Đề thi ôn tập kết thúc học phần môn Tội phạm học gồm 02 phần: trắc nghiệm khách quan và bài tập. Đề cương ôn tập kết thúc học phần môn Tội phạm học dựa trên cấu trúc đề thi, bao gồm bán trắc nghiệm về lý thuyết đã học và phần bài tập vẽ biểu đồ và tính toán. Chúc mọi người ôn tập tốt và làm bài thi thật suôn sẻ
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP KẾT THÚC HỌC PHẦN
Môn: Tội phạm học(Có hướng dẫn tham khảo)
A – TRẮC NGHIỆM 2
B – BÀI TẬP 3 HƯỚNG DẪN 5
Trang 28 Nghiên cứu về tội phạm ẩn giúp cho đánh giá được mức độ phổ biến của tộiphạm trong dân cư.
9 Tình huống luôn đóng vai trò làm hình thành động cơ của người phạm tội
10 Tội phạm học là khoa học đơn ngành nghiên cứu về tội phạm
11 Dân số của tỉnh D năm 2018 là 315 000 người Số vụ phạm tội giết ngườixảy ra trên địa bàn tỉnh này năm 2018 là 45 vụ Vậy chỉ số tội phạm là 44,8
12 Phòng ngừa tội phạm là hoạt động có tính chủ động của riêng các cơ quan
có thẩm quyền tiến hành tố tụng
13 Thuyết phân tâm học của Sigmund Freud đã lí giải nguyên nhân của tộiphạm là do người phạm tội đã thừa kế gen tồi tệ của thế hệ trước
14 Nghiên cứu về chỉ số tội phạm giúp cho việc làm sáng tỏ về tội phạm ẩn
15 Để dự báo tội phạm đạt độ chính xác cao, cần dựa vào kết quả nghiên cứu
Trang 3B – BÀI TẬP
Câu 1: Dữ liệu về đặc điểm nghề nghiệp của người bị kết án về tội trộm cắp tài
sản trên địa bàn tỉnh A giai đoạn 2013-2019 như sau:
+ Nông dân: 41 người;
+ Công nhân: 34 người;
+ Thất nghiệp: 213 người;
+ Lao động tự do: 70 người;
+ Cán bộ, viên chức: 12 người;
+ Học sinh, sinh viên: 9 người
Hãy dùng biểu đồ mô tả cơ cấu của tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh A giai đoạn 2013-2019 theo đặc điểm nghề nghiệp và rút ra nhận xét
Đường phố Bến tàu,
bến xe, nhàga
Nhà củanạn nhân
Những nơikhác
Câu hỏi: Hãy dùng biểu đồ mô tả cơ cấu của tội trộm cắp tài sản trên địa bànthành phố B theo địa điểm phạm tội trong giai đoạn 2016-2021 và rút ra nhậnxét
2) Dân số của tỉnh H năm 2018 là 595.000 người Số vụ cướp giật tài sảntrên địa bàn tỉnh này trong năm 2018 là 244 vụ Tính chỉ số tội phạm
Câu 3:
1) Dữ liệu về số vụ phạm tội cướp giật tài sản trên địa bàn tỉnh C từ năm
2013 đến năm 2018 như sau:
Trang 4Câu hỏi: Hãy dùng biểu đồ mô tả diễn biến của tội cướp giật tài sản trên địa bàntỉnh C theo số vụ phạm tội từ năm 2013 đến 2018 và rút ra nhận xét.
2) Dân số của tỉnh C năm 2021 là 293.000 người Số vụ tham ô tài sản trênđịa bàn tỉnh này trong năm 2021 là 45 vụ Tính chỉ số tội phạm
Câu hỏi: Hãy dùng biểu đồ mô tả diễn biến của tội cướp tài sản trên địa bàn tỉnh
D theo số vụ phạm tội từ năm 2015 đến 2020 và rút ra nhận xét
2) Dân số của tỉnh D năm 2022 là 393.000 người Số vụ buôn lậu trên địabàn tỉnh này trong năm 2022 là 45 vụ Tính chỉ số tội phạm
Trang 5Theo đó, tội phạm rõ có 03 dấu hiệu:
Đã xảy ra trên thực tế là dấu hiệu tiên quyết
Đã bị phát hiện và xử lý về hình sự là dấu hiệu quan trọng nhất, có tính chấtquyết định
Có trong thống kê hình sự chính thức được xem là dấu hiệu có tính phái sinh
từ dấu hiệu đã bị phát hiện và xử lý về hình sự Tội phạm đã bị phát hiện và
xử lý về hình sự thì mới được thể hiện trong thống kê hình sự chính thức
- Tuy nhiên, quan điểm đề bài đưa ra thiếu dấu hiệu “tội phạm bị phát hiện và xử lý
về hình sự” - dấu hiệu quan trọng nhất, có tính chất quyết định một tội phạm cóđược gọi là tội phạm rõ hay không
- Bên cạnh đó, trường hợp tội phạm đã xảy ra trên thực tế và bị xét xử về hình sựnhưng vì lí do nào đó không có trong thống kê hình sự chính thức vẫn được coi làtội phạm rõ (sai số thống kê)
Vì vậy, tội phạm rõ không là tội phạm đã xảy ra trên thực tế và phải có trongthống kê hình sự chính thức
2 Nghiên cứu diễn biến của tội phạm giúp cho đánh giá được mức độ phổ biến của tội phạm trong dân cư.
Sai
- Diễn biến tội phạm là sự phản ánh xu hướng tăng, giảm hoặc ổn định tương đốicủa tội phạm nói chung (hoặc của nhóm tội phạm hoặc của một tội phạm cụ thể) đãxảy ra trong khoảng thời gian nhất định và trên một địa bàn nhất định
- Để đánh giá được mức độ phổ biến của tội phạm trong dân cư, người nghiên cứucần xác bằng chỉ số tội phạm
3 Thuyết “Tội phạm bẩm sinh” do Cesare Lombroso giải thích nguyên nhân của tội phạm là do người phạm tội đã thừa kế gen tồi tệ của thế hệ trước.
Sai
Trang 6- Thuyết “Tội phạm bẩm sinh” do Cesare Lombroso giải thích nguyên nhân của tộiphạm bắt nguồn từ đặc điểm cơ thể Ông chỉ ra rằng những người có 05 đặc điểmsau đây là người phạm tội bẩm sinh:
+ Miệng rộng và hàm răng khỏe, những đặc điểm của loài ăn thịt sống, trán dốc,ngắn;
+ Tai dáng vểnh;
+ Mũi diều hâu, môi to dày, mắt gian giảo, lông mày rậm;
+ Không nhạy cảm với đau đớn (lì lợm), cánh tay dài
- Nguyên nhân của tội phạm do người phạm tội đã thừa kế gen tồi tệ của thế hệtrước là nội dung thuyết “Phạm tội thừa kế” của học giả Richard Louis Dugdale
4 Đối tượng nghiên cứu của tội phạm học là nguyên nhân của tội phạm và phòng ngừa tội phạm.
Sai
- Tội phạm học là khoa học xã hội liên ngành nghiên cứu về tội phạm với tính chất
là hiện tượng cá nhân và xã hội, bao gồm: tình hình tội phạm, nguyên nhân của tộiphạm, phòng ngừa tội phạm, quy định của pháp luật, quy tắc của xã hội, phản ứngcủa nhà nước và xã hội đối với tội phạm để kiểm soát cũng như đẩy lùi tội phạm
- Đối tượng nghiên cứu của tội phạm học rất đa dạng, bao gồm:
5 Nguyên nhân của tội phạm là do người phạm tội bị tác động từ môi trường sống tiêu cực.
Trang 7+ Nguyên nhân từ phía cơ quan chức năng: thái độ thiếu tinh thần trách nhiệm, cán
bộ có hành vi nhận hối lộ để không xử lý vụ việc,…
+ Nguyên nhân từ phía người làm chứng: người làm chứng không dám tố cáo hoặcđứng ra làm chứng vụ việc do sợ bị trả thù, bị liên lụy,…
7 Trường phái tội phạm học cổ điển đã lí giải nguyên nhân của tội phạm là do người phạm tội đã có hành vi bắt chước người khác mà người phạm tội có dịp quan sát.
Trang 8- Để đánh giá được mức độ phổ biến của tội phạm trong dân cư là vai trò của chỉ sốtội phạm.
9 Tình huống luôn đóng vai trò làm hình thành động cơ của người phạm tội.
10 Tội phạm học là khoa học đơn ngành nghiên cứu về tội phạm.
Sai
- Tội phạm học là khoa học xã hội liên ngành nghiên cứu về tội phạm
- Nó sử dụng rộng rãi thành tựu của các ngành khoa học khác như xã hội học, tâm
lý học, sinh vật học, luật học, để nghiên cứu và giải thích về hiện tượng tội phạm
11 Dân số của tỉnh D năm 2018 là 315 000 người Số vụ phạm tội giết người xảy ra trên địa bàn tỉnh này năm 2018 là 45 vụ Vậy chỉ số tội phạm là 44,8.
Sai
- Chỉ số tội phạm được sử dụng để đánh giá mức độ phổ biến của tội phạm trongdân cư
- Công thức: CSTP = (số vụ phạm tội x 100,000)/số dân
- Chỉ số tội giết người xảy ra trên địa bàn tỉnh D năm 2018 theo số vụ là:
- Phòng ngừa tội phạm là hoạt động có tính chủ động của toàn thể xã hội, khôngchỉ là trách nhiệm của riêng các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng mà còn làtrách nhiệm của các cơ quan quản lý, các tổ chức, công dân
Trang 913 Thuyết phân tâm học của Sigmund Freud đã lí giải nguyên nhân của tội phạm là do người phạm tội đã thừa kế gen tồi tệ của thế hệ trước.
Sai
- Thuyết phân tâm học của Sigmund Freud đã lí giải nguyên nhân của tội phạm là
do ở một cá nhân nào đó, phần bản năng đã trỗi dậy đến mức thái quá, lấn át đếnmức không thể kiểm soát được, cùng lúc đó, bản ngã (lý trí) không kiềm chế đượcbản năng và siêu bản ngã (lương tâm) cũng không thể phát huy được vai trò củamình, hoạt động kém hiệu quả
- Lí giải nguyên nhân của tội phạm là do người phạm tội đã thừa kế gen tồi tệ củathế hệ trước là nội dung của thuyết phạm tội thừa kế mà tiêu biểu là Richard LouisDugdale
14 Nghiên cứu về chỉ số tội phạm giúp cho việc làm sáng tỏ về tội phạm ẩn.
- Các căn cứ dự báo tội phạm là những cơ sở mà chủ thể dự báo tội phạm phải dựavào đó để đánh giá về mức độ, xu hướng vận động của tội phạm xảy ra trong tươnglai với những đặc trưng nhất định trên một địa bàn cụ thể và trong khoảng thời gianxác định
- Để dự báo tội phạm đạt độ chính xác cao, cần dựa vào các căn cứ khác nhau màkhông phải kết quả nghiên cứu về tình hình tội phạm
Ví dụ: số liệu về tình hình tội phạm trên địa bàn, kết quả nghiên cứu về nguyênnhân tội phạm, báo cáo về hiệu quả hoạt động của các cơ quan chức năng,
16 Tội phạm rõ là tội phạm đã xảy ra trên thực tế, bị xử lý về hình sự và trong mọi trường hợp phải có trong thống kê hình sự chính thức.
Sai
- Tội phạm rõ là tội phạm đã xảy ra trên thực tế, đã bị phát hiện, xử lý về hình sự
và có trong thống kê hình sự chính thức
Trang 10- Tuy nhiên, tội phạm rõ không phải trong trường hợp nào cũng có trong thống kêhình sự chính thức, trường hợp tội phạm đã xảy ra trên thực tế, bị xử lý về hình sự
và vì lí do nào đó không có trong số liệu thống kê chính thức vẫn được coi là tộiphạm rõ (trường hợp này gọi là sai số thống kê)
17 Trong cơ chế của hành vi phạm tội, tình huống cụ thể không ảnh hưởng đến việc thực hiện tội phạm của người phạm tội.
+ Tình huống đã trực tiếp tác động đến chủ thể làm chủ thể hình thành động cơ, từ
đó quyết định thực hiện hành vi phạm tội cụ thể
+ Tình huống tạo điều kiện thuận lợi cho người phạm tội đã có sẵn động cơ thựchiện tội phạm được dễ dàng, nhanh chóng, đóng vai trò như là cơ hội phạm tội
18 Phòng ngừa tội phạm là trách nhiệm của các cơ quan lập pháp, hành pháp
và tư pháp.
Sai
- Phòng ngừa tội phạm là tổng thể các biện pháp khác nhau do các chủ ther phòngngừa tội phạm tiến hành nhằm hạn chế hoặc loại trừ nguyên nhân làm phát sinh tộiphạm, từ đó làm giảm tội phạm hoặc không để cho tội phạm xảy ra trong địa bànnhất định
- Phòng ngừa tội phạm không phải là trách nhiệm của riêng các cơ quan lập pháp,hành pháp và tư pháp mà là trách nhiệm của toàn thể xã hội, bao gồm các cơ quannhà nước, các tổ chức và cá nhân mỗi công dân
19 Thuyết tội phạm bẩm sinh của Cesare Lombroso đã dựa trên nền tảng lý luận của triết học để lý giải về nguyên nhân của tội phạm.
Sai
- Thuyết tội phạm bẩm sinh của Cesare Lombroso đã dựa trên nền tảng lý luận của
“thuyết sinh học quyết định” được hợp nhất bởi thuyết tiền hóa của CharlesDarwin, chủ nghĩa thực chứng của August Comte, lý thuyết về não tướng học củaFranz Joseph Gall, để lý giải về nguyên nhân của tội phạm
- Lý luận của triết học là nền tảng của trường phái tội phạm học cổ điển mà tiêubiểu là Cesare Beccaria lý giải về nguyên nhân của tội phạm
Trang 114 Tội phạm học là lĩnh vực chuyên sâu của luật hình sự nghiên cứu về tội phạm và hình phạt.
Sai
- Tội phạm học là khoa học xã hội liên ngành nghiên cứu về tội phạm với tính chất
là hiện tượng cá nhân và xã hội, bao gồm: tình hình tội phạm, nguyên nhân của tộiphạm, phòng ngừa tội phạm, quy định của pháp luật, quy tắc của xã hội, phản ứngcủa nhà nước và xã hội đối với tội phạm để kiểm soát cũng như đẩy lùi tội phạm
- Thứ nhất, tội phạm học là khoa học xã hội liên ngành nghiên cứu về tội phạm,
không phải là lĩnh vực chuyên sâu của luật hình sự
Tội phạm học sử dụng rộng rãi thành tựu của các ngành khoa học như: xã hội học,tâm lý học, sinh vật học, tâm thần học, luât học (trong đó có luật hình sự), đểnghiên cứu và giải thích về hiện tượng tội phạm
Tội phạm học là một ngành khoa học độc lập với luật hình sự nhưng có quan hệmật thiết với luật hình sự
nguyên nhân, biện pháp phòng ngừa, tội phạm và hình phạt và các
biện pháp liên quan đến tội phạm và hình phạt
Bản chất BP phòng ngừa có tính chủ động (ngăn
ngừa tội phạm khi tội phạm chưa xảy ra)
=> Không tạo ra cơ hội cho người dân
vi phạm hoặc nếu tạo ra cơ hội thì phạm tội rất khó khăn
BP phòng ngừa tội phạm bị động
(khi tội phạm xảy ra thì cơ quan có thẩm quyền mới được áp dụng BP trách nhiệm hình sự đối với ngườiphạm tội)
=> Hậu quả không thể hoặc khó khắc phục
Quy định liên quan đến tội phạm và hình phạt và quy định khác có liên quan đến tội phạm và hình phạt
Trang 12Thời gian
gian đời
ra đời vào thế kể XVIII, đánh dấu bằng tác phẩm “Tội phạm và hình phạt” (1764) của Cesare Beccaria
=> ra đời khá muộn nên kế thừa nhữngthành tựu của những ngành khoa học khác (trong đó có thành tựu của luật hình sự)
ra đời sớm, trước tội phạm học
- Thứ hai, đối tượng nghiên cứu của tội phạm học rất đa dạng, như học thuyết giải
thích về tội phạm, tình hình về tội phạm, nguyên nhân của tội phạm, dự báo tộiphạm, phòng ngừa tội phạm, nạn nhân,
Trong khi đó, đối tượng nghiên cứu của Luật hình sự là quy định liên quan đến tộiphạm, hình phạt và quy định khác có liên quan đến tội phạm và hình phạt
- Như vậy, tội phạm học không phải là lĩnh vực chuyên sâu của luật hình sự vàkhông nghiên cứu về tội phạm và hình phạt
B – BÀI TẬP
Câu 1: Dữ liệu về đặc điểm nghề nghiệp của người bị kết án về tội trộm cắp tài sản
trên địa bàn tỉnh A giai đoạn 2013-2019 như sau:
+ Nông dân: 41 người;
+ Công nhân: 34 người;
+ Thất nghiệp: 213 người;
+ Lao động tự do: 70 người;
+ Cán bộ, viên chức: 12 người;
+ Học sinh, sinh viên: 9 người
Hãy dùng biểu đồ mô tả cơ cấu của tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh A giai đoạn 2013-2019 theo đặc điểm nghề nghiệp và rút ra nhận xét
Trang 134 Nhận xét
Trang 14- Cơ cấu của tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh A giai đoạn 2013-2019 theo đặcđiểm nghề nghiệp rất đa dạng, nhưng có sự phân bố không đều.
- Cơ cấu của tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh A giai đoạn 2013-2019 theo đặcđiểm nghề nghiệp trong nhóm người thất nghiệp chiếm tỉ trọng cao nhất, 56,2%.Nguyên nhân có thể là do:
+ Tình hình kinh tế lạm phát, các doanh nghiệp phải cắt giảm nhân sự hay thậm chí
là đóng cửa, khiến cho việc tìm kiếm việc làm của nhiều người gặp trở ngại, rơivào tình trạng khó khăn về kinh tế
+ Nhiều đối tượng lười lao động, thiếu hiểu biết các quy định của pháp luật màthực hiện hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản của người khác
+ Ý thức tự bảo vệ tài sản của người dân chưa cao, còn chủ quan, lơ là trong việcgiữ gìn, bảo quản tài sản của mình, tạo cơ hội để những đối tượng không có công
ăn việc làm tranh thủ thực hiện hành vi phạm tội
- Học sinh, sinh viên chiếm tỉ trọng thấp nhất (2,37%) trong cơ cấu cấu tội trộmcắp tài sản trên địa bàn tỉnh A giai đoạn 2013-2019 theo đặc điểm nghề nghiệp
- Cơ cấu tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh A giai đoạn 2013-2019 theo đặcđiểm nghề nghiệp giữa nhóm người thất nghiệp và học sinh, sinh viên có sự chênhlệnh khá lớn, tới 53,83%
- Vì vậy, để chủ động phòng ngừa, ngăn chặn loại tội phạm này, chúng ta cần thựchiện một số biện pháp như:
+ Tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước về cư trú và các hoạt động dịch vụ, nhất
là tại các khu vực nhà nghỉ, nhà trọ, nhà cho thuê
+ Quần chúng nhân dân cần nêu cao tinh thần cảnh giác, bảo vệ tài sản, tích cực tham gia phòng ngừa, đấu tranh tố giác các loại tội phạm nhất là tội phạm trộm cắptài sản Khi phát hiện các thông tin về các đối tượng nghi vấn trộm cắp tài sản, tiêu thụ tài sản trộm cắp, các đối tượng có biểu hiện thường xuyên lui tới, nắm tình hình hoặc tiếp cận nhà, tài sản của người khác… kịp thời thông báo cho chính quyền địa phương hoặc cơ quan công an nơi gần nhất
Đường phố Bến tàu,
bến xe, nhàga
Nhà củanạn nhân
Những nơikhác
Câu hỏi: Hãy dùng biểu đồ mô tả cơ cấu của tội trộm cắp tài sản trên địa bàn thànhphố B theo địa điểm phạm tội trong giai đoạn 2016-2021 và rút ra nhận xét
Trang 152) Dân số của tỉnh H năm 2018 là 595.000 người Số vụ cướp giật tài sản trênđịa bàn tỉnh này trong năm 2018 là 244 vụ Tính chỉ số tội phạm.
Trang 16- Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này có thể là:
+ Bến tàu, bến xe, nhà ga là các địa điểm tập trung đông người và phương tiện đilại của dân cư các địa phương, thành phần rất phức tạp
+ Tình hình kinh tế - xã hội trong những năm qua còn khó khăn
+ Ảnh hưởng của mặt trái cơ chế thị trường, một bộ phận người lao động không cóviệc làm, sự xuống cấp về đạo đức xã hội, chạy theo lối sống thực dụng
+ Một bộ phận cá nhân lười lao động, biến chất về đạo đức xã hội
+ Sự chủ quan, lơ là, mất cảnh giác của người dân, người quản lý, bảo vệ tài sảntrong các cơ quan, doanh nghiệp và các hộ gia đình như: không khóa cổ, khóa càng
xe máy, để phương tiện ở những nơi không có người trông giữ,
- Trên cơ sở đó, một số biện pháp đề xuất như sau:
+ Bản thân mỗi người dân chúng ta phải có biện pháp bảo quản tốt, đảm bảo antoàn cho tài sản của chính mình, luôn phải cảnh giác và không tạo sơ hở để đốitượng trộm cắp có cơ hội ra tay,
+ Chính quyền địa phương, cơ quan chức năng tiếp tục thự hiện công cuộc phòngchống tội phạm trộm cắp tài sản
2 Chỉ số tội phạm cướp giật tài sản trên địa bàn tỉnh H năm 2018 là: