquátrìnhdướisựlãnhđạo,tổchức,điềukhiểncủangườigiáoviên,ngườihọctựgiác,tíchcực,chủđộngtựtổchức,tựđiềukhiểnhoạtđộngnhậnthức-họctậpcủamìnhnhằmthựchiệnnhữngnhiệmv ụ dạyhọc.[9,tr.139]

1.2 Dạhọctheochủđề

1.2.1 Kháiniệmdạyhọctheochủđề

Làmôhìnhdạyhọcmànộidungđượcxâydựngthànhcácchủđềcóýnghĩathựctiễnvàthểhiệnrõmốiliênhệgiữacáckiếnthứctrongmônhọchoặckiếnthứcliênmôn,liênlĩnhvựcchủđềtíchhợpđ ể họcsinhcóthểpháttriểncácýtưởngmộtcáchtoàndiện.[10,tr.181]

1.2.2 Mụctiêucủadạyhọctheochủđề

Dạyhọctheochủđềhướngtớicácmụctiêugiáodụctíchcựcvàquantrọngchosựpháttriểnlâudàicủacánhânnhư:

- Sựpháttriểnhiểubiếtkhoahọc;

- Hiểubiếtvềtiếntrìnhkhoahọcvàrènluyệncác kĩnănggiảiquyếtvấnđềtheo tiếntrìnhkhoahọcpháthiệnvấnđề,đềxuấtgiảipháp,thựchiệngiảiphápvàtrìnhbàykếtquả;

Ngoàiracũngcóthểkểđếntíchhợpliênmôn.Tíchhợpliênmônlàcáctiếpcậnnộidungsửdụngphươngphápvàngônngữcủanhiềumônhọc,nhiềulĩnhvựckhácnhauđểnghiêncứuchủđề.Đólàsựkếthợpcácnộidungkiếnthứccủanhiềumônhọckhácnhautrongnhàtrườngtheomộtcáchthứcnàođó.Vídụtíchhợpgiáodụcvề

antoàngiao

thông,môitrường,cácvấnđềvềnănglượngvàsửdụngnănglượng,cácnộidungkiếnthứctoánhọc,hóahọc,tinhọc, vàovậtl í nhằmlàmchokiếnthứcn à y g ầ n nhauhơn,hỗtrợnhauhơn,làmchokiếnthứcgầnvớithựctếhơntừđótăngkhảnăngvàhiệuquảsửdụngkiếnthứcvàogiảiquyếtcácvấnđềcủathựctiễn

1.2.4 Cácnộidungcóthểtổchứctheochủđề

Nộidunghọctheodạyhọctheochủđềkhôngđượccấutrúchoànhảov à sẵnsàngbởigiáoviênnhưtrongquanniệmdạyhọctruyềnthống.Kiến

Chọn chủ đề, xác định ý tưởng tổ chức chủ đề ý nghĩa thực tiễn, ý nghĩa

khoa học của chủ đề … .Xác định mục tiêu của chủ đề mục tiêu nhận thức và mục tiêu nhân văn

Xây dựng các bài tập trước, trong và sau khi học chủ đề, giao cho học sinh và

chuẩn bị tài liệu hỗ trợ học sinh; Xây dựng các tiêu chí đánh giá quá trình và đánh giá kết quả học tập của học sinh

Tổ chức các nhóm học tập để thực hiện các nhiệm vụ được giao

Tổ chức hoạt động trên lớp để: các nhóm trình bày, thảo luận, thống nhất kết

quả học tập

Đánh giá quá trình và đánh giá kết quả học tập của học sinh dựa trên những

tiêu chí đã xây dựng

thứcmàmỗihọcsinhthuđượcquyếtđịnhmộtphầnquantrọngbởichínhsựn ỗ lựccủabảnthânhọcsinh

Quátrìnhhọctậptrongdạyhọctheochủđềnhìnchungkhôngphảilàquátrìnhthamgiaxâydựngnộidunghọctậpđãđượccấutrúcsẵnnhưtrongquanniệmdạyhọctruyềnthống.Nộidungđượccungcấpchohọcsinhdướinhiềuhìnhthứchỗtrợkhácnhautùythuộcvàođiềukiện,hoàncảnhvàđặcđi ểm củađốitượnghọcsinh,sựlĩnhhộinộidunghọcđượcthựchiệntrongquátrìnhthamgiavàothựchiệncácnhiệmvụhọctậpcủacánhânvà củanhóm

1.2.5 Cácgiaiđoạntổchứcdạyhọctheochủ đề

Trongd ạ y họctheochủđ ề , giáov i ê n cóthểthựchiệnc á c côngviệcchínhtheocácgiaiđoạndướiđâyđểtổchứchoạtđộngnhậnthứccủangườihọc:[10,tr.184]

Sơđồ1.1.Cácgiaiđoạndạyhọctheochủđề

1.2.6 Vaitròcủagiáoviênvàhọcsinh

1.2.6.1 Vaitròcủahọcsinh

Trongdạyhọctheochủđề,họcsinhđượcthểhiệnrõvaitròtựchủ,sángtạocủamình.Họđóngvaitròlànhững“chuyêngia”thuộccáclĩnhvựckhácnhautrongthựctiễn,hoànthànhvaitròcủamìnhdựatrênnhữngkiếnthứckĩnăngnhấtđịnh.Họt ự q u y

ế t địnhcáchtiếpcậnvấnđ ềv à cáchoạtđộng.Nóicáchkháchọlàngườichủđộngtrongviệctiếpthukiếnthức

Côngviệccụthểcủahọcsinhnhưsau:

- Thamgiatíchcựcvàothảoluận,đưarachủđềhọctập,trênc ơ sởhướngdẫncủagiáoviên,họtừngbướctrảlờiđượccáccâuhỏiđịnhhướng;

- Phảihoànthiệncácbàitậptrước,trongvàsaukhihọc.Điềunàycóth ểkếthợpgiữahọccảlớpvàhọctheonhóm;

- Cầncósựphâncôngcôngviệctrongnhómmộtcáchhợplí,đồngthờic ửranhómtrưởngđóngvaitròquảnlíhoạtđộngcủacácthànhviêntrongnhóm.Ghiđ ầy đủthôngtinvàobảngphâncôngcôngviệccủanhóm,biênbảnthảoluậnnhóm,biênbảntựđánhgiávàđánhgiácủacácthànhviên…;

- Thamg i a tíchcựcv à o traođổithôngtin,tranhluận,đónggópý kiến,…đểhoànthànhtốtnhiệmvụthuthậpvàxửlíthôngtin,đưarakếtquảcuốicùng;

- Hoànthànhcácsảnphẩmtừcácbàitậpđượcgiaovàtrìnhbàysảnphẩmcủanhóm;

- Thamgiavàoviệctựđánhgiávàđánhgiácácthànhviêntrongnhómv ề ýthứctháiđộ,hiệuquảlàmviệc.Thôngquatựđánhgiávàđánhgiácácthànhviên,họcsinhnhậnrõđượcưu,nhượcđiểmcủanhữngcôngviệcmìnhđ ã làm,nhữngkhókhăngặpphải,nhữnggìđãlàmđược,nhữnggìcầnchỉnhsửa,

bổsunghoặcphảithayđổihoàntoàn,nhữnggìcầnpháthuy.[10,tr.185]

1.2.6.2 Vaitròcủagiáoviên

Trongdạyhọctheochủđề,giáoviênkhôngcònlàngườithuyếttrình,diễngiảngmàđóngvaitròlàngườihướngdẫnbêncạnhhọcsinh.Giáoviên

luônđặtracáccâuhỏichohọcsinhs u y nghĩvàthửtháchhọnhằmhỗtrợnhữngkếtquảcủahọ.Giáoviênkhôngdạykiếnthứcmàthôngquachỉdẫn,l à m mẫugiúphọcsinht

ự lựcchiếmlĩnhkiếnthức.Vaitròcủagiáoviênkhôngcònlànhữngchuyêngia,bảnthânhọ,cũngtìmkiếmvàxửlíthôngtincùngvớihọcsinh

Cácnhiệmvụcụthểcủagiáoviênnhưsau:

+Xc địnhchủđềdạhọc

Giaiđoạnchọnchủđềdạyhọclàmộtgiaiđoạnhếtsứcquantrọngcủamôhìnhdạyhọcnày

Trướctiên,giáoviênphảilàngườilựachọnchủđềtứclàcầnxemnhữngnộidungkiếnthứcnàocóthểtíchhợpthànhmộtchủđềvàcóthểtổchứcdạyhọctheomôhìnhchủđềmộtcáchthuậnlợi,phảixácđịnhđượcnhữngnộidungkiếnthứcmàhọcsinhcầnchiếmlĩnhkhidạyhọcchủđề,đểgắnnóvàonhữngứngdụngtrongđờisống,kĩthuậtvànhìnthấyrõýnghĩathựctiễn,ýnghĩakhoahọccủachủđể.Bởivậygiáoviêncần:

- Xuấtpháttừnộidungcủacácbàihọc,giáoviênphảixácđịnhđượcnộidungkiếnthứcvàkĩnăngngườihọccầnđạtđược,phảicóýđồtíchhợpthànhchủđềvàsuynghĩvềýtưởngchủđề;

- Giáoviênphảiluônnhìnthấy,tìmthấynhữngvấnđềthựctiễncóliênquanđếnchủđề;

- Biếttừbỏnhữngnộidungmàchươngtrìnhbuộcphảidạytheomôhìnhtruyềnthống

+Xc địnhmụctiêudạhọcbaogồmcảmụctiêunhậnthứcvàmụctiêunhânvăn +Xâdngcâuhỏiđịnhhướngbaogồmcâuhỏikháiquát,câuhỏibàihọcvàc

âuhỏinộidung

Câuhỏikháiquátcóýnghĩaxuyênsuốtcácchủđềcủabàihọc,mônhọc,

thậmchícònxuyênsuốtnộidungcủanhiềumônhọc

Vớidạyhọctheochủđềthì,giáoviênphảixâydựnghệthốngbàitậptrước,trongvàsaukhihọcchủđề

- Bàitậptrướckhihọc:Thườngđượcgiaochohọcsinhsaukhihọđãlựachọnđượcchủđề.Đócóthểlà nghiêncứutàiliệuđ ểxâydựngsơ đồnhữngkiếnthứccầnnghiêncứu, cũngcóthểlàtìmhiểumộtứngdụngthựctếnàođócủakiếnthứccótrongchủđề,

…

- Bàitậptrongkhihọc:Làbàitậpgiaochocác nhómhọcsinhthựchiệntrongđólồngvàocáckiếnthứcmàhọphảilĩnhhội.Nhưvậy,trướckhixâydựngcácbàitậpnày,giáoviênphảicóýđịnhtổchứccácnhómhọctậptrênlớpchophùhợpvớimụctiêuđ ề r a Cácb à i tậptrongkhihọcthườngl à nhữngbàicógắnvớiứngdụngthựctếthườnggặp

-Bàitậpsaukhihọc:Cóthểkếthợpcácloạibàitậpnhư:trắcnghiệmkháchquan,trắcnghiệmtựluậnvàcácbàitậpcónộidungthựctế

+Chuẩnbịcctàii ệ u hỗtrgioviênvàhọcsinh,chuẩnbịcơsởvậtchấtcầ nthit

Giáoviêncầndựkiếnđượcquátrìnhthựchiệncủahọcsinh,từđócót hể chuẩnbịđểhỗtrợhọcsinhhoànthànhnhiệmvụđượcgiao

- Cungcấpcácnguồntàiliệuvềsáchthamkhảo,dụngcụthínghiệmnếucó,cáctrangweb…

- Giớithiệucácbàitậpmẫu,mẫuphiếuphâncôngcôngviệccủanhóm,biênbảnthảoluậnnhóm,giấy,…choviệctrìnhbàysảnphẩmcủanhóm,…

- Chuẩnbịhỗtrợcácphươngtiện,vậtchấtmáychiếu,máytính,…nếucóthể

+Xâd ngcc tiêuchíđn h gi, cc phiuđnhgi

Đánhgiásẽbaogồmđánhgiákếtquảvàđánhgiáquátrìnhhọctậpcủ a họcsinh.Cáctiêuchíđánhgiáđượcxâydựngdựatrênmụctiêudạyhọcvàcóthểthôngbáochohọcsinhtrướckhihọc.Giáoviêncũngcầnchuẩnbịtrướccácphiếutựđánhgiá,đánhgiánhómbạnchohọcsinhđểhọthamgiavàocôngviệcnày

+Tổchứcchoccnhómhọcsinhthchiệnccbàitậpđưcgiaovàtrìnhbà sảnphẩmhọctập

Giáoviêntôntrọngsựphâncôngcôngviệctrongcácnhóm,kếhoạchthựchiệncủahọcsinh.Tháiđộcủagiáoviêncầncởimở,tránhépbuộc,gâyá p lựcchohọcsinhđểhọtoàntâmthựchiệnnhiệmvụ.Trongquátrìnhhọcsinhtrìnhbàysảnphẩmhọctập,giáoviêntổchứclắngnghe,vấnđáp,thảoluậnđểtìmracáiđược,cáichưađượctrongsảnphẩmcủahọ

+Tổchứcchohọcsinhtđ nhgivàthamgiađnhgiquátrìnhhọctậpcủa họcsinh

Vớidạyhọctheochủđề,bàikiểmtra,cáccâuhỏikhôngcònlàcáchthứcduynhấtđểđánhgiáhọcsinhnữa.Thayvàođólànhữngkĩthuậtđánhg i á đadạngkhácnhau,cóthểlà:

- Nhậnđịnhnhữngphảnhồidướihìnhthứcthảoluậnvớibạnhọcvàvớigiáoviên

- Bảngkiểmmụcvàtựđánhgiágiúphọcsinhhiểuđượckếtquảmụctiêu,quảnlíđượcquátrìnhhọctập

Trongdạyhọctheochủđề,đánhgiáliêntụcvàđánhgiáđịnhkìlàkhâut ấ t yếu.Đểlàmtốtcôngviệcnàythìviệcđánhgiánêntậptrungvàocáccâuhỏicụthểsau:

- Họcsinhhướngtớicácmụctiêuhọctậpnhưthếnào?

- Họcsinhsửdụngđượccáckĩnăngtưduynào?

- Liệuhọcsinhcónângcaođượckhảnăngtựquảnlí,tưduysâuđểhọctốthơnhaykhông?

Vớinhữngmụctiêunênt r ê n , đ ã t ừ lâuở nhiềunướcphátt r i ể n ,nộidungkhoahọccácmônhọcvềtựnhiênở cáccấphọcphổthôngđãđượcbiênsoạntheocácchủđề,trongđócócácchủđềliênmôn,tíchhợp:

- ỞTiểuhọcvàTHCS,c ác mônkhoahọcvềt ự nhiênđượct ổchứcchungthànhmônKhoahọc

- ỞTHPTnộidunghọcđượctáchrathànhtừngmônhọcriêngbiệtlí,hóa,sinhvàcũngđượcxâydựngthànhcácchủđềvừacóýnghĩakhoahọcvừac ó ý nghĩathựctiễn,t ạ o chohọcsinhhứngthú,s a y mênghiêncứuchúng,mặcdùtrongtừngmônhọcriêngbiệtsựtíchhợpliênmônlàkhôngd ễ dàng.Việc

lựachọnchủđề,xâydựngnộidungcácchủđềcó

sựkhácnhauở c á c quốcgiakhácnhau,cá c trườngkhácnhau,nóphảnánhnhữngqua

nđ i ể m triếtlígiáodụcriêng

Hầuhếtcácchươngtrìnhhọcngàynayrấtchúýtớimốiliênhệgiữacáclĩnhvựcnộidunghọckhácnhauvàvớithựctiễnxãhộinhằmgiúphọcsinhpháttriểnnhữngýtưởngcótínhthựctiễn,trọngyếuvàtoàndiện.Cácchủđềkhácnhaucóthểkhácnhauvềbảnchấtvàphạmvi,tuynhiênđiềuquantrọnglànóphảiliênhệtớicuộcsốngđangdiễnravànóthựcsựkíchthíchđượcsựquantâmcủahọcsinh

Việcđổimớitheohướngnàycũngtạođiềukiệnchoviệctíchhợpnộidunghọcvớic á c ứngdụngthựctiễnha yứngdụngnghền g h i ệ p C á c cáchtíchhợpcóthểlà:

- Truyềntảinhữngyêucầuthựctiễnhaycủangànhnghềđếnhọcsinh

- Chútrọngcácứngdụngthựctiễnvànghềnghiệptrongcácmônhọc

- Phântíchmộthiệntượngtheonhiềugócđộcủacáclĩnhvực,ngànhnghềkhácnhau

Mụcđíchcủakiểudạyhọcnày

làthaythếchươngtrìnhphổthônghiệnnayvớinhiềumônhọcđộclập,khôngliênquanđếnnhau,kháx a rờithựctiễnbằngmộtchươngtrìnhchặtchẽhơn,chophéphọcsinhhiểuramốiliênh ệ mậtthiếtgiữacácmônhọcthuộccáclĩnhvựckhácnhauvàcóthểsửdụng

Mứcđộtíchhợpgiữacácnộidungtrongmônhọchaygiữacácmônhọctùythuộcnhiềuyếutố:đặcđiểmtừngtrường,kếhoạchvàkhảnăngcủatừnggiáoviênvà cảmốiliênhệ giữacácgiáoviênd ạy cácmônh ọ c khácnhau

Khinghiêncứucácchủđềtíchhợptrongmônhọchaycónộidungliênmôn,họcsinhkhôngnhữngchiếmlĩnhđượctri thứckhoahọcmangtínhtổngt h ể chứkhôngphảitừngkháiniệmriêngrẽmàcònđượclàmquenvớitiếntrìnhkhoahọcvàđượcrènluyệncáckĩnăngtiếntrìnhkhoahọc.Cácchủđềnàythườngđượcthậntrọng,khéoléothiếtkếbắtnguồnt ừ thựctiễnsinhđộngmàhọcsinhđangsống,

tạođượchứngthúởhọcsinhbằngsựliênquan,tínhthiếtthựccủachủđềhọcđốivớihọ,kíchthíchsựhứngthúthựcsựcủahọcsinhkhitìmhiểu,xửlícácthôngtinkhoahọcvàđờisốngtừcácnguồnkhácnhauđ ể cùnggiảiquyếtvấnđ ề đặtr a Khiđóphầnkiếnthức

chìakhóamàhọcsinhtấtyếuphảin ắ m đượcđểthamgianghiêncứuchủđề.Kếtquảlàbêncạnhkiếnthứccốtlõihọcònthuđượcrấtnhiềukiếnthứckháccóđượcdotựlựctìmvàxửlíthôngtin

Tổchứclạinộidunghọcvấnphổthôngtheohướngtíchhợplàyêucầukháchqua nvàhiệnnaynótrởthànhxuthếvì:

- Đơngiản,mọivấnđềtừthựctiễnđềuliênquanđếnnhiềulĩnhvực,khócóvấnđềnào,dùđơngiảncóthểgiảiquyếttrọnvẹnbằngkiếnthứccủamộtlĩnhvựckhoahọc;

- Sựxâmnhậpv à ngàycàngxíchlạigầnnhaucủachínhcácngànhkhoahọctừđầuthếkỉXXtrởlạiđây,nhấtlàtừkhicósựpháttriểncủacôngnghệ,đặtrayêucầuxemxétlạinộidunghọcvấnphổthông;

- Sựbùngnổthôngtinvềkhoahọc,kĩthuật,côngnghệvàsựpháttriểnnhanhchóngcủacôngnghệtruyềnthôngdẫntớinhiềunộidungcũlạchậu,cá c nộidungmớiluônphảicậpnhật;

- Xãh ộ i pháttriểnđ ặ t yêuc ầ u mớic h o giáodụcl à phảiđàotạor a những

ngườikhôngchỉbiếtmàcònphảicónănglựchànhđộng.Yêucầunàyt á c độngtới

việcxemxétlàmthếnàođểkiếnthứccóthểgiúp

conngườihànhđộngtrongthựctiễntốthơn

ỞcấpTHPT,trongphạmvimộtmônkhoahọcnhưmônvậtlíchẳnghạn,tíchhợpgiúptinhgiảnkiếnthức,giúpchokiếnthứccótínhthựctiễnvàtínhcôngcụmạnhhơnvìthếhữudụngvàvữngchắchơn

Tíchhợprõrànglàmộtgiảiphápthíchhợpđãđượcthựctếgiáodụcởnhiềunướckhẳngđịnhđểgiảiquyếtmâuthuẫngiữasựbùngnổthôngtin,yêucầucủathựctiễnvớithờigiangiáodụcvàkhảnăngnhậnthứccóhạncủahọcsinh.Tíchhợpgiúprútngắnkhoảngcáchgiữahọcvàhành,giữalíthuyếtvàthựctiễn.Tíchhợplàxuthếtấtyếuđểđổimớinộidungvàphươngphápdạy

họckhoahọctrongnhàtrườngphổthôngViệtNammàviệcđàotạogiáoviêndạycácmônkhoahọcởtrườngphổthôngcầnquantâmthíchđáng

Tuynhiên,mộtkhókhăncủamôhìnhdạyhọctheochủđềlàviệcxâydựnghệthốngcácchủđềvàhướngdẫnviệcdạyvàhọctheochủđề.Rấtkhócóthểbiênsoạnsách,t

vìnóphụthuộcrấtnhiềuvàothựctiễnxãhộicủatừngquốcgia,từngvùng,miền,phụthuộcvàotriếtlí,địnhhướnggiáodục Nhưngnhìnchung,nhưcácmôhìnhd ạ y họctiêntiến,dạyhọctheochủđềđềuđềcaovaitròchủđộngcủagiáoviên,đềukhuyếnkhíchsựsángtạocủagiáoviên,vớinhữngchỉdẫnchỉcótínhdẫnđường,ngườigiáoviêncóthểtùythuộcvàođặcđiểm,điềukiện,hoàncảnhcụthểmàtổchứcdạyđểđạtđượccácmụctiêuthểhiệnrõtínhtíchcựcmộtcáchchấtlượngvàhiệuquảnhất.[10,tr.189-190]

1.2.7.2 Vềphươngphápdạyhọc

Dạyh ọ c theochủđềv à cácmôhìnhdạyh ọ c tíchcựckhácđềuđặttrọngtâmphá

Tuynhiên,khôngphảimỗimônhọcl ạ i trangbịvàrènluyệnchohọcsinhnhữnghiểubiếtvềphươngphápvàkĩnăngtưduycủabảnthânmỗimônkhoahọcnhiềukhimangtínhđặcthùcao,màtrái lạicácmônkhoahọckhácnhau,dùcótínhđặcthù,đềuphảicùnghướngtớinhiềumụctiêuchunggópphầnvàosựpháttriểntoàndiệnnhânc á c h đ a dạngcủangườihọc,hướngtớichuẩnbịtiềmnăngchungchos ự đươngđầuvàpháttriểncủacánhântrongcáclĩnhvựchoạtđộngthựctiễnkhácnhau

Dạyhọctheochủđềchútrọngđếncácphươngphápnhằmtạocơhội,tạođiềuki ệnchongườihọctíchcực,chủđộng,đặcbiệtl à quantâmđếnquanđiểmkiếntạotrongd ạyhọc,coiquátrìnhhọclàquátrìnhgiảiquyếtc á c vấnđềthựctiễnđíchthựctrêncơs ởkiếnthứcđượchọclíthuyếtkiếnt ạ o chorằng:mọingười,khôngphânbiệtlứatuổih

ọctốtnhấtbằngcách:thuthậpthôngtinmới,suynghĩvềnó,vàlàmviệctheonhiềucá

chkhácnhau.Nhữnghướngdẫn trựctiếp đượcgiảmtốithiểu,thayvàođólàtạocơhộichongườihọcthămdò,thínghiệm,chiasẻýkiến

Tạocơhộivàcungcấpcáctàiliệukhácnhauđểhọcsinhtựlựcvàhợptácđểxâydựngkiếnthứccủamình.Trongd ạ y họctheochủđ ề v à nhiềum

ôhìnhd ạ y họctíchcựckhác,ngườitakhôngdànhquánhiềuthờigianchoviệctruyềnđạtvàlĩnhhộikiếnthứcmớibằngcáchdẫndắthọcsinhđixâydựngkiếnthứcđómàthờigianhọcchủyếudànhchoviệcgiảiquyếtvấnđề,thựchiệncácnhiệmvụhọctậpc ủ a cácnhómhọcsinh.Kiếnthứcmớicóthểđượccungcấpmộtcáchđúngl ú c trongquátrìnhhọcsinhthựchiệncácnhiệmvụhọctậphaygiảiquyếtvấnđ ề thựctiễnđượcgiao,hoặcnộidunghọcđượcgiớithiệutrongmộtkhoảngthờigianngắnthíchhợptheocáchdạytruyềnthốngtrướckhihọcsinhthựchiệncácnhiệmvụhọctậphoặcnộidunghọcđượcgiớithiệuthôngquatàiliệuhỗtrợdogiáoviêncungcấp,chỉdẫn.Nóicáchkhác,cácmôhìnhdạyhọctíchcựcphổb

iếnhiệnnaythườngưutiênviệcsửdụngkiếnthứcthông

tinv à khuyếnkhíchsựhiểubiếtcánhâncóđượctừnhiềunguồnngoàihọcđườngvàogiảiquyếtvàthựchiệncácnhiệmvụhọctậphoặcgiảiquyếtvấnđ ề thựctiễnđặtra Họcsinhhọcđượctiếntrìnhkhoahọcvàk ĩnăngthựchiệntiếntrìnhkhoahọcchủyếutừvi

ệc“dấnthân”vàogiảiquyếtvấnđềchứkhôngchỉtừviệcthamgiaxâydựngkiếnthứcnh

ưquanniệmdạy họctruyềnthốngquenthuộc

Dạyhọctheochủđềcũngnhưtrongnhiềumôhìnhdạyhọctíchcựckháckhôngcoihọcsinhlàchưabiếtgìtrướcnộidungbàihọcmớimàtráilại,phảinghĩrằnghọcsinhluôntựtinvàcóthểbiếtnhiềuhơnnhữnggìmàgiáoviênmongđợihọluônkhiếncảnhữnggiáoviêntừngthànhcôngvàcókinhnghiệmdạyhọcdàydạnnhấtcũngphảingạcnhiên,bởihọcókhảnăngvàđiềukiệntiếpcậntốthơnvớithôngtinmới.Vìthế,dạyhọccầncốgắngtậndụngtốiđakiếnthức,kinhnghiệm,kĩnăngcósẵncủahọcsinhvàkhuyếnkhíchkhảnăng“cóthểbiếtnhiềuhơnthế”củahọc

sinhvềmộtvấnđềmớiđểgiảm tốiđathờigianvàsựthụđộngcủahọcsinhtrongtiếpnhậnkiếnthứcmới,đểtănghiểu biếtlên nhiềulầnsovớinộidung cầndạytheochươngtrìnhhọc

Trongdạyhọctheochủđề,nhiềukiếnthứcmớiđượchọcsinhlĩnhhộicùnglúcv ớiviệcthựchiệncácnhiệmvụhọctập,đólànộidunghọcđượctổchứctheomộttổngthể

mớimàmỗihọcsinhsẽcósauquátrìnhhọctậpvànóc ó thểkhácnhauởnhữnghọcsinhkhácnhautùythuộckhảnăngxửlíthôngtincủahọ.Tổngthểkiếnthứcmớikhácvớihệthốngnộidungkiếnthứctrìnhbàytrongtấtcảcácnguồnthamkhảo,khácSGK

[ 10,tr.192-193]

1.2.7.3 Về tổchứcdạy học

Dạyhọctheochủđềvẫnlàsựkếthợpcáchtổchứchọctheolớptruyềnthốngvớihọctheonhómhợptác,nhưngchủyếulàtheo nhóm

Khônggianhọckhôngbóhẹptronglớphọcmàmởrangoàithựctiễn

cảkhônggianảo:thếgiớionline

Thờigianhọcmộtchủđềkhôngnhấtthiếttrongmột,haitiếthọcmàcót h ể kéodàitrongmột,vàituầntùyýnghĩa,mứcđộquantrọngvàmứcđộkhókhăncủachủđề.[10,tr.194]

1.2.7.4 Vềphươngtiệndạyhọc

- Kếthợpphươngtiệndạyhọclàthiếtbị,dụngcụthínghiệmvớicácphầnmềmhỗtrợthínghiệmảo

- Tíchhợpcôngnghệvàodạyvàhọc,cácnguồnthôngtinvàphươngtiệnhỗtr ợkhaithác,xửlí,lưugiữ,chuyểntảithôngtinđượccoilàphươngtiệndạyvàhọcđặcb iệtvàquantrọngcủacácmôhìnhdạyhọchiệnđạiđâycũngl à nhữngkĩnăngc ơ bản,c

ầ n thiếtchos ự thànhcôngc ủ a tấtcảmọingườisốngvàlàmviệctrongmọingànhnghềtrongthếkỉXXImàhọcsinhcầnđượcrènluyệnngaytrongnhàtrườngphổthông.[10,tr.194]

1.2.7.5 Vềkiểmtrađánhgiá

- Kếthợpgiữađánhgiákếtquảcuốicùngvớiđánhgiáquátrìnhđánhgi áchấtlượngvàhiệuquảcôngviệccủahọcsinhtrongquátrìnhlàmviệctheonhómquacácphiếuhọctậpthôngquađóđánhgiáquátrìnhpháttriểncủahọcsinh:Đánhgiácácmụctiêunhânvăn củachương trìnhhọc

- Kếthợpđánhgiác ủ a giáoviênv à t ự đánhgiácủahọcsinh.[10,tr.194]

1.2.8 Ápdụngdạyhọctheochủđềvàothựctiễn

Điểmtươngđốitươngđồngcóthểthiếtlậpgiữadạyhọctheochủđềvớidạyhọctruyềnthốnglàvẫncoitrọngviệclĩnhhộimộtnộidungkiếnthứcnềntảng.Vìthếdạyhọctheochủđềcóthểvậndụngvàothựctiễnhiệnnaydễdànghơnsovớicácmôhìnhhọctíchcựckháctronglịchsửgiáodụcthìđ â y cũnglàkiểudạyhọcxuấthiệnsớmtrongbuổigiaothờicủasựchuyểnđổitừmôhìnhtruyềnthốngsangmôhìnhdạyhọchiệnđạicósựtriệtđểhơns a u đó

1.2.8.1 Tổchứclạinộidunghọcthànhcácchủđềthíchhợp

NộidungcácmônhọcVậtlítừlâucũngđãđượcxâydựngtheotừngchủđềđượcchiathànhcácchủđềlớnnhư:Cơhọc,Nhiệt,Điện–

Từ,Quanghọc trongtừngchủđềlớnlạigồmnhiềuchủđềnhỏhơn ,trongđónộidungđượcsắpxếptheomộtt r ậ t t ự tươngđốituyếntínhđảmb ả o nhữngnguyêntắcchungnhư:tínhh ệ thống,tínhkhoah ọ c , tínhvừasức,tínhs ư phạm bỏquatrậttựthờigianvàtínhcánhânt á c giảcủakiếnthứcl à m chohiệuquảhọctậpcaohơn

Nộidungcácbàihọccụthểnhìnchungđượcbiênsoạntheocáchưutiênviệcx âydựngcáckháiniệm,địnhluậtkhoahọc,vìthếcácquátrìnhhọctậpcụthểcủahọcsinh

chủyếulàquátrìnhxâydựngkiếnthứcbàihọc,trongđó thểhiệnrõmốiquanhệchặtchẽtuyếntínhgiữacáckháiniệm,địnhluật.Tuynhiên,bêncạnhđóxuhướngngàycàngđềcaodunglượngkiếnthứcmônhọctheohướngnàylàmchochươngtrình,nộidunghọc,cáchhọcngàycàngnặngtínhlíthuyết,hànlâm,thiếutínhcậpnhật,kháxarờithựctiễnmàngườihọcđangsống,xarờinhucầucủađasốngườihọctạonênáplựcvớinhữnghọcsinhcóphongcáchtưduy,địnhhướngnghềnghiệpkhôngphùhợp

KhimônhọcVậtlívànhiềumônhọckháccònlàmônhọcbắtbuộcvớitấtcảhọcsinhnhưquanniệmtừtrướctớinaythìviệccốgắnglàmthếnàochoc á c chủđ ề ở cấpTHPTvốnlâunayđượcbiênsoạncònnặngtínhlíthuyếttrởnênphùhợpvớinhiềuphongcáchhọctậphơn,gầngũivớithựctiễnmàhọcsinhđangsốnghơn,cốgắngthiếtlậptốtnhấttrongđiềukiệncót h ể mốiliênh ệ liênmôn,liênlĩnhvựcvàl à m s a o choviệchọcđónggópnhiềuhơntrongviệcđịnhhướngnghềnghiệptươnglaicủahọcsinh làhếtsứccầnthiết

Cốgắngl à m c h o cáckháiniệmk h o a họckhôngchỉcómốiliênhệtuyếntínhvớinhaumàcóthêmcácmốiliênhệmạnglưới,nhiềuchiềuvớinhauvàliênhệchặtchẽvớithựctếhọcsinhđangsốngcóthểlàcáchvậndụngsángtạodạyhọctheochủđềvàoviệcdạyhọcvậtlínóiriêngvàcácmônhọckhácởcấpTHPT.

Ngoàiviệctíchhợpliênmôn,cóthểthựchiệntíchhợpngaytrongmộtmônhọc,trongcácphầncủamộtmônhọc,thậmchícóthểdạyhọctheochủđ ề vớinộidungmộtbàihọccụthểnếuthấyrằngnócóthểđạtđượccácmụctiêudạyhọctheochủđề.Đócóthểlàmộthướngvậndụngsángtạodạyhọctheochủđềvàothựctiễngiáodụcphổthônghiệnnay

ChươngtrìnhhọccấpTHPThiệnn a y mặcd ù nộidungkiếnthứcđ ã đượcbiênsoạntheohướngtíchhợp,Tuynhiên trongcácchủđềlớnnhưcơ,nhiệt,điện,quang ,việcdạyhọcvẫnđượctiến

hànhtheohìnhthứctừngbàiđãđượcquyđịnhtrongchươngtrình,nộidungvàcáchhọccònmangnặngtínhlíthuyết,hànlâm,xarờithựctiễn,xarờinhucầucủađasốngườihọcnênhiệuquảhọctậpchưacao.Cónhiềuphầnnộidungcóthểtốtchứcthànhchủđềvàtổchứcdạyhọctheochủđề,vídụ:

1.2.8.2 Xâydựngbộcâuhỏiđịnhhướng

Bộcâuhỏiđịnhhướngbaogồmbộcâuhỏiởbamứcđộ:

- Câuhỏinộidung:Làcáccâuhỏiđịnhhướngchoviệcthuthậpthôngtinliênqu

an.Đólàcáccâuhỏicóđápáncụthểbằngchínhcácnộidungcầnhọctươngứng

- Câuhỏibàihọc:Việchọctậphướngtớitrảlờicáccâuhỏibàihọclàhướngtới

mụctiêurènluyệncáckĩnăngtiếntrìnhkhoahọcvàkĩnăngtưd u y bậccao

- Câuhỏikháiquát:Làcâuhỏicócấpđộkháiquátcaohơn,khôngcóc â u trảlời

đúngmàmứcđộhoànhảocủacâutrảlờiphụthuộcchủyếuvàotrìnhđộvàkhảnăngpháttriểncủatừnghọcsinh,đólàcâuhỏicóýnghĩamởrộnghiểubiếtcủahọcsinhvượtrakhỏichươngtrìnhhọc,làmchokiếnthứcđượchọcýnghĩavàgầngũivớicuộcsống

Tổchứcquátrìnhhọctập:

Tổchứcthựchiệncácnhiệmvụhọctậpchohọcsinhvớisựhỗtrợthíchhợpcủagiáoviên

Đánhgiáquátrìnhhọctập:

Tùyvàochủđề,cácnhiệmvụhọctậpđòihỏisựsángtạocủagiáoviênkhiđánhgiá.Đánhgi áphảilà mthếnàokhôngnhữngchuẩnx ác , đ ả m bảocôngbằngmàcònkích thíchđượchứng thú,tínhtíchcực,sựcốgắngcủahọc

Năngcchuênmôn:Làkhảnăngthựchiệncácnhiệmvụchuyênmôncũngnh

ưkhảnăngđánhgiákếtquảchuyênmônmộtcáchđộclập,cóphươngphápvàchínhxácvềmặtchuyênmôn.Nóđượctiếpnhậnquaviệchọcnộidung–

chuyênmônvàchủyếugắnvớikhảnăngnhậnthứcvàtâmlívậnđộng.[6, tr.68]

Năngc phươngphp:Làkhảnăngđốivớinhữnghànhđộngcókếhoạch,địn

hhướngmụcđíchtrongviệcgiảiquyếtcácnhiệmvụvàvấnđề.Nănglựcphươngphápb a o gồmn ă n g lựcphươngphápchungvàphươngphápchuyênmôn.Trungtâmcủaphươngphápnhậnthứclànhữngkhảnăngtiếpnhận,xửlí,đánhgiá,truyềnthụvàtrìnhbàytrithức.Nóđượctiếpnhậnquaviệchọcphươngphápluận–giảiquyếtvấnđề.[6,tr.68]

Năngcxãhội:Làkhảnăngđạtđượcmụcđíchtrongnhữngtìnhhuốnggiaotiếp

ứngx ử x ã hộicũngn h ư trongnhữngnhiệmv ụ khácnhautrongsựphốihợpchặtchẽvớinhữngthànhviênkhác.Nóđược tiếpnhậnquaviệchọcgiaotiếp.[6, tr.68]

Năngccthể:Làkhảxá c định,đánhg i á đượcnhữngc ơ hộipháttriểncũngnh

ưnhữnggiớihạncủacácnhân,pháttriểnnăngkhiếu,xâydựngv à thựchiệnkếhoạchpháttriểncánhân,nhữngquanđiểm,chuẩngiátrịđạođứcvàđộngcơchiphốicáctháiđộvàhànhvi ứngxử.Nóđượctiếpnhậnquaviệchọccảmxúc–đạođứcvàliênquanđếntưduyvàhànhđộngtựchịutráchnhiệm.[6,tr.69]

Từcấutrúccủakháiniệmnănglực

chothấy,giáodụcđịnhhướngnănglựckhôngchỉnhằmmụct i ê u pháttriểnnănglựcchuyênmônbaog ồ m t r i thức,kĩnăngchuyênmônmàcònpháttriểnnănglựcphươngpháp,nănglựcx ã hộivànănglựccáthể.Nhữngnănglựcnàykhôngtáchrờinhaumàcómốiquan hệ chặt chẽ với nhau Nănglựchành độngđượchìnhthànhtrêncơsởcósự kếthợpcácnănglựcnày.[6,tr.69]

Nănglựccủahọcsinhlàkhảnănglàmchủnhữnghệthốngkiếnthức,k ĩ năng,tháiđộ,…

phùhợpvớilứatuổiv à vậnhànhkếtnốichúngmộtc ác h hợplívàothựchiệnthànhcôngnhiệmvụhọctập,giảiquyếthiệuquảnhữngvấnđềđặtrachochínhcác

emtrongcuộcsống [11, tr.9]

Cóbadấuhiệu quantrọngcầnlưuývềnănglựccủahọcsinh:

- Nănglựckhôngchỉlàkhảnăngtáihiệntrithức,thônghiểutrithức,kĩnănghọcđược…,màquantrọnglàkhảnănghànhđộng,ứngdụng-

vậndụngt r i thức,kĩnănghọcđượcđểgiảiquyếtnhữngvấnđềcủacuộcsốngđangđặtravớicácem

- Nănglựckhôngchỉlàvốnkiếnthức,kĩnăng,tháiđộsốngphùhợpvớilứatuổimàlàsự kếthợphàihòacủacảba yếutố này,thểhiệnởkhảnănghànhđộngthựch i ệ

n hiệuquả,muốnhànhđộngv à sẵ n sànghànhđộngđạtmụcđíchđềragồmđộngcơ,ýchí,sựtự tinvàtráchnhiệmxãhội,…

- Nănglựcđượchìnhthành,pháttriểntrongquátrìnhthựchiệnc á c nhiệmv ụ h

ọ c tậpở tronglớphọcv à ở ngoàilớphọc.Nhàtrườngl à môitrườnggiáodụcchínhthốnggiúphọcsinhhìnhthànhnhữngnănglựcchung,

nănglựcchuyênbiệtphùhợpvớilứatuổi,songđókhôngphảilàn ơ i duynhất.Nhữngmôitrườngkhácnhưgiađình,cộngđồng,…

cùnggópphầnbổsungvàhoànthiệncácnănglựccủacácem.[11,tr.8]

1.3.2 Bồidưỡngnănglựcgiảiquyếtvấnđề

Trongdạyhọcvậtlí,nănglựcgiảiquyếtvấnđềđượcthểhiệnqua:

- Biếtquansátcáchiệntượngvàquátrìnhvậtlítrongtựnhiên,trongđờisốnghàngngàyhoặctrongcácthínghiệmđểphântíchđượccáctìnhhuốngnhằmpháthiệnđượcvấnđềcầngiải quyếthoặcthuthậpcácdữliệuthựcnghiệm;

- Biếtđiềutra,sưutầm,tracứucáctàiliệutừcácnguồnkhácnhauđểthuthậpthôngtincầnthiếtchoviệchọctậpvậtlí;

- Biếtphântích,tổnghợpvàxửlíthôngtinđểrútrakếtluận,đưarac á c dựđoánđơngiảnvềmốicácmốiquanhệhaybảnchấtcủahiệntượnghoặcquátrìnhvậtlí;

- Biếtđềxuấtphươngánthínghiệmđểkiểmtradựđoán;

- Vậndụngđượckiếnthứcvậtlíđểmôtả,giảithíchcáchiệntượngvàquátrìnhvậtlí,giảiquyếtcácvấnđềtrongđờisốngthựctiễnvàsảnxuấtởmứcđộphổthông;

- Sửdụngđượccácthuậtngữvậtlí,cácbảng,biểuđồ,đồthị;

- Sửdụngđượccácdụngcụđophổbiến

Quathựctếdạyhọcvànghiêncứuvềchủđề“Cảmứngđiệntừ”Vậtlílớp11,chúngtôithấyđâylàmộtnộidungmàcóthểtổchứccáchoạtđộnghọcđểbồidưỡngnănglựcgiảiquyếtvấnđềchohọcsinh

Trongchương1chúngtôiđãtrìnhbàycơsởlíluậnvềquan

điểmdạyhọctheochủđề.Chúngtôiđãnêurõđượcbảnchấtvàcácđặcđiểmcủadạyhọctheochủđề,hìnhthứctổchứcvàphươngphápdạyhọctheochủđề

Ngoàirachúngtôicònnêunhữngvấnđềchungnhấtvềnănglực,dạyhọcbồidưỡngnăng

lựcgiảiquyếtvấnđềchohọcsinh.Cácluậnđiểmnàysẽlàcơsởđ ể thiếtkếvàtổchứccáchoạtđộnghọctậpcụthểởchương2cũngnhưđánhgiákếtquảhọctậpcủahọcsinhởchương3

Cóthểnói,khôngcómộtPPDHnàolàvạnnăng,khôngcómộtphươngphápnàolàtốiưu.ĐểđạtđượchiệuquảdạyhọcGVphảibiếtsử

dụngphốihợpnhiềuPPDH,pháthuytốiđahiệuquảcủacácphươngtiệndạyhọc.NgườiGVcăncứvàođiềukiệncụthể,đặcđiểmcủahọcsinh

đểlựachọnPPDHthíchhợpsaochocóthểpháttriểnđượcnănglựccủaHS.Cóthểnóitrongcácquanđiểmdạyhọctíchcựcthìdạyhọctheochủđềcóthểpháth u y đượcnănglựcchohọcsinh,cóthểđápứngđượcyêucầuvềđổimớigiáodụchiệnnay

Đốivớimônvậtlí,mônhọcmangđặcthùlàthựcnghiệmnêná p dụnghìnhthứctổchứcdạyhọctheochủđềcótínhkhảthi

Tấtcảnhữngđiềuđósẽđượcchúng

tôivậndụngđểthiếtkếcáchoạtđộnghọctậpchủđề“ Cảmứngđiệntừ”Vậtlí11

CHƯƠNG2 THIẾTKẾTIẾNTRÌNHDẠYHỌCTHEOCHỦ ĐỀCHỦ ĐỀ“CẢMỨNGĐIỆN TỪ”VẬTLÍ11 2.1 Vịtrí,tầmquantrọngkinthứccủa chủ đề“Cảmứngđiệntừ”Vậtí11

Hiệntượngcảmứngđiệntừlàmộttrongnhữnghiệntượngcơbảncủaphầnđiệnđộnglựchọc

Nghiêncứuhiệntượngnàykhôngchỉdừnglạiởviệct ì m hiểumộthiệntượngvậtlímàcònđểtíchlũynhữngkĩnăng,nănglựcthựcnghiệm,nănglựcgiảiquyếtvấnđề,nhữngứngdụngcủahiệntượngnàyvàotrongthựctếđờisống,kĩthuật

Trongchươngtrìnhvậtlíphổthôngchủđề“Cảmứngđiệntừ”làchủđ ềkếtthúcphần“Điệnhọc.Điệntừhọc”,đâycũnglàchủđềtiếpnốinhữngg ì họcsinhđãđượchọcởTHCSnhưngởmứcđộsâuhơn,địnhlượnghơn.Khitìmhiểuđượcnhưngnộidungkiếnthứcnhưkháiniệmtừthông,địnhluậtLen-xơ,địnhluậtFa-ra-

đâyvềhiệntượngcảmứngđiệntừ,vớinhữngkiếnthứcđóHScóthểhiểusâusắcbảnchấtvậtlícủanhữngứngdụngkĩthuậttrongđ ờ i sốngthựctếnhưnguyênt ắ c hoạtđộngcủamáyp h á t điệnxoaychiều,máybiếnáp,độngcơđiệnxoaychiều,hoạtđộngcủaphanhtừ,bếptừ…

Kiếnthứccủachủđềgắnliềnvớinhữngứngdụngthựctiễntrongkĩthuậtvàtrongđờisống.Nghiêncứunộidungkiếnthứccảmứngđiệntừvàứngdụngcủanósẽgiớithiệuchohọcsinh nhữngthànhtựulàmthayđổicuộcsốngcủaloàingười

- PhátbiểuđượcnộidungcủađịnhluậtFa-ra-đây,viếtđúngbiểuthứcđịnhlượng địnhluậtFa-ra-đâyđốivớimộtvòngdâyvàmộtkhungdâycóNvòng.

- PhátbiểuđượcnộidungcủađịnhluậtLen-xơ

- Phátbiểuđượcquyt ắ c bànt a y phảiv à biếtđượcq u y tắcn à y l à phươngphápđ ơ n giảnđ ể xácđịnhchiềucủadòngđiệncảmứngCựcdương,cựcâ m c ủ a nguồnđiệntrongtrườnghợpcụthểdâyd ẫ n chuyểnđộngtrongtừtrường

- Viếtđượcbiểuthứcsuấtđiệnđộngcảmứngtrongtrườnghợpdâydẫnchuyểnđộngtịnhtiếncắtcácđườngsứctừ

- Trìnhbàyđượccấutạovànguyêntắchoạtđộngcủamáyphátđiệnxoaychiều

- Phátbiểu được định nghĩadòngđiệnFu-cô

vànêuđượcđặcđiểmcủadòngđiệnFu-cô

- NêuđượcmộtsốứngdụngcủadòngFu-côtrongkĩthuật

- Phátbiểuđượcđịnhnghĩahiệntượngtựcảm,hệsốtựcảm,suấtđiệnđộngtựcảm,viếtđượcbiểuthứcsuấtđiệnđộngtựcảm

- Viếtđượcbiểuthứcnănglượngcủacuộndâycódòngđiệnchạyqua

2.2.2 Mụctiêukĩnăng

- Quansát,thuthậpthôngtinvềđốitượngnghiêncứu,phântíchxửlíthôngtinrútrakếtluận

- Vậndụngkiếnthứcđãbiết,suyluậnlíthuyết,diễndịchrútracáckếtluận,dựđoánmới,suyracác hệquảlôgic

- Vậndụngkiếnthứcđểgiảithíchmộtsốquátrình,hiệntượngvậtlí,ứngdụngkĩthuậtliênquanđếncáckiếnthứcvừahọc

- Hợptác,làmviệcnhóm

- Làmđượccácthínghiệmvềhiệntượngcảmứngđiệntừ

- Tínhđượcsuấtđiệnđộngcảmứngtrongtrườnghợptừthôngquamộtmạchkínbiếnđổiđềutheothờigian

ộ lớncủasuấtđiệnđộngcảmứng;sự xuấthiệndòngđiệntrongkhốikimloạiđặttrongt

ừ trườngbiếnthiên;hoặcchuyểnđộngtrongt ừ trường;s ự xuấthiệnsuấtđiệnđộngt ựcảm,đ ề xuấtđượcnhữngphươngánlàmthínghiệmđểkiểmchứngcácdựđoánđãđưara

- Khisốđườngsứctừgửiquadiệntíchđượcgiớihạnbởimộtmạchđiệnkínbiếnthiênthìtrongmạchđiệnkín xuấthiệndòngđiệncảmứng.

- Chiềucủadòngđiệncảmứngphụthuộcvàoviệctănghaygiảmthayđổic ủ a sốđườngsứctừgửiquakhungdâykín,cụthểlàchốnglạisựbiếnthiênsốđườngsứctừgửiquakhungdâykín

- Cườngđộdòngđiệncảmứngcànglớnkhi tốc độbiếnthiênsốđườngsứctừgửiquakhungdâycànglớn.Tương ứngđộlớn củasuấtđiệnđộngcảmứngcànglớnkhitốcđộbiếnthiênsốđườngsứctừgửiquakhungdâycànglớn

- Cáchxácđịnhcườngđộdòngđiện,độlớncủasuấtđiệnđộngcảm ứngvàsosánhcườngđộnàytrongcáctrườnghợpkhácnhaudựatrênsựbiếnthiênsốđườngsứctừgửiquakhungdâynóichunglàrấtkhóthựchiện,cầnphảiđưacáchxácđịnhdễdàngvàcóthểápdụngchomọitrườnghợp,từđóta đưarakháiniệmtừthông

- BScos đượcgọilàtừthônggửiquadiệntíchS

- Ýnghĩacủatừthông:Ngườitadùngkháiniệmtừthôngđểdiễntảsốđườngsứctừxuyênquamộtdiệntíchnàođó

- Từkháiniệmtừthôngngườitađưarakháiniệmvềdòngđiệncảmứng:Dòngđiệncảmứngxuấthiệnkhicósựbiếnđổitừthôngquamạchkíngọilàdòngđiệncảmứng

- Trongmạchđiệnkíncódòngđiệnthìtrongmạchphảitồnt ạ i suấtđiệnđộng.Tagọisuấtđiệnđộngsinhradòngđiệncảmứnglàsuấtđiệnđộngc ả m ứng

- Khicósựbiếnđổitừthôngquamặtgiớihạncủamạchđiệnkínthìtrongmạchxuấthiệnsuấtđiệnđộngcảmứng.Hiệntượngxuấthiệnsuấtđiệnđộngcảmứnggọilàhiệntượngcảmứngđiệntừ

-

ĐịnhluậtLen-xơ:Dòngđiệncảmứngcóchiềusaochotừtrườngdonósinhracótácdụngchốnglạinguyênnhânsinhranó

-

ĐịnhluậtFa-ra-đâyvềcảmứngtừ:Độlớncúasuấtđiệnđộngcảmứngtrongmạchkíntỉlệvớitốcđộbiếnthiêncủatừthôngquamạch

t

trườnghợpmạchđiệnlàkhungdâycóN

2.3.2 Nộidung“Suấtđiệnđộngcảmứ n g trongthanhdâydẫnc h u y ể n động”

- Khimộtđoạndâydẫnchuyểnđộngcắtcácđườngsứctừ,thìtrongtrongđoạndâydẫnđóxuấthiệnxuấtđiệnđộngcảmứng

- Khiđoạndâydẫnchuyểnđộngtịnhtiếncắtcácđườngsứctừthìtacóq u y tắcbàntayphảidùngđểxácđịnhcựcdươngvàcựcâmcủanguồnđiện:“Đặtbàntayphảihứngcácđườngsứctừ,nhóntayc á i choãira90ohướngtheochiềuchuyểnđộngcủađoạndây,khiđóđoạndâydẫnđóngvaitrònhưmộtnguồnđiện,chiềutừcổtayđếncácngóntaychỉchiềutừcựcâmsangcựcdươngcủanguồnđiệnđó”

- Biểuthứcsuấtđiệnđộngcảmứngtrongđoạndâychuyểnđộngtịnh

tiếncắtcácđườngsứctừ:

ec Bvlsin 

r( làgóctạobởigiữav vàB )ur

- Xétmộtmạchđiệncódòngđiệnichạyqua.Từthôngquadiệntíchc ủ a mạchtỉlệvớitừtrườngdodòngđiệnsinhra.Từtrườngnàylạitỉlệvới