Giáo Dục Học, Kỹ Năng Tự Học, Số Phức, Lớp 12, Toán Học, Phương Pháp Giảng Dạy.docx

ĐẠIHỌCQUỐCGIAHÀNỘI TRƯỜNGĐẠIHỌCGIÁODỤC VŨTHỊCHUNG RÈNLUYỆNKỸNĂNGTỰHỌCCHOHỌCSINHQUADẠYHỌCCHƯ ƠNGSỐPHỨCLỚP12 BANNÂNGCAO LUẬNVĂNTHẠCSĨSƯPHẠMTOÁN HÀNỘI–2015 ĐẠIHỌCQUỐCGIAHÀNỘI TRƯỜNGĐẠIHỌCGIÁODỤC VŨTHỊCHU[.]

Cánbộhướngdẫn:PGS.TS.NguyễnNhụy

HÀNỘI–2015

LỜICẢMƠN

ĐạihọcQuốcgiaHàNộiđãnhiệttìnhgiảngdạyvàgiúpđỡtácgiảtrongquátrìnhh ọctậpvànghiêncứuđềtài.

Tácgiảxintrântrọngcảmơncácthầygiáo,côgiáoTrườngĐạihọcGiáodục-TácgiảxinbàytỏsựkínhtrọngvàlòngbiếtơntớiPGS.TS.NguyễnNhụytrongsuốtthời gianquađãtậntìnhhướngdẫntácgiảnghiêncứuhoànthiệnLuậnvănđúnglịchtrình đãđềra.

Tácgiảc ũ n g x i n g ử il ờicảmơ n c h â nt h à n h t ớiBan G i á m hi ệu,c á c thầygiá o,côgiáovàcácemhọcsinhtrườngTrunghọcphổthôngNguyễnDu-

ThanhO a i đãgiúpđỡ,tạođiềukiệnthuậnlợiđểtácgiảhoànthànhbảnLuậnvăn.Đặcb iệtlàthầygiáoNguyễnVănCảngvàcácemhọcsinhlớp12A2và12A4đãnhiệttìnhgiúp đỡphối hợpđểtácgiảhoànthànhphầnthực nghiệm sưphạmtrongLuậnvăn.

XinTrântrọngcảmơn.

HàNội,tháng………năm2015

Tácgiả

VũThịChung

MỤCLỤC

Lờicảmơn i

Mục lục ii

MỞĐẦU 1

CHƯƠNG1 : CƠSƠLÝLUẬNVÀTHỰC TIỄN 4

1.1 Kỹnăngvàkỹnăngtựhọc 4

1.1.1 Kỹnăng 4

1.1.2 Tựhọc 6

1.1.3 Nhiệmvụrènluyệnkỹnăngtựhọcchohọcsinh 10

1.2.ThựctrạngdạyhọcnộidungsốphứctrongtrườngTrunghọcphổthông 12

KẾTLUẬNCHƯƠNG1 14

CHƯƠNG2 : MỘTSỐBIỆNPHÁPRÈNLUYỆNKỸNĂNGTỰHỌCCÁCBÀIT OÁNTRONGCHỦĐỀSỐPHỨCCHOHỌCSINHLỚP12 15

2.1 MộtsốvấnđềvềnộidungChương IV-Sốphức 15

2.1.1 Mụcđíchchương 15

2.1.2 Nộidungvàphânphốichươngtrìnhchươngsốphức 16

2.2 Mộtsốgiảiphápcủagiáoviênnhằmrènluyệnkỹnăngtựhọcchohọcsinh.16 2.3 Thiếtkếmộtsốgiáoángiảngdạytheohướngrènluyệnkỹnăngtựhọccủah ọ c sin h…… 21

KẾTLUẬNCHƯƠNG2 64

CHƯƠNG3 : THỰCNGHIỆMSƯPHẠM 65

3.1 Mụcđíchthựcnghiệm 65

3.2 Nhiệmvụthựchiện 65

3.3 Phươngphápthựcnghiệm 65

3.4 Tổchứcthựcnghiệm 66

3.4.1 Đốitượngthựcnghiệm 66

3.4.2 Kếhoạchthựcnghiệm 66

3.4.3 Tiếnhànhthựcnghiệm 66

3.5 Nộidungthựcnghiệm 66

3.5.1 Nộidungthựcnghiệm1 67

3.5.2 Nộidungthựcnghiệm2 70

KẾTLUẬNCHƯƠNG3 75

KẾTLUẬNVÀKHUYẾNNGHỊ 76

1 Kếtluận 76

2 Khuyếnnghị 76

3 Hướngnghiêncứutiếp theocủaluậnvăn: 77

TÀILIỆUTHAMKHẢO 78

PHỤLỤC 80

o à n d i ện, cótrithức,phẩmchấttốt,cótrìnhđộthẩmmĩvàlòngyêuđấtnước,đápứ ngyêucầucủasựnghiệpxâydựngvàbảovệTổquốc.

Mộttrongnhữngkhâuthenchốtcủađổimớigiáodụclàđổimớinộidungvàp h ư ơ n

g phápgiáodục.ĐịnhhướngphươngphápdạyhọcđượcchỉrõtrongLuậtGiáodục(19

98):“ Phươngphápgiáodụcphổthôngphảipháthuyđượctínhtíchcực,tựgiác,chủđộ

ngsángtạocủahọcsinh;phùhợpvớiđặcđiểmtừnglớphọc,mônhọc;bồidưỡngphươn gpháptựhọc,làmviêctheonhóm;rènluyệnkỹnăngv ậndụngkiếnthứcvàothựctiễn

”

Việcđổimớiđangdiễnrasâurộngởtấtcảcácbậchọc,mônhọctrongđócómônToán.TrongtrườngTHPT,Toánhọclàmônhọccóvịtrívôcùngquantrọngv ì nólàmônkhoahọccơbảnlàmnềntảngchonhiềungànhkhoahọckhácvànóg i ú p ngườihọc

rấtnhiềutrongviệcrènluyệnphương

phápsuynghĩ,suyluận,giảiquyếtvấnđề,giảiquyếtcáctìnhhuốngtrongcuộcsốngtừđóđặtranhiệm vụquantrọngchongườidạy.Dạytoánlàdạykiến thức, tưduyvà tính cách(Nguyễn

CảnhT o à n ) trongđókỹnăngtựhọccóvịtríđặcbiệtvìkhôngcókỹnăngtựhọctoánsẽkhôngpháttriểnđượctưduy.Nhưvậyrènluyệnkỹnăngtựhọclàrấtcầnthiết

TrongchươngtrìnhmônToánTrunghọcphổthôngnộidungkiếnthứcvềsốp h ứclàmộtnộidungmớivìcácemmớiđượclàmquenvớitrườngsốphức

- Quathựcnghiệmsưphạm,kiểmnghiệmtínhkhảthivàhiệuquảcủađềtàiđểápdụngvàogiảngdạy.

4 Đốitượngvàkháchthểnghiêncứu

Đốitượngnghiêncứu

XâydựngphươngándạyhọcnộidungSốphứcnhằmhìnhthành,pháttriểnkỹnăngtựhọccủahọcsinhlớp12

6 Giảthuyếtkhoahọc

Xâydựngvàtriểnkhaicácbàigiảngtheohướngpháttriểnkỹnăngtựhọccủah ọ csinhthôngquadạyhọcchươngsốphứccóthểthựchiệnđượcvàápdụngmộtcách hợplýsẽmanglạisựchủđộnghơnđốivớihọcsinhtrongquátrìnhchiếmlĩnhtrithứcgópphầnrènluyệnvàpháttriểnkỹnăngtựhọcchohọcsinh

7 Giớihạnvàphạmvinghiêncứu

Nghiêncứucáckháiniệm vàbàitậpvềSốphứccủa chương “Sốphức”

trongsáchgiáokhoa,sáchbàitậpGiảitích12nângcao,sáchthamkhảo

- KếtquảcủaLuậnvăncóthểlàmtàiliệuthamkhảohữuíchchohọcsinhvàg iá o viênsưphạmToánởtrườngTrunghọcphổthông.

- Phươngphápquansát:Dựgiờ,traođổivớiđồngnghiệptrongtổchuyênmôn,họchỏ

ikinhnghiệmcủalớpthầycôđitrướcvềphươngphápdạyhọcmônhọc;p h â n tíchkếtquảhọctậpcủahọcsinhnhằmtìmhiểuthựctrạngvềrènluyệnkỹnăng tự h ọcch oh ọcsin htrong quá tr ìn hg i ảngdạynộidung“ Số p h ức” lớp12T runghọcphổthông

- Phươngp h á p t h ự cn g h i ệms ư p h ạ m:T ổc h ứcdạyhọct h ựcn g h i ệmt ạit r ư ờ ngT

CHƯƠNG1 CƠSƠLÝLUẬNVÀTHỰCTIỄN 1.1 Kỹnăngvàkỹnăngtựhọc

1.1.1 Kỹnăng

1.1.1.1 Kháiniệmvềkỹnăng

Kháiniệm“kỹnăng”đượcsửdụngnhiềutrongmôntoáncũngnhưtrongđờisống.Vậykỹnănglàgì?

Theo[16]“Kỹnănglànănglựcsửdụngcácdữkiện,cáctrithứchaycáckháiniệmđãcó,

nănglựcvậndụngchúngđểpháthiệnnhữngthuộctính,bảnchấtcủac á c sựvậtvàgiảiquy ếtthànhcôngnhiệmvụlíluậnhaythựchànhxácđịnh”.

Theo[16]“Kỹnănglàkhảnăngvậndụngtrithứckhoahọcvàothựctiễn”.

Trongđókhảnăngđượchiểulàsứcđãcóvềmặtnàođóđểcóthểlàmtốtviệcgì

Theo[18]“Kỹnănglàmộtnghệthuật,làkhảnăngvậndụngnhữnghiểubiếtc ó đượcở

bạnđểđạtđượcmụcđíchcủamình,kỹnăngcòncóthểđặctrưngnhưtoànbộcácthóiqu ennhấtđịnh,kỹnănglàkhảnănglàmviệccóphươngpháp”.

Theo[17]“Trongtoánhọckỹnănglàkhảnănggiảibàitoán,thựchiệncácchứngminh

cũngnhưphântíchcóphêpháncáclờigiảivàchứngminhnhậnđược”.

Từnhữngquanđiểmtrên,tôichorằng:Kỹnănglàkhảnăngcủaconngườithựchiệncóhiệuquảmộthànhđộngnàođóđểđạtđượcmụcđíchxácđịnhbằngcách lựachọnvàápdụngnhữngcáchthứchànhđộngphùhợpvớiđiềukiện,hoànc ảnhvàphươngtiệnnhấtđịnh;Kỹnăngvừathểhiệncáchthứchànhđộngvừathểhiệnnănglựchànhđộng

Kỹnăngch ỉđượchìnhthànhthôngq ua quátrìnhtưduyđểgiảiquyếtcácn h i ệmvụđặtra.Khitiếnhànhtưduytrêncácsựvậtthìchủthểthườngphảibiến

đổi,phântíchđ ốitượngđểtáchr a các k h í a c ạnhvà n hữngth uộctínhmới.Quátrìnhtưduydiễnranhờcácthaotácphântích,tổnghợptrừutượnghóavàkháiquáthóachotớikhihìnhthànhđượcmôhìnhvềmộtmặtnàođócủađốitượngmangýnghĩabảnchấtđốivớiviệcgiảibàitoánđãcho.

Conđườnghìnhthànhkỹnăngrấtphongphúvànóphụthuộcvàocácthamsốn h ư : Kiếnthứcxácđịnhkỹnăng,yêucầurènluyệnkỹnăng,mứcđộtíchcực,chủđộngcủahọcsinh.Cóhaiconđườngđểhìnhthànhkỹnăngchohọcsinhdólà:

- Truyềnthụchohọcsinhnhữngtrithứccầnthiết,rồisauđóđềrachohọcsinhnhữngbàitoánvậndụng nhữngtrithức đó.Từđóhọcsinhsẽphảitìmtòicáchgiải,bằngnhữngconđườngthửnghiệmđúngđắnhoặcsailầm(Thửcácphươngp háprồitìmraphươngpháptốiưu),quađópháthiệnracácmốcđịnhhướngtươngứng,nhữngphươngthứccảibiếnthôngtin,nhữngthủthuậthoạtđộng

- Dạychohọcsinhnhậnbiếtnhữngdấuhiệumàtừđócóthểxácđịnhđượcđườnglốigiảichomộtdạngbàitoánvàvậndụngđườnglốigiảiđóvàobàitoáncụthể

Thựcchấtcủasựhìnhthànhkỹnănglàtạodựngchohọcsinhkhảnăngnắmv ữngmộthệthốngphứctạpcácthaotácnhằmlàmbiếnđổivàsángtỏcácthôngtinchứađựngtrongbàitoán

Khihìnhthànhkỹnăngchohọcsinhcầntiếnhành:

- Giúphọcsinhbiếtcáchtìmtòiđểnhậnracácyếutốđãcho,yếutốphảitìmv à mốiquanhệgiữachúng

- Giúpchohọcsin hhìnhthànhmộtmôhìnhkháiquát đểgiảicácbàitoánc ù

Sựhìnhthànhkỹnăngbịảnhhưởngbởicácyếutốsauđây:

- Nộidungcủabàitập,nhiệmvụđặtrađượctrừutượnghóahaybịchephủ

- Tâmthếvàthóiquencũngảnhhưởngtớisựhìnhthànhkỹnăng.Vìthếtạotâmthếthuậnlợitronghọctậpsẽgiúphọcsinhtrongviệchìnhthànhkỹnăng

1.1.2 Tựhọc

1.1.2.1 Kháiniệmtựhọc

Tronglịchsửgiáodục,vấnđềtựhọcđượcquantâmtừrấtsớm,đượcđềcậpv à nhìnnhậntheonhiềucáchtiếpcậnkhácnhau

Tựhọc(self-learning)làquátrìnhngườihọcnỗlựcchiếmlĩnhtrithứcbằngh à n h độngcủachínhmình,hướngtớimụcđíchnhấtđịnh

Theotừđiển:“Tựhọclàquátrìnhchủthểnhậnthứctựmìnhhoạtđộnglĩnhhộitrithứcvàpháttriểnkĩnăngthựchành,khôngcósựhướngdẫntrựctiếpcủagiáoviênvàsựquảnlítrựctiếpcủacơsởgiáodụcđàotạo”

TheotácgiảHồChíMinh:tựhọclàhọcmộtcáchtự động,tứclà:họctậpmộtcá ch hoàntoàntựgiác,tựchủ,khôngđợiainhắcnhở,khôngchờaigiaonhiệmvụmàtựmìnhchủđộngvạchkếhoạchmộtcáchtựgiác,tựmìnhlàmchủBướcgianđểhọcvàtựmìnhkiểmtra,đánhgiáviệchọccủamình

TheoNguyễnCảnhToàn[13]:“Tựhọclàtựmìnhđộngnão,suynghĩ…

đểchiếmlĩnhmộtlĩnhvựchiểubiếtnàođócủanhânloại,biếnlĩnhvựcđóthànhsởhữucủamình”

Nhưvậy,dùcónhiềuquanniệmkhácnhauvềtựhọcnhưngxétvềbảnchấtthìtựhọcchínhlàsựtựlựccủangườihọctrongviệctìmkiếmtrithứcchobảnthân,đ ó làquátrìnhtựtổchức,tựđiềuchỉnh,tựkiểmtra,tựđánhgiáquátrìnhhọctậpc ủabảnthân

Trongtrườngphổthông,tựhọcđượchiểulàquátrìnhchủđộng,tựgiáccủangườihọcnhằmnắmbắtcáctrithức,kỹnăng,kỹxảodướisựhướngdẫn,hỗtrợcủagiáoviên

1.1.2.2 Cácmứcđộtựhọc

Cónhiềuquanđiểmkhácnhaukhiphânchiacáchìnhthứctựhọc.Tuynhiênnếucăncứvàosựtácđộngcủagiáoviênthìcóthểchiathànhbamứcđộnhưsau:

Mứcđộmột(tựhọctrênlớp):hoạtđộngtựhọccủahọcsinhdiễnradướisựđiềukhiểnc

ủagiáoviênvớisựhỗtrợcủacácphươngtiệngiảngdạy.Tronghìnhthứcnàyviệctựh ọccủahọcsinhchịus ựđịnhhướng, điềukhiểncủagiáoviênn h ằmđạtđượcmụctiêucủatiếthọcđãxácđịnhtrước.Khiđóviệctựhọccủahọcsinhcóđủcácyếutố:giáoviên,bạn,Sáchgiáokhoa,tàiliệuthamkhảo,

Mứcđộhai(Tựhọcngoài

giờtrênlớp):hoạtđộngtựhọccủahọcsinhdiễnra ở n g o à i l ớph ọcn h ằmđ á p ứ ngyêuc ầu

c á c mônh ọcđ ã đ ư ợ ch ọct r o n g n h à trường.Ởhìnhthứcnày,việctựhọccủahọcsinhdiễnrakhôngcógiáoviênbênc ạnh,ngườihọcchỉcótàiliệuliênquanđếnmônhọcvàcáchướngdẫn,yêucầucủagiáoviênđốivớicácmônhọc.Trongtrườnghợpnàyhọcsinhphảitựtổchứcviệchọctậpcủabảnthânởnhànhằmtiếpthukiếnthức,ôntập,hệthốnghóa,tổn

gq u á t hóathôngquacáchìnhthứcnhưlàmcácbàitập,pháttriểnkĩnăng,kỹxảo thựchiệncácyêucầucủagiáoviênđểđápứngyêucầucủaviệclĩnhhộitrithứcc á c mônhọc

ạtđộngtựhọcdiễnranhằmđápứngnhucầuhiểubiếtriêng,bổsungvàmởrộng,nângcaocáckiếnthứctrongkhungchươngtrìnhđàotạocủanhàtrườngnhằmmởmanghiểubiếtcủabảnthân.Ởhìnhthứcnày,ngườihọchoàntoànchủđộnglựachọnkiếnthứccầnbổsung,cầnmởrộngthôngquatựlựachọntàiliệu.Ngườihọctựđọctàiliệuđểhiểubiếtvàtiếpthucáctrithứctrongtàiliệuđểhiểubiết,điềuchỉnhvàsắpxếp,bổsungvàohệthốngtrithứcbảnthânđãcó.Cólẽđâyl à hìnhthứctựhọcrất cao,đòihỏiở ngườihọccónhững kiếnthứcnhấtđịnhbởivìl ú c nàyngườihọcphảihoàntoàntựmìnhtổchứctoànbộcáchoạtđộng

Tuynhiêntronghoạtđộngtựhọcthìhìnhthứcnào,mứcđộnàocũngcótầmquantrọngriêng.Vấnđềlàcầnnắmđượcvàrènluyệnchongườihọccáchìnhthứctựhọc

Đốivớihọcsinhtrunghọcphổthônghoạtđộngtựhọcgắnliềnvớisựhướngdẫncủathầy.Hoạtđộngnàydiễnraởhìnhthứcthứnhấtvàhìnhthứcthứhai-

- Đốivớitựhọc,độngcơcóvaitròquantrọng.Đólànguồnkíchthích,là tiề

mlựcbêntronggâyhứngthúkhi

ngườihọcthamgiaquátrìnhhọc.Nhờvàocách ứngthú,ngườihọcthamgiatíchcựcvàbiếttiếptụcquátrìnhhọcbằngcáchtạochonómộthìnhthứcphùhợpvớitínhcáchcủamình.Khiđãlàchủthểhọcthìn g ư ờ ihọcđãtựgiácxácđịnhđượcđộngcơ,mụcđíchhọctập.Tựhọclúcnàylàq u átrìnhhọctựgiác,chủđộng,cóphongcáchvàphươngphápcánhân;cómụctiêuvàgiảiphápcánhângắnvớinhucầugiátrịvàkhảnăngcánhân

- Tronghoạtđộngtựhọcthìkhảnănglựachọnvềnộidung,phươngphápvàh ìn h

th ức tổchứchọclàcaovà rất rộng rãi.Sựlựachọnnàynhằmcósựđiềuchỉnhp h ù hợpgiữangườihọcvớicácđiềukiệnbênngoài.Đâylàmộtđặctrưngmàchỉtronghoạtđộngtựhọcmớicó

Mộtngười đượcxemlàcókỹnăngtựhọckhi đứngtrướcmột nộidunghoặcn h i ệmvụhọctập,ngườiđóphải:xácđịnhđượcmụctiêuhọctập,lựachọnđượcc á c trìnhtựcáctrithứcphùhợpđểtriểnkhaiquátrìnhhọctập,cótrithứcđểthựchiệnđúngvàđạtyêucầutừngtrithứccủakỹnăngvàđạtđượckếtquảphùhợpvớimụctiêuhọctập

1.1.2.4.2 Thựcchấtrènluyệnkỹnăngtựhọc

Tựhọclàhọcsinhtựđộngthựchiệnđượchànhđộnghọctậpmộtcáchcóhiệuquả.Nghĩalàtrướcmộtnộidunghoặcnhiệmvụhọctậphọcsinhphảitựlựcx á c địnhđượccáchthức tác độngvà nôi dunghoặc nhiệmvụhọc tậpđó và trithứcđểthựchiệnđúngtừngthaotáccủakỹnăng.Đểthựchiệnđượcđiềunày,trướcmộtnộidungnhiệmvụhọctập,giáoviênphảigiúphọcsinhxácđịnhđượcnhữngkỹn ă n g cầncóvàcácthaotáccủakỹnăngtươngứngđểtriểnkhaiquátrìnhhọctrênnộidunghoặcnhiệmvụhọctậpđó

Nhưvậy,thựcchấtrènluyệnkỹnăngtựhọclàhướngdẫn,tổchứcchohọcsinhtrướcmộtnộidunghoặcnhiệm vụhọctậpphảinhậnrakỹnăngcầncóvàcácyếu tốcấuthànhkỹnăng,trongđóthaotác thựchiệnhành độnghọctậpdựatrêntri

thứcđãcóđểđạtđượcmụctiêulàyếutốcơbảncầntậptrungrènluyện.Trêncơsởxácđịnhc á c t

h a o t á c c ủakỹnăn g, g i á o v i ê n c ầ nxâydựngc â u h ỏi,b à i t ập,c h ỉdẫn, đểhướngdẫnhọcsinhthựchiệntheotrìnhtựcácthaotáccủakỹnăngtrongq u á trình h ọct ập.Khit ổchứcl uy ệntập,g i á o v iê nphảigiúphọcs i n h thựch i ệnđú ngtừngthaotáccủatrìnhtựcácthaotácởdạngđầyđủnhất,tăngcườngkiếnthức,kiếmsoátchặtchẽđếntừngthaotác họctậpvàchỉnhsửa cácthaotác củahọcsinhtheođúngyêucầu

1.1.3 Nhiệmvụrènluyệnkỹnăngtựhọcchohọcsinh

1.1.3.1 MụctiêudạymônToán

Mụctiêudạymônhọctoánnằmtrongmụctiêugiáodụcnóichung:

“Mụctiêugiáodụcphổthônglàgiúphọcsinhpháttriểntoàndiệnvềđạođức,trítuệ,thểch ất,t hẩmm ĩ v à các k ỹn ăn gcơ b ản,ph át triểnn ă n g l ựccán hâ n, t ín h n ă n g độngvà sángtạo,hìnhthànhnhâncáchconngườiviệtnamXHCN,xâydựngtưcáchvàtráchnhiệ mcôngdân.Chuẩnbịchohọcsinhtiếptụchọclênhoặcđivào cuộcsốnglaođộng,tham giaxâydựngbảovệtổquốc”(TheoLuậtGiáodụcViệtNam(chỉnhsửavàbổxungnăm

2005)).Cụthểhóamụctiêunàytacómụctiêudạyhọcmôntoánlà:

- Trangbịchohọcsinhnhữngtrithức,kỹnăng,phươngpháptoánhọcphổthông,c ơ bản,thiếtthực

- Pháttriểntrítuệchohọcsinh

- Rènluyệnkỹnăngứngdụngtoánhọc trongnghiêncứukhoahọcvà thực tiễnchohọcsinh

- Traudồinhữngphẩmchất,tìnhcảm,đạođứctốtđẹpchohọcsinh

- Bảođảmtínhphổcập,đồngthờipháthiệnvàbồidưỡngcáchọcsinhcónăngkhiếutoánhọc

Cácmụctiêuthểhiệnsựtoàndiện,thốngnhấtvàcóquanhệmậtthiết,hỗtrợ,bổsungchonha u T ro ng cá c mụctiêut rê n, m ụctiêup hát tr i ểnt rí tuệch oh ọcsinhđược đặtlênhàngđầu

1.1.3.2 Nguyêntắcrènluyệnkỹnăngtựhọc

- Kỹnăng tựhọc làmột thành phần quantrọngcấu thànhnênnănglựctựhọc,vìvậyrènluyệnkỹnăngtựhọcphảiđặttrongquátrìnhhìnhthànhvàpháttriểnn ăn g lựctựhọc.Chỉkhingườihọcýthứcđượcviệchọclà họcchobảnthân,từđómớitựthựchi ệnhoạtđộnghọcmộtcách tí ch cực,chủđ ộng( t ựh ọc),đồngthờiphảilựachọnđượccáchhọcphùhợpvàcáckỹnăngcầncóthểthựchiệnđượcc á c h họcđó

- Rènluyệnkỹnăngtựhọcphảidựavàoquanđiểmxâydựngchươngtrình,đặcđiểmnộidung,chuẩnkiếnthứcvàkỹnăng,cácđiềukiệncụthểkhác.Phảilấynộidunghọclàmchấtliệuđểrènluyệnkỹnăngtựhọc,phảidựavàokiếnthứcđãc ó đểxâydựngkiếnthứcmới

- Rènluyệnkỹnăngtựhọcphảichúýđếntừngthànhphần:trìnhtựthaotác,cách thứcthựchiệnthaotác,trithứcthựchiệntừngthaotáccủakỹnăngtựhọc

- Rènluyệnkỹnăngtựhọcphảinângcaodầntừdễđếnkhó,từđơngiảnđếnph ứctập,từcáckỹnăngriêng

lẻđếnphốihợpgiữacáckỹnăngtrongquátrìnhtiếnh à n h cáchoạtđộnghọctập

1.1.3.3 Quytrìnhrènluyệnkỹnăngtựhọc

Quytrìnhrènkuyeenjkỹnăngtựhọcdocáctácgiảđưaracósựkhácnhauvềc á c khâu,cácbướccụthể,nhưngvềcơbảnlàthốngnhấtvớinhau.ChẳnghạntheoNguyễnQuangUẩnvàTrầnQuốcThành,chiaquytrìnhrènluyệnkỹnăngthànhh a i bước:

Bước1:NgườihọcnắmvữngtrithứcvềhànhđộnghayhoạtđộngBước2:Ng

ườihọcthựchiệnhànhđộngtheotrithứcđó

Quytrìnhnàyđềcaovaitròcủachủthểnhậnthứctrongviệcnhậnthứcvềh à n h động vàtiến hànhhành động.Tuynhiên,đốivới họcsinhTHPTđểnhậnthứcđ ú n g vềhànhđộngsắpthựchiệnvàthựchiệnmộtcáchhiệuquảcầncósựgiúpđỡcủagiáoviên

Quatổngkếtkinhnghiệmdạyhọccủabảnthân,củađồngnghiệp,quatraođổitrựctiếpvớicácemhọcsinh,dựgiờđồngnghiệpquamộtsốnămhọc,tôinhậnthấy:

Vềphía g iá ov iên, vẫncòn nh ữngthầycôg i á o ch ưa thậ tsựch ú ý đế nr èn luyệnvàpháttriểnkỹnăngtựhọcchohọcsinh,kếtthúcmỗitiếthọccácthầycôg i á o vẫnchútrọngviệcgiaobàitậpvềnhàđểhọcsinhtựhọcnhưnglạiítchúýđếnviệctổchứcchohọcsinhtựhọcngaytrênlớpđểtạothóiquentựhọc.Trongcáctiếtlýthuyếtgiáoviênthườngtậptrungtruyềnthụkiếnthứcbàihọc,chưathựcsực h ú ýđếnhìnhthànhpháttriểnnănglựctựhọctrongquátrìnhhọc.Trongcácgiờluyệntậpviệcdạyvẫncònmangnặngtínhluyệnthinhằmmụcđíchđạtđượckhốilượngkiếnthứcmàchưachúýđếnviệcdạyhọcsinhcáchhọc,cáchtưduy,cáchp h á t hiệnvàgiải quyếtvấnđề.Họcsinhđược cungcấp nhiều dạngbàitập

vàđượcluyệntậpnhưngcáckỹnăngnhưphântíchtổnghợplạiítđượcchúýrènluyệnvàpháttriển.Dẫnđếnkhigặpnhữngbàitậpkhôngthuộcdạngđãhọchọcsinhkhôngbiếthướnggiảiquyết.Họcsinhbịlệthuộcvàogiáoviên,biếtgiảiquyếtcácdạngb à i màgiáoviêngiaochonhưnglạikhôngbiếthệthốngkiếnthứcđãhọctheoquanđ i ể mcủariêngmình.Từđólàmhạnchếtưduyđộclậpvàkhảnănglàmviệcnhómc ủahọcsinh,làmchohọcsinhmáymóc,khôngsángtạotrongviệcchiếmlĩnhtrithứcvàrènluyệnkỹnăng

Vềphía h ọcs i n h , h ầuh ếthọcsin hnhậnthấyc ầnt h i ếtp h ảih ọcmônT oá nnhưngchưacóýthứctựgiáctựhọc,thườngtựhọcđểđốiphóvớicáckìthi,kiểmtracủagiáoviên,chưathấyđượctựhọccóvaitròquantrọngtrongviệcghinhớ,táihiệnnắmkiếnthứchệthống.Việctựhọcchủyếudànhchoviệchọcbàicũvàlàmb à i tậpvềnhà,chưađượcchútrọngđếnviệctựhọckiếnthứcmới.Việctựhọctrênlớpdiễnrahạnchế,nhiềuhọcsinhnghe,ghichépthụđộngkhôngtựsuynghĩđểtiếpnhậnkiếnthứcmới.Đặcbiệtlàhọcsinhkhôngquenvàkhôngbiếttựnghiêncứutàiliệu

Vậycóthểthấyrằng,tuygiáoviênvàhọcsinhcũngđãcónhậnthứcvềvấnđềtựhọc,nhưngdonhiềunguyênnhânmàchấtlượnghọccònchưacao.Đểkhắcphụctìnhtrạngnày,giáoviêncầnnhậnthứcrõhơnvàcócácbiệnphápđịnhhướng,

điềuk h i ển,k i ểmt r a v i ệct ựh ọcc ủah ọcs i n h ; đ ồ ngt h ờit á c đ ộ ngt í c h c ựcđ ế nn hữngyếutốảnhhưởngđếnviệctựhọclàmtăngcườngýthứccủahọcsinhtrongvấnđềtựhọc.

Xuấthiệntừnhữngcơsởlýluậnvàthựctiễnđãtrìnhbàyởtrên,chúngtacóthểkếtluậnrằng:

Việctựhọccủahọcsinhlàmộthìnhthứchọcmàởđópháthuycaonhấtvait r ò chủthểtíchcựcđộclậpnhậnthứccủahọcsinh.Dovậy,muốncómộtkếtquảhọctậpcaođòihỏihọcsinhcầnphảicómộtquátrìnhrènluyệnnănglựctựhọc,tron gđóngườigiáoviênphảilàngườibiếttácđộng,biếtgiáodục,biếttổchứcn h ằmhìnhthànhởhọcsinhnhữngnănglựckỹnăngcầnthiếthìnhthànhkỹnăngtựhọctừđómớicóthểpháttriểnkỹnăngtựhọctốthơn

CHƯƠNG2 MỘTSỐBIỆNPHÁPRÈNLUYỆNKỸNĂNGTỰHỌCCÁCBÀITOÁN TRONGCHỦĐỀSỐPHỨCCHOHỌCSINHLỚP12

2.1 MộtsốvấnđềvềnộidungChươngIV-Sốphức

2.1.1 Mụcđíchchương

Chủđề“Sốphức”đượcphânphốiChươngIVsáchgiáokhoaGiảitích12hi ệnhành,nghiêncứucácnộidung:Kháiniệmsốphức,cácphéptoándạngđạisốc ủ

a sốp h ứ c n h ư p h é p c ộ n g , t r ừ , n h â n , c h i a , k h á i n i ệ m sốp h ứ c liênh ợ

p , môđuncủasốphứcvà mộtsốtínhchấtmôđunsốphức; Kháiniệmcănbậchaic

ủ asốphức,ứngdụngvàogiảiphươngtrìnhbậchaivớihệsốthựcvàhệsốlàphức;Dạnglượnggiáccủasốphứcvàứngdụngcủadạnglượnggiác

Yêucầucủachươngđốivớihọcsinhlà:

+Vềkiếnthức:

- Hiểuđượcdạngđạisốcủasốphức,biểudiễnhìnhhọccủasốphức,phéptínhc ộng,t r ừ,n h â n , c h i a sốp h ứcd ạngđạ isố,modulc ủasốp h ức,sốp hứcliênhợp,cănbậchaicủasốphức

- Dạnglượnggiáccủasốphức,kháiniệmacgumencủasốphức,phépnhân, ch iasốp h ứcd ạnglượngg i á c , côn gt h ứcMoivrev à ứ ngd ụngc ủac ô n g t h ứcMoivre

Biếtcáchtìmcănb ậchai củasốp hứcdạngđ ạ isốvàbiếtápd ụngđểgiảiphươngtrìnhbậchaivớihệsốthựchoặcphức

-BiếtứngdụngcôngthứcMoivrevàophầnlượnggiácnhưchứngminhmộtsốcôngthứclượnggiácvàtínhgiátrịlượnggiáccủamộtsốgóckhôngphảigócđặcbiệt

Trênc ơ sởp h â n t í c h lýluậntrongc h ư ơ n g I , đ ể p h á t t r i ể n n ă n g l ự c tựh ọ c chohọcsinhcầnthựchiệnmộtsốgiảiphápsau:

Giảipháp1-Xâydựngđ ộ n g cơvàđộnglựctựhọc

Hoạtđộng họccũngnhưbấtkỳmộthànhđộngđíchthựcnàocũngphảiđượctạor a vàthôithúcbởiđộngcơ.Mộttrongnhữnglýthuyếtvề độngcơ đượcnhắcđến nhiềunhấtlàlýthuyếtphâncấpnhucầucủaAbrahamMaslo

w[20].Trongnămb ậ c nhucầuđángchúýnhấtlànhucầutựhoànthiện,nhucầutựk

hẳngđịnh.Tronghoạtđộngdạyhọcngườigiáoviêncầnhiểurõnhữngđiềumàh ọ c sinh

nhữngnhucầuphátsinhtronghọvàcôngviệchọctậpcủah ọ đểtạoramốiliênhệvàsựthốngnhấthàihòagiữacácnhucầuvớimụcđíchvàmụctiêuh ọ c tập.K h i n g ư ờ i h ọ c

s i n h thấyn hữngn h u c ầ u h ọ c tậpc ủ a họđ ượ c đápứnglúcấyđộngcơtựhọcsẽmạnhmẽhơn

Đểthúcđẩyhọcsinhnỗlựcvươnlênthựchiệnnhữngmụctiêutựhọc,nhữngtácđộngcủa giáov i ê n vớihọcsin hcầnđadạ ng và phongphú.G iáo viêncần

khơidậyn h ữ n g tìnhc ả m v à ý t h ứ c tráchnhiệm,d a n h d ự c á n h â n , đ á n h g i á cô

ng bằng,khuyếnkhíchkịpthờinhữngnỗlựctựhọccủamỗicánhânhọcsinh

Giảipháp2–Tăngcườngtàiliệuhướngdẫntựhọc

Đểhướngdẫntựhọccóhiệuquảgiáoviênphảiviếttàiliệuinravàhướngdẫnhọcsinhtựhọc.Trongtàiliệuhướngdẫncầncóhệthốngcâuhỏihướngdẫntựhọctrướcvàsaugiờgiảng.Nộidungtàiliệuhướngdẫnphảichỉrađượcmốiquanhệlogicgiữacácchương,cácmụcvẽrasơđồvềmốiquanhệđó.Việchướngdẫnphảithểhiệnrabằngnhữngcâuhỏihoặcbàitậpnhỏ

Trongtàiliệuh ư ớ n g d ẫ n tựh ọ c g i á o v i ê n g i a o c á c b à i t ậ p đ ể h ọ c s i n

h tựchuẩnbị,liênhệthựctếliênquanđếnnộidungbàihọc.Tàiliệuhướngdẫnphảicóyếutốphươngpháphọcvàyếutốmôphỏngsựtìm tòi,khámpháđểđịnh h ướng vàkhêugợiđộngcơ,hỗtrợôntập,củngcố

Thôngqua v i ệ c r è n luyệnvàp hát triểntưduyphântíchchí nh làg ó p phầ nrènluyện

v à p h á t triểnn ă n g l ự c n h ậ n b i ế t , t ì m tòiv à p h á t h i ệ n v ấ n đ ề mộttrongnhữngnănglựchìnhthànhnănglựctựhọcởhọcsinh

Rènluyệnvàpháttriểntưduytổnghợp

TổngHợplàdùngtríócđểhợpnhấtcácthànhphầnđãđượctáchrờinhờsựphântíchthành

mộtchỉnhthể.Đólàquátrìnhtổnghợplạicácphươngphápđểgiảimộtdạngtoán,đólàtìmramốiliênhệgiữacáckháiniệm,địnhnghĩavàđặcbiệtlàquátrìnhliênkếtcácgiảthuyếtkhigiảibàitoán

Rènluyệnvàpháttriểntưduysosánh

So sánhlàquátrìnhdùngtrí ócđể xác địnhsựgiốnghaykhácnhau,sựbằngnhauhayk h ô n g b ằ n g n h a u , sựđ ồ n g n h ấ t hayk h ô n g đ ồ n g n h ấ t

g i ữ a c á c đ ố i t ư ợ n g

nhậnthức.TrongdạyToáncầnhướngdẫnhọcsinhsosánhnhữngkháiniệm,địnhlý , quytắcmớivớinhữngđiềuđãcó,sosánhởđiểmgiốngvàkhácnhau.

Rènluyệnvàpháttriểntínhsángtạocủahoạtđộngtrítuệ

TínhsángtạoTínhsángtạocủatưduythểhiệnởkhảnăngtạoracáimới:pháthiệnv ấ

n đ ề m ớ i , l ờ i g i ả i mới,h ư ớ n g đ i m ớ i , k ế t q u ả m ớ i C á i mớit h ư ờ n gđượcnảysinh,bắtn gu ồn từcáicũ Việc đ it ừ khái niệm, địnhlý nàyđếnk hái niệm,địnhlýmớirõrànglàmộtsựsángtạolớn

Tínhsángtạocóthểdẫntớisuynghĩrấttáobạonhưngcócăncứ,cócânnhắccẩn thậnchứkhôngphảisuynghĩliều,làmliều

Lậpkếhoạchlàviệcxâydựngkếhoạchchonhữnghoạtđộngcụthểnhằm

thực hiện các nhiệmvụmàmụctiêu đề ra Trong kế hoạch tựhọc học sinh phảixácđ ị n hrõnộidungtựhọc,thứtựcáccôngviệccầnlàmđểhoànthànhnộidungđó,thờigianvàphươngtiệnđểthựchiệnnhữngcôngviệcđó

Mụctiêuvàphươngpháptựhọchọcsinhđượcthamkhảotừsựhướngdẫncủagi áo viên.Dođóvớimỗichương mới,bài h ọ c mớig iá oviênc ầ n giớithiệusơlượcv ề n

ộ i d u n g sẽh ọ c mộtc á c h k h á i q u á t đ ể h ọ c s i n h h i ể u vàtựxâyd ự n g chomìnhkếhoạchhọctậpphùhợp.Chẳnghạntrongquá trìnhgiảngdạy,giáov i ên cungcấpnộidungvàthờigianhọc,thờigiankiểmtrađểhọcsinhnắmrõ.Muốnhọcsinhtựxâydựngkếhoạchhọctậpthìgiáoviênphảilàngườicungcấpđ ầy đủkếhoạchdạyvàhọccủachương,củabàihọc

Giảipháp5-Hướngdẫnhọcsinhchuẩnbịbàicủatiếthọckếtiếp

Trongthựctếdạyhọcvẫncòn nhiềugiáoviênsaukhihoànthànhkhốilượngkiếnt hứ c c ủ a tiếth ọ c k h ô n g đ ả đ ộ n g g ì đ ế n c á c n ộ i d u n g s

ẽh ọ c t r o n g tiếth ọ c t i ế p t h eo , bêncạnh đócũngcócácthầycô quantâmtớiviệcnàybằng

cáchgiaonhiệmvục h o h ọ c s i n h v ề n h à đ ọ c c á c p h ầ n lýt h u y ế t tiếptheo.V ớ i

n h i ề u h ọ c s i n h việcgiáoviênkhôngyêucầuhoặccóyêucầunhưngthiếusựhướngdẫncụthểthìhọcsinhthườngkhôngđọc,khôngnghiêncứutrướccácnộidungđượcgiaonày

Theon g h i ê n c ứ u c ủ a c á c n h à t â m lýg i á o d ụ c thì:“ Mộtn g u y ê n lýq u a n t r ọ n g lànhữnggìhọcsinhtựlàmđượcnênđểhọtựlàm,tựkhám phá.Vìthếngườithầycầnđưaracácvấnđềđểbuộchọcsinhphảinghiêncứu,tựkhámphá,nếukhônghọsẽ

k h ô n g b a o g i ờ đọc tàiliệu,s á c h v ở ” V ớ i q u a n đ i ể m n à y cầng i a o chohọcsinhnhiềutìnhhuốnghoặcbàitậpđểgiảiquyết

Giáoviênphảitínhtoánmứcđộcácbàitậptừdễđếnkhóđểtạohứngthúvàdầndầntạothóiquenđọctàiliệuđểgiảibàitậphaygiảiquyếtcáctìnhhuống

Giáoviênchúýtăngcườngnhữngtìnhhuốngcầncósựtraođổicủanhómvìkhih ọctheonhóm,ngườibiếtgiảngchongườichưabiếtthìsẽgiỏihơn,ngườichưabi ếthỏingườibiếtsẽhiểuđượcvấnđề,điềunàysẽlàmchohọctậpchấtlượnghơn

Phươngpháptổchứcgiờhọctrênlớpcủagiáoviênlàyếutốquantrọngquyếtđịnhýthứctựhọccủa

họcsinh.Đểpháthuytốtviệctựhọccủahọcsinhgiáoviênc ầ n chúýcácvấnđề:

- Khaithác tốiđa nhữngtìnhhuốngcó vấnđề

đểpháthuyvaitròchủđộngtìmhiểukhámphákiếnthứcvàkhảnăngtưduycủahọcsinh

- Chuẩnbị,lựachọncácvídụngoàisáchgiáokhoa,cácvídụcótínhthựctiễn,sinhđộng.Côngviệcnàylàmộtcáchlàmgươngchohọcsinhvềvấnđềtựhọc

- Bêncạnhkhitổchứccáchoạtđộngnhậnthứctrênlớpgiáoviênphảiliênkếtđểh o à n thiệnnhữngvấnđềđãđượcđặtratronghệthốngcâuhỏichuẩnbịbàitrướcgiờhọccủahọcsinh.Kiếnthứchọcsinhđãthunhậnquatựhọcphảilàtiềnđềđểtiếpnhậnkiếnthứctrênlớp

Giảipháp7–

DuytrìviệctựhọcbằngcáchgiaonhiệmvụcụthểchohọcsinhĐ ể v i ệ c tựh ọ c trởt h à n

h ý t h ứ c t h ư ờ n g t r ự c , n g ư ờ i g i á o v i ê n phảit h ư ờ n g xuyênxâydựngđượchệthốngbàitậphợplýchotừngtiếthọc.Cácbàitậpphùhợpv ớ i n ộ i d u n g kiếnt h ứ c theoc á c c ấ p đ ộ , táih i ệ n , táitạo,v ậ n d ụ n g , p h â n tícht ổ n g hợp…

tr on g đ ó phả ic hú ýđến trình đ ộcủ a học sin h: khá,g iỏ i, trung b ì n h , yếukém.Cónhữnggợiýyêucầuhoặcbàitậpmàbắtbuộchọcsinhphảihọcl ạ i kiếnthứccũ

Việcgiaochohọcsinhthựchiệncácnhiệmvụhọctậpcụthểnàylàmộttrongnhữnghoạtđộngquantrọngcầnthựchiệnvìthôngquađógiáoviêncó thểpháthuytốiđ a n ă n g l ự c t

ựh ọ c v à t h ú c đẩyhọcs i n h tậnd ụ n g t h ờ i g i a n tựh ọ c , v i ệ c h o à n thànhc á c n h i

ệ m v ụ h ọ c tậpc ủ a h ọ c s i n h g i ú p q u á trìnhđ à o tạothànhtựđàotạo,biếntrithứcnhânloạithànhtrithứccủamình

2.3 Thiếtkếmộtsốgiáoángiảngdạytheohướngrènluyệnkỹnăngtựhọccủahọc sinh

Giáoánsố1(Tiết63)Ch ươngIV:SỐPHỨCBài 1:SỐPHỨC

Chúý:Tiết63làtiếtđầutiêncủachươngSốphức,sáchgiáokhoacóđềcậptớilịchsửx uấthiệnsốphức,nhưngtrongkhuônkhổsáchchỉgiớithiệungắngọnvàc ó b ổsungdư ớihìnhthứcbàiđọcthêmvớinộidungtươngđốikhóhiểukhicácemtiếnhànhtựhọc,để giúphọcsinhhiểurõhơnvềsựxuấthiệncủa

sốphứcgiáoviên biênsoạn“Tàiliệuthamkhảotiết63”mụcđíchgiớithiệucụthểhơ nvềsựxuấthiệncủasốphức(Giảipháp2–Tăngcườngtàiliệuhướngdẫntựhọc).

-Đểôntậpvàchuẩnbịkiếnthứcchotiết63,kếtthúctiết62giáoviênchialớpthànhcácnhóm,phát2tàiliệucầnthiếtgồm:“Tàiliệuthamkhảotiết63”và“Phiếuhọctậptiết63

”chonhómtrưởngtừngnhómyêucầucácnhómvềnhàlậpkếhoạchvàthựchiệnnộidungcôngviệc(chitiết“Tàiliệuthamkhảotiết63”và“Phiếuhọctậptiết63”xemtạiphầnAvàBphụlục1)

(Giảipháp2–Tăng cườngtàiliệu hướngdẫn tựhọc;Giải Hướngdẫnhọcsi n h chuẩnbịbàicủatiếthọckếtiếp;Giảipháp7-

pháp5-Duytrìviệctựhọcbằngcáchg iao nhiệmvụcụthểchohọcsinh)

Tìmhaisốa,bbiếtrằngtổngbằng12vàtíchbằng55.

ả i , nhậnx é t v à c h o đ i ể m n h ó m ( xâyd

ự n g độngcơvàđộnglựctựhọc)

Theođịnhl ý V i é t a , b l à n g h i ệmc ủaphươngtrình:

PhươngơngtrìnhvônghiệmtrênR

Nếusửdụngcănbậchaicủahaisốâmthìtatìmđược

√√

Khiđó

(√ ) (√ ){

(√ ) ( √ )Thỏamãnhệphươngtrìnhđềbài

Trongđó√ √đươngợcgọilàcácsốphức

b,tránhnhầmlẫnvớibi.

- Phép cộng và phép trừ hai số phứcđƣợc thực hiện theo quy tắc cộng trừ đa thức.

Ví dụ 2 Cho

Tính

Giáo viên giới thiệu ví dụ 2 mục đích dẫn dắt tới tính chất phép cộng số phức

Xuất phát vấn đề: Làm thế nào để cộng 3 số phức (Rèn luyện và phát triển tư duy trừu tượng hóa)

Giáo viên gợi ý để học sinh nhớ lại tính chất của phép cộng với số thực

Số đối của số phức z là –z sao cho

Với

Ví dụ 3 Tìm số phức z thỏa mãn

- Học sinh thực hiện ví dụ 3 (Rèn luyện và phát triển tính độc lập của hoạt độngtrí tuệ) Giải

Vậy số phức thỏa mãn yêu cầu đề bài

- Tíchc ủ a h a i sốp h ứ c c ũ n g l à mộtsốphức

phứca)b)c)

Cách 2:

̅ (√ )

Cách 3:

√ √ () ()

̅ ̅̅ ̅

Giaonhiệmvụtựhọcngoàigiờlênlớp

Chúý:Đểôntậpvàchuẩnbịkiếnthứcchotiết65,kếtthúctiết64giáoviênphátphiếuhọct

ậptiết65chonhómtrưởngtừngnhómyêucầucácnhómvềnhàlậpkếhoạchvàthựchiệnnộidungcông việc(chitiếtphiếuhọctậptiết 65-phầnphụlục3)