i SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BẮC NINH TRƯỜNG THPT TIÊN DU SỐ 1 SÁNG KIẾN ĐỀ NGHỊ THẨM ĐỊNH, ĐÁNH GIÁ Ở CẤP NGÀNH TÊN SÁNG KIẾN HỆ THỐNG BÀI TẬP HÓA HỌC RÈN KĨ NĂNG VẬN DỤNG KIẾN THỨC VÀO THỰC TIỄN TRONG C[.]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BẮC NINH TRƯỜNG THPT TIÊN DU SỐ 1
Tiên Du, tháng 01 năm 2023
Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123doc, Tai lieu1 of 98.
Trang 2CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Cấp ngành Kính gửi: Hội đồng sáng kiến cấp ngành
1 Tên sáng kiến: ‘‘Hệ thống bài tập hóa học rèn kĩ năng vận dụng kiến thức
vào thực tiễn trong chương trình Hóa học THPT’’
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giảng dạy môn Hóa học
3 Tác giả sáng kiến:
- Họ tên: Nguyễn Thị Kim Cúc
- Cơ quan, đơn vị: Tổ Hóa - Sinh, Trường THPT Tiên Du Số 1
- Địa chỉ: xã Việt Đoàn, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh
- Điện thoại: 0984220733 Email: Kimcuc.hp.1811@gmail.com
4 Đồng tác giả sáng kiến (nếu có):
5 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến (Trường hợp tác giả không đồng thời là chủ đầu
tư tạo ra sáng kiến):
- Tên chủ đầu tư:
- Cơ quan, đơn vị:………
- Địa chỉ:
6 Các tài liệu kèm theo:
Bắc Ninh, ngày 10 tháng 01 năm 2023
Tác giả sáng kiến
Nguyễn Thị Kim Cúc
Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123doc, Tai lieu2 of 98.
Trang 3CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP
VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến: ‘‘Hệ thống bài tập hóa học rèn kĩ năng vận dụng kiến thức
vào thực tiễn trong chương trình Hóa học THPT’’
2 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: 15/09/2022
3 Các thông tin cần bảo mật: không
4 Mô tả các giải pháp cũ thường làm
Trong quá trình giảng dạy giáo viên chỉ tập trung vào truyền đạt kiến thức
mà không gây hứng thú cho người học, người học dần cảm thấy chán học và coi
môn hóa học là môn “cực khó” Do phương pháp ít có tiến bộ mà người giáo
viên đã trở thành người cảm nhận, truyền thụ tri thức một chiều Trong khi đó,
Hóa học là môn học thực nghiệm, cần phải gắn kiến thức với thực tế Do vậy,
nếu HS không được phát triển các kĩ năng về các bài tập rèn luyện liên quan đến
thực tế thì kiến thức hóa sẽ trở nên mờ nhạt và chỉ mang nghĩa là một “thuật ngữ
khoa học”
5 Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp sáng kiến
Định hướng đổi mới phương pháp dạy học Hóa học hiện nay là: phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; bồi dưỡng phương pháp
tự học; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình
cảm, đem lại niềm vui hứng thú học tập cho học sinh Bài tập hóa học rèn kĩ
năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn làm cho học sinh cảm thấy kiến thức hóa
học rất cần thiết cho cuộc sống hằng ngày vì vậy sẽ hứng thú học tập hơn Trên
cơ sở niềm vui và hứng thú các em sẽ tích cực học tập hơn
6 Mục đích của giải pháp sáng kiến
Để đạt được mục đích của môn học hoá học trong trường phổ thông thì
giáo viên dạy hoá học là nhân tố tham gia quyết định chất lượng Do vậy, ngoài
Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123doc, Tai lieu3 of 98.
Trang 4những hiểu biết về hoá học, người giáo viên dạy hoá học còn phải có phương
pháp truyền đạt thu hút gây hứng thú khi lĩnh hội kiến thức hoá học của học
sinh Đó là vấn đề cần quan tâm và nghiên cứu nghiêm túc
Trong sáng kiến kinh nghiệm (SKKN) này, tôi có đề cập đến một khía cạnh
“Hệ thống bài tập hóa học rèn kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn trong
chương trình Hóa học THPT” với mục đích góp phần sao cho học sinh học hóa
học dễ hiểu, thiết thực, gần gũi với đời sống và lôi cuốn học sinh khi học… Để
hoá học không còn mang tính đặc thù khó hiểu như một “thuật ngữ khoa học”
Qua đó giáo dục thế giới quan duy vật biện chứng và củng cố niềm tin khoa học
của học mà bấy lâu các em hay nghe cha ông kể lại hoặc trực tiếp các em nhìn
thấy như một số hiện “ma chơi”, “hiện tượng mưa axit” rồi nhưng câu ca dao
tục ngữ như “Nước chảy đá mòn” Với mục đích “Dễ hiểu bài - giải thích được
hiện tượng thực tế - khắc sâu bài học”
- Giải pháp thứ tư: Một số hình thức áp dụng bài tập hóa học rèn kĩ năng
vận dụng kiến thức vào thực tiễn trong các tiết dạy
* Kết quả của sáng kiến
- Hệ thống các bài tập hóa học rèn kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực
tiễn đảm bảo được tính định hướng, hiệu quả và khả thi Tạo cơ hội thuận lợi
cho việc tổ chức các hoạt động học tập giúp phát huy tính tích cực học tập của
HS, tăng cường khả năng quan sát, phân tích, óc sáng tạo, từng bước rèn luyện
cho HS khả năng tự học
Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123doc, Tai lieu4 of 98.
Trang 5- Khi kết hợp giải pháp chất lượng học tập của HS tăng cao
Bảng 3.3: Bảng phân loại kết quả học tập của học sinh (%)
Đề số Đối tượng %Yếu- kém
(0 – 4 điểm)
% Trung bình (5-6 điểm)
% Khá (7-8 điểm)
% Giỏi (9-10 điểm)
7.2 Thuyết minh về phạm vi áp dụng sáng kiến
Giải pháp đưa ra trong sáng kiến có thể áp dụng vào dạy học theo chủ đề hoặc trong một số bài học cụ thể với môn Hóa học 10, 11, 12 ở THPT
Giải pháp của sáng kiến cũng được dùng để học sinh sử dụng làm tài liệu học tập, ôn thi học kì và để ôn thi TNTHPT
7.3 Thuyết minh về lợi ích kinh tế, xã hội của sáng kiến
Sáng kiến giúp cho học sinh hiểu đúng đắn và hoàn chỉnh, nâng cao cho học sinh những tri thức, hiểu biết về thế giới, con người thông qua các bài học,
giờ thực hành của hoá học Học hoá để hiểu, giải thích được các vấn đề thực
tiễn thông qua cơ sở cấu tạo nguyên tử, phân tử, sự chuyển hoá của các chất
bằng các phương trình phản ứng hoá học Qua đó giáo dục thế giới quan duy
vật biện chứng và củng cố niềm tin khoa học của học sinh Với mục đích “Dễ
hiểu bài - giải thích được hiện tượng thực tế - khắc sâu bài học” Đồng thời là
khởi nguồn, là cơ sở phát huy tính sáng tạo ra những ứng dụng phục vụ trong
đời sống của con người
* Cam kết: Tôi cam đoan những điều khai trên đây là đúng sự thật và không sao chép hoặc vi phạm bản quyền
Nguyễn Thị Kim Cúc
Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123doc, Tai lieu5 of 98.
Trang 62 Tính mới và ưu điểm nổi bật của sáng kiến 1
Chương 1 KHÁI QUÁT THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC
2.1 Giải pháp thứ nhất: Hệ thống bài tập hóa học rèn kĩ năng vận
dụng kiến thức vào thực tiễn trong chương trình Hóa học 10 5
2.2 Giải pháp thứ hai: Hệ thống bài tập hóa học rèn kĩ năng vận dụng
kiến thức vào thực tiễn trong chương trình Hóa học 11 11
2.3 Giải pháp thứ ba: Hệ thống bài tập hóa học rèn kĩ năng vận dụng
kiến thức vào thực tiễn trong chương trình Hóa học 12 19
2.4 Giải pháp thứ tư: Một số hình thức áp dụng bài tập hóa học rèn kĩ
năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn trong các tiết dạy 27
1 Những vấn đề quan trọng nhất được đề cập đến của sáng kiến 33
Trang 7QUI ƯỚC VIẾT TẮT
Trang 8PHẦN 1 MỞ ĐẦU
1 Mục đích của sáng kiến
Để đạt được mục đích của môn học hoá học trong trường phổ thông thì
giáo viên dạy hoá học là nhân tố tham gia quyết định chất lượng Do vậy, ngoài
những hiểu biết về hoá học, người giáo viên dạy hoá học còn phải có phương
pháp truyền đạt thu hút gây hứng thú khi lĩnh hội kiến thức hoá học của học
sinh Đó là vấn đề cần quan tâm và nghiên cứu nghiêm túc
Trong sáng kiến kinh nghiệm (SKKN) này, tôi có đề cập đến một khía cạnh
‘‘Hệ thống bài tập hóa học rèn kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn trong
chương trình Hóa học THPT’’ với mục đích góp phần sao cho học sinh học hóa
học dễ hiểu, thiết thực, gần gũi với đời sống và lôi cuốn học sinh khi học… Để
hoá học không còn mang tính đặc thù khó hiểu như một “thuật ngữ khoa học”
Qua đó giáo dục thế giới quan duy vật biện chứng và củng cố niềm tin khoa học
của học, mà bấy lâu các em hay nghe cha ông kể lại hoặc trực tiếp các em nhìn
thấy như một số hiện “ma chơi”, “hiện tượng mưa axit” rồi nhưng câu ca dao
tục ngữ như “Nước chảy đá mòn” Với mục đích “Dễ hiểu bài - giải thích được
hiện tượng thực tế - khắc sâu bài học”
2 Tính mới và ưu điểm nổi bật của sáng kiến:
Đưa ra một số giải pháp nhằm áp dụng được vấn đề nghiên cứu vào bài học, đồng thời hệ thống những bài tập hóa học rèn kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực
tiễn trong một số bài học cụ thể của chương trình hóa học 10, 11, 12 THPT
Sáng kiến được áp dụng lần đầu thực tiễn tại trường THPT Tiên Du số 1 vào tháng 9 năm 2022
3 Đóng góp của sáng kiến
Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho giáo viên dạy Hóa học ở trường THPT, góp phần từng bước nâng cao chất lượng dạy học
bộ môn Hóa học, đặc biệt là góp phần nâng cao kết quả học tập của học sinh lớp
10, 11, 12 Trường Tiên Du số 1 nói riêng và của các trường THPT nói chung
Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123doc, Tai lieu8 of 98.
Trang 9Năm 2022, lớp 10 học theo chương trình SGK mới nhưng những hệ thống bài tập vận dụng kiến thức vào thực tiễn của hóa học 10 mà tác giả đã hệ thống
sẽ được sử dụng cho HS lớp 11 và 12 học tập và vận dụng vào kì thi TNTHPT
Tác giả rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các đồng nghiệp để sáng kiến này được hoàn chỉnh hơn và có điều kiện áp dụng trong phạm vi rộng
hơn, để được đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của ngành giáo dục tỉnh
Bắc Ninh
Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123doc, Tai lieu9 of 98.
Trang 10PHẦN 2 NỘI DUNG Chương 1: KHÁI QUÁT THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN
CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI
1.1 Lí do chọn đề tài
Hóa học là một môn học vô cùng thú vị và không kém phần quan trọng so với các môn học khác, nó càng đặc biệt quan trọng đối với những em có nguyện
vọng thi TNTHPT theo ban KHTN Trong cuộc sống hàng ngày có những vấn
đề, những hiện tượng mà chỉ có thể dùng kiến thức Hóa học mới giải thích được
Để hiểu và giải thích được những vấn đề đó thì học sinh phải nắm kĩ, nắm chắc
những kiến thức đã được học và vận dụng một cách linh hoạt Nếu không có
những bài giảng và phương pháp hợp lý phù hợp với thế hệ học trò dễ làm cho
học sinh thụ động trong việc tiếp thu, cảm nhận Đã có hiện tượng một số bộ
phận học sinh không muốn học hoá học, ngày càng lạnh nhạt với giá trị thực tiễn
của hoá học
Định hướng đổi mới phương pháp dạy học học Hóa học hiện nay là: phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; bồi dưỡng phương
pháp tự học; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến
tình cảm, đem lại niềm vui hứng thú học tập cho học sinh Bài tập hóa học rèn kĩ
năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn làm cho học sinh cảm thấy kiến thức hóa
học rất cần thiết cho cuộc sống hằng ngày vì vậy sẽ hứng thú học tập hơn Trên
cơ sở niềm vui và hứng thú các em sẽ tích cực học tập hơn Vì vậy tôi mạnh dạn
đưa ra sáng kiến: “Hệ thống bài tập hóa học rèn kĩ năng vận dụng kiến thức vào
thực tiễn trong chương trình Hóa học THPT”
1.2 Thuận lợi
Về nhà trường: Trường THPT Tiên Du số 1 là một ngôi trường có lịch sử phát triển lâu đời Ban Giám hiệu nhà trường luôn đặt nhiệm vụ nâng cao chất
lượng giáo dục lên hàng đầu, luôn khuyến khích GV tích cực đổi mới phương
pháp dạy và học, phát huy phẩm chất, năng lực HS Cơ sở hạ tầng ngày càng
khang trang, hiện đại
Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123doc, Tai lieu10 of 98.
Trang 11Về tổ bộ môn: Đội ngũ giáo viên giảng dạy môn hóa học ở trường đông, đều có kinh nghiệm và chuyên môn tốt Trong quá trình giảng dạy môn hóa,
giáo viên luôn cố gắng thay đổi phương pháp giảng dạy của mình theo hướng
phát huy tính tích cực của học sinh, đồng thời bắt kịp xu thế đổi mới của kỳ thi
TNTHPT
Về HS: HS của trường THPT Tiên Du số 1 phần lớn là con em địa phương, xuất thân nông dân hiền lành, giản dị nên các em rất ngoan, chịu khó, có ý thức
vươn lên trong học tập
Về nội dung kiến thức: Hóa học có nhiều kiến thức gần gũi với thực tế
1.3 Khó khăn
Hóa học là một bộ môn nặng về kiến thức lí thuyết lẫn bài tập thực nghiệm
Kiến thức lý thuyết nhiều, bài tập càng phong phú hơn Không đơn giản là mỗi
bài mỗi dạng mà là mỗi tính chất nhỏ cũng đã có mỗi dạng khác nhau
Thời lượng dạy trên lớp có hạn Mỗi tiết có 45 phút, mỗi chương có 1-2 tiết luyện tập Nếu cố gắng thì thời gian này đủ để dạy các kiến thức trong sách giáo
khoa, thời gian dư ra đủ để giải một bài tập đơn giản hoặc vài câu lý thuyết củng
cố Như vậy việc phân dạng bài tập hoặc luyện cho học sinh làm thông thạo một
dạng bài tập nào đó là rất khó tiến hành
Hiện nay thực trạng phổ biến nhất trong học sinh là đến giờ mới mở sách giáo khoa ra xem yêu cầu của giáo viên mà không hề xem trước bài ở nhà Vì
vậy có những tiết dạy học sinh không tham gia xây dựng bài học được Không
khí lớp nặng nề, buồn chán và học sinh thường là không hiểu bài kịp Kết quả là
học sinh sẽ cảm thấy Hóa học là một bộ môn nhàm chán, khô khan, không có
ứng dụng gì trong thực tế và dần dần học sinh sẽ mất dần kiến thức và tụt hậu so
với các bạn khác trong lớp
Năng lực của HS còn chưa cao; khả năng tự học, tự tìm tài liệu của HS còn yếu Trong khi đó lại có quá nhiều tài liệu không chính thống hoặc chưa được
kiểm duyệt được đăng trên mạng khiến các em HS bị phân tâm và không biết nên
chọn tài liệu nào để học tập cho hiệu quả
Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123doc, Tai lieu11 of 98.
Trang 12Chương 2: NHỮNG GIẢI PHÁP ĐÃ ĐƯỢC ÁP DỤNG
2.1 Giải pháp thứ nhất: Hệ thống bài tập hóa học rèn kĩ năng vận dụng
kiến thức vào thực tiễn trong chương trình Hóa học 10
Bài 13: Liên kết cộng hóa trị
Câu 1: Nước giải khát có ga là gì? Vì sao người ta thường ướp lạnh các loại
nước giải khát có ga trước khi sử dụng?
Giải thích:
Nước giải khát có gas là nước giải khát có hòa tan khí CO2 Phân tử CO2 có dạng đường thẳng nên CO2 là phân tử không phân cực nên CO2 tan kém trong
nước là dung môi phân cực Trong sản xuất, người ta hòa tan CO2 vào nước giải
khát ở nhiệt độ thấp và áp suất cao để CO2 tan được nhiều hơn Khi uống nước giải
khát có gas, nhiệt độ cao trong dạ dày làm CO2 nhanh chóng theo đường miệng
thoát ra ngoài, mang đi bớt một nhiệt lượng trong cơ thể làm cho người uống có
cảm giác mát mẻ, dễ chịu Do CO2 tan tốt trong nước ở nhiệt độ thấp hơn nên để
giữ lại lượng CO2 trong nước, người ta thường ướp lạnh các loại nước giải khát
trước khi sử dụng
Câu 2: Vì sao trong những ngày hè nóng bức, cá thường ngoi lên mặt nước để
thở, trong khi vào mùa lạnh điều này không xảy ra?
Giải thích:
Oxi là phân tử không phân cực nên khả năng tan trong nước là dung môi phân cực cũng kém Giống như độ hoà tan của CO2 trong nước, độ hoà tan của O2 giảm
khi nhiệt độ tăng Do đó vào mùa lạnh, cá có thể thở dễ dàng bằng lượng O2 tan
trong nước, còn mùa hè lượng O2 tan trong nước ít hơn nên chúng phải thường
ngoi lên mặt nước để thở
Bài 17: Phản ứng oxi hóa - khử
Câu 3: Vì sao sắt để ngoài không khí lại bị gỉ sét?
Giải thích:
Gỉ sét là sắt bị oxy hóa Gỉ sét được hình thành do kim loại sắt (Fe) trong
gang hay thép kết hợp với oxygen khi có mặt nước hoặc không khí ẩm Trên bề
Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123doc, Tai lieu12 of 98.
Trang 13mặt gang hay thép bị gỉ hình thành những lớp xốp và giòn dễ vỡ, thường có màu
nâu, nâu đỏ hoặc đỏ Lớp gỉ này không có tác dụng bảo vệ sắt ở phía trong Sau
thời gian dài, bất kì khối sắt nào cũng sẽ bị gỉ hoàn toàn và phân hủy Thành
phần chính của sắt gỉ gồm Fe(OH)2, Fe2O3.nH2O
Phản ứng xảy ra trong quá trình gỉ sắt:
dụng với nước: Cl2 + H2O → HCl + HClO
Axit hipoclorơ HClO sinh ra có tính oxi hóa rất mạnh nên có tác dụng khử trùng, sát khuẩn nước Phản ứng thuận nghịch nên clo rất dễ sinh ra do đó khi ta
sử dụng nước ngửi được mùi clo
Bài 23: Hiđroclorua- Axit clohiđric và muối clorua
Câu 5: Axit clohiđric có vai trò như thế nào đối với cơ thể?
Giải thích:
Axit clohiđric có vai trò rất quan trọng trong quá trình trao đổi chất của cơ thể Trong dịch dạ dày của người có axit clohiđric với nồng độ khoảng chừng
0,0001 đến 0,001 mol/l (có độ pH tương ứng với là 4 và 3) Ngoài việc hòa tan
các muối khó tan, nó còn là chất xúc tác cho các phản ứng phân hủy các chất
gluxit (chất đường, bột) và chất protein (đạm) thành các chất đơn giản hơn để cơ
thể có thể hấp thụ được
Lượng axit trong dịch dạ dày nhỏ hơn hay lớn hơn mức bình thường đều gây bệnh cho người Khi trong dịch dạ dày có nồng độ axit nhỏ hơn 0,0001
mol/l (pH>4,5) người ta mắc bệnh khó tiêu, ngược lại nồng độ axit lớn hơn
0,001 mol/l (pH<3,5) người ta mắc bệnh ợ chua
Bài 25: Flo- Brom- Iot
Câu 6: Vì sao không dùng chai thủy tinh mà dung chai bằng nhựa (chất
dẻo) để đựng dung dịch axit flohiđric (HF)?
Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123doc, Tai lieu13 of 98.
Trang 14Giải thích:
Axit HF là một axit yếu nhưng lại có tính chất đặc biệt là ăn mòn thủy tinh
vì nó tác dụng được với silic đioxit (SiO2) có trong thành phần của thủy tinh
4HF + SiO2 → SiF4 + 2H2O Người ta thường lợi dụng tính chất này để khắc chữ lên thủy tinh
Câu 7: Tại sao dùng bạc bromua (AgBr) để tráng lên phim ảnh?
Giải thích:
AgBr là chất nhạy cảm với ánh sáng dùng để tráng lên phim Dưới tác dụng của ánh sáng, nó phân huỷ thành kim loại bạc (ở dạng bột màu đen) bám trên
tấm phim và brom (ở dạng hơi) 2AgBr → 2Ag + Br2
Phản ứng xảy ra là phản ứng thu nhiệt Sau khi chụp ảnh, phim được rửa bằng dung dịch Na2S2O3 (chất xử lí ảnh) sẽ hoà tan AgBr còn lại, trên phim chỉ
còn lại Ag bám trên đó tạo hình ảnh âm bản cho tấm phim
Bài 25: Flo - Brom – Iot
Câu 8: Tại sao phải ăn muối iot?
Giải thích:
Trong cơ thể con người có tồn tại một lượng iot tập trung ở tuyến giáp trạng Ở người trưởng thành lượng iot này khoảng 20-50mg Hàng ngày ta phải
bổ sung lượng iot cần thiết cho cơ thể bằng cách ăn muối iot Iôt có trong muối ăn
dạng KI và KIO3 Nếu lượng iot không cung cấp đủ thì sẽ dẫn đến tuyến giáp trạng
sưng to thành bướu cổ, nặng hơn là đần độn, vô sinh và các chứng bệnh khác
Bài 29: Oxi- Ozon
Câu 9: Vì sao các đồ vật bằng bạc để lâu ngày thường bị xám đen? Vì sao
dùng đồ bằng bạc đựng thức ăn, thức ăn lâu bị ôi?
Giải thích:
Do bạc tác dụng với khí O2 và H2S có trong không khí tạo ra bạc sunfua (Ag2S) màu đen
4Ag + O2 + 2H2S → 2Ag2S + 2H2O Khi bạc sunfua gặp nước sẽ có một lượng rất nhỏ đi vào nước thành ion
Ag+ Ion Ag+ có tác dụng diệt khuẩn rất mạnh, chỉ cần 1/5 tỉ gam bạc trong 1 lít
Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123doc, Tai lieu14 of 98.
Trang 15nước cũng đủ diệt vi khuẩn Không cho vi khuẩn phát triển nên giữ cho thức ăn
lâu bị ôi thiu
Câu 10: Tầng Ozon là gì? Vai trò của tầng ozon?
Giải thích:
Ozon là tầng được hình thành trong khí quyển, do các tia cực tím khi chạm phải các phân tử oxy thì oxy nguyên tử sẽ kết hợp với một phân tử oxy và tạo
thành ozon Ozon là một dạng thù hình của oxy Trong khí quyển có một tầng
gọi là tầng bình lưu, trong tầng này có một lớp giàu khí ozon Lượng ozon trong
không khí rất thấp và khi lên độ cao 25-30 km hàm lượng ozon mới đậm đặc,
tầng khí quyển ở độ cao này được con người gọi là tầng ozon
Ozon có vai trò đặc biệt quan trọng đối với trái đất, với môi trường sống và với con người chúng ta Nhiệm vụ của tầng ozon là hấp thụ các tia cực tím từ
bức xạ của mặt trời, không cho chúng chiếu xuống trái đất, giúp bảo vệ sự sống
và môi trường trên trái đất Tia cực tím là những tia rất có hại cho con người,
nhờ tầng ozon che chắn, con người có thể tránh được việc mắc phải các bệnh về
da và ung thư, ngăn cản được những tác động xấu đến sự đa dạng sinh học và
bảo vệ được sự cân bằng sinh thái trên trái đất
Câu 11: Tại sao người ta sử dụng máy sục ozon để khử độc thực phẩm và
rau quả?
Giải thích:
Khí ozon là một chất khí với khả năng oxi hóa mạnh nên khí ozon có thể dễ dàng diệt các loại vi khuẩn, trứng giun sán và những chất tồn dư của thuốc bảo
vệ thực vật Ngoài ra, ozon để có thể khử được những loại kim loại nặng, chất
độc trong nguồn nước, khử màu, khử mùi, đảm bảo độ tinh khiết cho nước nên
được dung để khử trùng nước sinh hoạt, nước uống cho con người
Câu 12: Vì sao sau cơn giông không khí lại trở nên trong lành hơn?
Giải thích:
Đó là vì hai nguyên nhân:
- Một là: nước mưa đã rửa sạch hầu hết các luồng bụi bẩn trôi nổi trong không khí
Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123doc, Tai lieu15 of 98.
Trang 16- Hai là: tia sét gây nên các biến đổi hóa học, trong đó có một lượng oxy biến đổi thành ozon Khí Ozon có tính khử độc cao do đó sau cơn mưa có sấm
sét bầu không khí trở nên trong lành hơn
Bài 30: Lưu huỳnh
Câu 13: Vì sao một số hàng hóa như đũa gỗ, hoặc đông dược lại được hấp
sấy bằng lưu huỳnh? Nó có tốt cho sức khỏe hay không?
Giải thích:
Lưu huỳnh bị đốt cháy sẽ thành SO2, là chất tẩy mạnh giúp tiêu diệt được nấm mốc, sâu mọt Tuy nhiên, trong quá trình hấp sấy, lưu huỳnh sẽ lưu lại trên
đũa hoặc thuốc, ngộ độc lưu huỳnh lâu dài có thể gây tổn thương tới hệ thần
kinh, thay đổi hành vi, ảnh hưởng tới hô hấp, chức năng tim mạch, thị lực giảm
Ở tình trạng cấp tính, người bệnh xuất hiện triệu chứng đau đầu, tức ngực, ngạt
mũi, chảy nước mắt Mặt khác, khí SO2 gặp hơi ẩm trong phổi sẽ thành H2SO3
(axit sunfurơ) - một chất oxy hóa, ảnh hưởng đến phổi và hệ thần kinh
Câu 14: Tại sao bột lưu huỳnh được dùng để thu gom thủy ngân khi nhiệt
kế thủy ngân vỡ?
Giải thích:
Khi nhiệt kế thủy ngân bị vỡ, sẽ làm thủy ngân bị phát tán ra không khí
Nếu vô tình hít trực tiếp khí thủy ngân sẽ khiến cơ thể bị nhiễm độc Thủy ngân
đi trực tiếp vào phổi, qua màng phế nang vào máu và đến các cơ quan chức năng
như thận, gan lách, hệ thần kinh trung ương gây viêm phổi nặng, mất trí nhớ, co
giật, nôn ói, viêm ruột Trong trường hợp nếu tiếp xúc với lượng thủy ngân lớn
có thể gây ngộ độc cấp tính và có nguy cơ xảy ra tử vong Khi nhiệt kế thủy
ngân vỡ, dùng bột lưu huỳnh thì lưu huỳnh sẽ phản ứng ngay với thủy ngân ở
điều kiện thường tạo thành thủy ngân sunfua (HgS) dạng rắn giúp chúng ta dễ
dàng thu hồi
Bài 32: Hiđrosunfua Lưu huỳnh đioxit Lưu huỳnh trioxit
huỷ rác, chất thải, xác chết của người và động vật nhưng tại sao lại không có
sự tích tụ H2S trong không khí?
Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123doc, Tai lieu16 of 98.
Trang 17Giải thích:
Không có sự tích tụ H2S trong không khí vì H2S dễ bị oxi hóa trong không khí
Câu 16: Giải thích hiện tượng mưa axit?
Giải thích:
Mưa axit là hiện tượng mà nước mưa có độ pH dưới 5,6 được tạo ra bởi lượng khí thải SO2 cùng NOx từ các quá trình phát triển sản xuất, con người đã
tiêu thụ nhiều than đá hay dầu mỏ và các nhiên liệu tự nhiên khác Quá trình đốt
sản sinh ra các khí độc hại như: lưu huỳnh đioxit (SO2) và nitơ đioxit (NO2) Các
khí này hòa tan với hơi nước trong không khí tạo thành các axit sunfuric
(H2SO4) và axit nitric (HNO3)
Nitơ:
N2 + O2 → 2NO 2NO + O2 → 2NO2
3NO2(k) + H2O(l) → 2HNO3(l) + NO(k) Lưu huỳnh:
Bài 33: Axit sunfuric Muối sunfat
Câu 17: Vì sao không nên rót nước vào axit sunfuric đậm đặc mà chỉ có
thể rót từ từ axit sunfuric đậm đặc vào nước ?
Giải thích:
Khi axit sunfuric tan vào nước sẽ tỏa ra một nhiệt lượng lớn Axit sunfuric đặc giống như dầu và nặng hơn trong nước Nếu bạn cho nước vào axit, nước sẽ
nổi trên bề mặt axit Tại vị trí nước tiếp xúc với axit nhiệt độ cao làm cho nước
sôi mãnh liệt và bắn tung tóe gây nguy hiểm Trái lại khi bạn cho axit sunfuric
vào nước thì tình hình sẽ khác: axit sunfuric đặc nặng hơn nước, nếu cho từ từ
axit vào nước, nó sẽ chìm xuống đáy nước, sau đó phân bố đều trong toàn bộ
Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123doc, Tai lieu17 of 98.
Trang 18dung dịch Như vậy nhiệt lượng sinh ra được phân bố đều trong dung dịch, nhiệt
độ sẽ tăng từ từ không làm cho nước sôi lên một cách quá nhanh
Một chú ý thêm là khi pha loãng axit sunfuric bạn luôn luôn nhớ là “phải
rót từ từ” axit vào nước và không nên pha trong các bình thủy tinh Bởi vì thủy
tinh sẽ dễ vở khi tăng nhiệt độ khi pha
Bài 36: Tốc độ phản ứng hóa học
Câu 18: Tại sao khi sản xuất vôi người ta phải đập nhỏ vôi đến một kích
thước nhất định tùy theo từng loại lò?
Giải thích:
Phản ứng nung đá vôi: CaCO3 ⇄ CaO + CO2
Do phản ứng trên là phản ứng thuận nghịch nên để tăng hiệu suất của phản ứng ta phải đập đá có kích thước vừa phải để tăng diện tích bề mặt được cung
cấp nhiệt trực tiếp Mặt khác nó sẽ tạo ra lỗ hở để thoát CO2 hạn chế phản ứng
theo chiều nghịch
2.2 Giải pháp thứ hai: Hệ thống bài tập hóa học rèn kĩ năng vận dụng kiến
thức vào thực tiễn trong chương trình Hóa học 11
sẽ duy trì chất lượng thực phẩm và tăng hạn sử dụng
Bài 8: Amoniac và muối amoni
Câu 2: Tại sao bánh bao thường rất xốp và có mùi khai?
Do khí NH3 sinh ra nên làm cho bánh bao có mùi khai
Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123doc, Tai lieu18 of 98.
Trang 19P2H4 Điphotphin là chất lỏng, dễ bay hơi và tự bốc cháy ngoài không khí ở
nhiệt độ thường làm cho PH3 cháy tạo ra P2O5 và H2O:
2P2H4 + 7O2 → 2P2O5 + 4H2O + Q (1) Nhờ nhiệt Q tỏa ra ở phản ứng (1) mà:
2PH3 + 4 O2 → P2O5 + 3H2O + Q' (2)
Các pư (1) và (2) tỏa ra năng lượng dưới dạng ánh sáng Do đó khi cháy
hỗn hợp (PH3 và P2H4) có hình ngọn lửa vàng sáng, bay là là di động trên mặt
đất, lúc ẩn lúc hiện mà người ta gọi đó là “ma trơi” Hiện tượng này thường gặp
ở các nghĩa địa khi trời mưa có gió nhẹ
Câu 4: Tại sao khi ăn phải thuốc chuột, chuột lại hay chết ở gần nguồn nước?
Giải thích:
Thuốc chuột có thành phần chính là Zn3P2 Sau khi chuột ăn Zn3P2 bị thủy phân rất mạnh, hàm lượng nước trong cơ thể chuột giảm, nó khát và đi tìm nước
Càng nhiều nước đưa vào cơ thể chuột thì PH3 thoát ra càng nhiều, chuột càng
nhanh chết Nếu không có nước, chuột lâu chết hơn
Zn3P2 + 6H2O → 3Zn(OH)2 + 2PH3
Bài 12: Phân bón hóa học
Câu 5: Hãy dùng kiến thức Hóa học để giải thích kinh nghiệm sản xuất của
nông nghiệp được đúc kết trong câu ca dao sau:
“Lúa chiêm lấp ló ngoài bờ
Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên”
Giải thích:
Vụ chiêm khi lúa đang trổ đòng đòng mà có trận mưa rào, kèm theo sấm chớp thì sẽ rất tốt và cho năng suất cao sau này Do trong không khí có ~ 80% khí
N2 và ~ 20% khí O2, khi có chớp (tia lửa điện) sẽ tạo điều kiện cho N2 hoạt động:
Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123doc, Tai lieu19 of 98.
Trang 20nắng nóng cây cối đều héo úa nhưng nếu có một trận mưa giông thì ngày hôm
sau cây cối sẽ xanh tốt hơn
Câu 6: Tại sao không bón phân đạm cho vùng đất kiềm hoặc không bón
Câu 7: Tại sao không bón phân đạm cho vùng đất chua?
Giải thích:
Đất chua là đất có pH < 7 do dư thừa ion H+ Khi bón phân đạm có ion
NH4+ sẽ sinh thêm ion H+ theo phương trình: NH4+ + H2O ⇄ NH3 + H3O+
Đất lại càng chua thêm
Trang 21bất tỉnh, để lại di chứng về trí tuệ, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện
được tích góp dần khi đạt tới nhiệt độ cháy của than thì than sẽ tự bốc cháy
Câu 10: Vì sao khi cơm bị khê người ta thường cho vào nồi cơm một mẩu
than củi?
Giải thích:
Do than củi xốp có tính hấp phụ nên hấp phụ mùi khét của cơm khê, làm cho cơm đỡ mùi khê
Bài 16: Hợp chất của cacbon
khấu?
Giải thích:
Ở trạng thái rắn, CO2 tạo thành một khối trắng, gọi là “nước đá khô” Nước đá khô không nóng chảy mà thăng hoa Trên sân khấu người ta thả các viên đá
băng khô (CO2 rắn) vào các ly đựng nước nóng CO2 rắn thăng hoa nhanh, làm
giảm nhiệt độ của vùng không khí xung quanh ly nước khiến cho hơi nước
ngưng tụ tạo thành đám sương mù màu trắng Để tạo hiệu ứng khói màu, người
ta chiếu ánh sáng màu lên màn sương này
Giải thích:
NaHCO3 được dùng làm thuốc chữa đau dạ dày vì nó làm giảm lượng axit HCl trong dạ dày nhờ phản ứng:
NaHCO3 + HCl → NaCl + CO2 + 2H2O Khí CO2 sinh ra gây hiện tượng ợ chua
Câu 13: Dùng kiến thức hóa học giải thích câu nói: “Nước chảy đá mòn”?
Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123doc, Tai lieu21 of 98.
Trang 22Giải thích:
Thành phần chủ yếu của đá là CaCO3 “Nước chảy, đá mòn” là hiện tượng
“ăn mòn” đá vôi dưới tác động của dòng nước có hòa tan CO2 theo phản ứng sau:
CaCO3 + CO2 + H2O → Ca(HCO3)2
(Không tan) (tan) Kết quả là sau một thời gian nước đã làm cho đá bị bào mòn dần
Câu 14: Hiện tượng tạo thạch nhũ trong hang động ở vườn quốc gia Phong
Nha – Kẽ Bàng với những hình dạng phong phú đa dạng được hình thành như
Theo thời gian tạo thành các hang động Khi nước có chứa Ca(HCO3)2 ở đá
thay đổi về nhiệt độ và áp suất nên khi giọt nước nhỏ từ từ có cân bằng:
Ca(HCO3)2 → CaCO3 + CO2 + H2O Như vậy lớp CaCO3 dần dần lưu lại ngày càng nhiều, dày tạo thành những hình thù đa dạng
các VDV thường ra nhiều mồ hôi MgCO3 có tác dụng hấp thụ mồ hôi đồng thời
tăng cường ma sát giữa bàn tay và dụng cụ thể thao của VDV
Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123doc, Tai lieu22 of 98.
Trang 23 Bài 17: Silic và hợp chất của silic
Câu 17: Làm thế nào có thể khắc được thủy tinh?
cho thêm H2SO4 đặc vào và lấy tấm kính khác đặt trên chổ cần khắc Sau một
thời gian, thủy tinh cũng sẽ bị ăn mòn ở những nơi cạo sáp
CaF2 + 2H2SO4 → CaSO4 + 2HF↑ ( dùng tấm kính che lại) Sau đó: SiO2 + 4HF → SiF4↑ + 2H2O
Bài 18: Công nghiệp silicat
Câu 18: Nham thạch do núi lửa phun ra là chất gì?
Giải thích:
Bên dưới vỏ trái đất là lớp dung nham gọi là macma ở độ sâu từ 75 km –
3000 km Nhiệt độ của lớp dung nham này rất cao 2000 – 25000C và áp suất rất
lớn Khi vở trái đất vận động, ở những nơi có cấu tạo mỏng, có vết nứt gãy thì
lớp dung nham này phun ra ngoài sau một tiếng nổ lớn Macma cấu tạo ở dạng
bán lỏng gồm silicat của sắt và mangie Dung nham thoát ra ngoài sẽ nguội dần
và rắn lại thành nham thạch
tượng này người ta đã làm các hầm biogas trong chăn nuôi heo tạo khí metan để
sử dụng đun nấu hay chạy máy…
Bài 29: Anken
Tng hp các án, khóa lun, tiu lun, chuyên và lun vn tt nghip i hc v các chuyên ngành: Kinh t, Tài Chính & Ngân Hàng, Công ngh thông tin document, khoa luan, tieu luan, 123doc, Tai lieu23 of 98.