Phương Pháp Dạy Học, Dạy Học Theo Chủ Đề, Năng Lực Giải Quyết Vấn Đề, Vật Lý.docx

i ĐẠIHỌCQUỐCGIAHÀ NỘI TRƢỜNGĐẠIHỌCGIÁODỤC TRẦNQUANGDIỆU TỔCHỨCDẠYHỌCTHEOCHỦĐỀ “CÂNBẰNGCỦAVẬTRẮN”VẬTLÍ10NHẰMBỒIDƢỠNGNĂ NGLỰCGIẢIQUYẾTVẤNĐỀCỦAHỌCSINH LUẬNVĂNTHẠCSĨSƢPHẠMVẬTLÍ HÀ NỘI –2015 ii ĐẠI HỌC QUỐ[.]

Mã số: 60 14 01 11

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS ĐỖ HƯƠNG TRÀ

HÀ NỘI – 2015

LỜICẢMƠN

Saumộtthờigiannghiêncứuvàthựchiệntôiđ ã hoànthànhđ ề tàinghiêncứucủamình.Đểcóđượckếtquảnày,ngoàisựnỗlực,tìmtòi,họchỏinghiêncứucủabảnthân,tôiluônnhậnđượcsựủnghộcủathầycô,bạnb è vàđồngnghiệp

TôixintrântrọngcảmơnBangiámhiệutrườngĐạihọcGiáodục-ĐạihọcQuốcgiaHàNộiđãtạomọiđiềukiệntốtnhấtđểtôiđượchọctậpnghiêncứutrongsuốtkhóahọc.Tôixintrântrọngc ả m ơ n c á c thầyc ô trongnhàtrườngđãtruyềnthụchotôivốnkiếnthứcvôcùngquýbáuđểtôicóthểhoànthànhtốtđ ề t à i v à l à m giàuthêmhànhtrangkiếnthứctrênconđườngs ự nghiệpcủamình

Đặcbiệt,tôixinbàytỏlòngbiếtơnsâusắcvàthànhkínhtớicôgiáoPGS.TSĐỗHươngTràđ ã tậntìnhchỉbảo,hướngdẫntôitrongsuốtquátrìnhthựchiệnđềtài

Hànội, 09tháng10năm2015

TÁCGIẢ

TrầnQuangDiệu

Lờicảmơn i

Danhmụccáckíhiệu,các chữviếttắt iv

Danhmụccác sơđồ, hìnhvẽ,biểuđồ vii

MỞĐẦU 1

1 Lídochọnđềtài 1

2 Mụcđíchnghiêncứu 2

3 Nhiệmvụnghiêncứu 2

4 Đốitượngvàphạmvinghiêncứu 3

5 Giảthuyếtkhoahọc 3

6 ýnghĩakhoahọcvàthựctin củađềtài 3

7 Phươngphápnghiêncứu 4

8 Cấutrúccủaluậnvn 4

Chương1: Cơsởlíluậnvàthực tiễn 5

1.1 Bảnchấtcủaquátrìnhdạyhọc 5

1.2 Dạyhọctheochủđề 5

1.2.1 Kháiniệmdạyhọctheochủđề 5

1.2.2 Mụctiêucủadạyhọc theochủđề 5

1.2.3 Đặcđiểmcủa dạyhọc theochủđề 5

1.2.4 Cácnộidungcóthểtổchứctheochủđề 6

1.2.5 Cácgiaiđoạntổchứcdạyhọctheochủđề 7

1.2.6 Vaitròcủagiáoviênvàhọcsinh 7

1.2.6.1 Vaitròcủahọcsinh 7

1.2.6.2 Vaitròcủagiáoviên 8

1.2.7 Sựkhácbiệtcủadạyhọctheoquanniệntruyềnthốngvàdạyhọc theochủđề 12

1.2.8 Ápdụngdạyhọctheochủđềvàothựctin 18

1.3 Dạyhọcbồidưỡngnn g lựcchongườihọc 22

1.3.1 Kháiniệmnnglực 22

1.3.2 Nnglựcgiảiquyếtvấnđề 24

Kếtluậnchương1 25

Chương2:Thiếtkếtiếntrìnhdạyhọctheochủđề“Cânbằngcủavậtrắn”vậtlí10 26

2.1 Vịtrí,tầmquantrọngkiếnthứccủachủđềcânbằngcủavậtrắn–vậtlí 10 26

2.2 Mụctiêudạyhọcchủđềcânbằngvậtrắn–Vậtlí10 26

2.2.1 Mụctiêukiếnthức 26

2.2.2 Mụctiêukĩnn g 27

2.2.3 Mụctiêupháttriểntưduy 27

2.2.4 Mụctiêutháiđộ 27

2.3 Sơđồcấutrúcnộidungchủđềcânbằngcủavậtrắn–Vậtlí10 28

2.4 Điềutrathựctin 31

2.4.1 Mụcđíchđiềutra 31

2.4.2 Phươngphápđiềutra 31

2.4.3 Đốitượngđiềutra 31

2.4.4 Kếtquảđiềutra 31

2.4.4.2.Vềphíagiáoviên 32

2.4.5 Mộtsốđềxuấtnhằmkhắcphụcthựctrạngtrên 33

2.5 Thiếtkếdạyhọctheochủđềcânbằngcủavậtrắn–Vậtlí10 34

2.5.1 Sơđồýtưởngxâydựngchủđề 34

2.5.2 Kiếnthứccầnxâydựng 35

2.5.3 Câuhỏiđịnhhướng 38

2.6 Thiếtkếdạyhọcchủđềcânbằngcủavậtrắn 39

2.6.1 Sơđồtiếntrìnhkhoahọcxâydựngkiếnthức 39

2.6.2 Thiếtkế dạyhọcxácđịnhđiềukiệnđểvậtrắnchịutácdụngcủahailựccânbằng 45 2.6.3 Xácđịnhtrọngtâmcủa vậtrắn 48

2.6.4 Cácdạngcânbằng 51

2.6.5 Điềukiệncânbằngcủavậtrắnchịutácdụngcủaba lực 55

2.6.6 Điềukiệncânbằngcủavậtrắncótrụccốđịnh 64

2.6.6 Dựánhọctập 69

2.8 Xâydựngcôngcụđánhgiá 76

2.8.1 Cáchìnhthứcđánhgiá 76

2.8.2 Cáctiêuchíđánhgiá 77

Kếtluậnchương2 79

Chương3:Thựcnghiệmsưphạm 80

3.1 Mụcđíchthựcnghiệmsưphạm 80

3.2 Nhiệmvụthựcnghiệmsưphạm 80

3.3 Đốitượngthựcnghiệmsưphạm 80

3.4 Phươngphápthựcnghiệmsưphạm 80

3.5 Thờigianthựcnghiệmsưphạm 81

3.6 Din biếnthựcnghiệmsưphạm 81

3.6.1 Cácbướctiếnhànhthựcnghiệmsưphạm 81

3.7 Phântíchkếtquảthựcnghiệmsưphạm 88

3.7.1 Đánhgiáđịnhtính 88

3.7.2 Đánhgiáđịnhlượng 89

3.8.Đánhgiáchungvềviệcdạyhọctheochủđề 96

Kếtluậnchương3 98

KẾTLUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 100

TÀILIỆUTHAMKHẢO 102

PHỤ LỤC 103

15 Bảng3.7 Phânphốitầnsuất(ωi

%)sốhọcsinhđạtđiểmX i trởxuốn g

27 Hình3.6 HSthảoluậnnhómtronghoạtđộng5 86

28 Hình3.7 HSbáocáokếtquảnghiêncứucủadựán 87

ỳh ộinhậpv à pháttriển.Tìnhhìnhđóđ ặ tn ềng i

á o dụccủan ướct a t r ướcnhữngnhiệmvụhếtsứcnặngnề,phảiđàotạohọcsinhtrởthànhnhữngngườilaođộngsángtạo,nn g động,thíchứngvớimọisựpháttriểnđadạngvớitốcđộnhanhchóngcủaxãhội,nhữngconngườitoàndiệnđápứ ngđượcnhucầu,nn g lựccủasựnghiệpcôngnghiệphoá, hiệnđạihóađấtnước

Tuynhiên,sựpháttriểnn h a n h chóngcủakhoahọckỹthuậtvớis ựbùngnổthôngtinkhoahọcđãlàmchokhotàngtrithứcpháttriểnmộtcáchđángkể.Dođó,mâuthuẫnvốncógiữaqũythờigiandànhchoviệcdạyhọctrongnhàtrườngvàkhốilượngkiếnthứccầntrangbịchohọcsinhngàycàngt r ởnêngaygắt.ĐểgiảiquyếtvấnđềnàynghịquyếtTW2khóaVIIIcủaBanChấphànhTWĐảngCộngsảnViệtNamđãchỉrõvàcụthể:“ĐổimớimạnhmẽPPgiáodục-

đàotạo,khắcphụclốitruyềnthụmộtchiều,rènluyệnnếptưduysángtạocủangườihọc.Từngbước

tạitìnhtrạngtruyềnthụmộtchiềuthầyđ ọ c t r ò ghi.Trongnhữngn mgầnđây,ĐảngvànhànướcđãthựchiệncácchươngtrìnhđổimớiPPDHnhằmnângcaochấtlượnggiáodục.Tuynhiên,donhữngyếutốkháchquanhaychủquannàođómàhiệuquảđạtđượcchưacao.Tuy nhiênhiệnnay,trongnhàtrườngphổthôngcóthựctrạnglàthầynặngvềthuyếttrình,truyềnthụkiếnthứcmộtchiều,tròtiếpthuthụđộngthiếutíchcực,vàgặpnhiềukhókhnkhigặpcácvấnđềcầngiảiquyết.TrongchươngtrìnhmônVậtlýlớp10,chươngcânbằngvàchuyểnđộngcủavậtrắnlàmộtchươngcókiếnthứcgắnliềnvớicáchiệntượngvậtlýtrongcuộcsống.Khihọcsinhhọctậpphầnnày,nómanglạicơhộipháttriểnởhọcsinhtrítưởngtượngphongphú,khản n g pháthiệnvàgiảiquyếtvấnđề,rènluyệnk ỹnngvậndụngkiếnthứcvàothựctin.Tuynhiênhọcsinhvẫngặpkhókhntrongviệcchiếmlĩnhtrithứcvàrènluyệnkỹnn g tươngứng.Lýdolàgiáoviêngặpkhókhnnhấtđịnhtrongviệctổchứccáchoạtđộngdạyhọcđápứngcácyêucầucủamụctiêugiáodục.Xuấtpháttừnhữnglídođó,tôiquyếtđịnhnghiêncứuđềtài:Tổchứcd ạ yhọctheochủđ ề "Cânbằngcủavậtrắn"vậtl í 10nhằmbồidưỡngnnglựcgiảiquyếtvấnđềcủahọcsinh

- Nghiêncứucơsởlíluậnvềdạyhọctheochủđềvàcơsởlíluậnvềpháttriểnn

n g lựcgiảiquyếtvấnđềcủahọcsinh

- NghiêncứuchươngtrìnhSGKVậtlí10,SGVVậtl í10vàcác tàiliệuthamkhảocóliênquanđếnnộidungkiếnthứcchương“Cânbằngvàchuyểnđộngcủavậtrắn”Vậtlí10.

- Tìmhiểuthựctếdạyvàhọcnộidungkiếnthứcchương“cânbằngvàchuyểnđộngcủavậtrắn”Vậtlí10

- Vậndụngcơsởlíluận,thiếtkếtiếntrìnhdạyhọcchủđềcânbằngcủavậtrắnvậtlý10 nhằmpháttriểnnng lựcgiảiquyếtvấn đềcủahọcsinh

- Xậydựngcôngcụđánhgiágiờhọc

- Tiếnhànhthựcnghiệmsưphạmtheotiếntrìnhdạyhọcđãsoạnthảo,phântíchkếtquảthựcnghiệmthuđượcđểđánhgiátínhkhảthicủađềtài,sơb ộ đánhgiáhiệuquảcủatiếntrìnhdạy

họcchủđềcânbằngcủavậtrắnvậtlý10nnglựcgiảiquyếtvấnđềcủahọcsinh.Từđó,nhậnxét,rútkinhnghiệm,sửađổi,bổsungvàhoànthiệnđểvậndụnglinhhoạtmôhìnhdạyhọcnàyvàothựctin dạyhọccácnộidungkiếnthứckháctrongchươngtrìnhvậtlíTHPT

6 nghakhoahọcvàthựctiễncủađềtài.

- Trìnhb à y c ơ s ở líluậncủad ạ y họctheochủđ ề v à n n g lựcgiảiquyếtvấnđề

- Vậndụngcơsởlíluậnvềdạyhọctheochủđềđểthiếtkếtiếntrình

- PPđiềutra:Tìmhiểuviệcdạy(thôngquaphiếuđiềutra,nghiêncứugiáoándựgiờ,phỏngvấn,traođổivớigiáoviênnhằmsơbộđánhgiátìnhhìnhdạyhọcnộidungkiếnthứcchủđềcânbằngcủavậtrắn

- PPthựcnghiệmkhoahọcgiáodục:Tiếnhànhthựcnghiệmsưphạmvớitiếntrìnhdạyhọcđãsoạnthảo.Phântíchkếtquảthuđượctrongquátrìnhthựcnghiệmsưphạm,đốichiếuvớimụcđíchnghiêncứuvàrútrakếtluậnc ủ a đềtài

CHƯƠNG1 CƠSỞLÍLUẬNVÀTHỰCTIỄN 1.1 Bảnchấtcủaqutrình dạyhọc

Quátrìnhd ạ y h ọ c l à mộtquátrìnhdướis ự lãnhđạo,t ổ chức,điềukhiểncủangườigiáoviên,ngườihọctựgiác,tíchcực,chủđộngtựtổchức,t ự điềukhiểnhoạtđộngnhậnthức-họctậpcủamìnhnhằmthựchiệnnhữngnhiệmvụdạyhọc.[9,tr.139]

1.2 Dạyhọctheochủđề

1.2.1 Kháiniệmdạyhọctheochủđề

Làmôhìnhdạyhọcmànộidungđượcxâydựngthànhcácchủđềcóýnghĩathựct

in vàthểhiệnrõmốiliênhệliênmôn,liênlĩnhvực(chủđềtíchhợpđểhọcsinhcóthểpháttriểncácýtưởngmộtcáchtoàndiện

[ 10,tr.181]

1.2.2 Mụctiêucủadạyhọctheochủđề

Dạyhọctheochủđềhướngtớicácmụctiêugiáodụctíchcựcvàquantrọngchosựpháttriểnlâudàicủacánhânnhư:

- Sựpháttriểnhiểubiếtkhoahọc;

- Hiểubiếtvềtiếntrìnhkhoahọcvàrènluyệncáckĩnn g giảiquyếtvấnđềtheotiếntrìnhkhoahọc(pháthiệnvấnđề,đềxuấtgiảipháp,

Ngoàiracũngcóthểkểđếntíchhợpliênmôn.Tíchhợpliênmônlàc á c tiếpcậnnộidungsửdụngphươngphápvàngônngữcủanhiềumônhọc,nhiềulĩnhvựckhácnhauđểnghiêncứuchủđề.Đólà

sựkếthợpcácnộidungkiếnthứccủanhiềumônhọckhácnhautrongnhàtrườngtheomộtcáchthứcnàođó.Vídụtíchhợpgiáodụcvềantoàngiaothông,môitrường,cácvấnđề

về nnglượngvàsửdụngnnglượng,cácnộidungkiếnthứctoánhọc,hóahọc,tinhọc, vàovậtlínhằmlàmchokiếnthứcnàygầnnhauhơn,hỗtrợnhauhơn,làmchokiếnthứcgầnvớithựctếhơntừđótngkhảnngvàhiệuquảsửdụng

+P h á t huytốttínhtíchcực,tựlựcsángtạocủahọcsinh

Chínhvìnộidunghọctậpmangtínhthựctinvàhìnhthứchọctậpchủyếutheonhómnêntạochohọcsinhsựhứngthú,đồngthờivớiviệcthựchiệncácnhiệmv ụ đượcgiaothìbảnthânhọcsinhđượct ự t ì m t ò i , t ự đưar a phươngángiảiquyết,tựthuthậpvàxửlíthôngtin,tựkhámphá, tứclàđãpháthuytốttínhtíchcực,tựlực,sángtạocủahọcsinhvàtạođiềukiệntốtchohọđượcrènluyệnkĩnngtưduybậccao(phântích,tổnghợp,đánhgiá,giúphọtiếpcậnvớitiếntrìnhkhoahọctronggiảiquyếtvấnđề.[10,tr.183]

1.2.4 Cácnộidungcóthểtổchứctheochủđề

Nộidunghọctheodạyhọctheochủđềkhôngđượccấutrúchoànhảov àsẵnsàngbởigiáoviênnhưtrongquanniệmtruyềnthống.Kiếnthứcmàmỗihọcsinhthuđượcquyếtđịnhmộtphầnquantrọngbởichínhsựnỗlựcc ủ a bảnthânhọcsinh

Chọn chủ đề, xác định ý tưởng tổ chức chủ đề (ý nghĩa thực ti n, ý nghĩa

khoa học của chủ đề … .Xác định mục tiêu của chủ đề( mục tiêu nhận thức và mục tiêu nhân v n

Xây dựng các bài tập trước, trong và sau khi học chủ đề, giao cho học sinh và

chuẩn bị tài liệu hỗ trợ học sinh; Xây dựng các tiêu chí đánh giá quá trình và đánh giá kết quả học tập của học sinh

Tổ chức các nhóm học tập để thực hiện các nhiệm vụ được giao

Tổ chức hoạt động trên lớp để: các nhóm trình bày, thảo luận, thống nhất kết

quả học tập

Đánh giá quá trình và đánh giá kết quả học tập của học sinh dựa trên những

tiêu chí đã xây dựng

Quátrìnhhọctậptrongdạyhọctheochủđềnhìnchungkhôngphảilàquátrìnhthamgiaxâydựngnộidunghọctậpđãđượccấutrúcsẵnnhưtrongquanniệmdạyhọctruyềnthống.Nộidungđượccungcấpchohọcsinhdướinhiềuhìnhthứchỗtrợkhácnhautùythuộcvàođiềukiện,hoàncảnhvàđặcđ i ể m củađốitượnghọcsinh,sựlĩnhhộinộidunghọcđượcthựchiệntrongquátrìnht ha m giavàothựchiệnc ác nhiệmvụhọctậpc

ủa cánhânv àcủanhóm

1.2.5 Cácgiaiđoạntổchứcdạyhọctheochủ đề

Trongdạyhọctheochủđề,giáoviêncóthểthựchiệncáccôngviệcchínhtheocácgiaiđoạndướiđâyđểtổchứchoạtđộngnhậnthứccủangườihọc:[10,tr.184]

Sơđồ1.1Cácgiaiđoạndạyhọctheochủđề 1.2.6 Vaitròcủagiáoviênvàhọcsinh

1.2.6.1 Vaitròcủahọcsinh

in , hoànthànhvaitròcủamìnhdựatrênnhữngkiếnthứckĩn n g nhấtđịnh.Họt ự quyếtđịnhcáchtiếpcậnvấnđ ề v à c á c hoạtđộng

Nóicáchkháchọlàngườichủđộngtrongviệctiếpthukiếnthức

Côngviệccụthểcủahọcsinhnhư sau:

- Thamgiatíchcựcvàothảoluận,đưarachủđềhọctập,trêncơsởhướngdẫncủagiáoviên,họtừngbướctrảlờiđượccáccâuhỏiđịnhhướng;

- Phảihoànthiệncácbàitậptrước,trongvàsaukhihọc.Điềunàycóth ểkếthợpgiữahọccảlớpvàhọctheonhóm;

- Cầnc ó s ự phâncôngcôngviệctrongnhómmộtc á c h h ợ p lí ,đồngthờic ử r

a nhómt r ư ở n g đóngvaitròquảnlíhoạtđộngcủac á c thànhviêntrongnhóm.Ghiđầyđủthôngtinvàobảngphâncôngcôngviệccủanhóm,biênbảnthảoluậnnhóm,biênbả

nt ự đánhgiáv à đánhgiác ủ a cácthànhviên…;

- Thamg i a tíchcựcvàotraođổithôngtin,tranhluận,đónggópý kiến,…đểhoànthànhtốtnhiệmvụthuthậpvàxửlíthôngtin,đưarakếtquảcuốicùng;

- Hoànthànhcácsảnphẩmtừcácbàitậpđượcgiaovàtrìnhbàysảnphẩmcủanhóm;

- Thamgiavàoviệctựđánhgiávàđánhgiácácthànhviêntrongnhómvề ýthứctháiđộ,hiệuquảlàmviệc.Thôngquatựđánhgiávàđánhgiácácthànhviên,họcsinhnhậnrõđượcưu,nhượcđiểmcủanhữngcôngviệcmìnhđ ã làm,nhữngkhókhn gặpphải,nhữnggìđãlàmđược,nhữnggìcầnchỉnhsửa,

bổsunghoặcphảithayđổihoàntoàn,nhữnggìcầnpháthuy.[10,tr.185]

1.2.6.2 Vaitròcủagiáoviên

Trongdạyhọctheochủđề,giáoviênkhôngcònlàngườithuyếttrình,d i n giảngmàđóngvaitròlàngườihướngdẫnbêncạnhhọcsinh.Giáoviênluônđặtracáccâuhỏichohọcsinhsuynghĩvàthửtháchhọnhằmhỗtrợ

nhữngkếtquảcủahọ.Giáoviênkhôngdạykiếnthứcmàthôngquachỉdẫn,l à m mẫugiúphọcsinht ự lựcchiếml ĩ n h kiếnthức.Vaitròcủagiáoviênkhôngcònlànhữngchuyêngia,bảnthânhọ,cũngtìmkiếmvàxửlíthôngtincùngvớihọcsinh.

- Xuấtpháttừnộidungcủacácbàihọc,giáoviênphảixácđịnhđượcnộidungkiếnthứcvàkĩnngngườihọccầnđạtđược,phảicóýđồtíchhợpthànhchủđềvàsuynghĩvềýtưởngchủđề;

- Giáoviênphảiluônnhìnthấy,t ì m thấynhữngvấnđềthựctin cóliênquanđếnchủđề;

- Biếttừbỏnhữngnộidungmàchươngtrìnhbuộcphảidạytheomôhìnhtruyềnthống

Vớidạyhọctheochủđềthì,giáoviênphảixâydựnghệthốngbàitậptrước,trongvàsaukhihọcchủđề

- Bàitậptrướckhihọc:Thườngđượcgiaochohọcsinhsaukhihọđãlựachọnđượcchủđề.Đóc ó thểl à nghiêncứutàiliệuđểxâydựngs ơ đồnhữngkiếnthứccầnnghiêncứu, cũngcóthểlàtìmhiểumộtứngdụngthựctếnàođócủakiếnthứccótrongchủđề,

…

- Bàitậ ptrongkhihọc:Làbàitậpgiaochocá c nhómhọcsinhthựchiệntrongđólồngvàocáckiếnthứcmàhọphảilĩnhhội.Nhưvậy,trướckhixâydựngcácbàitậpnày,giáoviênphảicóýđịnhtổchứccácnhómhọctậptrênlớpchophùhợpvớimụctiêuđềra.Cácbàitậptrongkhihọcthườnglànhữngbàicógắnvớiứngdụngthựctếthườnggặp

-Bàitậpsaukhihọc:Cóthểkếthợpcácloạibàitậpnhư:trắcnghiệmkháchquan,trắcnghiệmtựluận, bàitậpcónộidungthựctế…

+Chuẩnbịcctàiliệuhỗtrgio viênvàhọcsinh,chuẩnbịcơsởvật chấtcầnt hiết.

Giáoviêncầndựkiếnđượcquátrìnhthựchiệncủahọcsinh,từđócót h ể chuẩnbịđểhỗtrợhọcsinhhoànthànhnhiệmvụđượcgiao

- Cungcấpcácnguồntàiliệuvềsáchthamkhảo,dụngcụthínghiệm(nếucó,các trangweb…

- Giớithiệucácbàitậpmẫu,mẫuphiếup h â n côngcôngviệccủanhóm,b i ê nbảnthảoluậnnhóm,giấy,…choviệctrìnhbàys ả n p h ẩ m c ủ a nhóm,…

- Chuẩnbịhỗtrợcácphươngtiện,vậtchất(máychiếu,máytính,…

nếucóthể

+Xâydựngcc tiêuchíđnh gi, ccphiếuđnhgi.

Đánhgiásẽbaogồmđánhgiákếtquảvàđánhgiáquátrìnhhọctậpcủahọcsinh.Cáctiêuchíđánhgiáđượcxâydựngdựatrênmụctiêudạyhọcv à cóthểthôngbáochohọcsinhtrướckhihọc.Giáoviêncũngcầnchuẩnbịtrướccácphiếutựđánhgiá,đánhgiánhómbạnchohọcsinhđểhọthamgiavàocôngviệcnày

+Tổchứcchocc nhómhọcsinhthựchiệncc bàitậpđƣcgiaovàtrìnhb àysảnphẩmhọc tập.

Giáoviêntôntrọngsựphâncôngcôngviệctrongcácnhóm,kếhoạchthựchiệncủahọcsinh.Tháiđộcủagiáoviêncầncởimở,tránhépbuộc,gâyá p lựcchohọcsinhđểhọtoàntâmthựchiệnnhiệmvụ.Trongquátrìnhhọcsinhtrìnhbàysảnphẩmhọctập,giáoviêntổchứclắngnghe,vấnđáp,thảoluậnđểtìmracáiđược,cáichưađượctrongsảnphẩmcủahọ

+Tổchứcchohọcsinhtựđnhgivàthamgiađnhgiqutrìnhhọctậpcủahọc sinh.

Vớidạyhọctheochủđề,bàikiểmtra,cáccâuhỏikhôngcònlàcáchthứcduynhấtđểđánhgiáhọcsinhnữa.Thayvàođólànhữngkĩthuậtđánhg i á đadạngkhácnhau,cóthểlà:

- Nhậnđịnhnhữngphảnhồidướihìnhthứcthảoluậnvớibạnhọcvàvớigiáoviên

- Bảngkiểmmụcvàtựđánhgiágiúphọcsinhhiểuđượckếtquảmụctiêu,quảnlíđượcquátrìnhhọctập

Trongd ạ y họctheochủđ ề , đánhg i á liêntụcv à đánhg i á địnhk ì l à khâutấtyếu.Đểlàmtốtcôngviệcnàythìviệcđánhgiánêntậptrungvàocáccâuhỏicụthểsau:

- Họcsinhhướngtớicácmụctiêuhọctậpnhưthếnào?

- Họcsinhsửdụngđượccáckĩnngtưduynào?

- Liệuhọcsinhcónângcaođượckhảnngtựquảnlí,tưduysâuđểhọctốthơnhaykhông?

- Cáctiêuchírõràng;

- Nhữngcơhộiđểhọcsinhtheodõisựtiếnbộcủachínhmình;

- Thờigianđủđểhoànthànhcáccôngviệcvàcácsảnphẩm(nếucó;

- Nhữngphươngphápthuthậpphảnhồichiađểchiasẻvớibạnhọc.Nhưvậy,trongd ạ y họcchủđề ,giáoviênlàngườilựachọnchủđ ề ,

xâydựngcácbàitậptrước,trongvàsaukhihọctứclàgiáoviênlậpkếhoạchchủđềchongườihọc,đồngthờihướngdẫnviệcđánhgiávàtựđánhgiá.[10,tr.185-186]

1.2.7 Sựkhácbiệtcủadạyhọctheoquanniệmtruyềnthốngvàdạyhọctheochủđề

Sựkhácbiệtcơbảntrongcáchtiếpcậnmụctiêugiáodụccủahaimôhìnhdạyhọcnàycóthểsẽdẫntớisựkhácbiệttronghầuhếtcácthànhtốcònlạicủaquátrìnhdạyhọc, nghĩalàdẫnđếnsựkhácbiệtvềmôhìnhdạyhọc

1.2.7.1 Vềnộidung

Vớinhữngmụctiêunêntrên,đ ã t ừ lâuở nhiềunướcpháttriển,nộidungkhoahọc(cácmônhọcvềtựnhiênở cáccấphọcphổthôngđãđượcbiênsoạntheocácchủđề,trongđócócácchủđềliênmôn,tíchhợp:

- ỞTiểuhọcvàTHCS,cácmônkhoahọcvềtựnhiênđượctổchứcchungthànhmônKhoahọc

- ỞTHPTnộidunghọcđượctáchrathànhtừngmônhọcriêngbiệt(lí,hóa,sinh

v à cũngđượcxâydựngthànhcácchủđềvừacóýnghĩakhoahọcvừac ó ý nghĩathựct

i n , tạochohọcsinhhứngthú,saym ê nghiêncứuchúng,mặcdùtrongtừngmônhọcriêngbiệtsựtíchhợpliênmônlàkhôngddàng.Việc lựachọnchủđề,xâydựngnộidungcácchủđềcósựkhácnhauở c á c quốcgiakhácnhau,c á c trườngkhácnhau,nóphảnánhnhữngquanđ i ể m triếtlígiáodụcriêng

Hầuhếtcácchươngtrìnhhọcngàynayrấtchúýtớimốiliênhệgiữacáclĩnhvựcnộidunghọckhácnhauvàvớithựctin xãhộinhằmgiúphọcsinhpháttriểnnhữngýtưởngcótínhthựctin,trọngyếuvàtoàndiện.Cácchủđềkhácnhaucóthểkhácnhauvềbảnchấtvàphạmvi,tuynhiênđiềuquantrọnglànóphảiliênhệtớicuộcsốngđangdinravànóthựcsựkíchthíchđượcsựquantâmcủa họcsinh

Việcđổimớitheohướngnàycũngtạođiềukiệnchoviệctíchhợpnộidunghọcvớic á c ứngdụngthựctin h a y ứngdụngnghềnghiệp.C á c cáchtíchhợpcóthểlà:

- Truyềntảinhữngyêucầuthựctinhaycủangànhnghềđếnhọcsinh

- Chútrọngcácứngdụngthựctin vànghềnghiệptrongcácmônhọc

- Phântíchmộthiệntượngtheonhiềugócđộcủacáclĩnhvực,ngànhnghềkhácnhau

thếchươngtrìnhphổthônghiệnnayvớinhiềumônhọcđộclập,khôngliênquanđếnnhau,kháx a rờithựct i n bằngmộtchươngtrìnhchặtchẽhơn,chophéphọcsinhhiểuramốiliênh ệ mậtthiếtgiữacácmônhọcthuộccáclĩnhvựckhácnhauvà cóthểsửdụng

Mứcđộtíchhợpgiữacácnộidungtrongmônhọchaygiữacácmônhọctùythuộcnhiềuyếutố:đặcđiểmtừngtrường,kếhoạchvàkhảnngcủatừnggiáoviênv àc ả mốiliênh ệgiữacácgiáoviêndạ ycácmônh ọ c khácnhau

Khinghiêncứuc á c chủđ ề tíchhợptrongmônhọchaycónộidungliênmôn,họcsinhkhôngnhữngchiếmlĩnhđượctrithứckhoahọcmangtínhtổngthể(chứkhôngphảitừngkháiniệmriêngrẽmàcònđượclàmquenvớitiếntrìnhkhoahọcvàđượcrènluyệncáckĩnngtiếntrìnhkhoahọc.Cácchủđ ềnàythườngđượcthậntrọng,khéoléothiếtkếbắtnguồntừthựctinsinhđộngmàhọcsinhđangsống,tạođược

hứngthúởhọcsinhbằngsựliênquan,tínhthiếtthựccủachủđềhọcđốivớihọ,kíchthíchsựhứngthúthựcsựcủahọcsinhkhitìmhiểu,xửlícácthôngtinkhoahọcvàđờisốngtừcácnguồnkhácnhauđ ể cùnggiảiquyếtvấnđ ề đ ặ t r a Khiđóphầnkiếnthứccốtlõiđượckhéoléođưavàotrởthànhkiếnthứcchìakhóamàhọcsinhtấtyếuphảin ắ m đượcđểthamgianghiêncứuchủđề.Kếtquảlàbêncạnhkiếnthứccốtlõihọcònthuđượcrấtnhiềukiếnthứckháccóđượcdotựlựctìmvàxửlíthôngtin

Tổchứclạinộidunghọcvấnphổthôngtheohướngtíchhợplàyêucầukháchqu anvàhiệnnaynótrởthànhxuthếvì:

- Đơngiản,mọivấnđềtừthựctin đềuliênquanđếnnhiềulĩnhvực,khócóvấnđềnào,dùđơngiảncóthểgiảiquyếttrọnvẹnbằngkiếnthứccủamộtlĩnhvựckhoahọc;

- Sựx â m nhậpv à n g à y càngxíchlạigầnnhaucủachínhcácngànhkhoahọctừđầuthếkỉXXtrởlạiđây,nhấtlàtừkhicósựpháttriểncủacôngnghệ,đặtrayêucầuxemxétlạinộidunghọcvấnphổthông;

- Sựbùngnổthôngtinv ề khoahọc,k ĩ thuật,côngnghệv à s ự pháttriểnnhanhchóngcủacôngnghệtruyềnthôngdẫntớinhiềunộidungcũlạchậu,cácnộidungmớiluônphảicậpnhật;

- Xãh ộ i pháttriểnđặty ê u cầumớichogiáodụcl à phảiđàotạor a nhữngngườ

ikhôngchỉbiếtmàcònphảicónănglựchànhđộng.Yêucầunàyt á c độngtớiviệcxemx

é t l à m t h ế n à o đểkiếnthứcc ó thểgiúpconngườihànhđộngtrongthựctin tốthơn

ỞcấpTHPT,trongphạmvimộtmônkhoahọcnhưmônvậtlíchẳnghạn,tíchhợpgiúptinhgiảnkiếnthức,giúpchokiếnthứccótínhthựctin vàtínhcôngcụmạnhhơnvìthếhữudụngvàvữngchắchơn

Tíchhợprõrànglàmộtgiảiphápthíchhợpđãđượcthựctếgiáodụcởnhiềunướckhẳngđịnhđểgiảiquyếtmâuthuẫngiữasựbùngnổthôngtin,yêucầu

hạncủahọcsinh.Tíchhợpgiúprútngắnkhoảngcáchgiữahọcvàhành,giữalíthuyếtv àthựctin Tíchhợplàxuthếtấtyếuđểđổimớinộidungvàphươngphápd ạ y họckhoahọctrongnhàtrườngphổthôngViệtNammàviệcđàotạogiáoviêndạycácmônkhoahọcởtrườngphổthôngcầnquantâmthíchđáng

Tuynhiên,mộtkhókhncủamôhìnhdạyhọctheochủđềlàviệcxâydựnghệthốngcácchủđềvàhướngdẫnviệcdạyvàhọctheochủđề.Rấtkhócó thểbiênsoạnsách,tàiliệudạyvàhọcnhấtquántheohướngnàyvìnóphụthuộcrấtnhiềuvàothựctin xãhộicủatừngquốcgia,từngvùng,miền,phụthuộcvàotriết

lí,địnhhướnggiáodục Nhưngnhìnchung,nhưcácmôhìnhd ạ y họctiêntiến,dạyhọctheochủđềđềuđềcaovaitròchủđộngcủagiáoviên,đềukhuyếnkhíchsựsángtạocủagiáoviên,vớinhữngchỉdẫnchỉcótínhdẫnđường,ngườigiáoviêncóthểtùythuộcvàođặcđiểm,đ i ề u kiện,hoàncảnhcụthểmàtổchứcdạyđểđạtđượccácmụctiêuthểhiệnrõtínhtíchcựcmộtcáchchấtlượngvàhiệuquảnhất.[10, tr.189-190]

1.2.7.2 Vềphươngphápdạyhọc

Dạyh ọ c theochủđ ề vàc á c môhìnhd ạ y h ọc tíchcựckhácđềuđặttrọngtâmpháttriểntưduy

chohọcsinh.Tuynhiên,khôngphảimỗimônhọcl ạ i trangbịvàrènluyệnchohọcsinhnhữnghiểubiếtvềphươngphápvàkĩn n g tưduycủabảnthânmỗimônkhoahọcnhiềukhimangtínhđặcthùcao,màtrái lạicácmônkhoahọckhácnhau,dùcótínhđặcthù,đềuphảicùnghướngtớinhiềumụctiêuchunggópphầnvàosự pháttriểntoàndiệnnhânc

á c h đ a dạngcủangườihọc,hướngtớichuẩnbịtiềmn ngchungchos ự đươngđầuvàpháttriểncủacánhântrongcáclĩnhvựchoạtđộngthựctin khácnhau

Dạyhọctheochủđềchútrọngđếncácphươngphápnhằmtạocơhội,tạođiềuk iệnchongườihọctíchcực,chủđộng,đặcbiệtlàquantâmđếnquanđiểmkiếntạotrong dạyhọc,coiquátrìnhhọclàquátrìnhgiảiquyếtc á c vấnđềthựctiễnđíchthựctrêncơs ởkiếnthứcđượchọc(líthuyếtkiếntạochorằng:mọingười,khôngphânbiệtlứatuổih

ọctốtnhấtbằngcách:thuthậpthôngtinmới,suynghĩvềnó,vàlàmviệctheonhiềucáchkhácnhau.Nhữnghướngdẫntrựctiếpđượcgiảmtốithiểu,thayvàođólàtạocơhộichongườihọcthmdò,thínghiệm,chiasẻýkiến.Tạocơhộivàcungcấpcáctàiliệukhácn

hauđểhọcsinhtựlựcvàhợptácđểxâydựngkiếnthứccủamình.Trongdạyhọctheochủđềvànhiềumô

hìnhdạyhọctíchcựckhác,ngườitakhôngdànhquánhiềuthờigianchoviệctruyềnđạtvàlĩnhhộikiếnthứcmớibằngcáchdẫndắthọcsinhđixâydựngkiếnthứcđómàthờigianhọcchủyếudànhchoviệcgiảiquyếtvấnđề,thựchiệncácnhiệmvụhọctậpc ủ a cácnhómhọcsinh.Kiếnthứcmớicóthểđượccungcấpmộtcáchđúnglúctrongquátrìnhhọcsinhthựchiệncácnhiệmvụhọctậphaygiảiquyếtvấnđ ề thựctinđượcgiao,hoặcnộidunghọcđượcgiớithiệutrongmộtkhoảngthờigianngắnthíchhợptheocáchdạytruyềnthốngtrướckhihọcsinhthựchiệncácnhiệmvụhọctậphoặcnộidunghọcđượcgiớithiệuthôngquatàiliệuhỗtrợdogiáoviêncungcấp,chỉdẫn.Nóicáchkhác,cácmôhìnhdạyhọctíchcựcphổbiến

hiệnnaythườngưutiênviệcsửdụngkiếnthức(thông

tinv à khuyếnkhíchsựhiểubiếtcánhâncóđượctừnhiềunguồnngoàihọcđườngvàogiảiquyếtvàthựchiệncácnhiệmvụhọctậphoặcgiảiquyếtvấnđ ề thựctin đặtr a Họcsinhhọcđượctiếntrìnhkhoahọcvàk ĩ n n g thựchiệntiếntrìnhkhoahọcchủyếutừviệc“

dấnthân”vàogiảiquyếtvấnđềchứkhôngchỉtừviệcthamgiaxâydựngkiếnthứcnhưq

uanniệmdạyhọctruyềnthốngquenthuộc

Dạyhọctheochủđềcũngnhưtrongnhiềumôhìnhdạyhọctíchcựckháckhôngcoihọcsinhlàchưabiếtgìtrướcnộidungbàihọcmớimàtráilại,phảinghĩrằnghọcsinhluôntựtinvàcóthểbiếtnhiềuhơnnhữnggìmàgiáoviênmongđợi(họluônkhiếncảnhữnggiáoviêntừngthànhcôngvàcókinhnghiệmdạyhọcdàydạnnhấtcũngphảingạcnhiên,bởihọcókhảnngvàđiềukiệntiếpcậntốthơnvớithôngtinmới.Vìthế,dạyhọccầncốgắngtậndụngtốiđakiếnthức,kinhnghiệm,kĩnngcósẵncủahọcsinhvàkhuyếnkhíchkhảnn g “cóthểbiếtnhiềuhơnthế”củahọcsinhvềmộtvấnđềmớiđểgiảmtốiđathờigianvàsựthụđộngcủahọcsinhtrongtiếpnhậnkiếnthứcmới,đểtnghiểubiếtlênnhiềulầnsovớinộidungcầndạytheochươngtrìnhhọc

Trongdạy

họctheochủđề,nhiềukiếnthứcmớiđượchọcsinhlĩnhhộicùnglúcvớiviệcthựchiệnc ácnhiệmvụhọctập,đólànộidunghọcđượctổchứctheomộttổngthểmớimàmỗihọc

sinhsẽcósauquátrìnhhọctậpvànócóthểkhácnhauởnhữnghọcsinhkhácnhautùythuộckhảnn g xửlíthôngtincủahọ.Tổngthểkiếnthứcmớikhácvớihệthốngnộidungkiếnthứctrìnhb à y trongtấtcảcácnguồnthamkhảo,khácSGK.[ 10,tr.192-193]

1.2.7.3 Vềtổchứcdạyhọc

Dạyh ọ c theochủđềvẫnl à s ự kếthợpcácht ổ chứchọctheolớptruyềnthốngvớihọctheonhómhợptác,nhưngchủyếulàtheonhóm

Khônggianhọckhôngbóhẹptronglớphọcmàmởrangoàithựctin (cảkhônggianảo:thếgiớionline

Thờigianhọcmộtchủđềkhôngnhấtthiếttrongmột,haitiếthọcmàc ó thểkéodàitrongmột,vàituầntùyýnghĩa,mứcđộquantrọngvàmứcđộkhókhn củachủđề.[10,tr.194]

1.2.7.4 Vềphươngtiệndạyhọc

- Kếthợpphươngtiệndạyhọclàthiếtbị,dụngcụthínghiệmvớicácphầnmềmhỗtrợ(thínghiệmảo

- Tíchhợpcôngnghệvàodạyvàhọc,cácnguồnthôngtinvàphươngtiệnhỗtr ợkhaithác,xửlí,lưugiữ,chuyểntảithôngtinđượccoilàphươngtiệndạyvàhọcđặcbi ệtvàquantrọngcủacácmôhìnhdạyhọchiệnđại(đâycũngl à nhữngk ĩ nn g c ơ bản,c

ầnthiếtchos ự thànhcôngc ủ a tấtc ả mọingườisốngvàlàmviệctrongmọingànhnghềtrongthếkỉXXImàhọcsinhcầnđượcrènluyệnngaytrongnhàtrườngphổthông.[10,tr.194]

1.2.7.5 Vềkiểmtrađánhgiá

- Kếthợpgiữađánhgiákếtquảcuốicùngvớiđánhgiáquátrình(đánhgiáchấtlượngvàhiệuquảcôngviệccủahọcsinhtrongquátrìnhlàmviệctheonhómquacácphiếuhọctậpthôngquađóđánhgiáquátrìnhpháttriểnc ủ a

làvẫncoitrọngviệclĩnhhộimộtnộidungkiếnthứcnềntảng.Vìthếdạyhọctheochủđềcóthểvậndụngvàothựctinhiệnnayddànghơnsovớicácmôhìnhhọctíchcựckhác(tronglịchsửgiáodụcthìđ â y cũnglàkiểudạyhọcxuấthiệnsớmtrongbuổigiaothờicủasựchuyểnđổitừmôhìnhtruyềnthốngsangmôhìnhdạyhọchiệnđạicósựtriệtđểhơns

a u đó

1.2.8.1 Tổchứclạinộidunghọcthànhcácchủđềthíchhợp

ỞcấpTHPTcácmônVậtlí,Hóahọc,Sinhhọcđượcbiênsoạnvàod ạ y họcriêngbiệtgầnnhưítcóliênhệvớinhau,sựtíchhợpliênmôn,liênlĩnhvựccònyếu.Đâylàmộttrongnguyênnhânlàmchokiếnthứccácmônhọcriêngbiệtxarờithựctin , xarờinhucầuhọctậpcủangườihọc.

NộidungcácmônhọcVậtlítừlâucũngđãđượcxâydựngtheotừngchủđề(đư

Từ,Quanghọc trongtừngchủđềlớnlạigồmnhiềuchủđềnhỏhơn ,trongđónộidungđượcs ắ p xếptheomộtt r ậ t t ự tươngđốituyếntínhđảmb ả o nhữngnguyêntắcchungnhư:tínhh ệ thống,t í n h khoahọc,tínhvừasức,tínhs ư phạm

(bỏquatrậttựthờigianvàtínhcánhân(tácgiảc ủ a kiếnthứcl à m chohiệuquảhọctậpcaohơn

Nộidungcácbàihọccụthểnhìnchungđượcbiênsoạntheocáchưutiênviệcxâ ydựngcáckháiniệm,địnhluậtkhoahọc,vìthếcácquátrìnhhọctậ pcụthểcủahọcsinh

chủyếulàquátrìnhxâydựngkiếnthứcbàihọc,trongđóthểhiệnrõmốiquanhệchặtchẽ(tuyếntínhgiữacáckháiniệm,địnhluật.Tuynhiên,bêncạnhđ ó xuhướngngàycàngđềcaodunglượngkiếnthứcmônhọctheohướngnàylàmchochươngtrình,nộidunghọc,cáchhọcngàycàngnặngtínhlíthuyết,hànlâm,thiếutínhcậpnhật,kháxarờithựctinmàngườihọcđangsống,xarờinhucầucủađasốngườihọctạonênáplựcvớinhữnghọcsinhc ó phongcácht ư duy,địnhhướngnghềnghiệpkhôngphùhợp

KhimônhọcVậtlívànhiềumônhọckháccònlàmônhọcbắtbuộcvớitấtcảhọcsinhnhưquanniệmtừtrướctớinaythìviệccốgắnglàmthếnàochocácchủđềởcấpTHPTvốnlâunayđượcbiênsoạncònnặngtínhlíthuyếttrởnênphùhợpvớinhiềuphongcáchhọctậphơn,gầngũivớithựctin màhọcsinhđangsốnghơn,cốgắngthiếtlậptốtnhấttrongđiềukiệncót h ể mốiliênh ệ liênmôn,liênlĩnhvựcvàl à m saochoviệchọcđónggópnhiềuhơntrongviệcđịnhhướngnghềnghiệptươnglaicủahọcsinh làhếtsứccầnthiết

Cốgắngl à m chocáckháiniệmkhoahọckhôngchỉcómốiliênhệtuyếntínhvớinhaumàcóthêmcácmốiliênhệmạnglưới,nhiềuchiềuvớinhauvàliênhệchặtchẽvớithựctếhọcsinhđangsốngcóthểlàcáchvậndụngsángtạodạyhọctheochủđềvàoviệcdạyhọcvậtlínóiriêngvàcácmônhọckhácởcấpTHPT.

Ngoàiviệctíchhợpliênmôn,cóthểthựchiệntíchhợpngaytrongmộtmônhọc,trongcácphầncủamộtmônhọc,thậmchícóthểdạyhọctheochủđ ề vớinộidungmộtbàihọccụthểnếuthấyrằngnócóthểđạtđượccácmụctiêudạyhọctheochủđề.Đócóthểlàmộthướngvậndụngsángtạodạyhọctheochủđềvàothựctin giáodụcphổthônghiệnnay

ChươngtrìnhhọccấpTHPThiệnnaymặcdùnộidungkiếnthứcđãđượcbiênsoạntheohướngtíchhợp,Tuynhiêntrongcácchủđềlớn(nhưcơ,nhiệt,điện,quang ,việcdạyhọcvẫnđượctiếnhànhtheohìnhthứctừngbàiđãđượcquyđịnhtrongchươngtrình,nộidungvàcáchhọccònmangnặngtínhlíthuyết,hànlâm,xarờithựctin , xarờinhucầucủađasốngườihọcnênhiệuquảhọctậpchưacao.Cónhiềuphầnnộidungcóthểtốtchứcthànhchủđềvàtổchứcdạyhọctheochủđề,vídụ:

Tổchứcthựchiệncácnhiệmvụhọctậpchohọcsinhvớisựhỗtrợthíchhợpcủagiáoviên

Đánhgiáquátrìnhhọctập:

Tùyvàochủđề,cácnhiệmvụhọctậpđòihỏisựsángtạocủagiáoviênkhiđánhg i

á Đánhg iá phảil àm thếnàokhôngnhữngchuẩnxá c, đảmbảocôngbằngmàcònkíchthíchđượchứngthú, tínhtíchcực,sựcốgắngcủahọc

Đểhìnhthànhvàpháttriểnnnglựccầnxácđịnhcácthànhphầncấutrúccủachúng.Cónhiềuloạinn g lựckhácnhau.Việcmôtảcấutrúcvàcácthànhphầnnnglựccũngkhácnhau.Cấutrúcchungcủannglựcđượcmôtảlàsựkếthợpcủabốnnnglựcthànhphần:Nnglựcchuyênmôn,nnglựcphươngpháp,nnglựcxãhội,nn g lựccáthể.[6,tr.68]

Nnglựcchuyênmôn:Làkhảnn g thựchiệncácnhiệmvụchuyênmôncũngn

hưkhảnngđánhgiákếtquảchuyênmônmộtcáchđộclập,cóphươngphápvàchínhxácvềmặtchuyênmôn.Nóđượctiếpnhậnquaviệchọcnộidung–

chuyênmônvàchủyếugắnvớikhảnngnhậnthứcvàtâmlívậnđộng.[6, tr.68]

Nn g lựcphươngphp : Làkhảnn g đốivớinhữnghànhđộngcókếhoạch,đị

nhhướngmụcđíchtrongviệcgiảiquyếtcácnhiệmvụvàvấnđề.Nnglựcphươngphápbaogồmn nglựcphươngphápchungvàphươngphápchuyênmôn.Trungtâmcủaphươngphápnhậnthứclànhữngkhảnngtiếpnhận,xửlí,đánhgiá,truyềnthụvàtrìnhbàytrithức.Nóđượctiếpnhậnquaviệchọcphươngphápluận–giảiquyếtvấnđề

[6,tr.68]

Nngl ự c x ã hội:Làkhảnngđạtđượcmụcđícht r o n g nhữngtìnhhuốnggiaot

iếpứngx ử xãhộicũngnhưtrongnhữngnhiệmv ụ khácnhautrongsựphốihợpchặtchẽvớinhữngthànhviênkhác.Nóđược tiếpnhậnquaviệchọcgiaotiếp.[6, tr.68]

nhưnhữnggiớihạncủacácnhân,pháttriểnnngkhiếu,xâydựngvàthựchiệnkếhoạchpháttriểncánhân,nhữngquanđiểm,chuẩngiát r ị đạođứcvàđộngcơchiphốicáctháiđộvàhànhviứngxử.Nóđượctiếpnhậnquaviệchọccảmxúc–

đạođứcvàliênquanđếntưduyvàhànhđộngtựchịutráchnhiệm.[6, tr.69]

Từc ấ u trúcc ủ a kháiniệmn nglựcc h o thấy,g i á o dụcđịnhhướngn n g lựckhôngchỉnhằmmụctiêupháttriểnnn g lựcchuyênmônbaogồmt r i thức,kĩnngchuyênmônmàcònpháttriểnnnglựcphươngpháp,nnglựcxãhộivànnglựccáthể.Nhữngnnglựcnàykhôngtáchrờinhaumàcómốiquanhệchặtchẽvớinhau.Nnglựchànhđộngđượchìnhthànhtrêncơsở cósựkếthợpcácnn g lựcnày.[6,tr.69]

Nnglựccủahọcsinhlàkhảnnglàmchủnhữnghệthốngkiếnthức,k ĩ n ng,tháiđộ,…

phùhợpvớilứatuổiv à vậnhành( kếtnốichúngmộtc á c h hợplívàothựchiệnthànhcôngnhiệmvụhọctập,giảiquyếthiệuquảnhữngvấnđềđặtrachochínhcác

emtrongcuộcsống [11, tr.9]

Cóbadấuhiệuquantrọngcầnlưuývềnn g lựccủahọcsinh:

- Nnglựckhôngchỉlàkhảnngtáihiệntrithức,thônghiểutrithức,k ĩ n n g họcđược…,màq u a n trọnglàkhản nghànhđộng,ứngdụng-

vậndụngtrithức,kĩn nghọcđượcđểgiảiquyếtnhữngvấnđề củacuộcsốngđangđặtravớicácem

- Nnglựckhôngchỉlàvốnkiếnthức,kĩnn g , tháiđộsốngphùhợpvớilứatuổimàl à sự kếthợphàihòacủacảba yếutố này,thểhiệnởkhảnn g hànhđộng( thựchiệnhiệuq u ả , muốnhànhđộngv à s ẵ n sànghànhđộngđạtmụcđíchđềra( gồmđộngc ơ,ýchí,sựtựtinvàtráchnhiệmxãhội,…

- Nnglựcđượchìnhthành,pháttriểntrongquátrìnhthựchiệncácnhiệmv ụ h

ọ c tậpở tronglớphọcvàở ngoàilớphọc.Nhàtrườnglàmôitrườnggiáodụcchínhthốnggiúphọcsinhhìnhthànhnhữngnnglựcchung,

nn g lựcchuyênbiệtphùhợpvớilứatuổi,songđókhôngphảilànơid u y nhất.Nhữngmôitrườngkhácnhưgiađình,cộngđồng,…

cùnggópphầnbổsungvàhoànthiệncácnnglựccủacácem.[11,tr.8]

1.3.2 Nănglựcgiảiquyếtvấnđề

Trongdạyhọc vật lí,nng lựcgiảiquyếtvấnđềđượcthểhiện qua:

- Biếtquansátcáchiệntượngvàquátrìnhvậtlítrongtựnhiên,trongđờisốnghàngngàyhoặctrongcácthínghiệmđ ể phântíchđượccáctìnhhuốngnhằmpháthiệnđượcvấnđềcầngiảiquyếthoặcthuthậpcácdữliệuthựcnghiệm

- Biếtđiềutra,sưutầm,tracứucáctàiliệutừcácnguồnkhácnhauđểthuthậpthôngtincầnthiếtchoviệchọctậpvậtlí

- Biếtphântích,tổnghợpvàxửlíthôngtinđểrútrakếtluận,đưaracácdựđoánđơngiảnvềmốicácmốiquanhệhaybảnchấtcủahiệntượnghoặcquátrìnhvậtlí

- Biếtđềxuấtphươngánthínghiệmđể kiểmtra dựđoán

- Vậndụngđượckiếnthứcvậtlíđểmôtả,giảithíchcáchiệntượngvàquátrìnhvậtlí,giảiquyếtcácvấnđềtrongđờisốngthựctinvàsảnxuấtởmứcđộphổthông

- Sửdụngđượccácthuậtngữvậtlí,cácbảng, biểuđồ,đồthị

- Sửdụngđượccácdụngcụđophổbiến

Quathựctếdạyhọcvànghiêncứuvềchủđề“cânbằngvậtrắn”Vậtlílớp10,chúngtôithấyđâylàmộtnộidungmàcóthểtổchứccáchoạtđộnghọcđểbồidưỡngnnglựcgiảiquyếtvấnđềchohọcsinh

Trongchương1chúngtôiđãtrìnhbàycơsởlíluậnvềdạyhọctheochủđềvàviệcbồidưỡngnn g lựcgiảiquyếtvấnđềchohọcsinh.Chúngtôiđ ã nêurõđượcbảnchấtvàcácđặcđiểmcủadạyhọctheochủđề,hìnhthứctổchứcv à phươngphápdạyh ọ ctheochủđề.Ngoàir a chúngtôicònnêunhữngvấnđềchungnhấtvềnnglực,dạyhọcbồidưỡngnnglựcgiảiquyếtvấnđềchohọcsinh.Cácluậnđiểmnàysẽlàcơsởđểthiếtkếvàtổchứccáchoạtđộnghọctậpcụthểởchương2cũngnhưđánhgiákếtquảhọctậpcủahọcsinhởchương3

Cót h ể nói,khôngcómộtPPDHnàol à vạnn n g , khôngcómộtphươngphápnàolàtốiưu.Đểđạtđượchiệuquảdạy h ọ c GVphảibiếtsửdụngphốihợpnhiềuPPDH,pháthuytốiđahiệuquảcủacácphươngtiệndạyhọc.NgườiGVc nc ứ vàođiềukiệnc

ụt h ể , đặ c điểmcủahọcsinhđểlựachọnPPDHthíchhợpsaochocóthểpháttriểnđượcnnglựccủaHS.Cóthểnóitrongcácquanđiểmdạyhọctíchcựcthìdạyhọctheochủđềcóthểpháth u y đượcnnglựcchohọcsinh,cóthểđápứngđượcyêucầuvềđổimớigiáodụchiệnnay.Đốivớimônvậtlí,mônhọcmangđặcthùlàthựcnghiệmnêná p dụnghìnhthứctổchứcdạyhọctheochủđềcótínhkhảthi

Tấtcảnhữngđiềuđósẽđượcchúngtôivậndụngmộtcáchlinhhoạtđểthiếtkếcáchoạtđộnghọctậptheochủđềnộidungkiếnthứcchủđề"Cânbằngcủavậtrắn"vậtlí10

CHƯƠNG2 THIẾTKẾTIẾNTRÌNHDẠYHỌCTHEOCHỦ ĐỀ“CÂN

BẰNGCỦAVẬTRẮN”VẬTLÍ10 2.1 Vịtrí,tầmquantrọngkiếnthứccủachủđềcânbằngcủavậtrắn–Vậtlí10

TrongchươngtrìnhvậtlíởTHPT,phầncơhọclàkiếnthứcđầutiênvàcó vaitròquantrọng,làhànhtrangchoHSnghiên cứucácphầnkiếnthứckháccủaVậtlí.Trongchươngtrìnhcơhọcvậtlíởlớp10,chương“Cânbằngv ậ t rắn”làchươngquantrọng.Nócócáckiếnthứcgiúphọcsinhgiảithíchđượccáchiệntượnggắnvớithựctin vàgiúpcácempháttriểnnnglựcgiảiquyếtvấnđề

KhiHShọcchương“Cânbằngvậtrắn”,c á c e m sẽhiểut h ê m nhiềukháiniệmmớivà

bổxungnhữngkiếnthứcsâuhơnsovớikiếnthứcởchươngtrìnhTHCS.ĐólàcáckháiniệmvềMomenlực,Ngẫulực,cácđiềukiệncânbằng,cácquytắchợplực,cácdạngcânbằng,chuyểnđộngtịnhtiếncủavậtrắn,chuyểnđộngquaycủavậtrắnquanhmộttrụccốđịnh

- Nêuđượcđiềukiệncânbằngcủamộtvậtcómặtchânđế.Nhậnbiếtđượccácdạngcânbằngbền,cânbằngkhôngbền,cânbằngphiếmđịnhcủav ật rắncómặtchânđế.

2.2.2 Mụctiêukĩnăng

- Nnglựcgiảiquyếtvấnđề

- Vậndụngđượcđiềukiệncânbằngvàquytắctổnghợplựcđ ể giảicácbàitậpđốivớitrườnghợpvậtchịutácdụngcủabalựcđồng quy

- Vậndụngđượcquytắcxácđịnhhợplựcđểgiảicácbàitậpđốivớivậtchịutácdụngcủahailựcsongsongcùngchiều

- Vậndụngquytắcmomenlựcđểgiảiđượccácbàitoánvềđiềukiệnc â n bằngcủavậtrắncótrụcquaycốđịnhkhichịutácdụngcủahailực

- Xácđịnhđượctrọngt â m c ủ a c á c vậtphẳngđồngchấtbằngthínghiệm

2.2.3 Mụctiêupháttriểntư duy

- Nêurađượccácvấnđềdướidạngcâuhỏi,đưarađượccácdựđoán,đềxuấtđượccácgiảthuyết

- Cókhảnn g phântích,tổnghợpvàxửlíthôngtinthuđượcđểrútrakếtluận

- Biếtquansáthiệntượngv à vậndụngkiếnthứcđ ể giảithíchhiệntượngtrongcácthínghiệmđịnhtính

- Biếtthuthập,xửlísốliệuvàrútrakếtluậncầnthiếttrongcácthínghiệmđịnhlượng

- Biếtchếtạodụngcụ,thiếtkếphươngánvàtiếnhànhthínghiệmvớicácphươngánđãđềxuấttrêncácdụngcụđãchếtạođược

2.2.4 Mụctiêutháiđộ

- Cóhứngthú,s a y mêtronghọctậpv à yêuthíchb ộ mônv ậ t línóichung,cáckiếnthứcvềchủđềcânbằngvậtrắnnóiriêng

- Cótinhthầnđoànkết,giúpđỡnhautrongquátrìnhhọctập,cótinhthầnhợptáckhilàmviệcgiữacáccánhânvàýthứctráchnhiệmcủamỗiHSkhinghiêncứubàihọc.

n bằngđượcbốtrítrongmộtbài,chúngđượchìnhthànhtrêncơsởkiếnthứcvềtrọngtâmcủavậtrắnvàkiếnthứcvềđiềukiệncâ n bằngtổngquátđốivớichấtđiểm

Kiếnthứcv ề q u y t ắ c hợplựcsongsongđượchìnhthànht ừ thựcnghiệmtuynhiênvẫncóthểbằngconđườnglýthuyếtsuyrađượctừquytắc