Dự báo tiềm lực chính trị tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị tinh thần của quân đội đến năm 2010

ninh" do Trung tướng Đoàn Chương làm chủ nhiệm đề tài...Tuy nhiên, các đề tài trên chỉ dự báo về tình hình chung củathế giới và khu vực trong vài thập kỷ tới, không trực tiếp dựbáo tình

Mở ĐầU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sự nghiệp xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựnglực lượng vũ trang nhân dân nói chung và xây dựng quân độinhân dân nói riêng để bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xãhội chủ nghĩa đòi hỏi phải có một chiến lược tổng hợp xâydựng tiềm lực và sức mạnh mọi mặt của đất nước, trong đóviệc xây dựng và phát triển tiềm lực chính trị - tinh thần củanền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thầncủa quân đội luôn đặt ra những yêu cầu, nội dung, biện phápmới Để có chiến lược đúng trong xây dựng tiềm lực chính trị -tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị

- tinh thần của quân đội cần có những dự báo khoa học Dựbáo đúng là cơ sở cho việc hoạch định đường lối, chủ trương,chính sách đúng đắn, ngược lại dự báo không tốt thì việchoạch định đường lối, chủ trương, chính sách thiếu sức sốnghiện thực, thiếu khả năng thực thi, không tránh khỏi hụt hẫng,

bị động, lúng túng khi thực tiễn phát triển phức tạp

Chúng ta đang sống trong một thời điểm lịch sử mà trênthế giới và trong nước diễn ra những biến động lớn và phứctạp trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội Những biến động

đó là môi trường khách quan tác động trực tiếp đến sự pháttriển của đất nước nói chung, đến xây dựng tiềm lực chính trị -tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị

- tinh thần của quân đội nói riêng Mặt khác, những biến độnghiện nay là những nhân tố tạo ra môi trường khách quan mớitrong tương lai, và đến lượt nó môi trường ấy lại là nhân tố,điều kiện quyết định sự phát triển tiềm lực chính trị - tinh thần

của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinhthần của quân đội ta trong những năm sắp tới Tất cả nhữngđiều đó đòi hỏi tất yếu phải có những dự báo khoa học

Khoa học dự báo ngày càng có vai trò to lớn trong đờisống xã hội Hiện nay, khoa học dự báo đã được ứng dụng vàonhiều lĩnh vực, nhưng trong lĩnh vực chính trị - tinh thần nóichung, chính trị - tinh thần của sự nghiệp xây dựng nền quốcphòng toàn dân và xây dựng quân đội nhân dân nói riêng,chưa được ứng dụng một cách rộng rãi, hiệu quả còn thấp.Trong khi đó, chính lĩnh vực chính trị - tinh thần lại càng cầnphải có những dự báo chính xác, khoa học, vì nó liên quanđến nhiều lĩnh vực khác và ở một mức độ nhất định, có vai tròquyết định đối với sự phát triển của các loại tiềm lực và nhân

tố khác Đó là một thực tế cần được nhận thức đúng và thực thi

có hiệu quả hơn

Những lý do chính trên đây là cơ sở để Viện Khoa học xãhội nhân văn quân sự - Bộ Quốc phòng lựa chọn và thực hiện

đề tài: "Dự báo tiềm lực chính trị - tinh thần của nền

quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội đến năm 2010"

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Trong hệ thống các đề tài cấp Nhà nước 1996 - 2000 cómột số đề tài dự báo như: Đề tài cấp Nhà nước KHXH 01.09

"Dự báo sự phát triển của thế giới trong khoảng 25 năm tới" do GS, Viện sĩ Nguyễn Duy Quý làm chủ nhiệm đề

tài; Đề tài KHXH 07.02 "Dự báo tình hình thế giới, khu vực

đến 2010 - 2020, phân tích các mối đe dọa Kiến nghị

bổ sung hoàn thiện chiến lược về quốc phòng và an

ninh" do Trung tướng Đoàn Chương làm chủ nhiệm đề tài

Tuy nhiên, các đề tài trên chỉ dự báo về tình hình chung củathế giới và khu vực trong vài thập kỷ tới, không trực tiếp dựbáo tình hình trong nước, lại càng không dự báo về chính trị -tinh thần của xã hội ta; chưa có một đề tài nào nghiên cứu tậptrung, chuyên biệt, độc lập về dự báo tiềm lực chính trị - tinhthần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị -tinh thần của quân đội ta

Một số đề tài cấp Nhà nước và cấp Bộ Quốc phòng nhữngnăm gần đây đã đánh giá khá sâu sắc, đúng đắn về thựctrạng mọi mặt của thế giới và trong nước hiện nay Đó lànhững cơ sở quan trọng để dự báo tốt Tuy nhiên, trong các

đề tài phần dự báo nhìn chung còn rất mờ nhạt, mới chỉ lànhững nét "chấm phá", chưa thực sự có hệ thống và chưatoàn diện, chưa cho ta một bức tranh tổng thể về các mặt củađất nước ta, quân đội ta trong tương lai, nhất là về mặt chínhtrị - tinh thần lại càng thiếu vắng những dự báo cần thiết

3 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu

a Mục tiêu của đề tài

ứng dụng khoa học dự báo để nghiên cứu toàn diện, có hệthống các nhân tố cơ bản quy định sự vận động, phát triểncủa tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàndân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội ta; trên cơ

sở đó dự báo xu hướng vận động, phát triển của tiềm lựcchính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sứcmạnh chính trị - tinh thần của quân đội ta đến năm 2010; đềxuất một số giải pháp xây dựng tiềm lực chính trị - tinh thầncủa nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh

thần của quân đội đáp ứng yêu cầu bảo vệ vững chắc Tổ quốcViệt Nam xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ mới

b Nhiệm vụ của đề tài

- Làm rõ những vấn đề chung trong dự báo tiềm lực chính trị

tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị tinh thần của quân đội đến năm 2010

Phân tích, đánh giá thực trạng và dự báo các xu hướng vậnđộng tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dânđến năm 2010

- Phân tích, đánh giá thực trạng và dự báo các xu hướngvận động sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội ta đếnnăm 2010

- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu xây dựng tiềm lựcchính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức

mạnh chính trị - tinh thần của quân đội ta đến năm 2010

4 ý nghĩa lý luận và thực tiễn

Những kết quả nghiên cứu của đề tài có ý nghĩa và giátrị trên các mặt sau:

- Góp phần cung cấp những luận cứ khoa học cho việchoạch định chiến lược, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhànước và quân đội trong xây dựng tiềm lực chính trị - tinh thầncủa nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinhthần của Quân đội nhân dân Việt Nam

- Cung cấp những cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc xâydựng quân đội ta về chính trị, cho hoạt động công tác đảng,công tác chính trị ở các đơn vị quân đội trong những năm đầuthế kỷ XXI

- Dùng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu vàgiảng dạy trong các nhà trường quân đội, các viện nghiên cứu

và các trường đại học dân sự có liên quan

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp luận chung là chủ nghĩa duy vật biện

chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử Sử dụng tổng hợp phươngpháp nghiên cứu của các khoa học xã hội và nhân văn, trong

đó đặc biệt chú ý kết hợp chặt chẽ nghiên cứu lý luận với tổngkết thực tiễn; kết hợp lôgích và lịch sử; trừu tượng hóa; dựbáo

Phương pháp nghiên cứu cụ thể: Sử dụng lý luận dự báo

học để tổng hợp, khái quát hoá, tiếp thu những kết quảnghiên cứu đã được công bố trong các đề tài khoa học cấpNhà nước và cấp Bộ có liên quan; dùng phương pháp của xãhội học để điều tra, khảo sát và đánh giá thực tiễn, mô hìnhhóa và lượng hóa các chỉ số dự báo, đồng thời khái quát hóathành lý luận (định tính dự báo); khảo sát và nghiên cứu kinhnghiệm của nước ngoài

Chương 1 MộT Số VấN Đề CHUNG Về Dự BáO TIềM LựC CHíNH TRị - TINH THầN CủA NềN QUốC PHòNG TOàN DÂN Và SứC MạNH CHíNH TRị - TINH THầN CủA QUÂN ĐộI ĐếN NĂM 2010

1.1 Đặc điểm nghiên cứu và nguyên tắc dự báo tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn

dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội đến

2010

1.1.1 Đặc điểm nghiên cứu dự báo tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội

1.1.1.1 Tính phức tạp trong nghiên cứu dự báo tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội đến năm 2010

Nghiên cứu dự báo sự vận động và phát triển của tiềm lựcchính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sứcmạnh chính trị - tinh thần của quân đội ta từ nay đến năm

2010 là vấn đề hết sức phức tạp Tính phức tạp đó trước hết là

do tính phức tạp của đối tượng dự báo

Tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàndân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội, với tính

cách là một đối tượng dự báo, là những hiện tượng tinh thần

-xã hội phản ánh hoạt động thực tiễn xây dựng nền quốcphòng toàn dân và xây dựng quân đội nhân dân của toànĐảng, toàn dân, toàn quân ta trong những giai đoạn lịch sửnhất định Chúng phụ thuộc trước hết vào các hoạt động đó,đồng thời bị quy định bởi một loạt các yếu tố như chế độ kinh

tế, chế độ chính trị, nền văn hoá, đạo đức xã hội, những giá trịtruyền thống dân tộc, hệ thống chính trị và đảng cầm quyền,

hệ tư tưởng, niềm tin, thái độ, tình cảm của nhân dân đối vớichế độ, với sự nghiệp quốc phòng Trong sự tác động qua lạigiữa các yếu tố, xét đến cùng, chế độ kinh tế và phù hợp với

nó là chế độ chính trị - xã hội, là nhân tố quyết định nhất nộidung và trình độ tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc

phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quânđội

Nghiên cứu dự báo tiềm lực chính trị - tinh thần của nềnquốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần củaquân đội không chỉ nghiên cứu trực tiếp các yếu tố cấu thành,

mà còn phải nghiên cứu các quy luật vận động và phát triểncủa các điều kiện vật chất, với tính cách là cơ sở của tiềm lựcchính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sứcmạnh chính trị - tinh thần của quân đội Đây là một việc làmkhông đơn giản, đòi hỏi người dự báo phải nắm vững nhữngnguyên lý cơ bản của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủnghĩa duy vật lịch sử, nắm vững mối quan hệ biện chứng giữatiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân vàsức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội với các điều kiệnvật chất, xã hội của nó cũng như nắm chắc sự tác động, quyđịnh lẫn nhau giữa điều kiện vật chất, xã hội của nền quốcphòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần quân đội vớitiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân vàsức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội

Mặt khác, tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốcphòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quânđội ta là một hiện tượng tinh thần - xã hội đặc thù, phản ánhđời sống tinh thần xã hội trong lĩnh vực quốc phòng, quân

sự Ngoài những quy luật phổ biến và chung nhất quy định

sự vận động và phát triển của các hiện tượng tinh thần - xãhội, tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàndân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội còn phải

chịu sự tác động của các hệ thống các quy luật đặc thù

trong lĩnh vực quốc phòng, trong đấu tranh vũ trang Do đó,trong quá trình nghiên cứu dự báo phải đồng thời phân tích

hai hệ thống quy luật: hệ thống quy luật phổ biến và hệ

thống quy luật đặc thù và sự tác động lẫn nhau giữa các hệ

thống quy luật đó Nếu chỉ nhìn thấy sự tác động và ảnhhưởng của các hệ thống quy luật phổ biến mà không thấy sựtác động của các hệ thống quy luật đặc thù đến tiềm lựcchính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sứcmạnh chính trị - tinh thần của quân đội thì việc dự báo sẽtrở nên phiến diện; các nhận định, khái quát mang tính dựbáo sẽ không đầy đủ và thiếu tính thuyết phục

Nếu như tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòngtoàn dân bị quy định bởi những yếu tố vật chất và toàn bộ sựvận động của xã hội như chế độ kinh tế, chế độ chính trị, vănhoá, đạo đức xã hội, thì sức mạnh chính trị - tinh thần củaquân đội vừa chịu sự quy định của các yếu tố và hoạt động

đó, vừa chịu sự quy định trực tiếp của các yếu tố vật chất vàtoàn bộ những hoạt động của quân đội (tổ chức, trang bị, vũkhí, nghệ thuật quân sự, cơ chế lãnh đạo của Đảng; công tácđảng, công tác chính trị, các mối quan hệ chính trị - xã hộicủa quân đội ) Sự hình thành và phát triển sức mạnh chínhtrị - tinh thần của quân đội cũng đồng thời chịu sự tác động và

quy định của hai hệ thống quy luật xã hội, hai cấp độ tác

động Do đó, tính phức tạp trong quá trình dự báo sức mạnh

chính trị - tinh thần của quân đội càng tăng so với dự báo tiềmlực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân Mộtmặt, phải nghiên cứu những quy luật tác động trực tiếp trongmôi trường quân đội, trong nội bộ quân đội; mặt khác, phải

nghiên cứu những quy luật xã hội tác động vừa trực tiếp, vừagián tiếp đến sức mạnh chính trị - tinh thần quân đội Sứcmạnh chính trị - tinh thần của quân đội chính là hệ quả tácđộng của hai hệ thống quy luật, hai cấp độ và sự tác độngqua lại lẫn nhau giữa chúng Hơn nữa, giữa tiềm lực chính trị -tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị

- tinh thần của quân đội cũng có mối quan hệ biện chứng.Tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân là

nền tảng của sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội còn

sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội là biểu hiện một

phần chủ yếu tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốcphòng toàn dân Vì vậy, người nghiên cứu dự báo phải nghiên

cứu chúng trong sự tác động và quy định lẫn nhau, trong mối

quan hệ nhân quả của nhau Mọi biểu hiện tách rời sức mạnh

chính trị - tinh thần của quân đội với tiềm lực chính trị - tinhthần của nền quốc phòng toàn dân sẽ dẫn đến sự sai lầmtrong dự báo, sự thiếu toàn diện trong kết quả

Quân đội là một bộ phận của xã hội Chủ nghĩa Mác Lênin chỉ ra rằng, quân đội là sản phẩm của xã hội có đấutranh giai cấp, có nhà nước, do nhà nước của giai cấp cầmquyền tổ chức và lãnh đạo Do đó, quân đội phụ thuộc trướchết vào nhà nước, vào chế độ chính trị - xã hội Mọi hoạt độngcủa quân đội đều bị quyết định bởi các điều kiện kinh tế,chính trị của đất nước, của giai cấp lãnh đạo thông qua nhànước của nó Tuy nhiên, nguyên lý về quân đội kiểu mới của

-Lênin và Hồ Chí Minh không loại trừ tính độc lập tương đối của

quân đội đối với xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực chính trị - tinhthần Môi trường xã hội trong quân đội ta là môi trường xã hội

đặc thù, do Đảng xây dựng nên, một môi trường thống nhất

về chính trị, tư tưởng, văn minh, lành mạnh về văn hóa, đạođức và lối sống Trước những tác động phức tạp của các nhân

tố khách quan, quân đội không thể không có những ảnhhưởng nhất định Song, do tính độc lập tương đối của nó mà

có thể, trước những tác động phức tạp của môi trường xã hội,đất nước, chính trị - tinh thần quân đội không bị biến dạng,biến chất, vẫn phát triển theo đúng định hướng chính trị - tinhthần mà Đảng đã xác định Điều đó đòi hỏi người dự báo cần

phải tính đến tính độc lập tương đối của quân đội và sức

mạnh chính trị - tinh thần của quân đội trong quá trình nghiêncứu dự báo

Tính phức tạp trong nghiên cứu dự báo tiềm lực chính trị

tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị tinh thần của quân đội từ nay đến 2010 càng tăng lên khi phải

-nghiên cứu chúng trong quá trình vận động, biến đổi và phát

triển không ngừng của tình hình chính trị - xã hội đất nước và

quốc tế Dưới sự tác động của các nhân tố khách quan, cácyếu tố của tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòngtoàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội luônvận động và biến đổi Có những yếu tố đến năm 2010 về cơbản không khác nhiều lắm so với thời điểm nghiên cứu dự báo

(2002) nhưng cũng có những yếu tố sẽ có biến đổi lớn về cấu

trúc, nội dung, thuộc tính và các hình thức biểu hiện Do đó,

người dự báo phải có khả năng hình dung trước, nhìn thấytrước được khung hoàn cảnh xã hội đất nước ta và khung hoàncảnh thế giới ở thời điểm 2010, trên cơ sở đó, phân tích cácmối quan hệ qua lại giữa điều kiện xã hội và tiềm lực chính trị -

tinh thần để đưa ra các dự báo gần đúng về tiềm lực chính trị

tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị tinh thần của quân đội Điều đó có nghĩa là, muốn có dự báođúng về tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàndân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội đến năm

-2010, người dự báo ít nhiều phải dự báo tình hình chính trị,kinh tế, xã hội đất nước, đến thời điểm 2010, tuy rằng việc

dự báo đó không phải là mục đích chủ yếu của công trìnhnghiên cứu này

Tính phức tạp trong nghiên cứu dự báo tiềm lực chính trị

-tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị

- tinh thần của quân đội đến năm 2010 còn có thể được xemxét từ một góc độ tiếp cận khác Khoa học dự báo thừa nhận

về một khả năng dự báo, qua đó có thể đánh giá được tính

gần đúng, tính hiện thực tương đối của các kết quả dự báo Tính hiện thực tương đối này lại bị quy định bởi tính giả định

của các yếu tố cơ sở của đối tượng dự báo Đó là sự giả định

về không - thời gian, hoàn cảnh, điều kiện, các mối quan hệ

và sự tác động giữa các yếu tố từ nay đến 2010 Những yếu tốgiả định này cũng mang tính gần đúng Mức độ gần đúng phụthuộc vào khả năng tư duy, phân tích của người dự báo Cónhững dự báo mà độ gần đúng thấp Thậm chí trong dự báo

xã hội có cả độ sai lớn do không thể tính toán, dự liệu được

các biến cố xã hội (vốn khách quan) xảy ra sau dự báo Vì thế,

nghiên cứu dự báo hiện tượng tinh thần - xã hội nói chung vốn

đã khó khăn và phức tạp, nghiên cứu dự báo tiềm lực chính trị

- tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chínhtrị - tinh thần của quân đội - một hiện tượng tinh thần - xã hội

đặc thù - lại càng khó khăn, phức tạp hơn nhiều, đòi hỏi người

nghiên cứu dự báo phải có phương pháp nghiên cứu khoa họcđúng đắn và sáng tạo

1.1.1.2 Tính định hướng chính trị - giai cấp của dự báo tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội

Nghiên cứu dự báo tiềm lực chính trị - tinh thần của nềnquốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần củaquân đội là nghiên cứu cái tinh thần - xã hội mang nội dungchính trị Nói cách khác, đó là nghiên cứu tinh thần chính trịcủa nền quốc phòng toàn dân và tinh thần chính trị của quân

đội vừa ở dạng tiềm năng, vừa ở dạng sức mạnh hiện hữu.

Chính trị trong tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốcphòng toàn dân và chính trị trong sức mạnh chính trị - tinh

thần của quân đội là chính trị của giai cấp công nhân, của

Đảng cộng sản Việt Nam, của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Do đó, mọi sự hình thành, phát triển của tiềm

lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sứcmạnh chính trị - tinh thần của quân đội đều chịu sự quy định

và chi phối bởi chính trị của Đảng, của Nhà nước xã hội chủ

nghĩa Đây là một đặc điểm cơ bản của tiềm lực chính trị - tinh

thần của nền quốc phòng toàn dân của Việt Nam và sức mạnh

chính trị - tinh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam Đặc

điểm này quy định tính đảng, tính giai cấp, tính định hướng

xã hội chủ nghĩa trong nghiên cứu dự báo; quy định quan

điểm chính trị, lập trường, thái độ khoa học của người dự báo Mục đích xuyên suốt của nghiên cứu dự báo tiềm lựcchính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức

mạnh chính trị - tinh thần của quân đội ta là cung cấp luận cứkhoa học cho việc hoạch định các đường lối, chủ trương củaĐảng và Nhà nước ta về xây dựng nền quốc phòng toàn dân

và xây dựng quân đội nhân dân trong thời kỳ công nghiệphóa, hiện đại hóa Do đó, trong nghiên cứu dự báo, ngườinghiên cứu cần nhận thức sâu sắc tính “trội” của yếu tố định

hướng chính trị - giai cấp trong suốt quá trình dự báo Tính

“trội” của định hướng chính trị - giai cấp đòi hỏi người dự báo

phải đứng vững trên lập trường, quan điểm của chủ nghĩa Mác

- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng cộng sảnViệt Nam để phân tích tiềm lực chính trị - tinh thần của nềnquốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần củaquân đội một cách khách quan, khoa học, thấy rõ những phứctạp của chúng trong sự vận động, phát triển đến năm 2010,nhận thức đầy đủ sự tác động nhiều chiều của điều kiệnkhách quan, vạch ra được những mặt thuận lợi cũng như khókhăn trong việc xây dựng tiềm lực chính trị - tinh thần củanền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thầncủa quân đội, từ đó, đưa ra được những dự báo có cơ sở khoahọc, có độ chính xác cao làm cơ sở cho Đảng, Nhà nước, Quânđội hoạch định đúng đắn các chủ trương, chính sách, biệnpháp xây dựng tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốcphòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quânđội phù hợp với yêu cầu của nền quốc phòng toàn dân và yêucầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam trong giai đoạnmới Không những thế, thông qua việc nghiên cứu dự báotiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và

sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội góp phần khẳng

định tính đúng đắn, sáng tạo của đường lối xây dựng nền

quốc phòng toàn dân của Đảng và Nhà nước ta, góp phần

củng cố niềm tin cho các tầng lớp nhân dân vào sự nghiệp

xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa doĐảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo Trong nghiên cứu dự báokhông thể không đặc biệt tính đến vai trò của nhân tố Đảnglãnh đạo, Nhà nước quản lý, của cả hệ thống chính trị trongviệc tạo ra các điều kiện và khả năng cho việc hình thành vàphát triển những sức mạnh chính trị - tinh thần tiềm tàngtrong nhân dân và trong quân đội cũng như khả năng địnhhướng phát triển tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốcphòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quânđội trong điều kiện lịch sử mới

1.1.2 Một số nguyên tắc cơ bản trong nghiên cứu

dự báo tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội đến 2010

1.1.2.1 Kết hợp tính đảng với tính khoa học

Dự báo tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòngtoàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội tađến năm 2010 là một hoạt động khoa học có tổ chức, có mụcđích và có định hướng chính trị rõ ràng Để đảm bảo dự báo

đạt chất lượng tốt cần phải nắm vững nguyên tắc kết hợp tính

đảng với tính khoa học trong quá trình dự báo

Nguyên tắc kết hợp tính đảng với tính khoa học xuất phát

từ bản chất của hoạt động nghiên cứu dự báo tiềm lực chínhtrị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh

chính trị - tinh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam Đó là sựthống nhất cao giữa hai mặt khoa học và mặt chính trị

Nghiên cứu dự báo tiềm lực chính trị - tinh thần của nềnquốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần củaquân đội đến năm 2010 là một hoạt động nghiên cứu khoa

học, vì vậy, phải bảo đảm tính chân lý khách quan, khoa học

trong mỗi đánh giá, nhận định Người dự báo phải đứng trên

lập trường thế giới quan khoa học, sử dụng phương pháp biện

chứng duy vật để nhận thức và khái quát bản chất, quy luật,

xu hướng vận động và phát triển của tiềm lực chính trị - tinhthần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị -tinh thần của quân đội như vốn có của nó trong quá trình vậnđộng Yêu cầu tính khoa học của nghiên cứu dự báo khôngcho phép người nghiên cứu đưa ra các nhận định, khái quát và

dự báo mang tính chủ quan, cảm tính, càng không cho phép

sử dụng các thuật ngụy biện, chiết trung, phương pháp duytâm và siêu hình để nhận định, khái quát bản chất của sự vật,hiện tượng và áp đặt những chính kiến, những đánh giá thiếutính chính xác, gây ra những hậu quả xấu cho việc áp dụngkết quả nghiên cứu đó trong tổ chức thực tiễn của Đảng vàNhà nước

Mặt khác, dự báo tiềm lực chính trị - tinh thần của nềnquốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần củaquân đội ta đến năm 2010 nhằm mục đích phục vụ sự nghiệpxây dựng nền quốc phòng toàn dân và xây dựng quân độinhân dân của Đảng ta, của Nhà nước ta Do đó, các nhậnđịnh, đánh giá, khái quát, các kết luận và khuyến nghị củangười dự báo phải phục vụ cho sự lãnh đạo của Đảng cộng

sản Việt Nam và sự quản lý của Nhà nước xã hội chủ nghĩaViệt Nam đối với sự nghiệp quốc phòng toàn dân và xây dựngQuân đội nhân dân Việt Nam

Quán triệt nguyên tắc kết hợp tính đảng với tính khoahọc, trong quá trình dự báo tiềm lực chính trị - tinh thần củanền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thầncủa quân đội từ nay đến 2010, người nghiên cứu dự báo phảiđứng vững trên lập trường, quan điểm của chủ nghĩa Mác -Lênin và của Đảng ta để phân tích, đánh giá tình hình, nhậnđịnh, khái quát và đưa ra các khuyến nghị sát, đúng, có chấtlượng cao, có tính khả thi; phải nắm chắc các quan điểm cơbản của Đảng cộng sản Việt Nam về xây dựng nền quốcphòng toàn dân và xây dựng Quân đội nhân dân Việt Namđược thể hiện trong các Nghị quyết của Đảng, đặc biệt, trongNghị quyết Đại hội IX và vận dụng các quan điểm cơ bản đóvào nghiên cứu các nội dung cụ thể của đối tượng dự báo, làmcho mỗi sự đánh giá, mỗi sự mở rộng và phát triển trong quátrình nghiên cứu phải có tác dụng làm sáng tỏ hơn các quanđiểm của Đảng về xây dựng nền quốc phòng toàn dân và xâydựng quân đội nhân dân trong điều kiện mới, góp phần làmcho các quan điểm đó không chỉ được củng cố vững chắcthêm về lý luận mà còn được khẳng định tính đúng đắn vềmặt thực tiễn

1.1.2.2 Kết hợp giữa lý luận với thực tiễn

Kết hợp giữa lý luận với thực tiễn là một trong những

nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa Mác - Lênin Chủ tịch HồChí Minh và Đảng ta luôn coi việc kết hợp giữa lý luận và thựctiễn là nguyên tắc hàng đầu trong nghiên cứu khoa học và

hoạt động chỉ đạo thực tiễn Nghiên cứu dự báo tiềm lực chínhtrị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnhchính trị - tinh thần của quân đội đến năm 2010 là một hoạt

động nghiên cứu khoa học, do đó, cần phải kết hợp giữa lý

luận với thực tiễn trong suốt quá trình dự báo

Lý luận, trong nghiên cứu dự báo tiềm lực chính trị - tinh

thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh

thần của quân đội bao gồm hai yếu tố: Một là, toàn bộ các nội

dung lý luận cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí

Minh và một số lý luận chuyên ngành khác có liên quan được

vận dụng để nghiên cứu đối tượng; Hai là, toàn bộ các phương

pháp thao tác lý thuyết, bao gồm phương pháp tư duy (lôgíc

hình thức và lôgíc biện chứng), phương pháp phân tích, tổnghợp, so sánh, khái quát hóa, trừu tượng hóa những vấn đề cần

nghiên cứu dự báo ở đây, yếu tố nội dung cung cấp cho người

nghiên cứu cơ sở lý luận để nhận thức các vấn đề thực tiễn,

còn yếu tố phương pháp cung cấp cho người nghiên cứu công

cụ thao tác lý thuyết để nghiên cứu một cách khoa học các

vấn đề thực tiễn

Thực tiễn trong nghiên cứu dự báo tiềm lực chính trị - tinh

thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị tinh thần của quân đội là toàn bộ hoạt động của con người và

-xã hội sẽ diễn ra trong thời điểm dự báo ở trên thế giới, khuvực, đất nước, bao gồm các hoạt động vật chất và hoạt độngtinh thần trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, quân sự, ngoạigiao, văn hoá, xã hội, các mối quan hệ xã hội, các nhân tố tácđộng đến sự vận động và phát triển của đời sống xã hội, trong

đó trực tiếp nhất là thực tiễn xây dựng nền quốc phòng toàndân và thực tiễn xây dựng quân đội nhân dân hiện nay

Nguyên tắc kết hợp lý luận với thực tiễn trong nghiên cứu

dự báo tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàndân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội đòi hỏingười nghiên cứu phải vận dụng lý luận chủ nghĩa Mác -Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm của Đảng ta vềxây dựng tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòngtoàn dân và xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam về chínhtrị; các nguyên lý, quy luật của việc hình thành và phát triểntiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dâncũng như sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội vào

phân tích thực trạng tiềm lực chính trị - tinh thần của nền

quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần củaquân đội ta hiện nay; đánh giá những mặt tích cực, chỉ ranhững nhược điểm, những cản trở đến sự phát triển tiềm lựcchính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sứcmạnh chính trị - tinh thần của quân đội, phát hiện xu hướng

vận động của chúng, trên cơ sở đó khái quát tính quy luật vận

động của chúng từ nay đến 2010 làm cơ sở cho việc luậnchứng các quyết sách của Đảng và Nhà nước về quốc phòng

và quân sự Trong quá trình dự báo, phải bám sát sự vận độngcủa thực tiễn, nắm được những diễn biến phức tạp của tìnhhình xây dựng tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốcphòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân

đội hiện nay, căn cứ vào các tổng kết thực tiễn, để đưa ra

những nhận định và khái quát mới Có như vậy, các nhậnđịnh, khái quát về tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc

phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quânđội ta hiện nay mới có sức thuyết phục cao

Nguyên tắc kết hợp lý luận với thực tiễn còn đòi hỏi người

dự báo phải biết dùng các phương pháp tư duy để nhận thức

đối tượng, biết sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp,điều tra, so sánh, khái quát hóa, trừu tượng hóa các sự kiệnthực tiễn thành xu hướng, quy luật và tính quy luật Một điềucần chú ý là, trong nghiên cứu dự báo không chỉ nghiên cứu,

khảo sát thực tiễn ở thời điểm dự báo (2003) mà còn phải phân tích thực tiễn giả định ở thời điểm 2010 với đầy đủ các yếu tố cấu thành của nó là hoạt động thực tiễn, quan hệ thực

tiễn và kết cấu xã hội để có cơ sở dự báo gần đúng tiềm lực

chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sứcmạnh chính trị - tinh thần của Quân đội nhân dân Việt Namthời điểm đó

1.1.2.3 Kết hợp lịch sử và lôgích

Lịch sử và lôgích trong nghiên cứu khoa học thường được

quan niệm trên hai phương diện: phương diện tiếp cận vấn đề

nghiên cứu và phương diện phương pháp thao tác lý thuyết.

Dù trên phương diện nào thì lịch sử và lôgích vẫn luôn gắnchặt với nhau trong quá trình nhận thức Mối quan hệ gắn bógiữa lịch sử và lôgích là khách quan và do đó, việc nghiên cứukhoa học, đặc biệt nghiên cứu một đối tượng đặc thù như tiềmlực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sứcmạnh chính trị - tinh thần của quân đội đến 2010 đòi hỏi phải

luôn kết hợp lịch sử với lôgích trong mọi quá trình nghiên cứu

dự báo

Kết hợp lịch sử và lôgích trong nghiên cứu dự báo tiềm lựcchính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sứcmạnh chính trị - tinh thần của quân đội nhằm tăng khả năng

phản ánh bản chất sự vật, hiện tượng, nhờ đó khi xem xét lịch

sử hình thành và phát triển của tiềm lực chính trị - tinh thần

của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinhthần của quân đội mấy chục năm qua, chúng ta vẫn có thể

thấy được lôgích vận động và phát triển của nó Các kết quả

nghiên cứu về tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốcphòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quânđội đến năm 2010 mới đầy đủ, phản ánh đúng thực chất đốitượng nghiên cứu

Nguyên tắc kết hợp lịch sử và lôgích trong nghiên cứu dự

báo tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàndân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội ta từ nayđến 2010 đòi hỏi phải nghiên cứu chúng trong sự vận động vàphát triển qua các thời kỳ lịch sử, các giai đoạn cách mạng,phải thấy được đặc điểm, đặc trưng của việc xây dựng tiềmlực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sứcmạnh chính trị - tinh thần của quân đội trong các thời kỳ lịch

sử đó đề tìm ra mối liên hệ có tính phổ biến giữa các giai đoạncách mạng và khái quát được tính quy luật của sự phát triển

đó Đồng thời, trên cơ sở những kết quả nghiên cứu về tiềmlực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sứcmạnh chính trị - tinh thần của quân đội giai đoạn hiện nay mà

dự báo tiến trình vận động của chúng những năm tới trong

tính xu hướng của nó Sự kết hợp này phải được thể hiện

trong từng nội dung, từng phương pháp thao tác lý thuyết

(phân tích, tổng hợp, khái quát, so sánh ) Mỗi một vấn đềnội dung của đối tượng nghiên cứu cần phải được xem xéttrên cả hai phương diện lịch sử và lôgích, trong đó cần xem

xét lịch sử vừa theo mối liên hệ lịch đại vừa theo mối liên hệ

đồng đại để có thể nghiên cứu sâu và triệt để vấn đề Về mặt

quan điểm, cần phải thấy rằng, cho dù lịch sử vận động vàphát triển của tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốcphòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quânđội ta từ trước tới nay (2003) và từ nay (2003) đến năm 2010

có thể trải qua những giai đoạn khúc khuỷu, thậm chí có cảnhững đoạn, những cung thụt lùi, nhưng xét về lôgích chung

của sự phát triển vẫn là sự phát triển từ thấp đến cao, từ chưa

hoàn thiện đến hoàn thiện, từ chưa vững chắc đến vững chắc theo định hướng chính trị của Đảng Không thể vì một số hiện

tượng cá biệt, cụ thể ở nơi này, nơi kia hoặc lúc này, lúc kia

(cái lịch sử) mà vội đánh giá tiêu cực về tiềm lực chính trị

-tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị

- tinh thần của quân đội, không thấy xu hướng tiến lên hợp

quy luật của nó (cái lôgích)

1.1.2.4 Kết hợp giữa yếu tố và hệ thống

Thế giới khách quan là một chỉnh thể bao gồm nhiều hệ

thống Trong mỗi hệ thống lại có nhiều yếu tố bộ phận cấuthành Tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàndân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội, xét trong

hệ thống tiềm lực quốc phòng là một bộ phận, một yếu tố.Thế nhưng, nếu coi tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốcphòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân

đội là một hệ thống độc lập, một chỉnh thể thì chúng lại được

cấu thành bởi các yếu tố bộ phận, ví dụ, ý thức chính trị, ý

thức quốc phòng của nhân dân và quân đội, niềm tin và thái

độ của nhân dân đối với sự nghiệp quốc phòng, bảo vệ Tổ

quốc

Tính thống nhất về khuynh hướng và tính chỉnh thể trong

cấu trúc của hệ thống tiềm lực chính trị - tinh thần của nềnquốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần củaquân đội được quy định bởi các mối liên hệ giữa các yếu tố bộphận với toàn bộ hệ thống Vì thế, bất cứ một hệ thống nào,nếu có sự thay đổi về cấu trúc, nội dung và khuynh hướngphát triển sẽ tác động đến cấu trúc, nội dung và khuynhhướng phát triển của yếu tố bộ phận Ngược lại, những thayđổi về cấu trúc, nội dung, khuynh hướng phát triển của cácyếu tố bộ phận cũng có thể dẫn đến những thay đổi nhất định

về cấu trúc, nội dung và khuynh hướng phát triển của cả hệthống Đây là mối quan hệ biện chứng giữa hệ thống và yếu

tố, giữa toàn bộ và bộ phận

Nghiên cứu dự báo tiềm lực chính trị - tinh thần của nền

quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của

quân đội đến năm 2010 với tính cách là một hệ thống chính là nghiên cứu tính chỉnh thể, tính thống nhất của nó, tức là nghiên cứu cái chung bản chất để có cái nhìn toàn diện tiềm

lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sứcmạnh chính trị - tinh thần của quân đội

Nghiên cứu các yếu tố bộ phận của tiềm lực chính trị

-tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị

- tinh thần của quân đội là nghiên cứu cụ thể các mặt, cáctính chất, các xu hướng vận động và phát triển để nhận thức

sâu sắc hơn, đầy đủ hơn những biểu hiện cái chung, cái bảnchất của cả hệ thống Do đó, trong nghiên cứu dự báo tiềmlực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sứcmạnh chính trị - tinh thần của quân đội đến năm 2010, người

nghiên cứu phải kết hợp giữa yếu tố với hệ thống trong quá

trình nghiên cứu của mình

Nguyên tắc kết hợp giữa yếu tố với hệ thống trong nghiêncứu dự báo tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòngtoàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội đòihỏi người nghiên cứu, trong quá trình phân tích luận giải các

vấn đề nghiên cứu phải bảo đảm được tính thống nhất của cả

hệ thống, đồng thời bảo đảm được tính đặc thù, cá biệt của

từng yếu tố bộ phận với tính cách là cái cấu thành hệ thống

đó Ví dụ, khi xem xét sự vận động và phát triển của tiềm lựcchính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân hiện nay,chúng ta phải đặt nó trong mối quan hệ biện chứng với các hệthống bảo vệ Tổ quốc khác do Đảng cộng sản Việt Nam tổchức và lãnh đạo để có thể so sánh, đối chiếu các mối quan

hệ bản chất của chúng trong tính quy định chung là định

hướng phát triển của đất nước: độc lập dân tộc, chủ nghĩa xã hội, công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Mặt khác, chúng ta cũng phải đặt tiềm

lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sứcmạnh chính trị - tinh thần của quân đội trong tổng thể các hệthống khác như hệ thống kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa, hệ thống lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam,

hệ thống tổ chức quản lý Nhà nước, hệ thống các tổ chứcchính trị - xã hội, hệ thống quan hệ đối ngoại, hệ thống quốc

phòng và an ninh v.v để thấy được vị trí, vai trò của nó cũngnhư thấy được khuynh hướng vận động và phát triển chủ đạocủa nó Nếu nghiên cứu tiềm lực chính trị - tinh thần của nềnquốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần củaquân đội một cách biệt lập, tách rời với các hệ thống khác thìkhông thể thấy được xu thế phát triển chung, tất yếu của đấtnước, không thấy được sự tác động lẫn nhau, quy định lẫnnhau giữa các hệ thống khác đến hệ thống tiềm lực chính trị -tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị

- tinh thần của quân đội Do đó, các nhận định, đánh giá vềtiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân vàsức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội từ nay đến 2010

sẽ thiếu tính khách quan, toàn diện, thiếu tính phổ biến vàchân thực

Chúng ta không chỉ xem xét tiềm lực chính trị - tinh thầncủa nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinhthần của quân đội trong tổng thể các mối quan hệ với các

hệ thống khác của đất nước mà còn phải xem xét sự vậnđộng và phát triển của chúng trong mối quan hệ qua lại giữacác yếu tố bộ phận bên trong cấu thành tiềm lực chính trị -tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính

trị - tinh thần của quân đội như ý thức chính trị, niềm tin

chính trị, văn hoá, đạo đức, hệ tư tưởng, hệ thống chính trị

và đặc biệt là xem xét mối quan hệ và tác động qua lại giữacác yếu tố bộ phận với cả hệ thống Kết hợp giữa yếu tố và

hệ thống chính là để vừa nhận thức được cái chung, phổbiến, cái xu thế tất yếu, vừa có thể thấy được những biểuhiện sinh động, cụ thể của tiềm lực chính trị - tinh thần của

nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thầncủa quân đội qua các yếu tố cấu thành của nó, nhờ đó mới

có cái nhìn toàn diện, đầy đủ về đối tượng nghiên cứu

1.1.2.5 Kết hợp giữa định tính và định lượng

Mỗi sự vật, hiện tượng trong đời sống xã hội bao giờ cũng

tồn tại trong sự thống nhất của mặt lượng và mặt chất Quá

trình phân tích và xác định giá trị về mặt số lượng trong đối

tượng nghiên cứu gọi là định lượng, còn quá trình phân tích và xác định các tính chất, thuộc tính của chúng gọi là định tính

Tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàndân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội, với tínhcách là những hiện tượng tinh thần xã hội đặc thù cũng đượctồn tại trong nhận thức chủ quan của người nghiên cứu cảmặt lượng và mặt thuộc tính Mặt lượng là số lượng các yếu tốcấu thành, số lượng các mối quan hệ, số lượng các nhân tốtác động phản ánh quy mô, mức độ, phạm vi vận động vàphát triển của chúng Định lượng chính là sử dụng các phươngpháp tư duy, các phương pháp thao tác lý thuyết để xác địnhmột cách tương đối “lượng” các yếu tố hiện có cấu thành tiềmlực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sứcmạnh chính trị - tinh thần của quân đội trong thời điểm dựbáo, qua đó biết được nội hàm và ngoại diên của chúng với tưcách là khái niệm khoa học Ví dụ, lượng của các yếu tố cấuthành tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàndân hiện nay gồm: ý thức chính trị, niềm tin chính trị, tìnhcảm chính trị, ý thức cảnh giác cách mạng, ý thức quốc phòngcủa nhân dân, nền tảng tư tưởng, nền tảng chính trị Nói tómlại, nghiên cứu dự báo một vấn đề phức tạp như tiềm lực

chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sứcmạnh chính trị - tinh thần của quân đội là phải nghiên cứu đầy

đủ mặt lượng của nó, tức là phải có các thao tác định lượng vềmặt lý thuyết đối với đối tượng nghiên cứu Đây là một việclàm rất quan trọng và cần thiết, không thể thiếu đối với ngườinghiên cứu dự báo khoa học

Tuy nhiên, định lượng không phải là mục đích của nghiêncứu dự báo tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòngtoàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội mà

chỉ là điều kiện cho việc xác định tính chất, khái quát bản

chất và phát hiện quy luật vận động của đối tượng nghiên

cứu Do vậy, trong nghiên cứu dự báo phải kết hợp giữa địnhlượng với định tính

Nguyên tắc kết hợp định tính với định lượng trong nghiên

cứu dự báo tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòngtoàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội đòihỏi phải thực hiện đầy đủ các quy trình nghiên cứu; các thaotác lý thuyết trong phân tích đối tượng; phải xem xét đầy đủhai mặt lượng và chất của một sự vật, hiện tượng tồn tại trongkết cấu nội dung của chúng Chỉ trên cơ sở định lượng đúngmới có thể định tính đúng Nếu định lượng sai, không đầy đủhoặc coi nhẹ việc định lượng thì việc định tính sẽ rất khókhăn; các khái quát về tính chất của sự vật, hiện tượng sẽthiếu chính xác, thiếu độ tin cậy

Việc kết hợp định tính với định lượng còn đòi hỏi, trong

quá trình nghiên cứu, cần sử dụng tốt hệ thống các số liệu

thực tiễn Bởi vì, các số liệu thực tiễn, các chỉ báo điều tra xã

hội học về tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng

toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội ởnhững thời điểm không - thời gian khác nhau trong một mức

độ nào đó phản ánh khá trung thực sự biến đổi các thuộc tínhcủa các yếu tố cấu thành của chúng ở đây, các số liệu thựctiễn được xem xét với tính cách là mặt lượng của tiềm lựcchính trị - tinh thần, là sự biểu hiện ra trong thực tiễn tínhchất, xu hướng của chúng, mà nhờ nó chúng ta có thể phântích và nhận thức đầy đủ tính chất của tiềm lực chính trị - tinhthần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị -tinh thần của quân đội Tuy nhiên, khi phân tích các số liệu,không nên căn cứ một cách máy móc vào các con số, mà cái

quan trọng là phải phân tích mối quan hệ và chiều hướng

biến đổi của các số liệu đó trong từng thời điểm khác nhau.

Kết hợp giữa phân tích số liệu thực tế với phân tích chiềuhướng biến đổi của số liệu đó cũng chính là kết hợp giữa địnhtính và định lượng trong nghiên cứu dự báo tiềm lực chính trị -tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị

- tinh thần quân đội ta đến năm 2010

1.2 Tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân và sức mạnh chính trị - tinh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam - Khái niệm và cấu trúc

1.2.1 Tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân ở nước ta hiện nay

1.2.1.1 Quan niệm về tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân

Tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân là một khái niệm có liên quan mật thiết với nhiều khái

niệm khác như: “Tiềm lực”, “Chính trị - tinh thần”, “Quốcphòng toàn dân”

Tiềm lực là “Lực lượng tiềm tàng, khả năng lớn chưa được

sử dụng, chưa được thể hiện ra” 1[1]; là “Khả năng về vật chất

và tinh thần có thể huy động để tạo thành sức mạnh nhằmthực hiện một nhiệm vụ nhất định” 2[2]

Như vậy, tiềm lực là một dạng khả năng nhưng đó khôngphải là khả năng trừu tượng mà là một khả năng thực tế,nhưng do nhiều nguyên nhân khách quan mà khả năng đóchưa trở thành hiện thực, chưa trở thành sức mạnh thực tếtrong những điều kiện nhất định tuỳ thuộc vào hoạt động chủquan của con người

Tiềm lực là khái niệm được sử dụng trong nhiều lĩnh vực

kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, khoa học v.v Trong lĩnhvực quốc phòng, quân sự, có những loại tiềm lực chủ yếu nhưtiềm lực quốc phòng, tiềm lực quân sự, tiềm lực kinh tế, tiềmlực kinh tế quân sự, tiềm lực khoa học, tiềm lực khoa họcquân sự, tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòngtoàn dân, tiềm lực chính trị - tinh thần của quân đội v.v Mỗiloại tiềm lực đều có những tiêu chí về số lượng và chất lượngkhác nhau, nhưng luôn luôn có mối liên hệ và tác động biệnchứng lẫn nhau giữa các yếu tố của từng loại tiềm lực và giữacác loại tiềm lực Xây dựng tiềm lực là một hoạt động cơ bản

có ý nghĩa quyết định nhất của các chủ thể quản lý xã hội, làtiền đề cơ bản nhất để tạo nên sự phát triển nhanh và bềnvững của toàn xã hội và từng lĩnh vực của đời sống xã hội Để

1 [1] Từ điển Tiếng Việt Nxb VHTT H 1998, tr 1629

2 [2] Từ điển Bách khoa Quân sự Việt Nam Nxb QĐND H.1996, tr 766

có nền quốc phòng mạnh trước hết phải có tiềm lực quốcphòng mạnh và tiềm lực đó phải thường xuyên được xâydựng, bổ sung đáp ứng với sự biến đổi của tình hình kháchquan

Chính trị - tinh thần là một khái niệm kép được cấu thành

bởi hai khái niệm “Chính trị” và “Tinh thần” nhưng lại khôngphải là con số cộng của hai khái niệm đó Đây là một kháiniệm phức hợp mang sắc thái và ý nghĩa của cả hai khái niệm

“Chính trị” và “Tinh thần” nhưng lại có ý nghĩa riêng với tưcách là một khái niệm độc lập

Chính trị là “Toàn bộ những hoạt động có liên quan đến

các mối quan hệ giữa các giai cấp, giữa các dân tộc, các tầnglớp xã hội, mà cốt lõi của nó là vấn đề giành chính quyền, duytrì và sử dụng quyền lực Nhà nước, sự tham gia vào công việccủa Nhà nước, sự xác định hình thức tổ chức, nhiệm vụ, nộidung hoạt động của Nhà nước” 3[3]

Tinh thần là: “1 Toàn bộ hoạt động nội tâm của con người

(như ý chí, tình cảm ) nói chung 2 Bản lĩnh, ý thức tráchnhiệm trước công việc chung ” 4[4]

Khái niệm tinh thần ở đây được hiểu bao hàm cả tư tưởng,

ý thức chính trị, quan điểm chính trị, phẩm chất xã hội, tìnhcảm, tâm lý, đạo đức

Như vậy, khái niệm chính trị - tinh thần được dùng để chỉ

toàn bộ nhân tố tinh thần (cái tinh thần) gắn liền với nhân tố chính trị (cái chính trị), tinh thần dựa trên nền tảng chính trị, gắn liền với hệ tư tưởng, đường lối chính trị, ý thức chính trị

3 [3] Từ điển Bách khoa Việt Nam Nxb Trung tâm biên soạn TĐBKVN H 1995, tr 1478

4 [4] Sđd, tr 1648

và tổ chức chính trị, với mục đích chính trị và các lực lượng chính trị - xã hội để thực hiện mục đích đó Trong khái niệm

chính trị - tinh thần, chính trị và tinh thần gắn kết với nhau,thâm nhập vào nhau; “cái tinh thần” là tinh thần của “cáichính trị”, tinh thần mang tính chính trị được định hướng bởichính trị; còn “cái chính trị” là chính trị của “cái tinh thần”,chính trị trong tinh thần

Khái niệm chính trị - tinh thần không đồng nhất với khái

niệm chính trị và tinh thần, hoặc khái niệm tinh thần chính trị.

“Chính trị” và “Tinh thần” là những phạm trù độc lập có bảnchất, nội dung và cấu trúc khác nhau, nhưng đó không phải lànhững phạm trù biệt lập với nhau Thực tiễn cho thấy rằng,trong xã hội có sự phân chia giai cấp thì mọi lĩnh vực của đờisống xã hội đều mang dấu ấn giai cấp, trong đó có lĩnh vựctinh thần Tinh thần và đời sống tinh thần của các thành viên

xã hội cũng như toàn xã hội bao giờ cũng hướng theo nhữnglợi ích, định hướng chính trị nhất định Đặc biệt, trong lĩnh vựcquân sự, quốc phòng, chiến tranh thì những định hướng chínhtrị, quan điểm chính trị, lập trường chính trị bao giờ cũng đượcbiểu hiện cụ thể ở ý chí, quyết tâm, tình cảm, tâm trạng củacác cá nhân và các cộng đồng xã hội bằng việc họ tham giavào thực hiện các nhiệm vụ đó như thế nào Trong các cuộcchiến tranh giải phóng dân tộc trước đây và trong công cuộcxây dựng, bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa ngày nay, tinhthần chịu đựng gian khổ, vượt qua mọi khó khăn, thử thách, ýchí quyết chiến quyết thắng, tinh thần yêu nước, lòng tự tôndân tộc của nhân dân và các lực lượng vũ trang ta chính làbiểu hiện cụ thể của ý thức chính trị, lập trường quan điểm

chính trị của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh,

là tinh thần chính trị của nhân dân lao động dưới sự lãnh đạocủa Đảng Cộng sản Việt Nam vì độc lập dân tộc gắn liền vớichủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Như vậy, cả lý luận và thực tiễn đều khẳng định rằngthuật ngữ chính trị - tinh thần có đủ cơ sở để tồn tại với tínhcách là một khái niệm độc lập có nội hàm và ngoại diên của

nó, phản ánh mối quan hệ biện chứng giữa chính trị và tinhthần trong các lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó tinh thần

là cái biểu hiện cụ thể, trực tiếp của quan điểm, lợi ích chínhtrị và chính trị giữ vai trò định hướng, chi phối tinh thần

Quốc phòng toàn dân là khái niệm chỉ việc toàn dân tham

gia bảo vệ Tổ quốc, toàn dân tham gia sự nghiệp quốc phòng.Quốc phòng toàn dân là “quan điểm chỉ đạo việc xây dựngnền quốc phòng của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt

nền quốc phòng ở nước ta, nền quốc phòng phát triển theophương hướng toàn dân, toàn diện, độc lập, tự chủ, tự lực, tựcường và ngày càng hiện đại Đó là nền quốc phòng mangtính chất phòng thủ tích cực nhằm giữ vững hoà bình, ổn địnhcủa đất nước, ngăn chặn, đẩy lùi và sẵn sàng đánh bại mọihành động gây chiến, mọi loại hình xâm lược và bạo loạn lật

đổ của các thế lực đế quốc và phản động, bảo vệ cuộc sốnglao động hoà bình của nhân dân ta và bảo vệ vững chắc Tổquốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Quốc phòng toàn dân là sự

kế tục truyền thống cả nước đánh giặc, toàn dân là lính trongquá trình dựng nước đi đôi với giữ nước của dân tộc ta Đó là

5 [5] Từ điển Bách khoa Quân sự Việt Nam Nxb QĐND H 1996, tr 680

tổng thể các hoạt động đối nội và đối ngoại về quân sự, chínhtrị, kinh tế, văn hoá, khoa học của Đảng, Nhà nước và nhândân ta (trong đó lực lượng vũ trang là nòng cốt) để bảo vệ Tổquốc, tạo nên sức mạnh tổng hợp, toàn diện Trong điều kiệnhiện nay, quốc phòng toàn dân gắn bó chặt chẽ với an ninhnhân dân

Tiềm lực quốc phòng là “khả năng vật chất và tinh thần ở

trong nước và ngoài nước mà mỗi quốc gia, dân tộc có thểhuy động nhằm mục tiêu bảo vệ đất nước, giữ vững hoà bình,ngăn ngừa mọi âm mưu và hành động gây chiến của các thếlực thù địch, sẵn sàng đánh thắng chiến tranh xâm lược mọiquy mô có thể xảy ra” 6[6] Tiềm lực quốc phòng chính là tổng

hòa các tiềm lực quân sự, kinh tế, chính trị - tinh thần, khoa

học - công nghệ, văn hoá Việt Nam , trong đó tiềm lực quân

sự là biểu hiện trực tiếp, chủ yếu và là kết quả tổng hợp củacác tiềm lực khác, được xây dựng, quản lý, huy động vì mụcđích và lợi ích của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hộichủ nghĩa

Từ sự phân tích những khái niệm có liên quan trên đây có

thể quan niệm, tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc

phòng toàn dân là toàn bộ các lực lượng chính trị - tinh thần tồn tại dưới dạng các khả năng mà các khả năng này có thể huy động được để tạo thành sức mạnh chính trị - tinh thần trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng ở nước ta Tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân là cơ sở chính trị - tinh thần của nền quốc phòng, của sức mạnh bảo

vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Tiềm lực chính trị - tinh thần của

6 [6] S đd, tr 767

nền quốc phòng toàn dân được biểu hiện ở sức mạnh chính trị

- tinh thần của nền quốc phòng toàn dân ở trong những thờiđiểm cụ thể và xác định, tiềm lực chính trị - tinh thần của nềnquốc phòng toàn dân là “lực lượng tiềm tàng”, còn sức mạnhchính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân là “lựclượng hiện hữu” Nếu xét tiềm lực chính trị - tinh thần của nềnquốc phòng toàn dân với tính cách là đối tượng dự báo đangtrong trạng thái vận động từ nay đến 2010 thì tiềm lực chínhtrị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân vừa có cả lựclượng tiềm tàng (khả năng) vừa có cả sức mạnh hiện hữu (sứcmạnh) ở thời điểm hiện tại là sức mạnh nhưng vận động từnay đến 2010 thì các sức mạnh đó chính là tiềm lực (khảnăng) về chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân

Nói “lực lượng tiềm tàng” không có nghĩa là lực lượng đó hoàn

toàn chưa được bộc lộ trong thực tế, mà có những cái đã bộc

lộ thành sức mạnh nhưng chưa bộc lộ hết, hoặc đã được huyđộng nhưng mức độ chưa cao, chưa toàn diện, chưa đầy đủ

“Lực lượng tiềm tàng” về chính trị - tinh thần được hiểu là

chính trị - tinh thần gắn liền với những lực lượng xã hội, tổchức xã hội, với những con người cụ thể, “lực lượng” theonghĩa rộng của từ đó

Tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàndân được biểu hiện trước hết ở hệ tư tưởng chính trị mác xít,chế độ xã hội chủ nghĩa, hệ thống các chính sách đối nội, đốingoại, đường lối, chính sách quân sự của Đảng và Nhà nước ;

ở trình độ nhận thức chính trị, ý thức và tình cảm chính trị,bản lĩnh chính trị, niềm tin, ý chí, quyết tâm, trạng thái tâm

lý, tinh thần yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng của

nhân dân và các lực lượng vũ trang trước những nhiệm vụquốc phòng được đặt ra trong những điều kiện lịch sử khácnhau

Tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàndân là một bộ phận hợp thành cơ bản và chủ yếu của tiềm lựcquốc phòng ở nước ta Tiềm lực chính trị - tinh thần có mốiliên hệ hữu cơ với các tiềm lực khác của nền quốc phòng nhưtiềm lực quân sự, tiềm lực kinh tế, tiềm lực khoa học ở mộtmức độ đáng kể, nó quyết định hiệu quả sử dụng các tiềm lựckhác để taọ thành sức mạnh vô địch của nền quốc phòng toàndân

Tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàndân là toàn bộ lực lượng tiềm tàng về tinh thần (cốt lõi là tinhthần chính trị) trong thực hiện đường lối chính trị, mục đích vànhiệm vụ chính trị - xây dựng nền quốc phòng toàn dân vữngmạnh để phát triển sự nghiệp cách mạng vì độc lập dân tộcgắn liền với chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Đó là những lựclượng đang tồn tại một cách khách quan mà bằng đường lối

và chủ trương đúng đắn, bằng công tác tư tưởng và tổ chức cóhiệu quả của Đảng và Nhà nước chúng ta có thể huy độngđược để biến thành sức mạnh chính trị - tinh thần của đấtnước trong việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ quốc phòng Tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàndân muốn trở thành sức mạnh hiện thực phải thông qua hàngloạt hoạt động chủ quan của Đảng, Nhà nước, các tổ chứcchính trị - xã hội, của nhân dân và các lực lượng vũ trang.Những hoạt động chủ quan đó tốt hay không tốt đều quyếtđịnh mức độ và hiệu quả huy động tiềm lực thành sức mạnh

cao hay không cao Trong các cuộc chiến tranh giải phóngdân tộc và bảo vệ Tổ quốc trước đây, dưới sự lãnh đạo củaĐảng cộng sản Việt Nam, chúng ta đã huy động được, pháthuy được tối đa những “lực lượng tiềm tàng” về chính trị - tinhthần của nhân dân và các lực lượng vũ trang, tạo nên sứcmạnh to lớn đánh bại mọi thế lực xâm lược Ngày nay, trong

sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, trong xây dựng nền quốc phòngtoàn dân vững mạnh, những kinh nghiệm và truyền thống đócần được tiếp tục phát huy có hiệu quả hơn

Tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dânđược biểu hiện tập trung và chủ yếu ở sức mạnh chính trị - tinhthần của xã hội vào những thời điểm cụ thể, đồng thời chịu sựquy định của các tiềm lực khác trong thời điểm đó Do vậy,tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân ởnước ta hiện nay là chính trị - tinh thần của đất nước có thểhuy động để tạo thành sức mạnh chính trị - tinh thần của nềnquốc phòng

Tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàndân ở nước ta có bản chất và nội dung hoàn toàn khác vớitiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng ở các nước

tư bản chủ nghĩa Sự khác nhau cơ bản đó được biểu hiện cụthể ở những yếu tố cấu thành tiềm lực chính trị - tinh thần củanền quốc phòng toàn dân

1.2.1.2 Những yếu tố cấu thành tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân ở nước ta

a ý thức chính trị

ý thức chính trị là yếu tố hết sức cơ bản trong cấu trúccủa tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn

dân ở nước ta hiện nay ý thức chính trị bao gồm hệ tư tưởng

chính trị và tâm lý chính trị

Hệ tư tưởng chính trị của Đảng ta, của nhân dân ta là hệ

tư tưởng của giai cấp công nhân; chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam chomọi hoạt động của Đảng, Nhà nước, nhân dân và lực lượng vũtrang ta Nền quốc phòng toàn dân ở nước ta có mục đích làbảo vệ vững chắc mọi thành quả cách mạng mà nhân dân tadưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam đã giành được,đảm bảo môi trường hoà bình cho công cuộc xây dựng đấtnước vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Nền quốc phòngtoàn dân đó được xây dựng và phát triển theo những quanđiểm, tư tưởng cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng

Hồ Chí Minh Hệ tư tưởng chính trị quy định bản chất của nềnquốc phòng toàn dân, quy định mục đích, nội dung, nhiệm vụcủa nền quốc phòng toàn dân Hệ tư tưởng chính trị thấm sâuvào các lực lượng xã hội tham gia thực hiện nhiệm vụ quốcphòng toàn dân, trở thành một “lực lượng vật chất” hết sức tolớn, cho phép nhân lên gấp bội những khả năng phòng thủ đấtnước trước mối đe doạ của bất cứ thế lực thù địch nào

Gắn liền với hệ tư tưởng chính trị mác xít là ý thức chínhtrị ở cấp độ thấp, được biểu hiện ở tâm lý chính trị của nhândân và các lực lượng vũ trang ta trong xây dựng và phát triểnnền quốc phòng toàn dân Nền quốc phòng toàn dân chỉ cóthể được xây dựng và không ngừng củng cố vững mạnh khi

mà các tầng lớp nhân dân, các tổ chức chính trị - xã hội, cáclực lượng vũ trang luôn có nhận thức đúng, có trách nhiệmchính trị cao, có tinh thần chủ động, tự giác và sáng tạo trong

thực hiện nhiệm vụ đó Điều đó đảm bảo trong thời bình, toàndân và các lực lượng vũ trang luôn tỉnh táo, cảnh giác, kịp thờiphát hiện những nguy cơ đe dọa nền quốc phòng, kết hợpchặt chẽ phát triển kinh tế với tăng cường, củng cố quốcphòng ; trong điều kiện có chiến tranh (cả vũ trang và phi vũtrang) có thể huy động tối đa sức người, sức của, tinh thần vàlực lượng để đánh bại mọi kẻ thù bảo vệ vững chắc Tổ quốc

và các thành quả cách mạng

Thực tiễn lịch sử đã chứng minh rằng, ý thức chính trị củanhân dân, mà trước hết là ý thức chính trị của lực lượng vũtrang, luôn là một “lực lượng tiềm tàng” hết sức quan trọngtrong sự nghiệp xây dựng và củng cố nền quốc phòng toàndân ở nước ta Chính vì vậy, trong những năm qua cũng nhưhiện nay, việc giáo dục chính trị, giáo dục quốc phòng cho mọitầng lớp nhân dân luôn được Đảng và Nhà nước ta hết sứcquan tâm Đó là một hoạt động cơ bản nhằm xây dựng và pháttriển tiềm lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàndân Việc nâng cao ý thức chính trị của nhân dân và các lựclượng vũ trang đối với nhiệm vụ quốc phòng không chỉ cónhững hoạt động giáo dục mà còn là những hoạt động thựctiễn hết sức phong phú, đa dạng gắn liền với các hoạt độngkinh tế, văn hoá, khoa học, đối ngoại Tư tưởng chính trịđúng, ý thức quốc phòng của nhân dân và của lực lượng vũtrang cao, tâm lý chính trị vững vàng và được duy trì thườngxuyên là một đảm bảo chắc chắn cho việc ngăn chặn và làmthất bại mọi âm mưu gây chiến và xâm phạm chủ quyền quốcgia của các thế lực thù địch Đó là một bộ phận cấu thành tiềm

lực chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân ở nước tacần được thường xuyên củng cố và phát triển

b Niềm tin và tâm trạng xã hội

Niềm tin và tâm trạng xã hội là những yếu tố quan trọngtrong tiềm lực chính trị - tinh thần của xã hội nói chung, củanền quốc phòng toàn dân nói riêng Sự nghiệp xây dựng vàcủng cố nền quốc phòng toàn dân ở nước ta chính là nhằmthực hiện lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xãhội ở Việt Nam Sự thành công của sự nghiệp đó phụ thuộc rấtlớn vào niềm tin của nhân dân và của các lực lượng vũ trangvào Đảng, Nhà nước, vào chế độ xã hội chủ nghĩa, vào tươnglai tươi sáng của đất nước, vào sức mạnh của lực lượng vũtrang trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng; phụ thuộc vàotâm trạng xã hội như thế nào đối với sự nghiệp đó Vấn đề đặt

ra là nền quốc phòng của chúng ta sẽ vì ai, do ai? Điều đó quyđịnh thái độ chính trị, quyết tâm, tinh thần quyết chiến, quyếtthắng của nhân dân đối với sự nghiệp quốc phòng

Tuy nhiên, niềm tin và tâm trạng xã hội được hình thành

và phát triển theo chiều hướng nào lại tùy thuộc vào tính hiệnthực của các quá trình xã hội đang diễn ra và hiệu quả củacác thiết chế xã hội đang vận hành Vì vậy, toàn bộ thành quảcách mạng và tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa, sựtrong sạch, vững mạnh của Đảng, Nhà nước, sự đúng đắn củacác chính sách đối nội và đối ngoại, quyền làm chủ của nhândân v.v lại quy định niềm tin và tâm trạng xã hội của nhândân và các lực lượng vũ trang ta đối với sự nghiệp quốcphòng

Niềm tin vào chủ nghĩa xã hội chỉ có thể được thường

xuyên bồi đắp và không ngừng củng cố vững chắc nếu sựnghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội dưới sự lãnh đạo của Đảngngày càng phát triển, ngày càng có những thành tựu mới,mang lại ngày càng nhiều lợi ích cho nhân dân; nếu chế độdân chủ xã hội chủ nghĩa ngày càng tỏ rõ tính ưu việt so vớidân chủ tư sản; nếu bộ máy Đảng, Nhà nước ngày càng trongsạch, việc chống tham nhũng, quan liêu ngày càng có hiệuqủa; nếu trật tự xã hội, kỷ cương phép nước, sức mạnh củacác công cụ chuyên chính bảo vệ sự bình yên của nhân dânngày càng được tăng cường Trong trường hợp diễn biếnngược lại thì hậu quả cũng sẽ ngược lại

Tâm trạng xã hội cũng phản ánh trực tiếp thực tiễn của xã

hội Muốn có một nền quốc phòng mạnh thì tâm trạng xã hộicủa nhân dân và các lực lượng vũ trang phải luôn luôn tíchcực, mọi thành viên của xã hội luôn nhận rõ trách nhiệm củamình và tự nguyện cống hiến sức lực và trí tuệ của mình cho

sự vững mạnh của sự nghiệp ấy Điều đó cũng có nghĩa làtrong công cuộc xây dựng và củng cố nền quốc phòng toàndân ở nước ta hiện nay, tâm trạng của quần chúng cũngquyết định thắng lợi hay thất bại của công cuộc đó

c Chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng

Yêu nước, thương nòi và chủ nghĩa anh hùng cách mạng

là một nét đặc sắc, một giá trị cốt lõi của văn hoá tinh thầnViệt Nam, là nhân tố chính trị - tinh thần hết sức quan trọnggóp phần làm nên những chiến công hiển hách của dân tộc

ta, đặc biệt là trong thời đại Hồ Chí Minh Chủ tịch Hồ ChíMinh đã khẳng định: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước

Đó là một truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗikhi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kếtthành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọinguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ

đã động viên, cổ vũ nhân dân và các lực lượng vũ trang từ thế

hệ này qua thế hệ khác luôn sẵn sàng chiến đấu, hy sinh cứunước, cứu nhà, bảo vệ non sông gấm vóc, bảo vệ chủ quyềndân tộc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, bảo vệ chế độ xã hội chủnghĩa, bảo vệ quê hương, làng xóm và cuộc sống lao độnghoà bình của nhân dân ta “Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam,tinh thần làm chủ đất nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạngViệt Nam đã là một động lực tinh thần vô cùng mạnh mẽ của

sự nghiệp xây dựng và củng cố nền quốc phòng toàn dân đóvẫn là một “lực lượng tiềm tàng” của chính trị - tinh thần có vịtrí đặc biệt quan trọng cần được tiếp tục giữ vững và pháthuy

Chủ nghĩa yêu nước của dân tộc ta được kế thừa và phát

huy trong thời đại Hồ Chí Minh Đó là chủ nghĩa yêu nước ViệtNam hiện đại - yêu nước gắn liền với yêu chủ nghĩa xã hội.Chủ nghĩa yêu nước của con người Việt Nam ngày nay đòi hỏiphải được thể hiện cụ thể bằng việc cống hiến sức lực và trítuệ của mình cho việc thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ chiếnlược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

7 [7] Hồ Chớ Minh, Toàn tập, Tập 6, Nxb Chớnh trị quốc gia H 2000, tr 171

8 [8] Vừ Nguyờn Giỏp, Chiến tranh giải phúng dõn tộc và chiến tranh BVTQ, Nxb Sự thật H 1979,

tr 541