Bài giảng chẩn đoán hình ảnh trong chấn thương sọ não

TỔN THƯƠNG TRONG CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO Nhu mô não Màng mềm Màng nhện Màng cứng Hộp sọ Tụ máu ngoài màng cứng Tụ máu dưới màng cứng Xuất huyết khoang dưới nhện... CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO  ĐẶC

CHẨN ĐOÁN HÌNH ẢNH

TRONG CHẤN THƯƠNG SỌ

NÃO

MỤC TIÊU

1 SIÊU ÂM

2 X QUANG

3 CHỤP CẮT LỚP ĐIỆN TOÁN (CT SCAN)

4 CHỤP CỘNG HƯỞNG TỪ (MRI)

5 CHỤP MẠCH SỐ HÓA XÓA NỀN (DSA)

6 Y HỌC HẠT NHÂN, SPECT, PET/CT

X QUANG

Sọ thẳng

Sọ nghiêng

Sọ Towne

Tiếp tuyến

Blondeau

Hirtz

MŨI NGHIÊNG

MŨI NGHIÊNG

MŨI NGHIÊNG

MŨI NGHIÊNG

NGÀNH/NGÀNH LÊN

THÂN/NGÀNH NGANG

LỒI CẰM

CHẾCH 3/4

CT scan

    CỬA SỔ NHU MÔ:

-         Level: 30 – 60

-         Width: 100 – 160   CỬA SỔ XƯƠNG:

-         Level: 200 – 400 Width: 2000 – 2500

ĐẶT CỬA SỔ (WINDOW)

Chụp cộng hưởng từ

FLAIR-DWI (diffusion weighted imaging)+ADC mapGRE/T2 hemo - SWI (susceptibility weighted imaging)

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

TỔN THƯƠNG TRONG CHẤN THƯƠNG

SỌ NÃO

Nhu mô

não Màng mềm Màng nhện Màng cứng Hộp sọ

Tụ máu ngoài màng cứng

Tụ máu dưới màng cứng

Xuất huyết khoang dưới

nhện

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

 ĐẶC ĐIỂM ĐƯỜNG NỨT SỌ:

- ĐƯỜNG SÁNG

- ẢNH HƯỞNG HAI HAI BẢN XƯƠNG

- RẤT THẲNG/THAY ĐỔI HƯỚNG ĐỘT NGỘT

- BỜ RẤT NÉT, GỌN

- CHẠY QUA CÁC ẤN MẠCH MÁU HAY CÁC KHỚP SỌ

 ĐẶC ĐIỂM ĐƯỜNG KHỚP SỌ HAY ẤN MẠCH MÁU

HỘP SỌ

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

H ỘP SỌ

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

HỘP SỌ

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

HỘP SỌ

Đường nứt sọ &

mạch máu ()



5 = cầu não (thường khó khảo sát do bị ảnh giả cứng hóa

chùm tia từ xương nền sọ

6 = cuống tiểu não giữa

7 = bán cầu tiểu não

8 = não thất IV

7 = tiểu não

9 = thân não

10 = thùy thái dương

11 = sừng thái dương của não thất bên (có dạng khe cong mảnh; là vị trí dễ nhận biết não úng thủy nhất)

12 = mỏm móc thùy thái dương (là phần nằm phía trong nhất của thùy thái dương Thoát vị mỏm móc khi mỏm móc di lệch vào trong và xóa

bể dịch não tủy cạnh thân não

13 = bể dịch não tủy, bị xóa khi có thoát vị não Đây cũng là một vị trí của xuất huyết dưới nhện

14 = liềm não trước

15 = liềm não sau

C Fr

Pa

C = rãnh trung tâm

Fr = thùy trán

Pa = thùy đính

2

1 = khớp vành

2 = khớp dọc giữa

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

Dãn khớp sọ

HỘP SỌ

+ XUẤT HUYẾT TRONG NÃO

+ XUẤT HUYẾT TRONG NÃO THẤT

+TỔN THƯƠNG TRỤC LAN TỎA, CUỐNG NÃO,

NỘI SỌ

TỔN THƯƠNG TRONG CHẤN THƯƠNG

SỌ NÃO

Nhu mô

não Màng mềm Màng nhện Màng cứng Hộp sọ

Tụ máu ngoài màng cứng

Tụ máu dưới màng cứng

Xuất huyết khoang dưới

nhện

T Fr

C

F r

P a

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

TỤ MÁU NGOÀI MÀNG CỨNG

 MỘT BÊN, THÁI DƯƠNG – ĐÍNH 95%

 ĐM MÀNG NÃO GIỮA (90%), TM TỦY SỌ , XOANG MÀNG CỨNG (10%)

 HÌNH HAI MẶT LỒI

 KHÔNG VƯỢT QUA KHỚP SỌ

 VƯỢT QUA NẾP MÀNG NÃO (LIỀM, LỀU NÃO)

 HIẾM KHI CÓ DẠNG LIỀM HOẶC BỜ KHÔNG ĐỀU

 K/H NỨT SỌ CÙNG BÊN VÀ TỤ MÁU DƯỚI MÀNG CỨNG ĐỐI BÊN

 THƯỜNG GÂY THOÁT VỊ NÃO

 ***RÁCH XOANG TM MÀNG CỨNG, GÃY XƯƠNG TẠI KHỚP SỌ, TRẺ EM

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

TỤ MÁU NGOÀI MÀNG CỨNG

 Vượt qua đường khớp sọ:

-gãy xương tại vị trí khớp sọ

-rách xoang tĩnh mạch màng cứng

 Do đứt các tĩnh mạch cầu nối

 NGOÀI TRỤC, HÌNH LIỀM, MẶT LÕM PHÍA TRONG

 VƯỢT QUA KHỚP SỌ

 KHÔNG VƯỢT QUA NẾP MÀNG NÃO (LIỀM, LỀU NÃO)

* ĐÔI KHI CÓ HÌNH HAI MẶT LỒI

 Xóa các rãnh não kế cận

não

sọ trong cùng bên

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

TỤ MÁU DƯỚI MÀNG CỨNG

XUẤT HUYẾT DƯỚI NHỆN

nuôi

thất có thể chảy vào khoang dưới nhện

qua các lỗ Magendie và lỗ Luschka

RÃNH SYLVIAN

XUẤT HUYẾT TRONG

NÃO THẤT

khác : DAI, tổn thương chất xám sâu, thân não

không mực dịch-máu

TỤ MÁU TRONG NÃO

cứng

thể muộn sau 48 giờ

sắc nét, giảm đậm độ xung quanh, có hiệu ứng choán chỗ

-TT: va đập tại vị trí chấn thương

-GT: não chuyển động về phía đối bên vị trí lực tác động-> va đập vào hộp sọ-> thương tổn đối bên.

-Thái dương (50%)trán (30%)cạnh đường giữa

-Dạng tổn thương:

+dập phù não: hình giảm đậm độ

+nếu kèm xuất huyết não: tăng đậm độ

DẬP NÃO

-Cơ chế:vỏ não và các cấu trúc sâu di chuyển với vận tốc khác nhau gây ra sự xé rách dọc theo đường đi của các bó chất trắng, đặc biệt là ở ranh giới xám- trắng, đứt các sợi trục

-CT thường bỏ sót, không đánh giá hết tổn thương

TỔN THƯƠNG TRỤC LAN TOẢ (DAI)

(Diffuse axonal injure/ Shear injury)

-CT ban đầu có thể bình thường

-Các nốt giảm đậm độ

TỔN THƯƠNG TRỤC LAN TOẢ

Tổn thương trục lan toả (DAI)

-MRI có giá trị trong chẩn đoán, đánh giá DAI

- Nhiều ổ nhỏ tăng trên T2W

-Nếu chảy máu->hình ảnh tuỳ thời gian

- Gradient echo phát hiện tổn thương XHõ

TỔN THƯƠNG TRỤC LAN TOẢ

(Diffuse axonal injure/ Shear injury)-MRI

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

2 Tổn thương thứ phát:

- thoát vị não

- thiếu máu/nhồi máu do chấn thương

- phù não lan tỏa

- tổn thương não lan tỏa do thiếu oxy

- chảy máu thứ phát muộn

- thuyên tắc mỡ, nhiễm trùng…

THOÁT VỊ NÃO

Thoát vị não là sự đè đẩy tổ chức não từ khoang này sang khoang khác trong nội sọ

- Thoát vị dưới liềm (Subfalcial H.)

-Thoát vị xuyên lều (Transtentorial H.)

+Trên xuống dưới +Dưới lên trên

-Thoát vị hạnh nhân tiểu não (Tonsilar H.)

THOÁT VỊ NÃO

Cấu trúc liềm-lều não và khoang nội sọ

Thoát vị não

-Thoát vị dưới

liềm: hồi đai (sao xanh) di chuyển qua dưới liềm não sang đối bên.

-Biểu thị: Đường giữa bị đẩy lệch -ĐM não trước bị ép

-Dãn não thất

(dấu hiệu cấp cứu cần tìm)

-Thoát vị trung

tâm: thùy thái

dương hai bên di chuyển xuống dưới qua ngách lều tiểu não – biểu thị

bằng hình ảnh xóa

bể dịch não tủy

quanh thân não

-Thoát vị hạnh nhân tiểu não

chẩm, chèn đẩy chỗ nối hành tủy-tủy cổ (M)

-Dị dạng Chiari I