Biện Pháp Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Ở Trường Tiểu Học Của Phòng Giáo Dục Huyện Yên Lạc, Tỉnh Vĩnh Phúc.docx

§Ò c­ng nghiªn cøu 1 më ®Çu 1/ Lý do chän ®Ò tµi Hoµ trong xu thÕ ®æi míi cña toµn nh©n lo¹i ViÖt Nam díi sù l nh ®¹o cña §¶ng ®ang tiÕn nhanh trªn con ®êng c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc §a níc[.]

mở đầu

1/ Lý do chọn đề tài

Hoà trong xu thế đổi mới của toàn nhân loại: Việt Nam dới sự lãnh

đạo của Đảng đang tiến nhanh trên con đờng công nghiệp hoá - hiện đại hoá

đất nớc Đa nớc ta từng bớc tiến kịp các nớc phát triển trong khu vực, hộinhập quốc tế, nắm bắt nhanh những tiến bộ của khoa học kỹ thuật và côngnghệ Trong sự phát triển của đất nớc, giáo dục đóng vai trò quan trọng, do

đó trong chiến lợc xây dựng và phát triển đất nớc, Đảng và Nhà nớc ta đã xác

định: “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu ”, “là động lực của sự pháttriển kinh tế - xã hội” Nghị quyết 4 BCHTU Đảng cộng sản Việt Nam( khoá VII ) Thấy đợc vị trí và tầm quan trọng của giáo dục nên trong chiếnlợc phát triển giáo dục, ngành giáo dục phải thực hiện đổi mới một cách toàndiện và đồng bộ Một trong những đổi mới cơ bản, quan trọng, cấp thiết củagiáo dục hiện nay là đổi mới công tác quản lý giáo dục

Vì suy cho cùng mọi thành công hay thất bại trong giáo dục đều bắtnguồn và có nguyên nhân từ công tác quản lý

Hội nghị Ban chấp hành Trung ơng lần 6 (khoá) IX ngày 04/7/2002tại Hà Nội đã đánh giá qua 5 năm thực hiện nghị quyết Trung ơng 2 khoáVIII, giáo dục nớc ta có nhiều bớc phát triển Tuy nhiên vẫn còn đứng trớcnhiều khó khăn và tồn tại nh: chất lợng giáo dục thấp, nội dung, phơngpháp dạy học còn lạc hậu Các hiện tợng tiêu cực trong giáo dục còn nhiều.Hội nghị xác định toàn Đảng, toàn dân, toàn ngành giáo dục tiếp tục quántriệt và thực hiện tốt những định hớng chiến lợc về giáo dục & đào tạo trongNghị quyết Trung ơng 2 khoá VIII Từ nay đến 2010 phải tập trung vào banhiệm vụ lớn đó là:

- Nâng cao chất lợng hiệu quả giáo dục

- Phát triển quy mô giáo dục trên cơ sở đảm bảo chất lợng và điềuchỉnh cơ cấu đào tạo, gắn đào tạo với yêu cầu phát triển kinh tế xã hội, đàotạo với sử dụng

- Thực hiện công bằng trong giáo dục

Hội nghị Trung ơng đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu đổi mới quản lý vàvai trò của quản lý trong tình hình mới

Trờng tiểu học là đơn vị cơ sở của hệ thống giáo dục quốc dân nớccộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trực tiếp đảm nhiệm việc giáo dục từlớp 1 đến lớp 5 cho tất cả trẻ em từ 6 đến 14 tuổi nhằm hình thành ở họcsinh cơ sở ban đầu rất quan trọng cho sự phát triển đúng đắn, toàn diện về

đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thànhnhân cách con ngời theo mục tiêu giáo dục của cấp học tiểu học

Hoạt động dạy học là hoạt động chủ đạo trong các nhà trờng, chất ợng giáo dục có đợc nâng cao tiến tới mục tiêu đợc hay không thì hoạt độngdạy học ở các nhà trờng tiểu học phải đợc tổ chức, quản lý, chỉ đạo chặt chẽkhoa học từ phòng giáo dục đến các trờng tiểu học

l-Vì vậy việc quản lý hoạt động dạy học của phòng giáo dục ở các ờng tiểu học là việc làm cần thiết và phải đợc tiến hành một cách thờngxuyên liên tục

tr-Yên Lạc là một huyện thuần nông của tỉnh Vĩnh Phúc, điều kiện kinh

tế trong những năm qua còn gặp nhiều khó khăn Song các trờng tiểu họctrên địa bàn toàn huyện đã có nhiều cố gắng trong việc nâng cao chất lợnggiáo dục Luôn luôn là huyện dẫn đầu toàn tỉnh Vĩnh Phúc về chất lợnggiáo dục mũi nhọn cũng nh chất lợng đại trà Tuy nhiên với cơng vị là mộtcán bộ trực tiếp chỉ đạo công tác chuyên môn của bậc học tiểu học trênphạm vi toàn huyện, từ thực tiễn trong công tác của mình với góc nhìn khoahọc cá nhân tôi nhận thấy: Giáo dục tiểu học huyện Yên Lạc muốn giữvững đợc vị thế của mình và phát huy hơn nữa trong thời đại ngày nay, thời

đại của nền kinh tế tri thức thì vấn đề quản lý HĐDH của hiệu trởng, ngờitrực tiếp làm công tác quản lý ở các nhà trờng vẫn còn nhiều vấn đề tồn tại,các biện pháp quản lý hoạt động dạy học của phòng giáo dục đối với các tr-ờng tiểu học trên địa bàn huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc cha đợc đồng bộ,còn nhiều lúng túng cha cập nhật với sự phát triển chung, cần phải bàn bạc,trao đổi, bổ sung, khắc phục, rút kinh nghiệm kịp thời để đổi mới đi lên đápứng yêu cầu đòi hỏi của xã hội trong thời đại ngày nay

Nhận thấy tính cấp thiết, cần phải giải quyết kịp thời, chúng tôi lựachọn đề tài nghiên cứu :

Biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở tr“ ờng tiểu học của Phòng Giáo dục huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc”.

2/ Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận quản lý nhà trờng tiểu học và thựctrạng việc quản lý hoạt động dạy học ở các trờng tiểu học của phòng giáodục huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc, chúng tôi bớc đầu đề xuất các biệnpháp quản lý HĐDH ở trờng tiểu học, với mong muốn góp phần nhỏ bé củamình vào việc nâng cao chất lợng giáo dục ở bậc tiểu học trên địa bànhuyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc

3/ Khách thể và đối tợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình quản lý HĐDH của phòng giáo dục ở các trờng tiểu họchuyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc

3.2 Đối tợng nghiên cứu

Biện pháp quản lý HĐDH của phòng giáo dục ở các trờng tiểu họccủa huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc

4/ Giả thuyết khoa học của đề tài

Biện pháp quản lý HĐDH của phòng giáo dục ở các trờng tiểu họchuyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay còn mang tính hình thức, cha phùhợp với điều kiện kinh tế xã hội ở từng địa phơng cụ thể nên hiệu quả thực

sự cha cao Nếu áp dụng biện pháp quản lý HĐDH của phòng giáo dục dotác giả đề xuất thì xẽ góp phần nâng cao chất lợng dạy học cũng nh hiệuquả quản lý của phòng giáo dục với các trờng tiểu học ở huyện Yên Lạc,tỉnh Vĩnh Phúc

5/ Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận, tìm hiểu, hệ thống hoá một số vấn

đề lý luận về quản lý giáo dục, quản lý HĐDH trong quản lý giáo dục.

5.2 Nghiên cứu thực trạng về biện pháp quản lý HĐDH của phòng giáo dục ở các trờng tiểu học huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc, tìm ra những nguyên nhân tồn tại của thực trạng đó

5.3 Đề xuất biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý HĐDH của phòng giáo dục đối với các trờng tiểu học trên địa bàn huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc

6/ Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài

- Do điều kiện thời gian và khả năng có hạn chúng tôi chỉ tập trungnghiên cứu thực trạng và biện pháp quản lý HĐDH của phòng giáo dục ởcác trờng tiểu học trên địa bàn huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc

7/ Phơng pháp nghiên cứu

- Đi nghiên cứu thực hiện đề tài tác giả quan tâm sử dụng các nhómphơng pháp cụ thể sau

7.1 Các phơng pháp nghiên cứu lý luận

7.1.1 Phơng pháp nghiên cứu văn bản, tài liệu

8/ Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị thì luận văn chia làm 3 chơng:

Chơng I. Cơ sở lý luận về quản lý, quản lý giáo dục, quản lý trờnghọc và quản lý HĐDH trong trờng học

Chơng II Thực trạng quản lý HĐDH của Phòng Giáo dục ở các

tr-ờng tiểu học huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc

Chơng III Một số biện pháp quản lý HĐDH của Phòng Giáo dục ở

các trờng tiểu học huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc

Chơng I.

cơ sở lý luận về quản lý, quản lý Giáo dục, quản lý trờng học và quản lý Hoạt động

dạy học trong trờng học

1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Ngày nay vấn đề nhân lực đã trở thành yếu tố cơ bản, quyết định đốivới sự phát triển, thịnh vợng và trờng tồn của mỗi quốc gia Nhận thức đợc

điều đó nên tất cả các nớc đều muốn có cho mình một nguồn lực lao động

đông đảo về số, mạnh mẽ về chất lợng Do vậy vai trò của ngành giáo dục

đã đợc đặt lên vị trí đặc biệt quan trọng

Việt Nam chúng ta, cùng với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh

tế xã hội, ngành giáo dục đã thu đợc nhiều thành tựu lớn Tuy nhiên vẫncòn có những vấn đề bức xúc tồn tại đồi hỏi phải có giải pháp cải tiến đểhoàn thiện nh: Chơng trình dạy và học, sách giáo khoa, đồ dùng trang thiết

bị phục vụ dạy và học,PPDH , học tập ,trên các giải pháp đó thì vai tròlãnh đạo, quản lý nhà trờng, cụ thể là quản lý HĐDH mang yếu tố quyết

ơng Tây quan tâm đề cập đến Có thể điểm qua một vài t tởng và công trình

cụ thể sau đây:

- Platon (429-347)TrCN, quan điểm của ông mạc dầu còn hạn chế vềmặt bình đẳng giới trong giáo dục, nhng ông đã khẳng định đợc vai trò tấtyếu của giáo dục trong xã hội, tính quyết định của chính trị đối với giáodục Các t tởng đó đã phần nào nói lên tầm quan trọng của thể chế xã hội

đối với giáo dục nói chung và dạy học nói riêng

- Xôcrat (469-339)TrCN, ông quan điểm giáo dục phải giúp con ngờitìm thấy, tự khẳng định chính bản thân mình và để nâng cao hiệu quả dạy

học thì cần phải có phơng pháp giúp thế hệ trẻ từng bớc tự khẳng định, tựphát hiện tri thức mới, phù hợp với chân lý

- Khổng Tử (551- 475)TrCN, ông quan điểm về phơng pháp dạy họclà: dùng cách gợi mở, đi từ gần đến xa, từ đơn giản đến phức tạp, nhng vẫn

đòi hỏi ngời học phải tích cực suy nghĩ đòi hỏi học trò phải luyện tập, phảihình thành nề nếp, thói quen trong học tập và học không biết chán, dạykhông biết mỏi

- Cuối thế kỷ XIV, chủ nghĩa T bản bắt đầu xuất hiện, lúc này vấn đềdạy học và quản lý dạy học đã thực sự đợc nhiều nhà giáo dục quan tâm.Tiêu biểu là J.ACômexki (1952-1670), ông đã đa ra các nguyên tắc dạy họcnh: nguyên tắc trực quan, nguyên tắc nhất quán, nguyên tắc đảm bảo tínhkhoa học, tính hệ thống và rất nhiều nguyên tắc dạy học hiện vẫn đợc sửdụng Qua đó cho thấy hiệu quả dạy học có liên quan rất lớn đến chất lợngngời dạy trong việc vận dụng các nguyên tắc dạy học

- Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, khoa học giáo dục thực sự có biến

đổi về lợng và chất Những vấn đề chủ yếu trong các tác phẩm kinh điểncủa chủ nghĩa Mác-Lê Nin đã thực sự định hớng cho hoạt động giáo dục làcác quy luật về “sự hình thành cá nhân con ngời”,“tính quy định về kinh tế-xã hội đối với giáo dục ” Các quy luật đó đặt ra những yêu cầu đối vớiquản lý giáo dục và tính u việt của xã hội đối với việc tạo ra các phơng tiện

và điều kiện cần thiết cho giáo dục Trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa

Mác-Lê Nin, nhiều nhà khoa học Liên Xô cũ đã có đợc các thành tựu khoa học

đáng trân trọng về quản lý giáo dục và quản lý HDDH

Khoa học quản lý ở Việt Nam tuy đợc nghiên cứu muộn nhng cũng

có nhiều nhà khoa học, nhà giáo dục đạt đợc những thành tựu nhất định khinghiên cứu về lĩnh vực này Trớc hết phải nói đến quan điểm về phát triểngiáo dục của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890 - 1969) Bằng việc kế thừa nhữngtinh hoa của các t tởng giáo dục tiên tiến và vận dụng sáng tạo phơng phápluận của triết học Mác - Lê Nin, Ngời đã để lại cho chúng ta những nềntảng lý luận về: vai trò của giáo dục, định hớng phát triển giáo dục, mục

đích dạy học, các nguyên lý dạy học, các phơng thức dạy học, vai trò củaquản lý và cán bộ quản lý giáo dục, ,.Hệ thống t tởng của Chủ tịch Hồ ChíMinh về giáo dục có giá trị rất cao trong quá trình phát triển lý luận dạyhọc, lý luận giáo dục của nền giáo dục cách mạng Việt Nam

Trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lê Nin và t tởng Hồ Chí Minh,làm kim chỉ nam cho các nhà KH Việt Nam tiếp cận QLGD, quản lý trờng

học, quản lý HĐDH Bằng sự tổng hoà các tri thức của QLGD, Giáo dụchọc, Tâm lý học, Xã hội học, Kinh tế học, ,các nhà khoa học đã thể hiệntrong các công trình nghiên cứu của mình một cách khoa học về các kháiniệm quản lý, QLGD, quản lý trờng học, quản lý HĐDH cùng các chứcnăng, nguyên tắc, phơng pháp quản lý,

Vào năm 2001, Viện Khoa học GD Việt Nam đã cho xuất bản tuyểntập Giáo dục học - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn của Cố GS Hà ThếNgữ (1929-1990) Qua việc trình bày về đối tợng nghiên cứu và cấu trúccủa khoa học QLGD, khái niệm cơ bản của lý luận QLGD, những nguyêntắc QLGD, quản lý nhà trờng và những quy luật của giáo dục, Giáo s HàThế Ngữ đã để lại nhiều tri thức về phơng pháp luận nghiên cứu có giá trịcao trong QLGD và quản lý HĐDH

Thực tế còn rất nhiều công trình nghiên cứu, giáo trình, bài giảng vềquản lý, QLGD, quản lý HĐDH của các tác giả: Đặng Vũ Hoạt, NguyễnLân, Nguyễn Cảnh Toàn, Nguyễn Quang Uẩn, Đặng Quốc Bảo, ,và một sốluận văn thạc sỹ của các bạn đồng nghiệp đi trớc, nhng ở đây chúng tôi lànhững ngời đã, đang làm công tác chỉ đạo chuyên môn ở bậc học tiểu họcvới mong muốn đi sâu hơn, cụ thể hơn vào vấn đề nghiên cứu, đề xuất một

số biện pháp quản lý HĐDH của PGD ở các trờng tiểu học sát với thực tế

của địa phơng Đó chính là mục tiêu của chúng tôi cần đợc nghiên cứu, thểhiện trong luận văn này

2 Lý luận về quản lý

Hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động Nhvậy quản lý là một hoạt động khách quan nảy sinh khi cần có nỗ lực tập thể

để thực hiện mục tiêu chung Quản lý diễn ra ở mọi tổ chức từ phạm vi nhỏ

đến lớn, từ đơn giản đến phức tạp Trình độ xã hội hoá càng cao, yêu cầuquản lý càng cao và vai trò của nó càng tăng lên

Ngày nay vai trò của quản lý càng đặc biệt quan trọng Cha bao giờnhững ngời làm công tác quản lý lại đứng trớc nhiều cơ hội và thách thức

nh bây giờ, cũng cha bao giờ cách thức quản lý ảnh hởng đến sự thành bạicủa các tổ chức, của cộng đồng một cách to lớn, trực tiếp nh ngày nay vàcải tiến quản lý một cách khoa học, bài bản lại trở thành nhiệm vụ quantrọng Chính vì vậy việc kế thừa và vận dụng một cách sáng tạo các thànhtựu về quản lý của thế kỷ trớc đã trở thành nhu cầu cấp bách, vì thế kỷ 20không chỉ là thế kỷ của những tiến bộ vợt bậc về khoa học công nghệ màcòn là thế kỷ của những thành tựu cha từng có về quản lý

Vào năm 1911, lý luận quản lý một cách khoa học đã ra đời, đại diệncủa lý luận này là Frederick Winslow Taylo (ngời Mỹ) Ông đợc các họcgiả mệnh danh là cha đẻ của lý luận quản lý một cách khoa học Quản lý đãtrở thành một hoạt động phổ biến diễn ra trên mọi lĩnh vực, mọi cấp độ và

có liên quan đến mọi ngời

Về nội dung thuật ngữ “quản lý” có nhiều cách diễn đạt khác nhau.Với ý nghĩa thông thờng, phổ biến thì “quản lý” có thể hiểu là hoạt độngnhằm tác động một cách có tổ chức có định hớng của chủ thể quản lý vàomột đối tợng nhất định để điều chỉnh các quá trình xã hội và hành vi củacon ngời nhằm duy trì tính ổn định và phát triển của đối tợng theo nhữngmục tiêu đã định

Trong giáo trình khoa học quản lý (tập 1, nhà xuất bản khoa học kỹthuật Hà Nội-1999) có ghi: “Quản lý là các hoạt động đợc thực hiện nhằm

đảm bảo sự hoàn thành công việc qua những nỗ lực của ngời khác; quản lý

là công tác phối hợp có hiệu quả các hoạt động của những ngời cộng sựkhác cùng chung một tổ chức Quản lý là một hoạt động thiết yếu đảm bảophối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt đợc các mục đích của nhóm; quản

lý là sự có trách nhiệm về một cái gì đó ”

Theo GS - TS Nguyễn Ngọc Quang: “quản lý” là tác động có mục

đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những ngời lao động(khách thể quản lý) nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến {37,Tr 56}

Theo các nhà khoa học nghiên cứu về quản lý ở trung tâm nghiên cứukhoa học tổ chức và quản lý thì thuật ngữ “quản lý” bao gồm hai quá trìnhtích hợp vào nhau: quá trình “quản” gồm sự coi sóc giữ gìn, duy trì hệ ởtrạng thái ổn định; quá trình “lý” gồm sự sửa sang, đổi mới, đa hệ vào thếphát triển Nếu ngời đứng đầu tổ chức chỉ lo việc “quản” tức là chỉ lo việccoi sóc, giữ gìn thì tổ chức dễ trì trệ, tuy nhiên nếu chỉ quan tâm tới việc

“lý” tức là chỉ lo việc sắp xếp tổ chức, đổi mới mà không đạt nền tảng của

sự ổn định, thì sự phát triển của tổ chức không bền vững Trong “quản” phải

có “lý” trong “lý” phải có “quản” để động thái của hệ ở thế cân bằng động

Hệ vận động phù hợp, thích ứng và có hiệu quả trong mối tơng tác giữa cácnhân tố bên trong với các nhân tố bên ngoài

Giáo s Mai Hữu Khuê cho rằng: Quản lý là một dạng lao động đặcbiệt của ngời lãnh đạo, mang tính tổng hợp của các loại lao động trí óc, liênkết các bộ máy thành một chỉnh thể thống nhất, điều hoà phối hợp các khâu

và các cấp quản lý hoạt động nhịp nhàng để đạt hiệu quả cao Hay quản lý

Chủ thể

Công cụ

Mục tiêuKhách thể

Nói một cách tổng quát: Quản lý là một quá trình tác động gây ảnhhởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt đợc mục tiêuchung {40,tr176} Quá trình tác động này đợc thể hiện qua sơ đồ sau:

Sơ đồ1: Mô hình về quản lý

Tóm lại: Quản lý là một môn khoa học sử dụng tri thức của nhiều môn

khoa học nh khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, và nó còn là một “nghệthuật” đòi hỏi sự khôn khéo và tinh tế cao để đạt tới mục đích nhất định

3 Đối tợng và chức năng quản lý.

3.1 Đối tợng

3.1.1 Vật thể phi con ngời:

Vật thể tự nhiên bao gồm: vật nuôi, cây trồng và một phần tự nhiêncon ngời có thể điều khiển nh: đất đai, sông hồ, ma, ,

Vật thể nhân tạo: là những gì con ngời tạo ra

3.1.2 Con ngời:

Con ngời là đối tợng chủ yếu của quản lý vì con ngời vừa chịu sựquản lý trực tiếp của nhà quản lý vừa thông qua con ngời để quản lý các vậtthể phi con ngời Vậy quản lý là tìm cơ chế quản lý con ngời, sử dụng,trông coi vật thể

Lập kế hoạch

Chỉ đạo

nhau mà chủ thể quản lý phải tiến hành trong quá trình quản lý Nh vậy thựcchất của chức năng quản lý là lý do tồn tại của hoạt động quản lý

Hiện nay vẫn còn nhiều ý kiến cha thật đồng nhất về các chức năngquản lý nhng đa số các nhà khoa học đều thống nhất đề cập đến 4 nhómchức năng cơ bản của quản lý đó là: Chức năng tổ chức; chức năng lập kếhoạch; chức năng chỉ đạo; chức năng kiểm tra Các chức năng của quản lý

đợc thực hiện một cách có hiệu quả hay không là nhờ có thông tin, thôngtin vừa là điều kiện vừa là phơng tiện thực hiện tổng hợp các chức năngquản lý Các chức năng quản lý vừa mang tính độc lập tơng đối, vừa có liên

hệ mật thiết với nhau tạo thành một chu trình quản lý, đợc biểu thị bằng sơ

dự định Nếu không có kế hoạch thì hoạt động của con ngời sẽ đi đến chỗvô mục đích và phó thác cho may rủi.” {35,tr29}

Nh vậy có hai điểm cốt lõi trong việc “lập kế hoạch” đó là: Vạch ramục tiêu cho bộ máy và tìm ra con đờng đi ngắn nhất, chắc chắn để tiếp cậnmục tiêu đã đề ra

Tuy nhiên kế hoạch đã lập ra không phải là bất di bất dịch mà trongthực tế khách quan đang vận động và phát triển thì kế hoạch cũng phải luônlinh hoạt để kịp thời thay đổi thích ứng với sự biến động của thực tiễn

Để chỉ đạo thực hiện một kế hoạch thành công, nhà quản lý cần lu ýmột số vấn đề cơ bản sau:

- Phối hợp các kế hoạch ngắn hạn và dài hạn

- Trong xây dựng kế hoạch phải đảm bảo tính linh hoạt

- Xem xét lại kế hoạch một cách thờng xuyên, để kịp thời có những

bổ sung, điều chỉnh cho phù hợp với thực tế khách quan

3.2.2 Chức năng tổ chức

Khoa học về tổ chức quản lý đã chỉ ra Công tác tổ chức có thể xemxét với t cách là một chức năng quan trọng của hoạt động lãnh đạo, quản lý

Có thể chia công tác này thành hai nội dung cơ bản là xây dựng tổ chức và

sử dụng con ngời Hai công tác này có mối quan hệ mật thiết với nhau vìchúng ta tạo dựng một tổ chức từ những con ngời và bố trí sử dụng họ vàonhững công việc cụ thể để rồi điều khiển, kiểm tra hoạt động của họ Vậy

công tác tổ chức ( hay hoạt động tổ chức) có thể hiểu là hoạt động nhằm

thiết lập, vận hành một tập thể, một tổ chức thông qua việc bố trí, sắp đặtcon ngời cũng nh tác động đến nhu cầu, lợi ích, tình cảm, ý chí, năng lựchoạt động thực tiễn của con ngời nhằm hớng vào mục đích chung”.{20,tr134}

Xây dựng tổ chức bộ máy đòi hỏi phải hình thành, tổ chức đợc đầy

đủ các bộ phận cần thiết để bộ máy hoạt động và đạt tới mục tiêu Đồngthời phải xác định đợc tính chất các mối quan hệ trong bộ máy Đây là nộidung rất quan trọng, vì nếu không xác định rõ ràng vấn đề này, sẽ khônglàm rõ đợc vị trí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của các tổ chức trong

hệ thống, không tạo ra đợc môi trờng thuận lợi để mọi ngời trong tổ chứcthực hiện nhiệm vụ của mình

Việc bố trí sử dụng con ngời (tổ chức công việc) đòi hỏi phải có sự

phân công trách nhiệm, quyền hạn rõ ràng đối với từng cá nhân, từng bộphận của tổ chức, sắp xếp thứ tự công việc, tạo ra một sự nhịp nhàng, đồng

bộ trong tổ chức Trong thực tế công tác nếu biết bố trí, sử dụng đúng ngời,

đúng việc thì mới phát huy đợc khả năng của con ngời và mang lại hiệu quảcho công việc, tạo ra bầu không khí tập thể thoả mái, vui vẻ Ngợc lại, bố trí

sử dụng chồng chéo, không đúng ngời đúng việc sẽ làm cho kết quả côngviệc kém hiệu quả, có thể hỏng việc và chỉ làm tăng thêm sự bất mãn, tiêu

cực, đối phó trong tổ chức làm cho bầu không khí trong cơ quan tổ chứckhông lành mạnh

Muốn thực hiện tốt nội dung công việc này đòi hỏi nhà quản lýkhông chỉ có trình độ, có kinh nghiệm quản lý mà còn phải có bản lĩnh, cóchính kiến và tâm huyết với công việc của mình

Chủ tịch Hồ Chí Minh nói “Việc hiểu ngời, hiểu cán bộ đã khó; songviệc bố trí sử dụng con ngời trong cơ cấu nhân sự của tổ chức lại càng khókhăn và phức tạp hơn Để làm việc này có hiệu quả không chỉ đòi hỏi ở ng -

ời lãnh đạo, ngời tổ chức có lập trờng quan điểm chính trị đúng đắn, nhânsinh quan Mác-Lê Nin mà còn cần phải có ý chí thờng trực chống chủnghĩa cá nhân ”.{22,tr172}

Nhà quản lý muốn chỉ huy đợc một cách hiệu quả thì phải có quyền

uy (cả quyền lực và uy tín) Phải có khả năng tác động vào con ngời, năng

lực sai khiến ngời khác bằng quyền uy của mình; khả năng khuyến khích,kích thích, lôi cuấn con ngời làm tốt công việc đợc giao, luôn luôn làm điềunhân nghĩa và khả năng ngăn chặn, răn đe con ngời làm điều sai trái

Vấn đề quan trọng, cốt lõi của chức năng chỉ đạo là dẫn dắt mọi thànhviên trong tổ chức cùng bộ máy đạt tới mục tiêu đã đợc xác định Muốn vậykhi thực hiện chức năng này phải trả lời một số câu hỏi nh: công việc đến

đâu rồi, có thể thực hiện đợc không, cần thay đổi thêm bớt cái gì và kịp thờiuấn nắn, thêm bớt nhng không làm thay đổi hớng vận hành của hệ Có thểsửa chữa lệch lạc nhng vẫn giữ đợc tinh thần của kế hoạch

Harold Koontz nói về chức năng này: “Một trong những hoạt độngquan trọng nhất của các nhà quản lý là làm cho các nhu cầu của mọi ngờihài hoà với yêu cầu của toàn bộ doanh nghiệp Sự lãnh đạo bắc một nhịpcầu giữa một bên là các kế hoạch lôgíc đợc cân nhắc kỹ, các cơ cấu tổ chức

đợc thiết kế cẩn thận, các chơng trình biên chế cán bộ tốt, các kỹ thuật kiểmtra hữu hiệu với bên kia là nhu cầu của con ngời để hiểu biết, để đợc thúc

đẩy và đóng góp toàn bộ những cái mà họ có khả năng vào các mục tiêucủa bộ phận và toàn bộ doanh nghiệp” {20,tr 87}

3.2.4 Chức năng kiểm tra

Đây là giai đoạn cuối cùng của chu trình quản lý, đánh giá xemmục tiêu dự kiến ban đầu và toàn thể kế hoạch đã đạt đợc ở mức nào? quantrọng là phát hiện đợc lệch lạc, sai sót, những mặt yếu kém thậm chí thấtbại và tìm ra nguyên nhân, kịp thời khắc phục điều chỉnh để đảm bảo hoànthành kế hoạch đã đề ra

Kiểm tra là chức năng làm cho hoạt động quản lý đảm bảo tính phùhợp, thích ứng với môi trờng, đảm bảo tính khả thi và tính thực tiễn của kếhoạch, tiến tới hoàn thiện mục tiêu, mục đích của tổ chức trong môi trờngluôn biến đổi Chức năng kiểm tra có ý nghĩa rất quan trọng trong quá trìnhquản lý Khoa học quản lý đã khẳng định: Quản lý lãnh đạo mà không cókiểm tra thì coi nh không có quản lý, không có lãnh đạo

Tóm lại: Chức năng quản lý có thể coi là những nhiệm vụ có tính

nghề nghiệp mà tất cả các nhà quản lý phải thực hiện trong quá trình quản

lý của mình Các chức năng quản lý thể hiện bản chất của quá trình quản lý,việc thực hiện các chức năng quản lý là đảm bảo cho hoạt động quản lý tồntại và phát triển Các chức năng quản lý có mối quan hệ mật thiết với nhau,

nó là cơ sở, điều kiện của nhau, nó đan xen vào nhau, tơng tác với nhautrong một quá trình quản lý đầy năng động, sáng tạo nhằm đa tổ chức tiếpcận mục tiêu đã xác định một cách có hiệu quả

4 Quản lý giáo dục

Theo PGS-TS Nguyễn Ngọc Quang “QLGD là hệ thống những tác

động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật các chủ thể quản lý (hệ giáodục) nhằm làm cho hệ vận hành theo đờng lối và nguyên lý giáo dục của

Đảng, thực hiện đợc các tính chất của nhà trờng XHCN Việt Nam, mà tiêu

điểm hội tụ là QTDH- Giáo dục thế hệ trẻ, đa hệ giáo dục tới mục tiêu dựkiến, tiến lên trạng thái mới về chất”

Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có ý thức, hợp quy luậtcủa chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các khâu của hệ thốngnhằm đảm bảo sự vận hành bình thờng các cơ quan trong hệ thống giáodục, đảm bảo sự tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về mặt số lợngcũng nh chất lợng

Những khái niệm về “ quản lý giáo dục” nói trên tuy có những cáchdiễn đạt khác nhau song đều toát lên bản chất của hoạt động “ quản lý giáodục” là một hệ thống các tác động có mục đích, có định hớng, có ý thức của

bộ máy quản lý giáo dục các cấp tới các đối tợng quản lý theo những quyluật khách quan nhằm đa hệ thống giáo dục đạt tới mục tiêu mong muốn

Trong QLGD, chủ thể quản lý ở các cấp chính là bộ máy QLGD từTrung ơng đến cơ sở; đối tợng quản lý chính là nguồn nhân lực, cơ sở vậtchất - kỹ thuật và các hoạt động thực hiện chức năng của GD - ĐT

4.2 Nội dung của quản lý giáo dục.

Xây dựng và thực hiện chính sách, chiến lợc, quy hoạch, kế hoạchphát triển giáo dục

Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật vềgiáo dục, ban hành Điều lệ nhà trờng

Quy định mục tiêu, chơng trình, nội dung giáo dục, tiêu chuẩn nhàgiáo, cơ sở vật chất, trang thiết bị trờng học

Tổ chức bộ máy QLGD, thực hiện việc GD - ĐT, bồi dỡng CBQL và

GV

Huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực cho giáo dục

Quản lý giáo dục đợc phân công, phân cấp từ Trung ơng đến cơ sở

sở vật chất trang thiết bị dạy học, quản lý tài chính trờng học, quản lý lớphọc nh nhiệm vụ của giáo viên, quản lý mối quan hệ giữa nhà trờng và cộng

đồng {39,tr31}

Hoạt động quản lý nhà trờng chịu tác động của những chủ thể quản

lý bên trên nhà trờng (các cơ quan quản lý giáo dục cấp trên) nhằm hớngdẫn và tạo điều kiện cho hoạt động của nhà trờng và bên ngoài nhà trờng,các thực thể bên ngoài nhà trờng, cộng đồng nhằm xây dựng những định h-ớng về sự phát triển của nhà trờng và hỗ trợ tạo điều kiện cho nhà trờngphát triển {39,tr32}

Quản lý nhà trờng là tạo ra các tác động làm cho cái vô đi vào cái hữu,làm cho cái hữu hiện thực hoá đợc cái vô Nhà trờng là nơi diễn ra một quá

trình (hoạt động/công nghệ) liên kết sự tơng tác hai nhân vật là thầy và trò đợc

gọi đó là quá trình dạy học (hoạt động dạy học/công nghệ dạy học)

Theo GS - Viện sĩ Phạm Minh Hạc “quản lý nhà trờng là thực hiện ờng lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đa nhàtrờng vận hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mụctiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh”

đ-Vậy quản lý nhà trờng chính là quản lý giáo dục nhng trong mộtphạm vi xác định của một đơn vị giáo dục nền tảng đó là nhà trờng Do vậyquản lý nhà trờng vận dụng tất cả các nguyên lý chung của quản lý giáo dụcnhằm đẩy mạnh hoạt động của nhà trờng theo mục tiêu đào tạo

5 Quản lý quá trình dạy học

5.1 Khái niệm

Trên cơ sở lý luận của triết học Mác - Lê Nin về hoạt động nhận thứccủa con ngời, các nhà khoa học đã tiếp nhận công nghệ dạy học bằng sựxem xét mối quan hệ giữa các thành tố cấu trúc của hoạt động dạy học để lýgiải các thành tố cấu trúc đó từ những góc độ khoa học khác nhau

Dới góc độ của Giáo dục học: hoạt động dạy học là hoạt động đặc“

trng cho bất cứ loại hình nhà trờng và xét theo quan điểm tổng thể, dạy học chính là con đờng giáo dục tiêu biểu nhất, với nội dung và tính chất của nó, dạy học luôn đợc xem là con đờng hợp lý, thuận lợi nhất, giúp cho học sinh với t cách là chủ thể nhận thức có thể lĩnh hội đợc một hệ thống tri thức và

kỹ năng hành động, chuyển thành phẩm chất, năng lực trí tuệ của bản thân” {24,tr 172}, cá nhân ng“ ời học vừa là chủ thể vừa là mục đích cuối cùng của quá trình đó”{28,tr111}

ở góc độ Xã hội học giáo dục dạy học còn đ“ ợc xem nh là một diễn tiến vị thế xã hội của con ngời vì qua đó, con ngời luôn luôn hoạt động và phát triển trong sự tiếp thu, lĩnh hội và chuyển hoá theo mục tiêu xác định của giáo dục phù hợp với sự phát triển của lứa tuổi và diễn ra trong suốt cuộc đời của mỗi ngời”{24,tr172}

Khái niệm khoa học

Dạy học là một bộ phận của quá trình tổng thể giáo dục nhân cách, là

quá trình tác động qua lại giữa thầy và trò nhằm truyền thụ và lĩnh hội tri

thức khoa học, kinh nghiệm xã hội, kỹ năng, kỹ xảo, hoạt động nhận thức

thực tiễn, trên cơ sở đó hình thành thế giới quan, phát triển năng lực sáng

tạo và xây dựng các phẩm chất nhân cách của cá nhân ngời học

Học là một hoạt động trong đó học sinh là chủ thể, khái niệm khoa

học là đối tợng chiếm lĩnh Học là quá trình tự giác, tích cực, tự lực chiếm

lĩnh tri thức dới sự điều khiển s phạm của giáo viên Chiếm lĩnh tri thức, khái

niệm khoa học còn đợc hiểu là tái tạo khái niệm, tri thức cho bản thân, thao

tác với nó, sử dụng nó nh công cụ, phơng pháp để chiếm lĩnh các tri thức,

khái niệm khác, mở rộng, đào sâu cho khái niệm đó và vốn tri thức

Học có hai chức năng thống nhất với nhau đó là lĩnh hội và tự chiếm

lĩnh Lĩnh hội là tiếp thu thông tin mà thầy truyền đạt, thông tin từ sách

giáo khoa, và tự điều khiển tính tự giác, tích cực, tự lực chiếm lĩnh tri thức

của bản thân

Dạy là sự điều khiển tối u hoá quá trình học của học sinh để hình

thành và phát triển nhân cách cho các em Nếu học nhằm việc chiếm lĩnh

khái niệm khoa học thì dạy lại có mục đích là điều khiển sự học tập Dạy có

hai chức năng thờng xuyên tơng tác với nhau, thâm nhập vào nhau là truyền

đạt thông tin dạy học và điều khiển hoạt động học

QTDH là quá trình hoạt động tơng tác và thống nhất giữa giáo viên

và học sinh trong đó dới tác động chủ đạo (tổ chức, điều khiển) của giáo

viên, học sinh chủ động, tự giác, tích cực, tự tổ chức, tự điều khiển, hoạt

động học để thực hiện các nhiệm vụ dạy học (dạy học kiến thức, dạy học kỹ

năng, dạy học thái độ)

Quá trình dạy học là một hệ thống toàn vẹn, cân bằng động gồm các

thành tố: mục đích, nội dung, phơng pháp, hình thức tổ chức dạy học, các

mối liên hệ dạy học và kết quả dạy học Trong đó có ba thành tố cơ bản

nhất là: khái niệm khoa học (nội dung kiến thức), hoạt động dạy và hoạt

động học; chúng tơng tác với nhau, thâm nhập vào nhau, quy định lẫn nhau

tạo nên cấu trúc chức năng của quá trình dạy học toàn vẹn nhằm thực hiện

các nhiệm vụ dạy học

Sơ đồ 3: Cấu trúc chức năng của quá trình dạy học

Dạy cộng học

Tác

Nhìn sơ đồ trên ta thấy quá trình dạy học gồm 3 thành tố cơ bản là:

Khái niệm khoa học, dạy và học

- Khái niệm khoa học là nội dung bài dạy, chơng trình sách giáo

khoa

- Hoạt động dạy gồm 2 chức năng là điều khiển và truyền đạt - có vai

trò chủ đạo (khoa học, sáng tạo)

- Hoạt động học cũng gồm hai chức năng đó là tự điều khiển và lĩnh

hội - có vai trò chủ đạo (tự giác, tích cực, tự lực, sáng tạo)

Mỗi hoạt động có mục đích, chức năng, nội dung và phơng pháp

riêng, nhng chúng có quan hệ hữu cơ, quy định lẫn nhau, bổ sung cho nhau,

tồn tại cho nhau và vì nhau

5.2 Đặc điểm và yêu cầu cơ bản của quản lý QTDH

Đặc điểm của quản lý quá trình dạy học là điều khiển, điều chỉnh quá

trình này vận hành một cách có kế hoạch, có tổ chức và đợc chỉ đạo, kiểm

tra, giám sát thờng xuyên nhằm từng bớc hớng vào thực hiện các nhiệm vụ

dạy học để đạt mục đích dạy học

Quản lý quá trình dạy học mang tính chất quản lý hành chính, s

phạm, khoa học và tính xã hội hoá cao

- Tính chất hành chính: quản lý theo pháp luật và những quy chế, nội

dung, quy định có tính chất bắt buộc đối với quá trình dạy học

- Tính s phạm: quản lý chịu sự quy định của các quy luật của quá

trình dạy học diễn ra trong môi trờng s phạm, lấy hoạt động và quan hệ dạy

học của thầy và trò làm đối tợng quản lý

- Tính đặc trng của khoa học quản lý: Vận dụng có hiệu quả các chức

năng quản lý, sử dụng sáng tạo các nguyên tắc và phơng pháp quản lý trong

quản lý quá trình dạy học

- Tính xã hội hoá: Quản lý quá trình dạy học chịu sự chi phối của các

điều kiện kinh tế xã hội và có mối quan hệ tơng tác, thờng xuyên với xãhội

Yêu cầu cơ bản đối với quản lý quá trình dạy học là phải đảm bảotính pháp lý, đảm bảo tính khoa học, đảm bảo tính thực tiễn trong quản lýquá trình dạy học Góp phần nâng cao chất lợng và hiệu quả dạy học trongnhà trờng

6 Quản lý quá trình dạy học ở trờng tiểu học

Muốn quản lý tốt quá trình dạy học ở trờng tiểu học trớc hết chúng taphải hiểu rõ đợc những cơ sở khoa học, cơ sở pháp lý cùng vị trí, chức năng,nhiệm vụ của trờng tiểu học để từ đó chúng ta cụ thể hoá các nội dung quản

lý

6.1 Cơ sở khoa học của quản lý QTDH ở trờng Tiểu học

Đặc điểm tâm lý học sinh tiểu học: Lứa tuổi của học sinh tiểu học làlứa tuổi đang hình thành và phát triển những đặc điểm cơ bản của về nhâncách, về tất cả các mặt nhận thức, tình cảm, đạo đức, thẩm mỹ và thể chất

- Mỗi học sinh là một nhân cách riêng, một chủ thể, một cá thể riêngkhông ai giống ai

- Mỗi học sinh là một thành viên của cộng đồng phản ánh những dấuhiệu đặc trng của xã hội

6.1.1 Cơ sở khoa học giáo dục

Quản lý quá trình dạy học chịu sự chi phối chung của toàn bộ tác

động mang tính s phạm của giáo dục và những tác động tự nhiên vô thức.Chịu sự chi phối trực tiếp của quá trình dạy học (hay lấy đối tợng chủ yếu làquá trình dạy học) Trong đó có các thành tố cơ bản là:

1, Mục tiêu dạy học

2, Nội dung dạy học

Tất cả những vấn đề lý luận QLGD đều có thể vận dụng trong quản

lý QTDH, tuy nhiên có thể ứng dụng trực tiếp và cụ thể hoá những vấn đềcơ bản sau:

- Các nguyên tắc và phơng pháp quản lý

- Các chức năng quản lý

- Những khía cạnh tâm lý xã hội và kinh tế s phạm trong quản lý

6.2 Cơ sở pháp lý trong quản lý quá trình dạy học ở trờng Tiểu học

Quản lý quá trình dạy học là hoạt động mang tính chất pháp chế,

nhất thiết phải thực hiện dựa trên cơ sở pháp lý và những quy định có tính

1 Giáo dục Tiểu học là bậc học bắt buộc đối với mọi trẻ em từ sáu

đến mời bốn tuổi; đợc thực hiện trong năm năm học, từ lớp một đến lớp

năm Tuổi của học sinh vào học lớp một là sáu tuổi

2 Giáo dục THCS đợc thực hiện trong bốn năm học, từ lớp sáu đếnlớp chín Học sinh vào học lớp sáu phải có bằng tốt nghiệp tiểu học, có tuổi

là mời một tuổi

3 Giáo dục Trung học phổ thông đợc thực hiện trong ba năm học, từlớp mời đến lớp mời hai Học sinh vào học lớp mời phải có bằng tốt nghiệptrung học cơ sở, có tuổi là mời lăm tuổi

Bộ GD - ĐT quy định những trờng hợp có thể bắt đầu học ở tuổi caohơn tuổi quy định tại các khoản1,2 và 3 điều này

Chúng ta có thể tham khảo sơ đồ dới đây để thấy rõ hơn vị trí của bậchọc tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân:

Sơ đồ 4: Hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam

6.2.2 Nhiệm vụ của trờng Tiểu học

Trờng Tiểu học có các nhiệm vụ cụ thể sau:

a Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục tiểu học và tham gia xoá mùchữ trong phạm vi cộng đồng

b Thực hiện đầy đủ, có chất lợng chơng trình, nội dung kế hoạchgiáo dục theo quy định thống nhất của Bộ Giáo dục và Đào tạo

c Xây dựng môi trờng GD thống nhất giữa nhà trờng, gia đình và xãhội

- Khai thác mọi tiềm năng của cộng đồng tham gia giáo dục họcsinh, phát huy tác dụng của một cơ sở giáo dục đối với cộng đồng

- Quản lý quá trình dạy học của cộng đồng tham gia giáo dục họcsinh, phát huy tác dụng của một cơ sở giáo dục đối với cộng đồng

- Quản lý quá trình dạy học có tác dụng đặc biệt quan trọng trongviệc thực hiện 3 nhiệm vụ quan trọng này

6.3 Quán triệt mục tiêu, chơng trình và kế hoạch giáo dục tiểu học

Dới 1 năm

6.3.1 Mục tiêu giáo dục tiểu học

a Mục tiêu giáo dục tiểu học bao gồm những phẩm chất, những nănglực chủ yếu cần hình thành cho học sinh tiểu học để góp phần vào quá trình

đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đạihoá và hội nhập quốc tế

b Mục tiêu giáo dục tiểu học đợc xác định trong điều 23 của Luậtgiáo dục cụ thể nh sau: Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thànhnhững cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trítuệ, thể chất, thẩm mỹ và phải có các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tụchọc trung học cơ sở

Mục tiêu giáo dục đã khảng định:

- Phát triển toàn diện con ngời là mục tiêu chung và lâu dài của giáodục phổ thông Giáo dục tiểu học chỉ hình thành cơ sở ban đầu cho sự pháttriển đó

- Con ngời phát triển toàn diện phải có đầy đủ các phẩm chất và nănglực về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và phải có các kỹ năng cơ bản đểtiếp tục học lên, sẵn sàng tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

- Học xong bậc tiểu học, học sinh phải đặt đợc yêu cầu sau:

+ Có lòng nhân ái, mang bản sắc con ngời Việt Nam Yêu quê hơng,

đất nớc, hoà bình, công bằng, bác ái; kính trên, nhờng dới, đoàn kết và sẵnsàng hợp tác với mọi ngời; có ý thức về bổn phận của mình đối với ngờithân, với bạn bè, với cộng đồng và môi trờng sống, tôn trọng và thực hiện

đúng pháp luật, đúng các quy định ở nhà trờng, khu dân c, nơi công cộng;sống hồn nhiên, mạnh dạn, tự tin, trung thực

+ Có kiến thức cơ bản về tự nhiên, xã hội, con ngời và thẩm mỹ; có

kỹ năng cơ bản về nghe, nói, đọc, viết và tính toán; có thói quen rèn luyệnthân thể, giữ gìn vệ sinh và bảo vệ sức khoẻ

+ Biết cách học tập; biết tự phục vụ; biết sử dụng một số đồ dùngtrong gia đình và công cụ lao động thông thờng; biết vận dụng và làm một

số việc nh chăn nuôi, trồng trọt giúp gia đình

c Mục tiêu giáo dục tiểu học đợc cụ thể hoá thành mục tiêu của cácmôn học và các hoạt động giáo dục khác trong chơng trình tiểu học Đặcbiệt, mục tiêu giáo dục tiểu học đã cụ thể hoá thành các yêu cầu cơ bản vềkiến thức, kỹ năng, thói quen, niềm tin, thái độ, hành vi, định hớng vv, Các yêu cầu cơ bản này lại phân định thành các mức độ phù hợp với từnglớp ở bậc tiểu học

6.3.2 Chơng trình, kế hoạch giáo dục tiểu học mới

Chơng trình giáo dục tiểu học mới đợc xây dựng theo các định hớng

đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông phù hợp với xu thế phát triển giáodục tiểu học của khu vực và thế giới, phù hợp với điều kiện thực tế của giáodục tiểu học nớc ta trong thập kỷ đầu của thế kỷ 21

Chơng trình tiểu học mới là chơng trình khung chuẩn mực gồm có:

1 Mục tiêu và kế hoạch giáo dục tiểu học

2 Chơng trình từng môn học nêu rõ:

- Mục tiêu của môn học (nêu các phẩm chất và năng lực chủ yếu cầnhình thành và phát triển ở độ tuổi tiểu học)

- Nội dung chủ chốt của từng lớp

- Các hớng dẫn đổi mới phơng pháp dạy học theo đặc trng từng mônhọc (bao gồm đổi mới đồ dùng, thiết bị dạy học)

- Định hớng đổi mới cách đánh giá kết quả học tập môn học

3 Các yêu cầu cơ bản cần đạt đối với học sinh tiểu học ở từng lớp Chơng trình tiểu học nêu trên chỉ là chơng trình khung chuẩn mực,

đảm bảo sự thống nhất về dạy học và hoạt động giáo dục trong phạm vi cáctrờng tiểu học của cả nớc, nhng không áp dụng cứng nhắc mà đợc vận dụnglinh hoạt theo đặc điểm từng vùng, từng địa phơng, từng đối tợng học sinh

Chơng trình tiểu học là cơ sở để:

- Soạn thảo trình độ chuẩn, xác định mặt bằng dân trí của bậc họctrong phạm vi cả nớc, từng bớc, từng bộ phận tiếp cận với trình độ của ch-

ơng trình tiểu học ở các nớc phát triển trong khu vực và thế giới

- Soạn thảo, thử nghiệm sách giáo khoa, sách hớng dẫn giảng dạy củagiáo viên, vở bài tập và các tài liệu dạy học khác

- Soạn thảo, thử nghiệm bộ công cụ đánh giá kết quả học tập các mônhọc chủ chốt ở tiểu học

- Tập trung vào đổi mới phơng pháp giáo dục theo định hớng dạy họcdựa vào hoạt động tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh; giúp học sinh

tự phát hiện và tự giải quyết vấn đề để chiếm lĩnh tri thức và kỹ năng, pháttriển năng lực trí tuệ và các phẩm chất nhân cách của học sinh

Kế hoạch giáo dục tiểu học là văn bản đợc ban hành cùng với chơngtrình tiểu học, trong đó quy định:

- Các môn học và thời lợng tối thiểu để dạy học từng môn học trongmỗi tuần lễ và trong cả năm học

- Các hoạt động giáo dục khác và thời lợng cần thiết cho mỗi hoạt

động, phù hợp với đặc điểm của từng loại trờng, từng địa phơng

- Phân tích thời lợng trong mỗi buổi học, ngày học ở trờng tiểu học

- Cách kiểm tra, đánh giá kết quả ở bậc học tiểu học

- Khả năng vận dụng chơng trình tiểu học cho các vùng miền và các

- ở các lớp 4, 5 có 9 môn học là: Tiếng Việt, Toán, Đạo đức, Khoahọc, Lịch sử và Địa lý, Kỹ thuật, Âm nhạc, Mỹ thuật, Thể dục

* Phân phối thời gian dạy học:

- Tiểu học có 5 năm học (từ lớp 1 đến lớp 5), mỗi năm học có 35 tuần

lễ, mỗi tuần lễ có 5 ngày học Dạy học các môn học bắt buộc trong mỗingày học kéo dài không quá 4 giờ (tức 240 phút) và chia thành các tiết học.Mỗi tiết học kéo dài trung bình 35 phút Giữa hai tiết học, học sinh nghỉ 10phút Mỗi buổi học có 25 phút nghỉ, vui chơi và tập thể dục

- Bộ Giáo dục & Đào tạo khuyến khích dạy học và quản lý học sinh ởnhà trờng cả ngày, có hớng dẫn các trờng tiểu học dạy học 2 buổi/ ngàyphân phối thời gian theo đặc điểm, sức khoẻ của học sinh và điều kiện cụthể của từng vùng địa phơng

- Đối với các trờng tiểu học dạy học 1 buổi/ngày mỗi tuần lễ đều cómột tiết hoạt động tập thể (chào cờ đầu tuần, sinh hoạt lớp, sinh hoạt theochủ đề, sinh hoạt đoàn thể )

- Đối với các trờng tiểu học có điều kiện dạy học nhiều hơn 5 buổitrong mỗi tuần lễ, có thể tổ chức các hoạt động giáo dục góp phần phát triển

năng lực của học sinh, trong đó có dạy học tự chọn (không bắt buộc) về

ngoại ngữ và tin học

Bảng1: Thời lợng quy định cho từng môn học trong mỗi tuần lễ, trong cả bậc học đợc nêu cụ thể trong bảng dới đây:

Môn học Lớp/tiết Số tiết trong

cả bậc học

So với tổng số

- Quản lý HĐDH ở bậc tiểu học thực hiện những chức năng nh:

+ Thực hiện chức năng phổ cập giáo dục bắt buộc theo độ tuổi + Đặt nền móng cho sự phát triển nhân cách toàn diện

+ Thực hiện chức năng phát hiện và bồi dỡng nhân tài

- Hoạt động dạy học ở bậc tiểu học phải mang đậm tính “Học màchơi, chơi mà học” vì nó có thể diễn ra trên lớp, cũng có thể tiến hành quahoạt động ngoài giờ thông qua các trò chơi, hay các hình thức hoạt độngtheo chủ đề, theo nhóm, theo lớp Hoạt động dạy học ở đây cũng mang tínhxã hội hoá rất cao, đòi hỏi phải có sự phối hợp rất chặt chẽ và thờng xuyêngiữa nhà trờng, gia đình, xã hội trong quá trình quản lý, có mối quan hệcộng đồng hợp tác song phơng với môi trờng xã hội trên địa bàn dân sự,thông qua việc quản lý theo vùng, lãnh thổ và qua các cơ chế phối hợp giáodục với các tổ chức đoàn thể, xã hội ở địa phơng

6.3.3 Nhiệm vụ dạy học

Dạy học ở trờng phổ thông nói chung và ở bậc học tiểu học nói riênggồm có 3 nhiệm vụ:

1 Võ trang cho học sinh hệ thống những tri thức khoa học phổ thông cơbản, hiện đại, phù hợp với thực tiễn ở nớc ta, đồng thời rèn cho các em những

kỹ năng, kỹ xảo tơng ứng phù hợp với sự phát triển tâm sinh lý lứa tuổi

2 Phát triển năng lực hoạt động trí tuệ, nhất là năng lực t duy sáng tạo

3 Trên cơ sở võ trang tri thức, kỹ năng, kỹ xảo và phát triển năng lựctrí tuệ cho học sinh mà hình thành ở chúng cơ sở thế giới quan khoa học, lýtởng cách mạng và phát triển đạo đức con ngời mới

6.3.4 Bản chất quá trình dạy học

Bản chất của quá trình dạy học là một quá trình nhận thức, quá trìnhtâm lý và quá trình xã hội

Quá trình nhận thức của học sinh diễn ra theo quy luật nhận thứcchung của loài ngời Lê Nin nói về quy luật nhận thức “Từ trực quan sinh

động đến t duy trìu tợng, từ t duy trìu tợng đến thực tiễn, đó là con đờngbiện chứng của của nhận thức chân lý, nhận thức hiện thực khách quan”.{9,tr189} Từ những yếu tố trực quan nh: các sự vật, hiện tợng, mô hình,tranh vẽ, lời nói của giáo viên, học sinh xây dựng đợc những biểu tợng vềchúng Đó chính là nhận thức cảm tính Từ các biểu tợng, nhờ các thao tác

t duy, học sinh sẽ hình thành các khái niệm, đó chính là nhận thức lý tính

Tâm lý học đã chứng minh: Quá trình nhận thức của học sinh đợcdiễn ra theo hai con đờng ngợc chiều nhau, đó là con đờng đi từ cụ thể đếntrừu tợng, từ đơn lẻ đến khái quát và con đờng đi từ trừu tợng đến cụ thể, từkhái quát đến đơn lẻ Quá trình nhận thức của học sinh nh trên chính là quátrình phản ánh thế giới khách quan vào ý thức các em Tuy nhiên quá trìnhnhận thức của các em lại mang tính đặc thù riêng so với quá trình nhận thứcchung của loài ngời vì nó đợc tiến hành trong quá trình dạy học với những

điều kiện s phạm nhất định Quá trình nhận thức của các em không phải làtìm ra cái mới cho nhân loại mà chỉ là tái tạo lại những tri thức của loài ngờitrong bản thân các em, rút ra từ kho tàng tri thức chung Quá trình nhận thứccủa các em còn khác ở chỗ là nó chứa đựng các khâu củng cố, kiểm tra, đánhgiá tri thức, kỹ năng, kỹ xảo nhằm biến chúng thành vốn riêng của cá nhân

để khi cần có thể tái hiện và sử dụng

Quá trình dạy học là một quá trình tâm lý vì, trong quá trình dạy học,học sinh phải cảm giác, tri giác, t duy, tởng tợng, vận dụng trí nhớ, tình

cảm, ý chí, Theo quan điểm dạy học phát triển“ ” thì dạy học phải đi trớc

sự phát triển, nghĩa là dạy học phải tiến hành trong điều kiện dự báo đợcmức độ phát triển của học sinh cao hơn so với hiện tại, dạy học không bị

động, chờ đợi sự phát triển mà phải thúc đẩy sự phát triển các chức năngtâm lý của học sinh Quá trình phát triển ở mỗi học sinh không diễn ra nhnhau mà ở mỗi lứa tuổi có một hoạt động chủ đạo tơng ứng Trong dạy học,giao tiếp cũng có tác dụng hình thành nhân cách

Quá trình dạy học là một quá trình xã hội, điều này đợc thể hiện ởnhững điểm cụ thể sau:

- Dạy học là sự tơng tác giữa ngời và ngời, ngời và xã hội (cá nhânvới tập thể nhóm, lớp, bạn bè, gia đình)

- Nội dung dạy học là hệ thống kinh nghiệm xã hội lịch sử mà loàingời tích luỹ đợc

- Mục đích dạy học là do xã hội đặt ra

- Ngời điều khiển quá trình dạy học là giáo viên, ngời đại diện cho xãhội, đợc xã hội phân công làm nhiệm vụ giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ; đạidiện cho phơng pháp tiên tiến của nhà trờng, xã hội

- Kết quả GD-ĐTcủa nhà trờng đợc xã hội đánh giá, thừa nhận và sửdụng

* Nh đã trình bày ở trên, bản chất của QTDH là sự thống nhất biệnchứng của dạy và học, nó đợc thể hiện bằng sự tơng tác có tính chất cộng

đồng và hợp tác giữa dạy và học tuân theo logíc khách quan của nội dungdạy học Muốn dạy tốt giáo viên phải xuất phát từ lô gíc của khái niệmkhoa học, thiết kế bài học, tổ chức tối u hoạt động của thầy Muốn học tốthọc sinh thực hiện tốt các chức năng kép của dạy và học, đồng thời đảm bảotốt mối liên hệ nghịch thờng xuyên, bền vững

6.3.5 Lập kế hoạch quản lý quá trình dạy học

Muốn quản lý QTDH ở trờng tiểu học đạt kết quả cao, trớc hết chúng

ta phải lập đợc kế hoạch vì thực chất kế hoạch quản lý HĐDH đó là bảnhoạch định - thiết kế chơng trình hành động có thể điều khiển đợc của chủthể đối với đối tợng quản lý nhằm thực thi một cách có hiệu quả mục tiêu,nội dung chơng trình kế hoạch dạy học các môn học trong một phạm vikhông gian nhất định

Kế hoạch dạy học có các yếu tố cơ bản sau:

- Các dự kiến về mục tiêu, chỉ tiêu, kết quả đạt tới Tiến độ về thờigian thực hiện Nội dung công việc gắn liền với hoạt động dạy học Ngờithực hiện và các điều kiện khả thi Tổ chức chỉ đạo điều hành từng nội dungcông việc cụ thể

Lập kế hoạch quản lý chính là để thiết kế một chơng trình hành độngtối u có thể quản lý và huy động đợc mọi tiềm năng để thực hiện có hiệuquả cao nhất những mục tiêu cụ thể trong từng giai đoạn phát triển nhất

định của nhà trờng, của hoạt động dạy học của thầy và trò

Chính vì thế việc lập kế hoạch quản lý, đặc biệt là quản lý QTDHphải dựa trên những cơ sở lý luận và thực tiễn thật chắc chắn và sử dụngnhững phơng pháp thực sự khoa học thì kế hoạch mới có điều kiện khả thi

và đạt hiệu quả tối u

6.3.6 Phơng pháp dạy học

Trớc nguy cơ tụt hậu trên con đờng tiến vào thế kỷ XXI bằng cạnhtranh trí tuệ đang đòi hỏi đổi mới giáo dục, trong đó có sự đổi mới căn bản

về phơng pháp dạy và học Thực tế đây không phải là vấn đề riêng của nớc

ta mà nó là một vấn đề đựơc nhiều nớc trên thế giới, đặc biệt là các quốcgia có chiến lợc phát triển nguồn lực con ngời phục vụ các mục tiêu kinh tếxã hội hết sức quan tâm

Vì thực tế cho thấy phơng pháp và nội dung chính là con đờng, làcách thức để đạt mục đích nhất định

Từ nội dung trên chúng ta đi tìm hiểu một vài định nghĩa về PPDH sau

“ Phơng pháp dạy học là một hệ thống những hành động có mục đíchcủa giáo viên nhằm tổ chức hoạt động nhận thức và thực hành của học sinh,

đảm bảo học sinh lĩnh hội nội dung học vấn” {28,tr226}

“ Phơng pháp dạy học là cách thức làm việc của giáo viên và học sinh

do giáo viên chỉ đạo, nhờ đó mà học sinh lĩnh hội kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo,hình thành thế giới quan và phát triển những năng lực nhận thức” {28,tr230}

“ Phơng pháp dạy học là con đờng chính yếu, cách thức làm việc,phối hợp đồng nhất của thầy và trò, trong đó thầy truyền đạt nội dung trídục để trên cơ sở đó và thông qua đó mà chỉ đạo học tập của trò; còn trò thìlĩnh hội và tự chỉ đạo sự học tập của bản thân để cuối cùng đặt tới mục đíchdạy học ”{15,tr230}

Qua tìm hiểu các định nghĩa và thực tế dạy học cho thấy phơng phápdạy học là một trong những yếu tố quan trọng nhất của quá trình dạy học.Cùng một nội dung dạy học, nhng nội dung đó có đợc học sinh lĩnh hội,tiếp thu một cách đầy đủ, sâu sắc, chủ động, có khơi dậy đợc cho các emniềm say mê, hứng thú học tập, t duy tìm hiểu, phát hiện và sáng tạo haykhông là hoàn toàn phụ thuộc vào phơng pháp dạy học mà giáo viên sửdụng trong quá trình dạy học

Với giáo dục phổ thông, điều 24 - Luật giáo dục năm 1998 viết: “

Ph-ơng pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động,sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồidỡng phơng pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thựctiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho họcsinh”{31,tr19}

6.3.7 Phơng pháp dạy học thờng dùng ở trờng tiểu học

- Nhóm phơng pháp dùng lời (thuyết trình)

- Phơng pháp dạy học trực quan: quan sát, trình bày trực quan

định, do đó trong quá trình dạy học nhà s phạm cần phải lựa chọn, phối hợp

sử dụng một cách linh hoạt các phơng pháp dạy học thì mới năng cao đợcchất lợng, hiệu quả giáo dục Đây cũng là yêu cầu cơ bản của đổi mới dạyhọc hiện nay

Trong chiến lợc phát triển giáo dục từ 2001-2010 và quyết định số201/2001/QĐ-TTg đã đợc Thủ tớng chính phủ phê duyệt ngày 28/12/2001nêu lên vấn đề đổi mới phơng pháp dạy học, giáo dục: “ Đổi mới và hiện

đại hoá phơng pháp giáo dục, chuyển từ việc truyền đạt tri thức thụ động,thầy giảng, trò ghi sang hớng dẫn ngời học chủ động t duy trong quá trìnhtiếp cận tri thức; dạy cho ngời học phơng pháp tự học, tự thu nhận thông tinmột cách hệ thống và có t duy phân tích tổng hợp; phát triển đợc năng lựccủa mỗi cá nhân; tăng cờng tính chủ động, tính tự chủ của học sinh, sinhviên trong quá trình học tập, hoạt động tự quản trong nhà trờng và tham giacác hoạt động xã hội ”

Với đặc điểm của trờng tiểu học: Bậc tiểu học là bậc nền tảng củagiáo dục phổ thông Trờng tiểu học là đơn vị cơ sở của hệ thống giáo dụcquốc dân Trờng tiểu học có 3 nhiệm vụ sau:

1 Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục tiểu học và tham gia xoá mùchữ trong phạm vi cộng đồng

2 Thực hiện đầy đủ có chất lợng chơng trình, nội dung, kế hoạchgiáo dục theo quy định thống nhất của Bộ Giáo dục và Đào tạo

3 Góp phần xây dựng môi trờng giáo dục thống nhất giữa nhà trờng,gia đình và xã hội Khai thác mọi tiềm năng của cộng đồng tham gia vàogiáo dục học sinh, phát huy tác dụng của một cơ sở giáo dục đối với cộng

đồng

Với những đặc điểm và nhiệm vụ cụ thể nh vậy cho nên phơng phápdạy học ở tiểu học cũng cần tuân theo các nguyên tắc sau:

- Học sinh là nhân vật trung tâm trong giờ học tập, vui chơi, rèn

luyện (trên lớp và ngoài giờ lên lớp) hoạt động theo hớng dẫn của giáo

viên Phát huy tính chủ động tích cực của từng học sinh, của tập thể họcsinh, trong QTDH và giáo dục

- Giáo viên chủ động, sáng tạo lựa chọn và phối hợp các phơng phápphù hợp với đặc điểm từng môn, từng hoạt động vui chơi với từng độ tuổihọc sinh, từng vùng dân c khác nhau

- Coi trọng tác động tình cảm trong toàn bộ các hoạt động giáo dục,khích lệ, động viên, nêu gơng tốt đúng mức, đúng lúc, đúng ngời và kịpthời, tạo cho học sinh niềm vui, hứng thú trong học tập và rèn luyện, tự giácthực hiện nghiêm mọi yêu cầu giáo dục

- Đa dạng hoá các hình thức tổ chức dạy học và hoạt động giáo dụctheo hớng tích cực hoá các hoạt động dạy học để mỗi giáo viên phát huy hếtnăng lực s phạm của mình và tiềm năng của mỗi học sinh

- Nhà trờng phải làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục, có mối quan

hệ phối hợp thờng xuyên, chặt chẽ với phụ huynh học sinh, với các cơ quan

đoàn thể, tổ chức doanh nghiệp đóng trên địa bàn, làm tốt công tác tham

m-u với cấp m-uỷ Đảng, chính qm-uyền xây dựng môi trờng giáo dục thực sự lànhmạnh và thống nhất

- Loại trừ những phơng pháp trái với mục tiêu giáo dục nh: Thuyếtgiáo, áp đặt, lý thuyết viển vông, , học không gắn với hành; không phù hợptừng đối tợng và hoàn cảnh riêng của học sinh; giáo dục theo kiểu“chủnghĩa trung bình”

6.4 Phòng Giáo dục với công tác quản lý HĐDH ở trờng tiểu học

Trờng tiểu học là đơn vị cơ sở của ngành giáo dục, có t cách phápnhân và con dấu riêng Tên trờng đợc ghi trên quyết định thành lập trờng,

trên con dấu và các giấy tờ giao dịch của trờng

Hệ thống quản lý chỉ đạo về chơng trình, SGK, kế hoạch, nhiệm vụcùng các hoạt động về chuyên môn nghiệp vụ và các hoạt động giáo dụckhác ở Giáo dục Tiểu học gồm 4 cấp

- Cấp Bộ: có Vụ Giáo dục Tiểu học

- Cấp Sở Giáo dục: có Phòng Tiểu học

- Cấp Huyện (Quận): có Phòng Giáo dục Quận, Huyện (trong Phòng Giáo dục có bộ phận chỉ đạo nghiệp vụ ở tất cả các trờng Tiểu học)

- Cấp trờng: toàn bộ các trờng Tiểu học đóng trên địa bàn phờng, xã Các trờng Tiểu học theo phân cấp quản lý đợc giao cho Phòng Giáodục Quận (Huyện) trực tiếp quản lý chỉ đạo về nội dung chơng trình,chuyên môn nghiệp vụ, về đội ngũ cán bộ giáo viên, công nhân viên cùng

các cán bộ quản lý UBND cấp Xã (Phờng, Thị trấn) có trách nhiệm quản lýhành chính các trờng, lớp Tiểu học đóng trên địa bàn

Nội dung quản lý nhà nớc về giáo dục Điều 86 - Luật Giáo dục năm

1998 ghi rõ: nội dung quản lý nhà nớc về giáo dục bao gồm:

1 Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lợc, quy hoạch, kế hoạch,chính sách phát triển giáo dục

2 Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật vềgiáo dục; ban hành điều lệ nhà trờng; ban hành quy định về về tổ chức vàhoạt động của các cơ sở giáo dục khác

3 Quy định mục tiêu, chơng trình, nội dung giáo dục; tiêu chuẩn nhàgiáo; tiêu chuẩn cơ sở vật chất và thiết bị trờng học; việc biên soạn, xuất bản,

in và phát hành sách giáo khoa, giáo trình; quy chế thi cử và cấp bằng

4 Tổ chức bộ máy quản lý giáo dục

5 Tổ chức, chỉ đạo việc đào tạo, bồi dỡng, quản lý nhà giáo và cán

bộ quản lý giáo dục

6 Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực để phát triển giáo dục

7 Tổ chức, quản lý công tác nghiên cứu khoa học trong ngành giáodục

8 Tổ chức, quản lý công tác quan hệ quốc tế về giáo dục

9 Quy định việc tặng các danh hiệu vinh dự cho những ngời có nhiềucông lao đối với sự nghiệp giáo dục

10 Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giáo dục; giảiquyết khiếu nại, tố cáo và sử lý các hành vi vi phạm pháp luật về giáo dục

Theo quy định của nhà nớc; Phòng Giáo dục là cơ quan chuyên môntrực thuộc UBND huyện có nhiệm vụ tham mu cho UBND huyện và trựctiếp quản lý chỉ đạo phát triển sự nghiệp giáo dục trên địa bàn huyện, trong

đó có giáo dục tiểu học và HĐDH ở các trờng tiểu học Căn cứ quy định, đểthực hiện chức năng nhiệm vụ của mình; PGD tiến hành thực hiện các chứcnăng quản lý nhà nớc đối với HĐDH ở các trờng tiểu học trên địa bàn vớicác nội dung cụ thể nh sau:

6.4.1 Quản lý xây dựng đội ngũ ở các nhà trờng

Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên luôn giữ vai trò quyết định đếnchất lợng giáo dục, đến thành công của mọi cuộc cải cách và đổi mới

Đặc thù của QLGD trong nhà trờng nói chung làm cho nó phân biệthẳn với các hoạt động quản lý, các hệ xã hội khác trớc hết bởi sự quy định

về bản chất lao động s phạm của ngời giáo viên, của QTDH giáo dục mà

trong đó học sinh là đối tợng bị quản lý nhng cũng là chủ thể tự quản trongquá trình tự học, rèn luyện phát triển nhân cách Vậy lao động trí óc, lao

động s phạm của ngời giáo viên có những nét đặc thù riêng, nó không chỉ

đóng khung trong không gian lớp học, trờng học, không chỉ là số lợng thờigian ở trờng mà còn tính đến chất lợng, đến tính sáng tạo trong công việc,

đến lòng yêu mến trẻ, say mê tâm huyết với nghề

Đối tợng lao động s phạm của ngời thầy giáo là thế hệ trẻ, phát triểnnhân cách mỗi cá nhân đều có đặc điểm chung nhng lại có những nhu cầuhứng thú, nguyện vọng vô cùng phong phú Cho nên lao động s phạm đòihỏi ngời thầy giáo phải có một số phẩm chất đặc biệt trong giao tiếp đối vớithế hệ trẻ

Từ đặc thù của lao động s phạm mà ta hiểu bản chất của quá trìnhlao động dạy học Nó tạo nên hệ quy chiếu của hoạt động quản lý giáo dụcnói chung và quản lý hoạt động dạy học trong nhà trờng nói riêng đòi hỏinhà quản lý, giáo viên phải thờng xuyên đợc bồi dỡng, nâng cao về phẩmchất đạo đức, chính trị, t tởng, chuyên môn, nghiệp vụ, luôn quan tâm thựchiện một số nguyên tắc, một số biện pháp, trong đó phải tôn trọng nguyêntắc phát huy dân chủ, phát triển nhân cách, tạo động lực, kích thích t duysáng tạo ngời dạy và học, có nh vậy mới nâng cao đợc chất lợng hiệu quảgiáo dục

6.4.2 Xây dựng và bồi dỡng đội ngũ cán bộ quản lý trờng tiểu học

Đội ngũ cán bộ quản lý ở trờng tiểu học là ngời trực tiếp làm côngtác giảng dạy và quản lý hoạt động dạy học của giáo viên Cán bộ trong bộ

máy quản lý trờng tiểu học gồm hiệu trởng, các phó hiệu trởng giúp việc

cho hiệu trởng(do Chủ tịch UBND huyện ký quyết định bổ nhiệm) Thamgia quản lý còn có các đồng chí là tổng phụ trách, chủ tịch công đoàn, , tổtrởng các tổ chuyên môn (các chức danh này do hội đồng s phạm nhà trờngbầu ra trong đại hội công nhân viên chức, công đoàn hàng năm và định kỳ)

Phải làm cho tất cả cán bộ quản lý ở các nhà trờng thấy đợc nhiệm vụcủa nhà quản lý rất vinh quang nhng cũng cực kỳ vất vả, nhà quản lý muốnthực hiện tốt công việc của mình thì phải làm tốt công tác xã hội hoá giáodục, biết tổ chức bộ máy nhà trờng, xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiệnnhiệm vụ nh: quản lý giáo viên, cán bộ công nhân viên, học sinh, quản lýhoạt động dạy học, phân công tác rõ ràng, kiểm tra đôn đốc, đánh giá hoạt

động của mọi thành viên trong trờng, tổ chức chỉ đạo bồi dỡng cho cán bộgiáo viên, sử dụng giáo viên một cách hợp lý, hiệu quả, động viên, khích lệ

giáo viên có thói quen làm và sử dụng đồ dùng dạy học, mạnh dạn đổi mớiphơng pháp dạy học Với học sinh; quản lý và tổ chức giáo dục đạo đức chohọc sinh đa các em vào nề nếp học tập nghiêm túc, quan tâm đến chất lợng

đại trà, chú trọng chất lợng mũi nhọn trên nền chất lợng đại trà có ý thứccao trong bồi dỡng cho học sinh yếu kém, học sinh khuyết tật và các em cóhoàn cảnh đặc biệt

Tham mu tích cực, kịp thời với cơ quan quản lý cấp trên để xâydựng đội ngũ cán bộ quản lý đủ về số lợng, vững về chuyên môn nghiệp

vụ, có năng lực tổ chức, quản lý và điều hành công việc; có ý thức tổchức, có phẩm chất chính trị, lập trờng t tởng vững vàng, đạo đức lốisống lành mạnh Luôn có kế hoạch bồi dỡng, xây dựng đội ngũ cán bộquản lý kế cận

Khuyến khích, động viên và tạo mọi điều kiện để cán bộ quản lý đ

-ợc tham gia học tập, bồi dỡng ở các lớp học dài hạn, ngắn hạn về quảnlý; tổ chức cho cán bộ quản lý hàng năm đợc đi thăm quan trao đổi, họctập kinh nghiệm ở các đơn vị điển hình tiên tiến về giáo dục trong vàngoài tỉnh

6.4.3 Xây dựng và bồi dỡng đội ngũ giáo viên trờng tiểu học

Ngời thầy giáo có vai trò quyết định đối với quá trình dạy và học,một lực lợng có chức năng đặc biệt chi phối và định hớng cho nguồn nhânlực tơng lai của đất nớc Giáo viên thông qua hoạt động giảng dạy và giáodục góp phần cung cấp những kiến thức cơ bản cần thiết cho học sinh, đồngthời cũng chính giáo viên là ngời có ảnh hởng rất lớn đối với quá trình hìnhthành nhân cách các công dân trẻ tuổi Đặc biệt ở tiểu học mỗi lớp học chủyếu có một giáo viên làm chức năng “tổ chức quản lý giảng dạy” Do đặc

điểm lao động s phạm của bậc học nh vậy, nên vai trò của ngời giáo viêntiểu học lại càng có ảnh hởng rất lớn và sâu sắc đến từng cá nhân, đến tậpthể học sinh và mỗi học sinh cũng tiếp nhận sự giáo dục của mỗi giáo viên

và tập thể giáo viên Chính vì vậy chất lợng, hiệu quả giáo dục, dạy học có

đợc tốt hay không là phụ thuộc vào phẩm chất, năng lực của mỗi giáo viên

và vào sự phối hợp giữa các giáo viên

Để thực hiện đợc mục tiêu giáo dục, Đảng, Nhà nớc, ngành GD - ĐT

và nhân dân luôn mong muốn mỗi nhà giáo đều phải có phẩm chất đạo đức,

t tởng chính trị; kiến thức và kỹ năng s phạm đáp ứng nhiệm vụ

Từ nhận thức trên nên Phòng Giáo dục đã tham mu tích cực với cáccơ quan quản lý cấp trên để xây dựng cho đợc đội ngũ giáo viên đủ về số l-

ợng, tạo mọi điều kiện để đội ngũ giáo viên công tác trên địa bàn huyện hợp

lý hoá đợc về gia đình, có nh vậy họ mới yên tâm công tác và hết lòng vớigiáo dục, từ đó các nhà trờng dần dần ổn định về công tác tổ chức Phòngcũng luôn có kế hoạch và tiến hành thờng xuyên công tác bồi dỡng chogiáo viên để họ ngày càng vững về chuyên môn nghiệp vụ, có năng lực tổchức, đổi mới phơng pháp dạy học, động viên và tạo mọi điều kiện cho giáoviên đợc tham gia học tập, bồi dỡng ở các lớp học dài hạn, ngắn hạn để tiếntới tất cả giáo viên đều đạt chuẩn và trên chuẩn đào tạo theo đúng yêu cầu;hàng tháng phòng đều tổ chức các chuyên đề về đổi mới phơng pháp dạyhọc ở từng môn, về sáng kiến kinh nghiệm để cán bộ quản lý và giáo viên

đợc gặp gỡ trao đổi và học hỏi lẫn nhau Điều 63 của Luật giáo dục: “Nhàgiáo có nhiệm vụ không ngừng học tập, rèn luyện để nâng cao đạo đức,phẩm chất, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, nêu gơng tốt cho ngời học”.{31,tr44}

6.4.4 Quản lý HĐDH ở trờng tiểu học

Hiệu trởng trờng tiểu học là ngời trực tiếp quản lý HĐDH ở các nhàtrờng, các đơn vị nhà trờng theo phân cấp quản lý thì Phòng giáo dục là cơquan quản lý chỉ đạo chuyên môn, do vậy Phòng giáo dục cũng tham giaquản lý quá trình dạy học ở các trờng tiểu học Hiệu trởng quản lý HĐDHtrực tiếp, hàng ngày, hàng giờ còn Phòng giáo dục quản lý có thể trực tiếphoặc gián tiếp qua thanh tra viên kiêm nhiệm, qua Hiệu trởng các trờng tiểuhọc

Phòng GD quản lý QTDH ở các nhà trờng tiểu học là quản lý về mụctiêu, chơng trình, kế hoạch dạy học, đội ngũ giáo viên, học sinh, chất lợngdạy và học, nề nếp chuyên môn, trang thiết bị phục vụ dạy và học cùng mộtphần cơ sở vật chất

Phơng pháp quản lý: PGD yêu cầu các trờng thực hiện tốt chế độthông tin báo cáo nhanh chóng, kịp thời đúng quy định Quản lý thông quathanh tra, kiểm tra công tác quản lý của hiệu trởng, qua lao động s phạmcủa nhà giáo, công tác bồi dỡng giáo viên, qua chất lợng và hiệu quả dạy vàhọc ở các nhà trờng

6.4.5 Quản lý cơ sở vật chất, thiết bị dạy học ở trờng tiểu học

Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học là một yếu tố quan trọng quyết địnhcho sự thành công trong dạy học, giáo dục ở mỗi nhà trờng Do vai trò của

nó nh vậy, nên ngày nay tất cả các quốc gia trên toàn thế giới đều đặc biệt

quan tâm đầu t đến việc xây dựng CSVC, trang thiết bị phục vụ dạy và họccho tất cả các nhà trờng

Việt Nam chúng ta, trong Chiến lợc phát triển GD - ĐT giai đoạn2001-2010, Nghị quyết Đại hội lần thứ IX Ban chấp hành Trung ơng Đảng

đã chỉ rõ việc đầu t và phát triển giáo dục theo hớng chuẩn hoá, hiện đại“

hoá và xã hội hoá ” Đó là phơng hớng, mục tiêu cơ bản để nâng cao chất ợng dạy học, giáo dục Nội dung chuẩn hoá, hiện đại hoá và XHH giáo dụctrong đó có đầu t xây dựng CSVC s phạm, trang thiết bị phục vụ hoạt độngdạy và học trong các nhà trờng

l-Có rất nhiều khái niệm khác nhau về CSVC s phạm, ở đây ta hiểu

một cách tổng quan nh sau: “CSVC s phạm là tất cả các phơng tiện vật chất cần thiết đợc giáo viên và học sinh sử dụng vào hoạt động dạy học, giáo dục nhằm đạt đợc mục tiêu giáo dục đã đợc đặt ra”

CSVC s phạm, trang thiết bị giảng dạy sử dụng trong trờng tiểu họcbao gồm các bộ phận:

- Toàn bộ diện tích khuôn viên, sân chơi, bãi tập của trờng

- Tất cả các hệ thống phòng điều hành, phòng hội họp, phòng học,phòng th viện, phòng thiết bị, phòng đọc, phòng hoạt động đoàn đội, phòng

y tế, khu vệ sinh, phòng chức năng (học hát, nhạc, hoạ, )

- Trong các phòng có đầy đủ bàn, ghế, tủ, giá, biểu mẫu, đồ dùngtrang thiết bị phục vụ dạy và học của học sinh và giáo viên,., tất cả đều đợcsắp xếp khoa học

CSVC s phạm trờng tiểu học là một trong những tiền đề quan trọng

để thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học, đảm bảo chất lợng dạy và học

Nó còn là một bộ phận cấu thành quá trình s phạm

Muốn năng cao chất lợng dạy học, ngoài việc đầu t CSVC, trang bịmột số lợng lớn các đồ dùng, thiết bị phục vụ cho việc dạy và học, cho thựchiện đổi mới phơng pháp theo yêu cầu mới Phòng Giáo dục, ban giám hiệunhà trờng phải làm tốt công tác quản lý, để đảm bảo cho cơ sở vật chất ítxuống cấp, không bị thất thoát h hỏng và thờng xuyên có kế hoạch đầu tmua sắm bổ sung CSVC, trang thiết bị, khuyến khích, động viên giáo viên

t duy, sáng tạo, tự làm ra những bộ đồ dùng dạy học có giá trị thiết thựchiệu quả cho từng bài dạy

Quản lý phải gắn liền với sử dụng có hiệu quả CSVC s phạm vào việcthực hiện nhiệm vụ dạy học, Phòng Giáo dục có kế hoạch phối hợp vớiCông ty sách, thiết bị trờng học tập huấn, hớng dẫn kỹ năng sử dụng, kỹ

thuật và nguyên tắc bảo quản, về kỹ năng tự làm đồ dùng, thiết bị dạy họccho cán bộ quản lý và giáo viên Hiệu trởng chịu trách nhiệm lên danh mục

cụ thể và tạo mọi điều kiện để giáo viên nghiên cứu về các loại đồ dùng dạyhọc nhà trờng có để giáo viên chủ động lên kế hoạch về sử dung, làm mới

đồ dùng dạy học phục vụ cho hoạt động dạy học của mỗi cá nhân, tiến tớitất cả các giờ dạy, tiết dạy và môn học ở tiểu học giáo viên đều có đồ dùng

và sử dụng thực sự hiệu quả

6.4.6 Quản lý, đánh giá các phong trào thi đua, các sáng kiến kinh nghiệm

Quyết định số 33/2000/QĐ ngày 25 tháng 8 năm 2000 của Bộ Giáodục và Đào tạo ban hành quy định về tiêu chuẩn, danh hiệu giáo viên tiểuhọc giỏi, trờng tiểu học tiên tiến, trờng tiểu học tiên tiến xuất sắc Theoquyết định này và theo phân cấp quản lý về công tác thi đua khen thởng,Hội đồng thi đua khen thởng ngành giáo dục huyện (quận, thị xã trực thuộctỉnh, thành phố) có nhiệm vụ sau:

- Tổ chức phát động và triển khai các đợt thi đua theo chủ đề, chủ

điểm trong từng năm học

- Tổ chức nghiệm thu, đánh giá các báo cáo chuyên đề, các sáng kiếnkinh nghiệm cấp huyện của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên thuộc phạm viquản lý, đồng thời tổ chức, triển khai, áp dụng các báo cáo và sáng kiến kinhnghiệm đó cho cán bộ giáo viên thuộc phòng quản lý một cách khoa học

- Tổ chức xem xét, đánh giá các danh hiệu thi đua cấp cơ sở nh: giáoviên giỏi, trờng tiểu học tiên tiến; xếp loại đề tài nghiên cứu khoa học, báocáo chuyên đề, sáng kiến kinh nghiệm đề nghị UBND huyện hoặc Giám

đốc sở GD - ĐT quyết định công nhận

Phòng Giáo dục làm công tác thi đua khen thởng sẽ có tác động rấtlớn đến đội ngũ, là động lực thúc đẩy mọi hoạt động cũng nh các phongtrào thi đua “dạy tốt - học tốt”, “kỷ cơng - tình thơng - trách nhiệm”, gópphần động viên, khuyến khích cán bộ giáo viên thi đua làm tốt hơn nhiệm

vụ của mình và nhân rộng các điển hình tiên tiến, nâng cao chất lợng dạyhọc ở các nhà trờng

6.5 Biện pháp quản lý HĐDH ở trờng tiểu học của Phòng Giáo dục.

PGD nh đã trình bày ở phần trên, là cơ quan chuyên môn của UBND

huyện có nhiệm vụ tham mu, chỉ đạo và trực tiếp quản lý phát triển sự

nghiệp giáo dục trên địa bàn huyện Để làm tốt chức năng, nhiệm vụ của

mình PGD thờng sử dụng một số biện pháp sau để thực hiện quản lý HĐDH

thành lập và bổ nhiệm, miễn nhiệm cán bộ quản lý (hiệu trởng, phó hiệu ởng) Phòng Giáo dục là cơ quan chỉ đạo và quản lý về chuyên môn cùng

tr-các hoạt động giáo dục khác

Theo sự phân công nh vậy, Phòng Giáo dục có trách nhiệm làm tốtcông tác tham mu cho cấp uỷ Đảng, chính quyền và cơ quan quản lý giáodục cấp trên, tất cả những nội dung công việc liên quan đến giáo dục và thựchiện quản lý nhà trờng tiểu học theo đúng chức năng quản lý của mình

6.5.2 Làm tốt công tác XHH giáo dục

Xã hội hoá giáo dục là xu thế tất yếu của nớc ta trong giai đoạn hiệnnay, chính vì vậy Đảng và Nhà nớc đang đẩy mạnh chủ trơng XHH giáodục Phòng Giáo dục phải có trách nhiệm phối hợp với các cơ quan, đoànthể, doanh nghiệp, các lực lợng xã hội trong việc quản lý nâng cao chất l-ợng dạy học, chỉ đạo các nhà trờng tiểu học làm tốt công tác XHH giáodục, phối hợp tốt trong việc quản lý HĐDH ở đơn vị mình với các tổ chức,

đoàn thể xã hội, với phụ huynh học sinh Làm tốt công tác tham mu với cấp

uỷ Đảng, chính quyền nơi nhà trờng đóng

- Nếu xem xét dới góc độ Giáo dục học thì muốn nâng cao chất lợnggiáo dục của bất cứ một đơn vị nhà trờng nào thì nhà trờng đó đều phải kếthợp tốt các lực lợng giáo dục nh: nhà trờng - gia đình - xã hội trong việcdạy học, giáo dục học sinh Còn xem xét quá trình dạy học là một quá trìnhxã hội thì việc giáo dục nói chung và HĐDH nói riêng không chỉ bó hẹp ởmột cá nhân, một tập thể s phạm, một nhà trờng mà nó phải cần có sự thamgia của các tổ chức, đoàn thể xã hội, cha mẹ học sinh trong việc phối hợp,giúp đỡ, tạo điều kiện, giám sát, , có nh vậy HĐDH mới đem lại kết quả,giáo dục khi đó mới thực sự làm tốt nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực, nângcao dân trí và phát hiện bồi dỡng nhân tài

6.5.3 Đổi mới công tác quản lý giáo dục

Quản lý đã khảng định vai trò của nó trong mọi mặt của đời sống xãhội Quản lý giáo dục, quản lý nhà trờng, đặc biệt là quản lý HĐDH ở trờng

tiểu học nó vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật, đòi hỏi nhà quản lý phảinắm vững những vấn đề cơ bản của khoa học quản lý nói chung, QLGD nóiriêng, nắm vững các nguyên tắc quản lý nhà trờng, phải có sự hiểu biết sâu

về các nội dung quản lý HĐDH ở trờng tiểu học, hiểu về đặc điểm lao độngcủa ngời giáo viên tiểu học cùng tất cả các yếu tố ảnh hởng tới công tácquản lý và liên tục đổi mới công tác quản lý Vì đổi mới công tác quản lýnói chung và quản lý HĐDH nói riêng là vấn đề quan trọng cấp thiết củacác cơ quan quản lý giáo dục Muốn HĐDH đạt hiệu quả, chất lợng dạy học

ở các nhà trờng đợc nâng lên thì Phòng Giáo dục cần phải đổi mới công tácquản lý và tuân thủ các t tởng chỉ đạo sau:

- Đổi mới quản lý dạy và học phải dựa trên nền tảng chủ nghĩa

Mác-Lê Nin, t tởng Hồ Chí Minh và vận dụng một cách sáng tạo những quan

điểm, chủ trơng đờng lối của Đảng về phát triển giáo dục trong tình hìnhmới Tôn trọng và vận dụng các quy luật duy vật biện chứng trong phântích, đánh giá đúng thực trạng giáo dục cũng nh việc tìm kiếm các giảipháp, biện pháp quản lý HĐDH

- Phải quán triệt mục tiêu giáo dục trong quá trình dạy học với mô

hình nhân cách con ng“ ời phát triển toàn diện”cùng chiến lợc phát triển“

toàn diện con ngời” với nguyên lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp“

với lao động sản xuất, nhà trờng gắn liền với xã hội” Mục tiêu, nguyên lý

này phải xuyên suốt trong quá trình chỉ đạo đổi mới nội dung, chơng trình,phơng pháp dạy học

- Đổi mới quản lý HĐDH phải đợc tiến hành đồng thời cả về nộidung, phơng pháp, t duy và cách thức quản lý HĐDH, tiếp cận xu thế dạyhọc hiện đại nhng vẫn giữ vững định hớng XHCN trong GD - ĐT

Thấm nhuần và vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo những t tởngchỉ đạo trên trong quá trình tổ chức quản lý thì công tác quản lý giáo dục,

cụ thể là quản lý hoạt động dạy ở trờng tiểu học mới thực sự mang lại hiệuquả, mới tạo ra đợc kỷ cơng, tình thơng, trách nhiệm, nề nếp, tác phong vànêu cao đợc tính tự giác, tự quản lý của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên,

có nh vậy lợng giáo dục ở các nhà trờng mới thực sự đi lên đáp ứng yêu cầuCNH - HĐH đất nớc

Chơng II.

Thực trạng quản lý hoạt động dạy học

của phòng giáo dục ở các trờng tiểu học

huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc

1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, giáo dục của huyện yên lạc, tỉnh vĩnh phúc

1.1. Vị trí địa lý, dân c

Yên Lạc là một huyện đồng bằng của tỉnh Vĩnh Phúc, huyện nằm ở

vị trí chiến lợc quan trọng Phía Bắc giáp huyện Tam Dơng; phía Đông giáphuyện Bình Xuyên, Mê Linh; phía Tây giáp huyện Vĩnh Tờng, phía nam làsông Hồng, phân cách Yên Lạc với Sơn Tây Yên Lạc chỉ cách thủ đô Hà

Nội 30km đờng chim bay Huyện nằm cạnh quốc lộ số 2, đờng sắt tuyến Hà

Nội - Lào Cai, nối Yên Lạc với thủ đô, các tỉnh ở đồng bằng sông Hồng vàcác tỉnh Phú Thọ, Yên Bái, Lào Cai Yên Lạc có quốc lộ 13 đi qua, nốiVĩnh Phúc với Sơn Tây, lên Tây Bắc Sông Hồng chảy qua 6 xã của huyệnvới 12km đê đại hà, tạo thành hai đờng giao thông thuỷ, bộ song song nối

liền Phú Thọ với Hà Nội

Yên Lạc có diện tích tự nhiên là 107,6km2; dân số là 145.000 ngời;

có 16 xã và 01 Thị trấn Huyện Yên Lạc đợc thành lập từ rất xa xa Xét theosách “Lịch đại đăng khoa” của tác giả Vũ Duy Đoán biên tập và viết tựanăm Thịnh Đức thứ 2 nhà Lê (1654), thấy có ghi Yên Lạc là đơn vị hànhchính cấp huyện từ năm Mậu Dần niên hiệu Diên Ninh (1458) đời vua LêNhân Tông Do vậy, một số sách “Địa chí chép ở đời sau đều thừa nhận tên

“huyện Yên Lạc” Đến nay, diên cách ấy đã có nhiều sự thay đổi, từ quymô làng xã đến các thiết chế xã hội, song tên huyện Yên Lạc thì cha mộtlần thay đổi, đây chính là vùng đất cổ giàu truyền thống lịch sử - văn hoá.Yên Lạc là trung tâm sinh tụ của c dân xóm làng - văn minh cây lúa nớc vàcanh tác nông nghiệp vùng châu thổ sông Hồng Yên Lạc có di chỉ khảo cổhọc Đồng Đậu sau 06 lần khai quật đã chứng minh Yên Lạc là cái nôi củanền văn minh lúa nớc với tầng văn hoá dày 3m mang trong lòng 4 giai đoạnphát triển văn hoá từ Phùng Nguyên, Đồng Đậu, Gò Mun đến Đông Sơn.Chính vì vậy Đồng Đậu là một di tích khảo cổ rộng lớn, có tầng văn hoádày vào bậc nhất nớc ta

1.2 Về kinh tế - xã hội

Là một huyện đồng bằng, với vị trí địa lý và đặc điểm tự nhiên nhvậy, đã tạo điều kiện thuận lợi cho Yên Lạc trong việc giao lu kinh tế, vănhoá với các huyện, tỉnh bạn Trong thời kỳ đổi mới, dới sự lãnh đạo của

Đảng, cán bộ và nhân dân Yên Lạc ra sức phấn đấu góp phần thực hiệnthắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng, nền kinh tế của huyện có sự tăng trởng

đáng kể Sản xuất nông nghiệp liên tục tăng trởng từ 4,5% đến 5,5% năm,

l-ơng thực bình quân đầu ngời tăng 5,7% năm, cơ sở hạ tầng nh giao thông,thuỷ lợi, thông tin liên lạc, điện, trờng học, trạm y tế đã cơ bản đợc hoànthiện Cơ cấu kinh tế có sự dịch mạnh sang kinh tế công nghiệp - xây dựng

và dịch vụ Sự nghiệp văn hoá thu đợc nhiều thành tựu, phong trào xây dựnggia đình, làng xã văn hoá đợc đẩy mạnh, 86% số gia đình, 72% số làng đạttiêu chuẩn gia đình văn hoá, làng xã văn hoá Đời sống nhân dân đợc cảithiện, tỷ lệ đói nghèo chỉ còn dới 3% An ninh chính trị, trật tự an toàn xãhội đợc giữ vững ổn định

1.3 Về phát triển giáo dục

Từ khi có nghị quyết Trung ơng 2 khoá VIII, quán triệt tinh thần nghịquyết huyện Yên Lạc xác định muốn thực hiện tốt những định hớng chiến l-

ợc về phát triển giáo dục trớc hết phải tập trung đầu t xây dựng cơ sở vậtchất, mua sắm trang thiết bị phục vụ dạy và học cho giáo dục bằng nguồnngân sách của địa phơng và vận động sự giúp đỡ của những nhà hảo tâm, sự

đóng góp của nhân dân để đảm bảo hệ thống các trờng phổ thông cơ bản

đáp ứng nhu cầu học tập của con em trong huyện Mục tiêu phát triển về giáodục của huyện Yên Lạc là xây dựng hệ thống giáo dục hiện đại mang đậmbản sắc văn hoá dân tộc, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và khoahọc công nghệ, thoả mãn nhu cầu học tập suốt đời của các tầng lớp nhân dân

và chuẩn bị hành trang cho thế hệ trẻ của huyện nhà tự tin bớc vào giai đoạnmới của công cuộc xây dựng và phát triển đất nớc theo hớng CNH - HĐH.Chính vì vậy hệ thống giáo dục trên địa bàn huyện đã nhanh chóng phát triểnhoàn chỉnh từ bậc học Mầm non cho đến THPT

Về quy mô: Giáo dục huyện Yên Lạc đã phát triển một cách toàndiện, tất cả các xã thị trấn đều có trờng Mầm non, có từ 1 đến 2 trờng Tiểuhọc, 1 trờng THCS, toàn huyện có 4 trờng THPT, 1 Trung tâm Giáo dục th-ờng xuyên Cụ thể năm học 2004 - 2005 nh sau:

- Với giáo dục Mầm non: toàn huyện có 18 trờng với 584 nhóm trẻ,

số cháu ra nhà trẻ là 5495, số trẻ 3 - 5 tuổi ra lớp mẫu giáo 5773, đạt tỷ lệhuy động: 84%, số trẻ 5 tuổi ra lớp 2018/2018, đạt tỷ lệ 100% Trong 18 tr-ờng mầm non tính đến thời điểm tháng 1 năm 2005 đã có 09 trờng đợccông nhận là trờng mầm non đạt chuẩn quốc gia, đạt tỷ lệ 50% ở tất cả cáctrờng đều có lớp bán trú

- Giáo dục Tiểu học: có 21 trờng Tiểu học, tất cả đều đã đợc côngnhận là trờng Tiểu học đạt chuẩn quốc gia 21/21 trờng đều có lớp bán trú,toàn huyện có 45% số lớp học 2 buổi/ ngày Số trẻ 6 tuổi ra lớp 1:2097/2097 đạt tỷ lệ 100%, duy trì sĩ số 100%, phổ cập giáo dục tiểu học

đúng độ tuổi đạt tỷ lệ 97% Trờng, lớp luôn đảm bảo đúng kế hoạch

- Trung học cơ sở: 18 trờng trong đó có 03 trờng đợc công nhận trờngTHCS đạt chuẩn quốc gia Số học sinh tuyển vào lớp 6 năm học 2004 -

2005 là 2911/2911, đạt tỷ lệ tuyển sinh 100%, duy trì sĩ số đạt tỷ lệ 99,9%,

tỷ lệ hiệu quả phổ cập THCS đạt 87,6%, kế hoạch trờng, lớp luôn đảm bảo

đúng với yêu cầu

- Trung học phổ thông: có 04 trờng THPT với 126 lớp, 5627 họcsinh, tăng so với năm học 2003 - 2004 là 11 lớp = 514 học sinh Tỷ lệ huy

động học sinh tốt nghiệp THCS vào học lớp 10 THPT đạt 75%

- Trung tâm Giáo dục thờng xuyên: có 01 trung tâm với 08 lớp học

bổ túc văn hoá, trung tâm còn có trách nhiệm củng cố và nâng cao kết quảxoá mù chữ cho ngời lớn, tạo cơ hội cho đông đảo ngời lao động đợc tiếptục học tập, đợc đào tạo lại, đợc bồi dỡng ngắn hạn, định kỳ, thờng xuyêntheo các nội dung chơng trình giáo dục

- Công tác xã hội hoá giáo dục: toàn ngành đã kiện toàn một bớc hoạt

động giáo dục, Hội khuyến học, Hội cha mẹ học sinh, các tổ chức hội từhuyện, xã đến các trờng đều hoạt động rất hiệu quả, đến nay tất cả các xã,thị trấn trên phạm vi toàn huyện đều thành lập đợc trung tâm học tập cộng

về quy mô phát triển trờng, lớp, về chất lợng đội ngũ giáo viên, cán bộ quản

lý và chất lợng học sinh tiểu học trên địa bàn huyện Yên Lạc trong nhữngnăm gần đây

2.1 Về số lợng trờng lớp học sinh

Nh đã trình bày ở trên, huyện Yên Lạc có 17 đơn vị hành chính (01Thị trấn và 16 xã), với dân số là 145.000 ngời Năm học 2004-2005 toànhuyện có 21 trờng tiểu học thì cả 21 trờng đều là trờng tiểu học đạt chuẩnQuốc gia