Bài giảng cơ hội – sai lệch – gây nhiễu môn dịch tễ

Cơ hội – Sai Lệch – Gây Nhiễu Những “sai số” cơ bản trong các nghiên cứu DTH Sai số hệ thống systematic error Sai số ngẫu nhiên: cơ hội chance Gây nhiễu confounding Sai lệch chọn lựa se

Trang 1

CƠ HỘI – SAI LỆCH – GÂY NHIỄU

Bộ môn Dịch tễ Khoa Y tế Công cộng

Trang 2

Mục Tiêu Bài Giảng

Sau khi học xong phần này, học viên có thể

1 Xác định được những ảnh hưởng có thể

có của cơ hội, sai lệch, và yếu tố gây nhiễu trên một mối liên quan tìm thấy trong một nghiên cứu dịch tễ học.

2 Nêu được những nguyên tắc cơ bản để

kiểm soát những ảnh hưởng nói trên khi thực hiện một nghiên cứu dịch tễ học.

Cơ hội – Sai Lệch – Gây Nhiễu

Trang 3

Những “sai số” cơ bản trong các nghiên cứu

DTH

Sai số hệ thống (systematic error)

Sai số ngẫu nhiên: cơ hội (chance)

Gây nhiễu (confounding)

Sai lệch chọn lựa (selection bias)

Sai lệch thông tin (information bias)

Trang 4

Cơ Hội

Cơ hội có thể xảy ra khi một mẫu ngẫu nhiên được chọn và suy luận về sự kiện quan tâm trên mẫu có liên quan đến dân số tương ứng

Khó thể tránh, khó kiểm soát cơ hội

Giảm cơ hội nếu chọn cỡ mẫu đủ lớn

Trang 5

Dân Số và Mẫu

Dân Số Chọn Mẫu

Dân Số Mục Tiêu

Trang 6

Trang 7

Có thể được định nghĩa là một sai số có tính hệ thống trong quá trình tiến hành một nghiên cứu

Chọn đối tượng nghiên cứu

Thu thập thông tin về phơi nhiễm hay bệnh

Sai Lệch

Trang 8

Sai Lệch

SAI LỆCH CHỌN LỰA

SAI LỆCH THÔNG TIN

Trang 9

Sai Lệch chọn lựa

Xảy ra khi có sự khác biệt về những đặc tính của người được chọn vào nghiên cứu và người không được chọn vào nghiên cứu

E  D

≠

Trang 10

Cơ hội – Sai Lệch – Gây Nhiễu Sai Lệch Chọn Lựa – Sai lệch Berskon

Trang 12

Cơ hội – Sai Lệch – Gây Nhiễu Sai Lệch Chọn Lựa – Sai lệch Berskon

Trang 13

Sai Lệch Chọn Lựa

 Sai lệch Berkson

Nghiên cứu bệnh chứng xác đinh mối liên quan giữa ung thư tụy và uống cà phê Nhóm chứng là những bệnh nhân từ khoa dạ dày ruột Tuy nhiên, những bệnh nhân này ít uống cà phê hơn những nhóm khác

Trang 14

Khắc phục

Chọn nhĩm chứng trong dân số

Chọn nhĩm chứng với những bệnh khơng liên quan đến phơi nhiễm trong nhĩm bệnh

 Sai lệch Berkson

Trang 15

 Sai lệch Neyman

Xảy ra trong nghiên cứu cắt ngang nghiên cứu bệnh chứng

Do loại trừ một cách tình cờ

Người không triệu chứng

Triệu chứng nhẹ

Đã phục hồi Tử vong

Trang 16

Cơ hội – Sai Lệch – Gây Nhiễu Sai Lệch Chọn Lựa – Sai lệch Neyman

Trang 18

 Hiệu ứng công nhân khỏe

Xảy ra trong nghiên cứu đoàn hệ khi

so sánh kết cục của phơi nhiễm với

kết cục trong dân số chung

Trang 19

 Hiệu ứng công nhân khỏe

Một nghiên cứu đồn hệ xác định những yếu tố nguy cơ liên quan đến nghề nghiệp trong ngành cơng nghiệp cao su Nhĩm phơi nhiễm là những cơng nhân trong nhà máy sản xuất vỏ xe ở Akro, Ohio, Hoa Kỳ Nhĩm chứng là dân số hoa kỳ Kết quả cho thấy tỉ suất chết do mọi nguyên nhân của cơng nhân chỉ bằng 82% so với nhĩm khơng phơi nhiễm

Trang 20

 Sai lệch do người tình nguyện

Người tình nguyện có những đặc tính khác người không tình nguyện

 Mất mẫu

Xảy ra thường xuyên hơn trong nghiên cứu đoàn hệ và can thiệp

Trang 21

Sai sót xảy ra trong việc đo lường biến số phơi nhiễm hoặc biến số kết cục

Hậu quả của sai lệch thông tin là sự xếp lộn nhóm hoặc phơi nhiễm hoặc bệnh

Sai Lệch Thông Tin

Trang 22

Sai Lệch Của Người Phỏng Vấn

Người phỏng vấn thu thập số liệu một cách khác nhau trên hai nhóm nghiên cứu

Không có sự thống nhất trong việc đo lường các biến số giữa những người phỏng vấn

Trang 23

Sai Lệch Quan Sát

K +

HT

K

Trang 24

-Cơ hội – Sai Lệch – Gây Nhiễu

Khắc phục

Tập huấn

Làm mù

Trang 25

Sai lệch khai báo (reporting bias)

Khắc phục

Giải thích rỏ ràng mục tiêu nghiên cứu

Tránh những câu hỏi nhạy cảm

Sai Lệch của người trả lời phỏng vấn

Tiết lộ có chọn lọc, hoặc che dấu thông tin về tiền sữ phơi nhiễm, đặc biệt là những thông tin về cá nhân, thông tin nhạy cảm

Trang 26

Sai lệch HỒI TƯỞNG

Xảy ra khi những người phơi nhiễm với yếu tố nguy cơ hoặc mắc một bệnh nào đó sẽ nhớ lại những điều mình trải nghiệm khác với những người không phơi nhiễm hoặc không có bệnh

Trang 27

SAI LỆCH HỒI TƯỞNG

Một nghiên cứu đã được thực hiện ở Thụy điển về nguy cơ xảy thai ở những nhân viên bệnh viện cĩ phơi nhiễm nghề nghiệp với hơi thuốc gây mê Kết quả phỏng vấn, so sánh những hồ sơ bệnh án, cho thấy 70% những trường hợp xảy thai được báo cáo trong nhĩm khơng phơi nhiễm Trong khi

đĩ, 100% những trường hợp xảy thai được báo cáo trong nhĩm cĩ phơi nhiễm

Trang 28

Sai lệch HỒI TƯỞNG

Khắc Phục

Giới hạn thời gian đo lường

Sai Lệch Quan Sát

Trang 29

Gây Nhiễu

 Không nằm trong cơ chế tác động của

biến độc lập lên biến phụ thuộc

Trang 30

Gây Nhiễu

Một đặc tính của biến số gây nhiễu

Phân bố không đều trong các nhóm

Trang 31

Gây Nhiễu

Một đặc tính của biến số gây nhiễu

Phân bố không đều trong các nhóm

 Khắc phục

Tạo sự phân bố đều trong các nhóm

Trang 32

Khắc Phục Nhiễu

Trong quá trình thiết kế nghiên cứu

Hạn chế

Bắt cặp

Phân bổ ngẫu nhiên

Trong phân tích số liệu

Phân tầng

Phân tích đa biến

Trang 33

Khắc Phục Nhiễu – Hạn Chế

Trang 34

Khắc Phục Nhiễu – Bắt Cặp

Trang 35

Khắc Phục Nhiễu – Phân Tích Phân Tầng

N toàn mẫu (Bảng 2 x 2 chung)

N1 nam

(Bảng 2 x 2 )

N2 nữ (Bảng 2 x 2 )

Trang 36

Tiêu chí chọn mẫu

Mù – Công cụ đo lường

 XÉT ĐỒNG THỜI CẢ BA

Tiêu đề	Cơ hội – Sai lệch – Gây nhiễu môn dịch tễ
Trường học	Khoa Y tế Công cộng, Trường Đại học Y Hà Nội
Chuyên ngành	Dịch tễ học
Thể loại	Bài giảng
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	36
Dung lượng	689 KB