Phương hướng và giải pháp phát triển kinh tế trang trại ở huyện hương sơn – tỉnh hà tĩnh

CHƯƠNG ICƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KINH TẾ TRANG TRẠI VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI 1.Khái niệm, đặc trưng và tiêu chí nhận dạng các loại hình trang trại 1.1.Khái niêm: “Trang trại là một hình

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

KHOA BẤT ĐỘNG SẢN VÀ KINH TẾ TÀI NGUYÊN

o0o

-Chuyên đề thực tập tốt nghiệp

Đề tài:

PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI

Ở HUYỆN HƯƠNG SƠN - TỈNH HÀ TĨNH

Họ và tên sinh viên : PHẠM THỊ HÀ PHƯƠNG

Giảng viên hướng dẫn : PGS TS TRẦN QUỐC KHAN

Hà Nội, năm 2009

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

KHOA BẤT ĐỘNG SẢN VÀ KINH TẾ TÀI NGUYÊN

o0o

-Chuyên đề thực tập tốt nghiệp

Đề tài:

PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI

Ở HUYỆN HƯƠNG SƠN - TỈNH HÀ TĨNH

Họ và tên sinh viên : PHẠM THỊ HÀ PHƯƠNG

Chuyên ngành : KINH TẾ NÔNG NGHIỆP

Giảng viên hướng dẫn : PGS TS TRẦN QUỐC KHÁNH

Hà Nội, năm 2009

LỜI MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết của đề tài

Trang trại là hỡnh thức tổ chức sản xuất phổ biến trong nền nụng nghiệpcủa nhiều quốc gia trờn thế giới Ở Việt Nam, sau khi tiến hành đổi mới Đảng

và Nhà nước cú nhiều chớnh sỏch khuyến khớch phỏt triển nờn trang trại tăng

về số lượng, hỡnh thức tổ chức sản xuất và cơ cấu thành phần chủ trang trạicũng ngày càng đa dạng Từ khi có Nghị quyết 03/2000/NQ-CP ngày02/02/2000 của Chính phủ về phát triển kinh tế trang trại và một số văn bản h-ớng dẫn của các bộ, ngành, tỉnh Hà Tĩnh và huyện Hơng Sơn đã có nhữngchính sách, chủ trơng cụ thể để khuyến khích phát triển kinh tế trang trại Hơng Sơn là một huyện miền núi thuộc tỉnh Hà Tĩnh, có diện tích tựnhiên rộng lớn, có các điều kiện về kinh tế xã hội thuận lợi cho việc pháttriển kinh tế trang trai nh điều kiện về khí hậu, đất đai, lao động, địa hình, cơcấu cây trồng vật nuôi v.v Trong những năm gần đõy ở Hương Sơn, trangtrại phỏt triển nhanh chúng và hầu hết đều mang đặc tớnh của cỏc trang trại giađỡnh Đõy là một hỡnh thức tổ chức sản xuất kinh doanh trong nụng nghiệp về

cơ bản mang bản chất của kinh tế hộ chỉ khỏc ở chỗ sản xuất ra nhiều nụngsản hàng húa hơn Việc kinh tế trang trại hỡnh thành và phỏt triển ở HươngSơn mang lại nhiều lợi ớch và thực tế đó cho thấy cỏc chủ trang trại làm nũngcốt trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nụng nghiệp nụng thụn, hỡnh thànhcỏc vựng sản xuất hàng húa tập trung

Tuy nhiờn, do việc phỏt triển kinh tế trang trại ở Hương Sơn thời gianquan mang nặng tớnh tự phỏt nờn tớnh bền vững khụng cao, cỏc trang trại đanggặp nhiều khú khăn như thiếu vốn trong sản xuất, gặp khú khăn trong khõu

tiêu thụ sản phẩm, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào trong sản xuất…tạonhiều thử thách trong quá trình phát triển của kinh tế trang trại Số lượng, quy

mô và hiệu quả của các trang trại chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế

của vùng Từ thực tế trên, đề tài “Phương hướng và giải pháp phát triển

kinh tế trang trại ở huyện Hương Sơn – tỉnh Hà Tĩnh ” nhằm tìm nguyên

nhân dẫn đến những khó khăn, trên cơ sở lý thuyết và thực tiễn kiến nghị đềxuất các giải pháp để thúc đẩy sự phát triển kinh tế trang trại trên địa bànhuyện Hương Sơn tỉnh Hà Tĩnh được hiệu quả hơn, phát huy hết các tiềmnăng lợi thế của huyện, đưa kinh tế trang trại trở thành một mũi nhọn pháttriển kinh tế của huyện nhà từng bước góp phần vào công nghiệp hoá, hiệnđại hoá nông nghiệp, nông thôn trong huyện và trong tỉnh

3 Phương hướng nghiên cứu

Phương hướng nghiên cứu của đề tài là trên cơ sở thu thập, thống kê,tổng hợp tài liệu, số liệu lịch sử; điều tra trực tiếp, khảo sát thực tế; kết hợpgiữa phân tích định lượng và định tính, vận dụng những lý thuyết về sản xuấtnông nghiệp và kinh tế phát triển để xác định những yếu tố tác động đến hiệuquả sản xuất của kinh tế trang trại; từ đó chỉ ra nguyên nhân và chỉ ra các giảipháp

4 Kết cấu của đề tài

Kết cấu của đề tài gồm có các phần:

- Chương I: Cơ sở lý luận về kinh tế trang trại và phát triển kinh tế trang

trại

- Chương II: Thực trạng các trang trại ở Hương Sơn – Hà Tĩnh

- Chương II: Những giải pháp chủ yếu nhằm phát triển kinh tế trang trại

trên địa bàn huyện

- Kết luận và kiến nghị.

CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KINH TẾ TRANG TRẠI VÀ

PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI

1.Khái niệm, đặc trưng và tiêu chí nhận dạng các loại hình trang trại

1.1.Khái niêm:

“Trang trại là một hình thức tổ chức cơ sở trong nông, lâm, ngư nghiệp, cómục đích chủ yếu là sản xuất hàng hóa; tư liệu sản xuất thuộc quyền sử dụngcủa chủ thể độc lập; sản xuất được tiến hành trên qui mô ruộng đất và các yếu

tố sản xất được tập trung tương đối lớn; với cách thức tổ chức quản lí tiến bộ

và trình độ kỹ thuật cao; hoạt động tự chủ và luôn gắn với thị trường” TríchGiáo trình Quản Trị và kinh doanh nông nghiệp

Quá trình hình thành và phát triển của kinh tế trang trại gắn với sự tích tụ,tập trung các yếu tố sản xuất kinh doanh (đất đai, lao động, tư liệu sản xuất-vốn, khoa học kỹ thuật và công nghệ) để nâng cao năng lực sản xuất và sảnxuất nhiều sản phẩm hàng hoá với năng suất, chất lượng và hiệu quả cao nhất.Kinh tế trang trại là loại hình phát triển bậc cao của kinh tế hộ

Trang trại bao gồm nhiều loại hình khác nhau, việc phân loại trang trại cóthể dựa trên những tiêu thức khác nhau như: Theo tính chất và quy mô sởhữu; theo hình thức tổ chức quản lý; theo phương hướng sản xuất kinh doanh(tức mô hình sản xuất kinh doanh) Việc dựa vào tiêu chí nào để phân loạitrang trại là tuy vào mực đích của việc phân loại

1.2.Những đặc trưng cơ bản của kinh tế trang trại

- Mục đích sản xuất của trang trại là sản xuất hàng hóa đáp ứng nhu cầucủa thị trường Do vậy, quy mô sản xuất hàng hóa của trang trại, không nhữngthỏa mãn nhu cầu tiêu dùng của bản thân trang trại mà phải đủ lớn để có thểbán ra thị trường

- Tư liệu sản xuất trong trang trại thuộc quyền sở hữu hoặc quyền sửdụng của chủ trang trại Điều này khác với các hình thức sản xuất nôngnghiệp dựa trên sở hữu tập thể và sở hữu Nhà nước về tư liệu sản xuất nhưhợp tác xã nông nghiệp, nông, lâm trường quốc doanh

- Trong trang trại, các yếu tố sản xuất trước hết là ruộng đất và tiền vốnđược tập trung theo yêu cầu phát triển sản xuất nông sản hàng hoá Sản xuấthàng hoá yêu cầu các yếu tố sản xuất phải được tập trung tới mức độ nhấtđịnh đủ lớn để có thể sản xuất ra nhiều sản phẩm với chất lượng tốt và hiệuquả cao

- Trang trại có cách thức tổ chức và quản lý sản xuất tiến bộ dựa trên cơ

sở sản xuất ngày càng đi vào chuyên môn hoá, thâm canh, ứng dụng tiến bộ

kỹ thuật, từng bước thực hiện hạch toán và ngày càng gắn với thị trường Đâycũng là một yêu cầu nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh trong trangtrại

- Chủ trang trại là người có ý chí và năng lực tổ chức quản lý, có kinhnghiệm và kiến thức nhất định về sản xuất kinh doanh nông nghiệp và thường

là người trực tiếp quản lí trang trại Do vậy, chủ trang trại là người có ý chí vàquyết tâm làm giàu từ chính nghề nông Bên cạnh đó, để sản xuất ra nhiều sản

phẩm đáp ứng nhu cầu thị trường, đảm bảo sản suất có lãi, chủ trang trại cầnphải có kiến thức, kinh nghiệm về sản xuất kinh doanh nông nghiệp

1.3.Tiêu chí nhận dạng các loại hình trang trại:

Tiêu chí nhận dạng trang trại bao gồm hai mặt: mặt định tính và mặt địnhlượng Mặt định tính gồm: trình độ, năng lực sản xuất của trang trại Mặt địnhlượng bao gồm: giá trị sản phẩm hàng hóa tạo ra trong 1 năm; qui mô diệntích ruộng đất ( nếu trang trại trồng trot là sản xuất chính ), số lượng gia sú giacầm ( nếu tang trại chăn nuôi la chính ); qui mô đầu tư cho sản xuất kinhdoanh, chủ yếu là vốn và lao động Ở Việt Nam hiện nay, theo Thông tư liêntịch số 69/2000/TTLT/BNN-TCTK và Thông tư liên tịch số74/2003/TTLT/BNN-TCTK thì một hộ sản xuất nông, lâm nghiệp, nuôi trồngthủy sản được xác định là trang trại phải đạt một trong hai tiêu chí định lượngsau:

“ Một là: Giá trị sản lượng hàng hoá và dịch vụ bình quân 1 năm:

- Đối với các trang trại thuộc các tỉnh phía Bắc và Duyên hải miền Trungphải đặt từ 40 triệu đồng trở lên;

- Đối với các tỉnh phía Nam và Tây Nguyên phải đặt từ 50 triệu đồng trởlên;

(Đối với hộ sản xuất, kinh doanh tổng hợp có nhiều loại sản phẩm hànghoá của các ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, thuỷ sản thì chỉ sử dụng tiêu chínày để xác định trang trại)

Hai là : Qui mô sản xuất phải tương đối lớn và vượt trội so với kinh tế

nông hộ tương ứng với từng ngành sản xuất và vùng kinh tế

a Ðối với trang trại trồng trọt

i Trang trại trồng cây hàng năm

+ Từ 2 ha trở lên đối với các tỉnh phía Bắc và Duyên hải miềnTrung

+ Từ 3 ha trở lên đối với các tỉnh phía Nam và Tây nguyên

ii Trang trại trồng cây lâu năm

+ Từ 3 ha trở lên đối với các tỉnh phía Bắc và Duyên hải miềnTrung

+ Từ 5 ha trở lên đối với các tỉnh phía Nam và Tây nguyên+ Trang trại trồng hồ tiêu từ 0,5 ha trở lên

iii Trang trại lâm nghiệp

+ Từ 10 ha trở lên đối với các vùng trong cả nước

b Ðối với trang trại chăn nuôi

*) Chăn nuôi đại gia súc: trâu, bò, vv

+ Chăn nuôi sinh sản, lấy sữa có thường xuyên từ 10 con trở lên+ Chăn nuôi lấy thịt có thường xuyên từ 50 con trở lên

*) Chăn nuôi gia súc: lợn, dê, vv

+ Chăn nuôi sinh sản có thường xuyên đối với lợn 20 con trở lên,đối với dê, cừu từ 100 con trở lên

+ Chăn nuôi lợn thịt có thường xuyên từ 100 con trở lên (không

kể lợn sữa) dê thịt từ 200 con trở lên

*) Chăn nuôi gia cầm: gà, vịt, ngan, ngỗng, vv có thường xuyên từ

2000 con trở lên (không tính số đầu con dưới 7 ngày tuổi)

c Trang trại nuôi trồng thuỷ sản

- Diện tích mặt nước để nuôi trồng thuỷ sản có từ 2 ha trở lên (riêng đốivới nuôi tôm thịt theo kiểu công nghiệp từ 1 ha trở lên)

d Ðối với các loại sản phẩm nông lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản có tính chất đặc thù như: trồng hoa, cây cảnh, trồng nấm, nuôi ong, giống

thuỷ sản và thuỷ đặc sản, thì tiêu chí xác định là giá trị sản lượng hàng hoá”trích giáo trình Quản trị và kinh doanh nông nghiệp(tiêu chí 1)

2.Vai trò của kinh tế trang trại và việc phát triển kinh tế trang trại:

Trong nông nghiệp, nông thôn hiện nay kinh tế trang trại có vai trò rấtquan trọng, vai trò đó được thể hiện qua các mặt chủ yếu sau:

 Về mặt kinh tế:

- Mục đích sản xuất của trang trại là sản xuất hàng hóa, vì vậy các trang

trại phải ghi chép, hoạch toán, tổ chức sản xuất kinh doanh khoa học, thườngxuyên tiếp cận thị trường … những điều đó cho phép trang trại huy động và

sử dụng có hiệu quả các yếu tố nguồn lực (đất đai, vốn, lao động…) góp phầnthúc đẩy kinh tế nông nghiệp tăng trưởng và phát triển

- Để tồn tại trong nền kinh tế thị trường , sản xuất kinh doanh củatrang trại phải có lãi Điều này buộc các chủ trang trại phải biết lựa chọnnhững cây, con có giá trị kinh tế cao, phù hợp với nhu cầu thị trường Do vậy,kinh tế trang trại đã góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

- Kinh tế trang trại phát triển sẽ góp phần khắc phục tình trạngruộng đất manh mún, tạo vùng sản xuất chuyên môn hóa, đẩy nhanh nôngnghiệp sang sản xuất hàng hóa

- Khối lượng nông sản lớn của các trang trại là nguồn cung cấpnguyên liệu chủ yếu cho ngành công nghiệp chế biến Nhờ vậy, chất lượngnông sản được nâng cao, thị trường tiêu thụ cho các trang trại được giải quyết

- Trang trại là nơi tiếp nhận và chuyển tải các tiến bộ khoa học vàcông nghệ đến hộ nông dân thông qua chính hoạt động sản xuất của mình

 Về mặt xã hội:

Phát triển kinh tế trang trại làm tăng hộ giàu trong nông thôn, tạothêm việc làm va tăng thu nhập, góp phần thúc đẩy phát triển kết cấu hạ tầngnông thôn, là tấm gương cho các hộ nông dân về cách thức tổ chuawckinhdoanh tiên tiến và có hiệu quả… tất cả những điều đó góp phần quan trọnggiải quyết các vấn đề kinh tế, xã hội ở nông thôn

 Về mặt môi trường:

Do gắn liền với quyền tự chủ trong sản xuất kinh doanh, muốn quátrình sản xuất kinh doanh diễn ra thuận lợi và bền vững, các chủ trang trại bắtbuộc phải quan tâm tới việc bảo vệ môi trường sinh thái, trước hết là trongphạm vi không gian sinh thái, trướ hết là phạm vi không gian sinh thái củatừng trang trại sau đó đến qui mô vùng

3 Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của kinh tế trang trại

Kinh tế trang trại được hình thành và phát triển chịu sự ảnh hưởng

của rất nhiều nhân tố, trước hết phải kể đến các nhân tố sau:

3.1 Các điều kiện tự nhiên

a) Đất đai, địa hình

Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt không thể thay thế được trongnông nghiệp Không có đất đai thì không có sản xuất nông nghiệp.Kinh tế trang trại chỉ hình thành và phát triển nếu có sự tập trung đất đai vớimột quy mô nhất định để tổ chức sản xuất ra sản phẩm hàng hoá cung cấp chothị trường và kinh doanh có hiệu quả Tuy nhiên, năng lực sản cuất của câycòn phụ thuộc vào trình độ thâm canh, vào tiến bộ khoa học kỹ thuật được ápdụng trong nông nghiệp Vì vậy, điều kiện về qui mô tập trung đất đai để hìnhthành trang trại gia đình cũng thay đổi theo thời gian

Địa hình nơi tổ chức sản xuất trang trại cũng ảnh hướng lớn đến sự pháttriển của trang trại Nó có ảnh hưởng đến khả năng chăm sóc cây trồng vậtnuôi, khả năng thâm canh và áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào canhtác

b) Khí hậu, thời tiết

Các thông số cơ bản của khí hậu như: nhiệt độ bình quân năm, hàngtháng, nhiệt độ cao nhất, thấp nhất hàng năm, hàng tháng, lượng mưa, độ ẩmkhông khí, thời gian chiếu sáng, cường độ chiếu sáng, chế độ gió, sươngmuối…có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của cây trồng, vật nuôi, ảnhhưởng đến phương hướng và hiệu sản xuất kinh doanh của các trang trại

Ngoài đất đai, khí hậu, nguồn nước cũng cần được xem xét Nguồnnước bao gồm nước mặt và nước ngầm, khả năng đưa nước từ nguồn tới nơisản cuất của trang trại

Nông sản hàng hóa của trang trại thường dưới dạng thô, tươi, sống,cồng kềnh dễ bị hư hỏng, khó bỏa quản, khó chuyên chở Nếu không có hệthống giao thông thuận lợi ( đường bộ, đường thủy, đướng không ) cho phépchi phí vận chuyển ở mức chấp nhận được thì người nông dân cam chịu tồntại nền kinh tế có tính kiên quyết của nền nông nghiệp hàng hóa, của kinh tếtrang trại

Sự phát triển của hệ thống cung cấp điện cũng có ý nghĩa rất quan trọngbởi nó là cơ sở cho sự hình thành các xí nghiệp công nghiệp nông thôn, đặcbiệt là các xí nghiệp chế biến nông sản, một thị trường tiêu thụ rất lớn và ổnđịnh ngay tại địa phương Điện còn thúc đẩy nhanh quá trình ứng dụng cáctiến bộ khoa học kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp, còn là cơ sở cho sự rađời và phát triển nhanh chóng của nhiều ngành nghề xã hội khác nhau trên địabàn nông thôn như thông tin liên lạc, thương mại, du lịch văn hóa…và gópphần cải thiện, nâng cao đời sống nhân dân Tất cả đều có tác dụng tích cựcđối với kinh tế trang trại

Không một loại cây trồng, một loại gia sác nào có thể sinh trưởng bìnhthường trong điều kiện không được cung ứng nước Vì vậy, thủy lợi luôn làbiện pháp hàng đầu trong sản xuất nông nghiệp Đối với sản xuất nông nghiệp

hàng hóa, thủy lợi càng có vai trò quan trọng hơn Vấn đề khai thác và sửdụng có hiệu quả mọi nguồn nước mặt, nước ngầm, phòng chống thiên tainhư hạn hán, lũ lụt, ngập úng, ngập mặn… đang được đặt ra cấp thiết đối vớicác vùng sản xuất nông sản hàng hóa tập trung, chuyên canh quy mô lớn Cógiải quyết được vấn đề cơ bản công tac thủy lợi mới đảm bảo cho sản xuấtnông nghiệp đạt năng xuất cao, ổn định, hạn chế được rủi ro và dễ dàngchuyển đổi cơ cấu cây trồng khi nhu cầu thị trường thay đổi

Cơ sở hạ tầng thương mại như chợ, trung tâm giao dịch buôn bán, hệthống kho chứa,cửa hàng và thông tin liên lạc ngày càng có vai trò lớn hơnđối với kinh tế trang trại Những biến động về nhu cầu thị trường, thay đổi giá

cả, sự suất hiện thêm những đối thủ cạnh tranh đặc biệt là khi hội nhập đềuđược các chủ trang trại quan tâm Đây là cơ sở để các chủ trang trại đưa ranhững dự đoán chinh xác, kịp thời điều chỉnh kế hoạch sản xuất kinh doanhnhằm thu lợi nhuận tối đa hoặc những dự đoán chính xác, kịp thời điều chỉnh

kế hoạch sản xuất kinh doanh nhằm đưa lại lợi nhuận tối đa hoặc những giảipháp tình thế để hạn chế thiệt hại, khắc phục rủi ro

3.3 Các điều kiện về phẩm chất, năng lực và trình độ của chủ trang trại

Phát triển nông nghiệp theo hướng kinh tế trang trại cần có sự đầu tưtiền của, tri thức và công sức lớn hơn nhiều so với nông hộ để sản xuất kinhdoanh Chủ trang trại là người có ý chí và có năng lực tổ chức quản lý, cókinh nghiệm và kiến thức nhất định về sản xuất kinh doanh nông nghiệp Từ

đó mới có thể nắm bắt quy trình tiên tiến hiện đại, đưa vào áp dụng trang trạimình, đặc biệt nền kinh tế thị trường chủ trang trại phải có kiến thức thịtrường, tự đứng ra hoạnh toán kinh doanh, có kiến thức hiểu biết về khoa họccông nghệ và tiến bộ kỹ thuật trong công nghiệp Hơn nữa chủ trang trại phải

là người có ý chí quyết tâm làm giàu từ nghề nông và thường là người trực

tiếp quản lý trang trại Tuy nhiên những đặc trung này của chủ trang trạikhông phải hội tụ đủ ngay từ đầu mà được hoàn thiện dần cùng với quá trìnhphát triển của trang trại

về đất đai, vốn Vì vậy, nếu Nhà nước không tạo môi trường và khung phát

lý thuận lợi thì sự phát triển của kinh tế trang trại sẽ bị kìm hãm Các chínhsách vĩ mô tác động nhằm tạo thuận lợi cho sự hình thành và phát triển củakinh tế trang trại trước hết là:

+ Thừa nhận địa vị pháp lý của kinh tế trang trại, thừa nhận trang trại

là một hình thức tổ chức, một bộ phần hợp thành của hệ thôngs nông nghiệp

+ Định hướng cho sự phát triển kinh tế trang trại thông qua các quyhoạch phát triển như quy hoạch về đất đai, quy hoạch phát triển các loại câytrồng vật nuôi

+ Khuyến khích kinh tế trang trại thông qua sử dụng các đòn bẩy kinh

tế, phát triển các hình thức liên kết kinh tế phục vụ cho trang trại, định hướngthị trường, tìm đầu ra cho các sản phẩm nông sản của trang trại

+ Hỗ trợ nguồn lực cho sự hình thành và phát triển trang trại như thúcđẩy quá trình tập trung ruộng đất, hỗ trợ vốn, phát triển kết cấu cơ sở hạ tầng,

hỗ trợ đào tạo bổ túc kiến thức sản xuất nông nghiệp, kiến thức thị trường chocác chủ trang trại, hỗ trợ chuyển giao tiến bộ khoa học công nghệ

3.5 Nhân tố về điều kiện kinh tế xã hội, phong tục tập quán

Kinh tế trang trại vừa mang tính chất của kinh tế hàng hoá, kinh tế thịtrường, vừa mang tính chất của sản xuất nông nghiệp nên sự hình thành vàphát triển của kinh tế trang trại vừa chịu tác động của các nhân tố về điều kiệnkinh tế xã hội vừa chịu tác động của phong tục tập quán, đặc biệt là tập quánsản xuất

Các điều kiện về kinh tế xã hội tác động đến cả các yếu tố đầu vào củasản xuất và cả việc tiêu thụ sản phẩm của các trang trại Ví dụ: sự phát triểnkinh tế, đặc biệt là phát triển công nghiệp và dịch vụ vừa thu hút lao động từlĩnh vực nông nghiệp, tạo điều kiện tập trung ruộng đất, vừa có thể tạo điềukiện hỗ trợ kinh tế trang trại phát triển như các hình thức liên kết sản xuấtkinh doanh

Phong tục tập quán nó tác động đến tư tưởng của người nông dân, phầnnào góp phần quyết định đến phương thức canh tác, hình thức tổ chức sảnxuất của người nông dân, của các chủ trang trại

Các yếu tố văn hoá, các vấn đề xã hội và phong tục tập quán còn ảnhhưởng đến cơ cấu trong sản xuất nông nghiệp như cơ cấu cây trồng vật nuôi,

cơ cấu giống

4 Các tiêu chí đánh giá hiệu quả và kết quả sản xuất kinh doanh của trang trại

Có rất nhiều chỉ tiêu để đánh giá hiệu quả kinh doanh của các trang trại.Mỗi chỉ tiêu đều có những ưu và nhược điểm nhất định, thông thường chúng

ta có thể đánh giá thông qua 2 chỉ tiêu sau đây: giá trị sản xuất/chi phí sảnxuất và thu nhập/chi phi sản xuất

Giá trị sản xuất/chi phí sản xuất: chỉ tiêu này cho ta biết một đồng chi phí

sản xuất trang trại bỏ ra sẽ thu về được bao nhiêu đồng giá trị sản xuất Kếtquả tính của chỉ tiêu càng lớn thì hiệu quả sản xuất kinh doanh càng cao Tuynhiên, ưu cầu tối thiểu với chỉ tiêu trên là ≥ 1, nếu bằng thì các trang trại chỉvừa hòa vốn, để làm ăn có lãi thì phải lớn hơn 1

Thu nhập/chi phí sản xuất: cho biết 1 đồng chi phí sản xuất bỏ ra thu về

được bao nhiêu đồng thu nhập cho trang trại

Ngoài 2 chỉ tiêu nói trên thì còn có chỉ tiêu về năng suất đất đai ( đốivới trang trại trồng trọt ) Năng suất đất đai = Giá trị sản xuất/ tổng diện tíchđất đai sử dụng Chỉ tiêu này cho biết trang trại sử dụng 1 ha đất thì tạo ra baonhiêu đồng giá trị sản xuất Chỉ tiêu này càng lớn thì hoạt động của các trangtrại càng hiệu quả, nhất là trong điều kiện quá trình đô thị hóa, công nghiệphóa đang diễn ra nhanh chóng như hiện nay khi quỹ đất đai sử dụng của cáctrang rại ngày càng có xu hướng giảm

5 Tình hình phát triển trang trại ở một số địa phương và kinh nghiệm đối với Hương Sơn

Trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh có 2 huyện có điều kiện để phát triển kinh tếtrang trại khá tương đồng với Hương Sơn đó là huyện Hương Khê và huyện

Vũ Quang Mặc dù có những điều kiện kinh tế xã khác nhau nhưng cũng cónhững điểm tương đồng đặc biệt là các đặc điểm về điều kiện tự nhiên CảHương Sơn, Hương Khê và Vũ Quang đều là những huyện miền núi thuộctỉnh Hà Tĩnh có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn, địa hình đồi núi và diệntích tự nhiên khá rộng thích hợp cho việc phát triển các loại hình trang trạitrồng cây ăn quả, trồng cây công nghiệp, lâm nghiệp và chăn nuôi đại giasúc

Ở Hương Khê với sự chịu khó năng động, của các chủ trang trại cùngvới sự hỗ trợ đến từ phía các cơ quan nhà nước nhờ đó mà quá trình chuyểnđổi và tập trung ruộng đất ở đây đã diễn ra khá mạnh mẽ, tạo điều kiện choviệc hình thành các trang trại với quy mô đất đai khá lớn Hiện nay, trên địabàn huyện Hương Khê có hơn 100 trang trại có diện tích canh tác trên 5ha,trong đó có khoảng 40 trang trại có diện tích canh tác trên 10 ha, đặc biệt cónhững trang trại có diện tích lên đến 40-50ha Sản phẩm chủ yếu sản xuất ởHương Khê là gỗ nguyên liệu, trồng cây ăn quả cây ăn quả chủ yếu là cam,bưởi và nuôi bò, dê Ở Hương Khê có giống bưởi ngon nổi tiếng đó là loàibưởi Phúc Trạch Với chiến lược phát triển đúng đắn của mình hiện naythương hiệu giống bưởi Phúc Trạch đã được đăng ký và phát triển mạnh mẽ,điều này đã tạo điều kiện rất lớn cho sản xuất kinh doanh của các trang trạitrồng bưởi ở Hương Khê Các trang trại trồng cây làm nguyên liệu cũng lànhững trang trại sản xuất kinh doanh có hiệu quả với việc tìm được thị trường

đó là các nhà máy gỗ dăm băm Tuy trong những năm vừa qua, Hương Khê

đã rất coi trong việc phát triển chăn nuôi, đặc biệt là chú trọng đến việc lai tạogiống bò Zêbu, phát triển diện tích trồng cỏ nhưng các trang trại chăn nuôi ởđây vẫn chưa thực sự làm ăn có hiệu quả, một phần là vì những năm gần đâynhiều loại dịch bệnh và rét đậm kéo dài đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến sựphát triển chăn nuôi trên toàn huyện Phải đánh giá rằng chăn nuôi nói chung

và các trang trại chăn nuôi nói riêng ở Hương Khê chưa phát triển tương xứngvới tiềm năng to lớn của huyện Nhìn chung kinh tế trang trại ở huyện HươngKhê trong những năm qua đã có sự phát triển nhanh chóng nhưng vẫn cònnhững tiềm năng lợi thế chưa được khai thác hết

Vũ Quang là một huyện mới thành lập từ năm 1998, tuy nhiên đến nayvới chính sách phát triển nông nghiệp đúng đắn và ngay từ đầu đã tận dụngquỹ đất dồi dào nên đến nay kinh tế trang trại đã có những bước phát triểnnhanh chóng đặc biệt là các trang trại trồng cây gỗ nguyên liệu và trồng cây

ăn quả, các trang trại chăn nuôi ở đây cũng đã từng bước phát triển Hiện naytrên toàn huyện Vũ Quang có trên 50 trang trại có diện tích trên 5 ha Các sảnphẩm nông sản được sản xuất từ các trang trại ở đây chủ yếu được các thươnglái thu gom và đưa ra thị trường hoặc bán cho các nhà máy

Tóm lại, cùng có điều kiện khá tương đồng, ở Hương Khê và VũQuang, kinh tế trang trại cũng đã có những bước tiến lớn trong những nămgần đây Đạt được kết quả như vậy một phần nhờ vào sự định hướng đúngđắn và những cơ chế của địa phương, một phần nhờ vào sự chịu khó, năngđộng của những người chủ trang trại Kinh nghiệm cho thấy, để kinh tế trangtrại phát triển cần phải nâng cao mối liên hệ liên kết giữa bốn nhà là Nhànước- Nhà nông- Nhà doanh nghiệp và Nhà khoa học, phải gắn sản xuất vớithị trường Trong thời gian tới sẽ có những thuận lợi và khó khăn mới xuấthiện nên vừa phải nghiên cứu học tập kinh nghiệm của các địa phương khác,

vừa phải tìm tòi và phát hiện các yếu tố mới để kinh tế trang trại Hương Sơn

có những bước đi đúng đắn, từng bước góp phần vào phát triển kinh tế củahuyện, xây dựng nông thôn mới

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CÁC TRANG TRẠI Ở HUYỆN

HƯƠNG SƠN- TỈNH HÀ TĨNH

I Đặc điểm tự nhiên – kinh tế - xã hội của huyện ảnh hưởng tới sự phát triển kinh tế trang trại

1.1 Đặc điểm về điều kiện tự nhiên

1.1.1 Các điều kiện kinh tế tự nhiên

Hương Sơn thuộc vùng Duyên hải Bắc Trung bộ, là một huyện miền núivùng sâu vùng xa thuộc tỉnh Hà Tĩnh Hương sơn có quốc lộ số 8 và đường

Hồ Chí Minh chạy qua, có cửa khầu Cầu Treo thông với nước bạn Lào, vớidiện tích

1.1.2 Điều kiện tự nhiên

Về vị trí địa lý: phía nam của huyện giáp huyện Vũ Quang, phía bắcgiáp huyện Thanh Chương và Nam Đàn (tỉnh Nghệ an), phía tây giáp tỉnh Bo-li-kham-xay(nước Lào), phía đông giáp huyện Đức Thọ.Cách thủ đô Hà nội

365 km, cách thành phố Vinh khoảng 55 km, cách thị xã Hồng Lĩnh khoảng

35 km, cách thị xã Hà Tĩnh khoảng 70 km Hương sơn là huyện cửa khẩu nằmtrên trục đường quốc lộ 8A lại là huyện có cửa khẩu cầu treo vì vậy mà huyện

có lợi thế giao thông, vận chuyển hàng hóa thuận lợi, sự trao đổi hàng hóagiữa các nước trong khu vực Sản phẩm của kinh tế trang trại có thể được traođổi qua các nước bạn

Tuy nhiên bên cạnh thuận lợi đó thì huyện cũng có khó khăn trong việcphát triển kinh tế trang trại là cách xa các khu trung tâm, các nơi tiêu thụnhiều hàng hóa nông sản vì vậy mà sản phẩm tiêu thụ được ít còn các vùnglân cận thì có điều kiện tự nhiên giống nhau nên không có lợi thế so sánh vềsản phẩm của huyện

Về thời tiết, khí hậu: Hương Sơn nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa nóng

ẩm, mưa nhiều Ngoài ra, tỉnh còn chịu ảnh hưởng của khí hậu chuyển tiếpgiữa miền Bắc và miền Nam, với đặc trưng khí hậu nhiệt đới điển hình củamiền Nam và có một mùa đông giá lạnh của miền Bắc Hà Tĩnh có 2 mùa rõrệt: mùa hè từ tháng 4 đến tháng 10, mùa này nóng, khô hạn kéo dài kèm theonhiều đợt gió Tây nam (gió Lào) khô nóng, nhiệt độ có thể lên tới 4oC,khoảng cuối tháng 7 đến tháng 10 thường có nhiều đợt bão kèm theo mưa lớngây ngập úng nhiều nơi, lượng mưa lớn nhất 500 mm/ngày đêm; mùa đông từtháng 11 đến tháng 3 năm sau, mùa này chủ yếu có gió mùa Đông Bắc kéotheo gió lạnh và mưa phùn, nhiệt độ có thể xuống tới 7OC 1.2 Đặc điểm vềKT-XH

1.2 Tình hình phát triển kinh tế chung toàn huyện

Bảng 2.1: Tình hình phát triển kinh tế huyện Hương Sơn

1.GTSX(giá cố

định 1994)

1019,5

100 1144,06

126,22

Nguồn Phòng Thống kê Huyện Hương Sơn

Theo bảng số liệu trên ta thấy giá trị sản xuất của huyện 3 năm qua đềutăng lên trông đó tốc độ tăng của ngành thương mại và dịch vụ là tăng nhanhnhất tiếp theo là ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và xây dựng cơ bản.Ngành nông nghiệp tuy tăng không nhiều nhưng trong 3 năm qua cũng đã cótăng Cơ cấu kinh tế của các ngành cũng có sự thay đổi theo hướng tích cực

Cơ cấu ngành công nghiệp và tiêu thủ công nghiệp và thương mại dịch vụtăng nhanh còn ngành nông nghiệp đã giảm dần Năm 2005 cơ cấu ngànhcông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp va xây dựng cơ bản là 44,1% nhưng đếnnăm 2007 là 47,58% như vậy là tăng 3,48% Ngành thương mại và dịch vụnăm 2005 là 17,4% nhưng đến năm 2007 thì tỷ trọng ngành thương mại vàdịch vụ là 25,87% Đã tăng 8,47% Nhưng ngành nông nghiệp năm 2005 là38,5% nhưng đến năm 2007 là 26,53% giảm 11,97% Ta thấy tỷ trọng ngànhnông nghiệp giảm như vậy là vì trong 3 năm vừa qua huyện đã thực hiệnchính sách giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp tăng tỷ trọng ngành công nghiệp

và dich vụ trong cơ cấu nông nghiệp nông thôn Tốc độ tăng trưởng cơ cấungành năm 2007/2006 như sau: ngành công nghiệp tiểu thủ công nghiệp vàxây dựng cơ bản là 119,75% tăng 19,75% với giá trị tăng 322,853 tỷ đồng.Ngành thương mại dịch vụ tăng 25,26% tương đương với 196,86 tỷ đồng Vàngành nông nghiệp tăng 6.08% với giá trị tăng 29,463 tỷ đồng

1.2.1 Vấn đề dân số và việc làm

Theo số liệu thống kê năm 2007 tổng dân số toàn huyện là 158.094người Trong đó khoảng 126 triệu lao động hoạt động trong lĩnh vực nông

nghiệp Như vậy ta thấy dân số của huyện hoạt động trong lĩnh vực nôngnghiệp là rất cao, đây là điều kiện tốt để phát triển kinh tế nông nghiệp củahuyện Mật độ dân cư của huyện là 11,046 người/km2 Tổng số hộ là 26349

hộ trong đó số hộ sản xuất nông nghiệp là 21049 hộ, số hộ nghèo theo tiêuchuẩn mới là 14671 hộ, chiếm đến 55,8% Như vậy ta thấy huyện còn làhuyện ngheo tỷ lệ hộ nghèo là rất cao Số người trong độ tuổi lao động có khảnăng làm việc là 58683 người trong đó tổng số người có việc làm là 57496người, tổng số người có việc làm mới trong năm là 4625 người, lao động chưa

có việc làm ổn định là 1187 người Số lao động được đào tạo trong năm 550người Thu nhập bình quân đầu người trong 1 năm là 540USD/ người/ năm

Cơ cấu lao động của các ngành như sau : nông nghiệp là 78.9%, công nghiệp

là 12.85%, dịch vụ là 8,25% Qua đó ta thấy phần lớn lao động tập trung tronglĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ chiếm tỷ lệ rất nhỏ

1.2.2 Hệ thống hạ tầng kỹ thuật

- Về hệ thống thủy lợi: toàn huyện có 6 trạm bơm nước đảm bảo tưới cho

4200 ha và tiêu cho 3324 ha, tổng chiều dài các tuyến kênh cấp I do xí nghiệpcông trình thủy lợi của huyện quản lý là 32,5km Các tuyến cấp II có chiềudài là 45km và các tuyến kênh tiêu là 20km, kênh nội đồng có chiều dài tổngcộng 120km Ngoài con sông Ngàn Phố là con sông chính thì huyện còn cócác con sông nhỏ để tưới và tiêu phục vụ cho hệ thống nông nghiệp củahuyện Tuy nhiên hệ thông tưới tiêu như vậy là quá ít, huyện chỉ có 1 consông chính để phục vụ cho cả quá trình sản xuất vì vậy mà vào mùa khô còn

có nhiều xã bị hạn hán và vào mùa mưa thì các xã vùng dưới còn bị ngập làmảnh hưởng đến việc sản xuất nông nghiệp của huyện

-Về hệ thống điện: tỉnh Hà Tĩnh nằm trên tuyến đường 500 KV Bắc Nam,đặc biệt có trạm biến áp 500 KV, hạ áp cho 2 đường 220 KV, và 4 trạm 110

KV tạo thành mạch vòng, chủ động cấp điện cho các tỉnh Bắc Trung bộ Đếnnay, 100% số xã trong tỉnh đã có lưới điện Quốc Gia vì vậy mà toàn huyện có

114 trạm biến thế, 114 trạm máy, có tổng chiều dài đường dây là 250km đượcqui hoạch và phân bổ đề trên địa bàn huyện Hiện nay, trên địa bàn huyện có100% xã có điện lưới quốc gia và các xã tiến hành sản bán điện cho ngườidân với giá đã được quy định, đây là điều kiện tốt cho các trang trái sản xuấtkinh doanh, bao quản nông sản, sưởi ấm gia súc, gia cầm, ấp trứng gia cầm…

- Về hệ thống đường giao thông

Hương Sơn có khoảng 200km đường quốc lộ do Trung ương quản lý

Đó là quốc lộ 8A đã từng được bình chọn là con đường đẹp nhất VN, có conđường mòn Hồ Chí Minh chạy qua và 98km đường giao thông do huyện quản

lý Cơ sở hạ tầng được xây dựng, nhất là hệ thống giao thông đã được cải tạo,nâng cấp với 275 km đường nhựa, bê-tông

Huyện có khoảng 360 km đường giao thông do xã và thị trấn quản lý.Hương Sơn có con đường nối liên thông với nước bạn lào, có con sông NgànPhố đổ về sông La Hương Sơn tuy là huyện miền núi biên giới nhưng vớiđiều kiện giao thông như vậy cũng phần nào đáp ứng được nhu cầu đi lại làliên thông với các huyện bạn và các tỉnh lân cân Như vậy ta thấy trong sựkhó khăn là huyện miền núi nhưng hương sơn cũng có những thuận lợi về hệthống giao thông từ đó mở ra tiềm năng cho trang trại ở hương sơn phát triển-Về hệ thống chợ và trung tâm thương mại

Hiện nay hương sơn vẫn chưa có chợ, mọi hoạt động giao lưu buôn bánchủ yếu được diễn ra thông qua các chợ Toàn huyện có 20 chợ, trong đó ở 2thị trấn có 2 chợ lớn là chợ Phố Châu và chợ trung tâm là 2 chợ buôn bán sầmuất nhất Chở trung tâm là đầu mối giao lưu, lưu thông giữa việt nam và nước

bạn lào Ngoài 2 chợ trên thì hương sơn còn có chợ Tru được hình thành từthời Pháp thuộc Là một chợ chuyên buôn bán trâu bò và các vật dụng phục

vụ cho nhu cầu sản xuất nông nghiệp Ngoài các chợ nói trên thì tùy vào nhucầu của người dân mà trên địa bàn huyện cũng đã xuất hiện nhiều chợ tạm,chợ cóc ở các thôn làng

-Về hệ thống bưu chính viễn thông

Hiện nay, tất cả các UBND xã trên địa bàn huyện đã có điện thoại trên địabàn huyện có 21 xã có bưu điện văn hóa xã( chiếm 100%) tỷ lệ xã có dịch vụbưu chinh viễn thông( điện thoại, Fax, truyền dữ liêu, chuyển phát nhanh,dịch vụ tài chính…) là 100%, tất cả các xã đều có đài phát thanh của xã Có9,2 máy điện thoại/100 dân Nhìn chung hệ thống bưu chính viễn thông củahuyện như vậy là rất tốt có thể đáp ứng được nhu cầu về thông tin và liên lạccho các trang trại

Nhà ở cơ bản được ngói hóa, tỷ lệ hộ nghèo hằng năm giảm 4,5

1.2.3 Phong tục, tập quán của cư dân

Phong tục, tập quán là những quy tắc xử sự mang tính cộng đồng, phảnánh nguyện vọng qua nhiều thế hệ của toàn thể dân cư trong một cộng đồng

tự quản (thôn bản, xã) Các quy tắc này được sử dụng để điều chỉnh các quan

hệ xã hội mang tính tộc người hoặc mang tính khu vực Với vai trò như vậy,phong tục, tập quán và việc áp dụng phong tục, tập quán trong việc sản xuấtnông nghiệp là hết sức quan trọng

Hương Sơn là một huyện miền núi biên giới, đời sống dân cư còn thấp.Tập quán sản xuất nhỏ, tự cấp, tự túc cùng với tâm lý trông chờ, ỷ lại củangười sản xuất tạo sức ỳ trong quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi

và cả trong việc phát triển ngành nghề và du nhập nghề mới Hơn nữa ngườidân ở đây còn có tư tưởng giữ đất nên việc chuyển đổi và tập trung ruộng đất

để hình thành trang trại còn gặp nhiều khó khăn

Tuy nhiên Hương Sơn có thuận lợi là tập quán sản xuất định canh định cưtuy nhiên tập quán này có từ lâu đời nên một số chủ trang trại vẫn áp dụng cáchình thức canh tác lạc hậu sử dụng phân bón, giống, làm đất không đúng khâu

kỹ thuất nên năng suất và hiệu quả chưa cao Tuy nhiên trong những năm gầnđây, được sự quan tâm của các cơ quan Nhà Nước như Phòng NN&PTNT,trung tâm khí tượng thủy văn và chuyển giao công nghệ huyện đã mở nhiềulớp tập huấn, phổ biến kiến thức và cung cấp các loại giống, phân bón tốt hiệuquả sản xuất ngày càng được cải thiện

1.2.4 Tiến bộ khoa học công nghệ ứng dụng trong sản xuất nông nghiệp

Ðảng bộ Hương Sơn đã đề ra những giải pháp, biện pháp, bước đi phùhợp Hàng năm, huyện trích ngân sách từ 500 đến 700 triệu đồng hỗ trợ các

hộ chăn nuôi mua con giống, xây dựng chuồng trại, trồng cỏ; quy hoạch haivùng chăn nuôi lớn và chỉ đạo chuyển diện tích trồng màu hiệu quả thấp sangtrồng gần 300 ha cỏ voi, cỏ VA 06 nhập từ Mỹ - năng suất cao (400 tấn/ha)

để làm thức ăn cho đàn gia súc Hương Sơn có nghề nuôi hươu sao từ lâu đờinhưng do cơn lũ lịch sử 2002 đã cuốn trôi mất gần nửa đàn hươu sao củahuyện nên bây giờ huyện đầu tư phát triển lại đàn hươu sao Ngoài ra hằngnăm huyện còn đầu tư hàng chục tỷ đồng để xây dựng cơ sở hạ tầng như kênhmương, đường giao thông nội đồng, đường điện nhằm phát triển sản xuấtnông nghiệp

1.2.5 Đánh giá ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội đến sự phát triển kinh tế trang trại của huyện

1.2.5.1 Thuận lợi

Hương Sơn là một huyện miền núi có diện tích tự nhiên, đất lâm nghiệp

và đất chưa sử dụng nhiều Với lợi thế này, hằng năm các trang trại tronghuyện đã phát triển nhanh

Hương Sơn là huyện có cửa khẩu nên có đường giao thông thuận lợi choviệc giao lưu buôn bán hàng hóa Thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóanông sản đến nơi tiêu thụ, không gây hư hỏng hàng hóa

Tỷ trọng dân số trong lĩnh vực nông nghiệp cao vì vậy huyện có lợi thế

về nguồn lao động tại chỗ

Là một huyện thuần nông nên từ bao đời nay nên các chủ trang trại ítnhiều cũng có nhiều kinh nghiệm trong sản xuất nông nghiệp

Nhờ vào chính sách của Đảng bộ nhân dân huyện tại Đại hội đảng bộhuyện Hương Sơn (Hà Tĩnh) khoá XX đã đề ra phương hướng, mục tiêu,nhiệm vụ trong 5 năm tới là tập trung phát triển nông nghiệp toàn diện, bềnvững theo hướng sản xuất hàng hoá, phát triển kinh tế trang trại Đảng bộhuyện đề ra mục tiêu hình thành 15 trang trại chăn nuôi qui mô từ 200 đến

300 con trâu bò, đưa tỷ trọng chăn nuôi trong nông nghiệp lên 50%; nhanhchóng tạo ra các vùng chuyên canh, thâm canh cây trồng, vật nuôi, hình thànhvùng lúa thâm canh 1.000ha, vùng cây ăn quả có tổng diện tích 1.000ha vớichủ lực là cam bù đặc sản

1.2.5.2 Khó khăn

Mặc dù huyện có diện tích đất nông nghiệp nhiều nhưng đất lại có địahình phức tạp vì vậy gặp khó khăn trong việc chuyện chở giống và các thiết bịvật tư nông nghiệp đến các trang trại cũng như vận chuyển hàng hóa đến nơitập kết

Huyện Hương Sơn là một huyện thuộc tỉnh Hà Tĩnh, là khúc ruột của miềntrung vì vậy mà nơi đây có khí hậu khó khăn lại có rừng đầu nguồn nênthường xảy ra bão lũ, hạn hán nên việc phát triển kinh tế trang trại cũng gặpkhông ít khó khăn

Năng suất và chất lượng hàng hóa nông sản còn thấp do chất lượnggiống và công nghệ sản xuất còn mang tính tự phát chưa theo chủ trưng chungcủa tỉnh cũng như của cả nước

1.3 Thực trạng phát triển kinh tế trang trại trên địa bàn huyện

1.3.1 Thưc trạng về một số loại hình trang trại trên địa bàn huyện

Theo Nghị quyết số 03 của Bộ NN&PTNT ban hành ngày 20\05\2003: một

hộ sản xuất nông, lâm, nuôi trông thủy sản được xác định là trang trại phảithõa mãn một trong 2 tiêu chí định lượng là giá trị sản xuất hàng hóa, dịch vụbình quân 1 năm từ 40 triệu đồng trở lên và quy mô phải đạt tương đối vượttrội so với kinh tế hộ tương ứng với từng ngành sản xuất và từng vùng kinh tế.Với tiêu chí này theo sự khảo sát của huyện thì tính đến 01\07\2007 huyệnHương Sơn có 46 trang trại bao gồm trang trại trồng trọt, trang trại chăn nuôi,trang trại thúy sản vầ kinh doanh tổng hợp

Bảng 2.2 : Số lượng các loại trang trại của huyện hương sơn qua 5 năm

Năm

Loại hình trang trại

Nguồn: phòng thống kê huyện Hương Sơn

Xét về mặt tuyệt đối, thì loại hình trang trại có số lượng tăng nhanh nhất quacác năm là trang trại trồng trọt, năm 2003 tổng số trang trại là 22 trang trạinhưng đến năm 2007 là 36 trang trại Qua 4 năm loại hình trang trại này tănglên 8 trang trại Tiếp theo là trang trại kinh doanh tổng hợp đã tăng 4 trang trạinhưng tốc độ tăng chậm hơn so với trang trại trồng trọt, sau đó là trang trạichăn nuôi thủy sản và trang trại chăn nuôi chỉ tăng 1 trang trại vì Hương Sơn

là huyện miền núi nên không phát triển trang trại chăn nuôi và trang trại thủysản, nhưng trang trại này chỉ tập trung ở vung ven sông Ở Hương Sơn chỉtâp trung phát triển trang trại trồng trọt vì đất đồi nhiều

Xét về mặt tương đối, thì qua 5 năm loại hình trang trại kinh tổng hợp cótốc độ tăng nhanh nhất năm 2007 tăng gấp 2 lần so với năm 2003 trong khi đótrang trại trồng trọt tăng lên 1,64 lần

Theo bảng số liệu ta thấy toàn huyện tính đến năm 2007 có 46 trang trạitrong đó có tới 36 trang trại trồng trọt Trang tại trồng trọt chiếm tỷ trọng rấtlớn là vì Hương Sơn là một huyện miền núi nên các trang trại thường là trangtrại trồng trọt phù hợp với địa hình đồi núi và diện tích đất nhiều, trung bìnhmột trang trại có 19,33 ha đất và một phần nữa cũng là do chính sách của tỉnhkhuyến khích phát triển trồng cây lâm nghiệp ngắn và dài ngày, khuyến khíchcho vay vốn ưu đãi và khoán rừng cho người nông dân trồng rừng Còn trangtrại nuôi trồn thủy sản chỉ có 1 trang trại trên tổng số 46 trang trại Đây quả làmột con số quá nhỏ nhưng xét trên phương diện hiệu quả kinh tế thì ta cũngthấy được huyện Hương Sơn không có điều kiện thuận lợi để phát triển trangtrại này như điều kiện khí hậu thời tiết không thuận lợi, các ao hồ của huyệnthường tập trang ở các xã có miền xuôi mà huyện thì thường hay bị lũ lụt vìthế mà xây dựng trang trại nuôi trồng thủy sản ở huyện là một quyết định rấtmạo hiểm Và với trang trại này sản phẩm hàng hóa của trang trại không thể

so sánh được với các huyện miền biển như huyện Cẩm Xuyên, huyện NghiXuân, huyện Thạch Hà…

1.3.2 Thực trạng về nguồn nhân lực của trang trại

1.3.2.1 Chủ trang trại

Theo đặc trưng của trang trại thì “chủ trang trại phải là người có ý chí

và có năng lực tổ chức quản lý, có kinh nghiệm và kiến thức nhất định về sảnxuất kinh doanh nông nghiệp và thường là người trực tiếp quản lý trang trại”.Trích giáo trình quản trị kinh doanh nông nghiệp Ngoài ra để vận hành một