Đề tài tìm hiểu thực tiễn thực hiện các quy định của pháp luật về khuyến mại ở việt nam

Khuyến mại được tiến hành dưới nhiều hình thức và có thể thực hiện nhiều lần trong năm, nhất là giai đoạn sức mua giảm sút, cạnh tranh với chương trình khuyến mại của đối thủ hoặc để giả

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

=====o0o=====

BÀI TẬP HỌC KỲ MÔN LUẬT THƯƠNG MẠI (MODUL 2)

ĐỀ BÀI

TÌM HIỂU THỰC TIỄN THỰC HIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT

VỀ KHUYẾN MẠI Ở VIỆT NAM

HÀ NỘI - 2010

HỌ VÀ TÊN:

LỚP:

MSV:

KHOA:

MỤC LỤC

MỤC LỤC 2

LỜI MỞ ĐẦU 3

NỘI DUNG 3

I PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ KHUYẾN MẠI 3

1 Các hình thức khuyến mại .3

2 Nguyên tắc khuyến mại .5

3 Quyền và nghĩa vụ của thương nhân hoạt động khuyến mại 6

4 Các hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại .7

5 Một số quy định chủ yếu khác của pháp luật về khuyến mại .7

II THỰC TIỄN THỰC HIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ KHUYẾN MẠI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 8

1 Về hạn mức giảm giá 8

2 Về hình thức khuyến mại 9

3 Về quy định thông báo khuyến mại 11

4 Thực trạng khác 12

III MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM GIẢM THIỂU THỰC TRẠNG TRÊN 13

1 Hoàn thiện các quy định của pháp luật về khuyến mại 13

2 Một số kiến nghị khác 13

KẾT LUẬN 14

TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

LỜI MỞ ĐẦU

Khuyến mại là một dạng hoạt động xúc tiến kinh doanh thông thường của các doanh nghiệp, được triển khai nhằm kích thích việc tiêu dùng, khuyến khích người tiêu dùng mua hàng hóa Khuyến mại được tiến hành dưới nhiều hình thức và có thể thực hiện nhiều lần trong năm, nhất là giai đoạn sức mua giảm sút, cạnh tranh với chương trình khuyến mại của đối thủ hoặc để giải phóng sớm hàng tồn kho…Một mặt, khuyến mại khá hữu ích với người tiêu dùng, giúp họ mua được hàng hóa giá rẻ hơn mức thông thường, thứ mà họ khó tiếp cận nếu không có khuyến mại

Hình thức khuyến mại đã có từ hàng trăm năm nay, và những trục trặc, những bê bối hoặc lừa đảo cũng không hiếm, ngay cả ở nhiều quốc gia tiên tiến Còn thực tế việc thực hiện các quy định của pháp luật về khuyến mại ở Việt Nam như thế nào?

NỘI DUNG

I PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ KHUYẾN MẠI

1 Các hình thức khuyến mại.

“Khuyến mại là hoạt động xúc tiến thương mại của thương nhân nhằm xúc tiến việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ bằng cách dành cho khách hàng những lợi ích nhất định” (khoản 1 Điều 88 Luật thương mại 2005).

Pháp luật thương mại quy định thương nhân được phép thực hiện các hoạt động khuyến mại sau đây:

- Hàng mẫu

Thực hiện cách thức này, thương nhân đưa hàng mẫu, cung ứng dịch vụ mẫu để khách hàng dùng thử không phải trả tiền Hàng mẫu đưa cho khách hàng dùng thử là hàng đang bán hoặc sẽ được bán trên thị trường

- Quà tặng

Tặng quà không thu tiền được thực hiện đối với khách hàng có hành vi mua sắm hàng hoá hoặc sử dụng dịch vụ của thương nhân Hàng hoá, dịch vụ dùng làm quà tặng

có thể là hàng hoá mà thương nhân đang kinh doanh hoặc là hàng hoá, dịch vụ của thương nhân khác Quy định này của pháp luật đã khuyến khích sự liên kết xúc tiến thương mại của thương nhân nhằm khai thác lợi ích tối đa

- Giảm giá

Giảm giá là hành vi bán hàng, cung ứng dịch vụ trong thời gian khuyến mại với giá thấp hơn giá bán, cung ứng dịch vụ bình thường trước đó được áp dụng trong thời gian khuyến mại mà thương nhân đã đăng ký hoặc thông báo Khi khuyến mại theo cách thức này, để đảm bảo môi trường cạnh tranh lành mạnh, chống hành vi bán phá giá, luật pháp thường có quy định giới hạn mức độ giảm giá đối với từng đơn vị hàng hoá, dịch vụ Mức độ giảm giá cụ thể do Chính phủ quy định

- Bán hàng, cung ứng dịch vụ có kém phiếu mua hàng, phiếu sử dụng dịch vụ,

phiếu dự thi

Theo các chương trình này, khách hàng có thể được hưởng những lợi ích nhất định theo những phương thức khác nhau Phiếu mua hàng thường có ý nghĩa giảm giá hoặc

có mệnh giá nhất định để thanh toán cho những lần mua sau trong hệ thống bán hàng của thương nhân Phiếu sử dụng dịch vụ có thể cho phép sử dụng dịch vụ miễn phí, theo điều kiện do nhà cung ứng dịch vụ đưa ra Còn phiếu dự thi có thể mang lại giải thưởng hoặc không mang lại lợi ích gì cho khách hàng, phụ thuộc vào kết quả dự thi của họ

- Tổ chức các sự kiện để thu hút khách hàng

Các sự kiện này được tổ chức gắn liền hoặc tách rời với việc mua hàng hoá, sử dụng dịch vụ của khách hàng Ví dụ: các chương trình mang tính may rủi như bốc thăm, cào số trúng thưởng, bóc, mở sản phẩm trúng thưởng, vé số dự thưởng…Hay tổ chức cho khách hàng tham gia các chương trình văn hoá, nghệ thuật, giải trí… Thương nhân có thể tổ chức chương trình khách hàng thường xuyên hoặc các sự kiện khác vì mục đích khuyến mại

Ngoài ra, pháp luật không cấm thương nhân sử dụng các hình thức khác để khuyến mại nhưng khi tiến hành phải được cơ quan quản lý nhà nước về thương mại chấp nhận

Trong thực tế, các hình thức này được các doanh nghiệp áp dụng khá linh hoạt và

có sự kết hợp giữa nhiều hình thức một lúc, như vừa giảm giá vừa tặng quà, vừa giảm giá vừa bốc thăm trúng thưởng, giảm giá hoặc tặng quà trong những "giờ vàng mua sắm" nhất định trong ngày (thường là giờ thấp điểm để kích thích tiêu dùng) Giảm giá thường là hình thức được các doanh nghiệp áp dụng nhiều nhất

2 Nguyên tắc khuyến mại.

- Trung thực, công khai, minh bạch: Chương trình khuyến mại phải được thực hiện

hợp pháp, trung thực, công khai, minh bạch và không được xâm hại đến lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, của các thương nhân, tổ chức hoặc cá nhân khác

- Không phân biệt đối xử: Không được phân biệt đối xử giữa các khách hàng tham

gia chương trình khuyến mại trong cùng một chương trình khuyến mại

- Hỗ trợ khách hàng: Thương nhân thực hiện chương trình khuyến mại phải bảo

đảm những điều kiện thuận lợi cho khách hàng trúng thưởng nhận giải thưởng và có nghĩa vụ giải quyết rõ ràng, nhanh chóng các khiếu nại liên quan đến chương trình khuyến mại (nếu có)

- Chất lượng hàng hóa, dịch vụ: Thương nhân thực hiện khuyến mại có trách nhiệm

bảo đảm về chất lượng hàng hóa, dịch vụ được khuyến mại và hàng hóa, dịch vụ dùng dùng để khuyến mại

- Không lạm dụng lòng tin: Không được lợi dụng lòng tin và sự thiếu hiểu biết,

thiếu kinh nghiệm của khách hàng để thực hiện khuyến mại nhằm phục vụ cho mục đích riêng của bất kỳ thương nhân, tổ chức hoặc cá nhân nào

- Cạnh tranh lành mạnh: Việc thực hiện khuyến mại không được tạo ra sự so sánh

trực tiếp hàng hóa, dịch vụ của mình với hàng hóa, dịch và của thương nhân, tổ chức hoặc cá nhân khác nhằm mục đích cạnh tranh không lành mạnh

- Không khuyến mại thuốc chữa bệnh: Không dược dùng thuốc chữa bệnh cho

người, kế cả các loại thuốc đã được phép lưu thông để khuyến mại

3 Quyền và nghĩa vụ của thương nhân hoạt động khuyến mại.

* Theo Điều 95 Luật Thương mại 2005, khi tổ chức hoạt động khuyến mại, thương nhân có quyền:

- Lựa chọn hình thức, thời gian, địa điểm khuyến mại;

- Quy định những lợi ích cụ thể mà khách hàng được hưởng;

- Thuê thương nhân kinh doanh dịch vụ khuyến mại thực hiện việc khuyến mại cho mình;

- Tự mình tổ chức thực hiện các hình thức khuyến mại theo quy định của pháp luật

* Thương nhân tổ chức hoạt động khuyến mại có các nghĩa vụ cơ bản sau theo Điều 96 Luật thương mại 2005:

- Thực hiện đầy đủ các quy định về trình tự, thủ tục pháp lý cần thiết để thực hiện các hình thức khuyến mại Trước khi thực hiện việc khuyến mại, thương nhân phải đăng kí tại cơ quan quản lý nhà nước về thương mại tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương noi

tổ chức khuyến mại về thời gian, hình thức khuyến mại Kết thúc đợt khuyến mại, thương nhân phải thực hiện việc thông báo kết quả đợt khuyến mại tại các cơ quan này

- Thông báo công khai các nội dung, thông tin về hoạt động khuyến mại cho khách hàng theo Điều 97 Luật thương mại 2005

- Thực hiện đúng chương trình khuyến mại đã thông báo và cam kết với khách hàng

- Nghĩa vụ trích 50% giá trị giải thưởng đã công bố vào ngân sách nhà nước trong trường hợp không có người trúng thưởng (đối với các hình thức trúng thưởng mang tính may rủi)

- Tuân thủ các thoả thuận trong hợp đồng dịch vụ khuyến mại đã ký kết

4 Các hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại.

Theo Điều 100 Luật Thương mại năm 2005 thì một số hoạt động khuyến mại sau đây bị Nhà nước cấm thực hiện:

- Khuyến mại cho hàng hoá, dịch vụ bi cấm kinh doanh, hàng hoá, dịch vụ bị hạn chế kinh doanh, hàng hoá chưa được phép lưu thông, dịch vụ chưa được phép cung ứng;

- Sử dụng hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại là hàng hoá, dịch vụ cấm kinh doanh, hàng hoá dịch vụ bị hạn chế kinh doanh, hàng hóa chưa được phép lưu thông, dịch vụ chưa được phép cung ứng;

- Khuyến mại hoặc sử dụng rượu, bia để khuyến mại cho người dưới 18 tuổi;

- Khuyến mại hoặc sử dụng thuốc lá, rượu có độ cồn từ 30 độ trở lên để khuyến mại dưới mọi hình thức;

- Khuyến mại thiếu trung thực hoặc gây hiểu lầm về hàng hoá, dịch vụ để lừa dối khách hàng;

- Khuyến mại để tiêu thụ hàng hóa kém chất lượng, làm phương hại đến môi trường, sức khoẻ con người và lợi ích công cộng khác;

- Khuyến mại tại trường học, bệnh viện, trụ sở của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân;

- Hứa tặng, thưởng nhưng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng;

- Khuyến mại nhằm cạnh tranh không lành mạnh;

- Thực hiện khuyến mại mà giá trị hàng hoá, dịch vụ dùng để khuyến mại vượt quá hạn mức tối đa hoặc giảm giá hàng hoá, dịch vụ được khuyến mại quá mức tối đa theo quy định của pháp luật

5 Một số quy định chủ yếu khác của pháp luật về khuyến mại.

- Thời hạn giảm giá

Nghị định 37 ngày 4/4/2006 của Việt Nam quy định: “Tổng thời gian thực hiện

chương trình khuyến mại bằng cách giảm giá đối với một loại nhãn hiệu hàng hoá,

dịch vụ không được vượt quá 90 (chín mươi) ngày trong một năm; một chương trình khuyến mại không được vượt quá 45 (bốn mười lăm) ngày.”

- Mức giảm giá

Để tránh việc doanh nghiệp lợi dụng hình thức khuyến mại này để bán phá giá hàng hóa, dịch vụ, pháp luật quy định:

“Mức giảm giá tối đa đối với hàng hoá, dịch vụ được khuyến mại không được vượt quá 50% giá hàng hoá, dịch vụ đó ngay trước thời gian khuyến mại.”

- Giá trị của hàng hoá khuyến mại và hàng hoá dùng để khuyến mại

Hàng hoá dùng để khuyến mại là "Hàng hoá, dịch vụ được thương nhân dùng để tặng, thưởng, cung ứng không thu tiền cho khách hàng", tức là hàng tặng kèm khách

hàng khi mua hàng Theo quy định, giá trị vật chất dùng để khuyến mại cho một đơn vị

hàng hóa, dịch vụ được khuyến mại không được vượt quá 50% giá của đơn vị hàng hoá, dịch vụ được khuyến mại đó trước thời gian khuyến mại, trừ các trường hợp giải

thưởng trúng thưởng của các chương trình mang tính may rủi

- Xử lý giải thưởng không có người trúng

Pháp luật quy định:

Giải thưởng không có người trúng thưởng của chương trình khuyến mại mang tính may rủi phải được trích nộp 50% giá trị đã công bố vào ngân sách nhà nước Doanh nghiệp hạch toán khoản nộp 50% giá trị giải thưởng không có

người trúng thưởng của chương trình khuyến mại vào chi phí giá thành của doanh nghiệp

II THỰC TIỄN THỰC HIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ

KHUYẾN MẠI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

1 Về hạn mức giảm giá

- Về thời hạn giảm giá:

Nhiều doanh nghiệp khi niêm yết giá đề là giá được giảm 20% hay 30%, nhưng

bảng đó được yết quanh năm, với mức giá là một con số tuyệt đối không thay đổi Như

vậy, giá đó là giá bán thật, không phải là giá giảm và hành vi này được coi là lừa dối khách hàng

Thực tế, các doanh nghiệp vẫn có thể quanh năm thực hiện giảm giá, nhưng là

sự giảm giá luân phiên từng nhóm mặt hàng mà mình kinh doanh vẫn không vi phạm

quy định Do pháp luật chỉ có quy định: “Tổng thời gian thực hiện chương trình

khuyến mại bằng cách giảm giá đối với một loại nhãn hiệu hàng hoá, dịch vụ không được vượt quá 90 (chín mươi) ngày trong một năm; một chương trình khuyến mại không được vượt quá 45 (bốn mười lăm) ngày” Hình thức giảm giá luân phiên

thường được áp dụng ở các doanh nghiệp có số mặt hàng kinh doanh lớn như các siêu thị; đối với các doanh nghiệp chuyên doanh áp dụng ở mức hạn chế hơn

- Về mức giảm giá:

Mặc dù đã có những quy định cụ thể về hạn mức giá trị vật chất dùng để khuyến mại cho một đơn vị hàng hoá, dịch vụ (là không quá 50% đơn giá của hàng hoá, dịch

vụ trước thời gian khuyến mại) Tuy nhiên, trên thực tế, có nhiều doanh nghiệp, vì muốn bán hàng tồn kho hoặc hết thời trang, muốn thực hiện “đại hạ giá” ở mức 60-80% Do giá bán khuyến mại chỉ so sánh với giá “ngay trước thời gian khuyến mại” nên để thực hiện được điều này, doanh nghiệp đã chia làm nhiều chặng thời gian giảm giá (mỗi chặng có thể ngắn, hết chặng đầu có thể nâng lên cao hơn một chút và sau đó lại giảm mạnh ở chặng thứ hai) mà vẫn không trái với quy định

2 Về hình thức khuyến mại

Các hình thức khuyến mại được pháp luật quy định rất chi tiết và cụ thể Tuy nhiên, trên thực tế việc áp dụng các hình thức này còn có nhiều sự nhầm lẫn Nhiều thương nhân đã lợi dụng những “ranh giới” mong manh giữa các hùnh thức này để thực hiện hoạt động khuyến mại bất hợp pháp

- Giữa hình thức “tặng quà” và hàng mẫu:

Mục đích của thương nhân là khi đưa hàng mẫu cho khách hàng là muốn giới thiệu với họ về hàng hoá, dịch vụ của mình, định hướng hành vi mua bán của họ sau khi kiểm nghiệm chất lượng của hàng hoá, dịch vụ của thương nhân Bởi với hàng hoá có

chất lượng tương đương, khách hàng sẽ có tâm lý muốn chọn mua hàng hoá đang được khuyến mại, khách hàng vì quà tặng mà mua hàng

Ví dụ: tháng 6 – 2006, tại trung tâm thương mại Thăng Long Hà Nội (BigC Hà Nội), cồn ty trách nhiệm nước giải khát Cocacola tổ chức “phát tặng tại chỗ” số lượng lớn chai côcacola loại 300ml cho mọi đối tượng khách hàng (1) Đây thực chất là hình thức phát hàng mẫu chứ không phải tặng quà

- Hình thức khuyến mại mà các hãng viễn thông rất hay sử dụng hiện nay là

“mua 1 tặng 1 hay “nạp thẻ nhân đôi tài khoản”…

Hình thức này có phần giống với hình thức “giảm giá” nhưng thực ra về bản chất thì không phải như vậy Khi giảm giá, khách hàng sẽ được mua sản phẩm với giá bán thấp hơn lúc chưa khuyến mại, còn với hình thức “mua 1 tặng 1” khách hàng sẽ được tặng 100% giá trị của hàng hoá đã mua Trong 8 hình thức khuyến mại mà Luật Thương mại 2005 đã quy định thì không có hình thức nào gọi là “mua 1 tặng 1” Nếu các doanh nghiệp muốn áp dụng hình thức khác ngoài 8 hình thức đó thì phải đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước về thương mại tại địa phương Nhưng nếu các doanh nghiệp sử dụng hình thức “mua 1 tặng 1” với việc tặng 100% giá trị của hàng hoá như vậy cũng vi phạm quy định hạn mức tối đa về giá trị hàng hoá, dịch vụ dùng để khuyến mại Qua đó, cho thấy việc áp dụng các quy định về hình thức khuyến mại còn rất nhiều bất cập

- Về hình thức bán hàng, cung ứng dịch vụ kém theo việc tham dự các chương

trình mang tính may rủi.

Có những doanh nghiệp khi thực hiện các chương trình may rủi chưa trung thực

và minh bạch, như yêu cầu khách hàng sưu tập đủ số nắp chai có in hình các bộ phận chiếc xe đạp để ghép thành chiếc xe sẽ có giải cao nhưng trên thực tế không phát hành

đủ các nắp chai có in hết các bộ phận; hoặc thẻ cào trúng thưởng nhưng không phát hành thẻ có giải đặc biệt