Ebook Phê bình lý luận văn học Anh - Mỹ: Phần 2 - Lê Huy Bắc (ĐHSP Hà Nội)

Trong lĩnh vực Công Nghệ Thông Tin nói riêng, yêu cầu quan trọng nhất của người học đó chính là thực hành. Có thực hành thì người học mới có thể tự mình lĩnh hội và hiểu biết sâu sắc với lý thuyết. Với ngành mạng máy tính, nhu cầu thực hành được đặt lên hàng đầu. Tuy nhiên, trong điều kiện còn thiếu thốn về trang bị như hiện nay, người học đặc biệt là sinh viên ít có điều kiện thực hành. Đặc biệt là với các thiết bị đắt tiền như Router, Switch chuyên dụng

PHOÊNG VÍỊN HEMINGWAY

A E Hotchner

Nùm 1958, taơi Ketchum, theo lúđi múđi cuêa cha cöị O’ Conner, Hemingway traê lúđi phoêng víịn cuêa 40 hoơc sinh trung hoơc Bađi phoêng víịn do A E Hotchner thûơc hiïơn Nhan ăïì do chuâng töi tûơ ăùơt

Hoêi: Thûa öng Hemingway, öng bùưt ăíìu viïịt saâch nhû thïị nađo?

Traê lúđi: Töi luön muöịn viïịt Töi viïịt trïn giíịy hoơc trođ, viïơc ăíìu tiïn cuêa töi lađ viïịt Sau khi hoơc xong trung hoơc, töi ăïịn thađnh phöị Kansas lađm viïơc úê baâo Ngöi sao Ăoâ lađ cöng viïơc baâo chñ bònh thûúđng: Ai bùưn ai? Ai ăíơp phaâ caâi gò? úê ăíu? Khi nađo? Ra lađm sao? Nhûng khöng bao giúđ coâ taơi sao Thûơc sûơ khöng hïì coâ taơi sao

Hoêi: Vïì quýín Chuöng nguýơn höìn ai - töi biïịt öng ăang úê Tíy Ban Nha, nhûng öng lađm gò úê ăoâ?

Traê lúđi: Töi ăïịn ăoâ ăïí líịy tin tûâc vïì cuöơc nöơi chiïịn Tíy Ban Nha cho liïn ăoađn baâo chñ Bùưc Myô Töi ặa míịy chiïịc xe cûâu thûúng vïì phña cöơng hođa

Hoêi: Taơi sao laơi vïì phña cöơng hođa?

Traê lúđi: Töi thíịy sûơ khúêi ăíìu cuêa nïìn cöơng hođa Töi ăaô úê ăoâ khi vua Alfonso thoaâi võ vađ chûâng kiïịn nhín dín viïịt baên hiïịn phaâp cuêa mònh Ăoâ lađ nûúâc cöơng hođa cuöịi cuđng ặúơc thađnh líơp úê chíu Íu, töi tin tûúêng vađo thïí chïị íịy Töi tin phe cöơng hođa seô thùưng trong cuöơc chiïịn nađy vađ seô coâ möơt nûúâc cöơng hođa töịt úê Tíy Ban Nha ngađy nay Moơi ngûúđi ăïìu tham gia vađo cuöơc chiïịn íịy, nhûng biïịt roô nhûông ngûúđi Tíy Ban Nha, töi tin lađ nûúâc cöơng hođa seô töịng khûâ hïịt nhûông gò khöng phaêi lađ Tíy Ban Nha ăi khi chiïịn

tranh kïët thuác Hổ khưng muưën bêët kyâ kễ nâo khấc xen vâo cưng viïåc cuãa hổ

Hỗi: Hổc vêën chđnh thûác cuãa ưng lâ gị?

Trẫ lúâi: Tưi tưët nghiïåp trung hổc Oak Park - úã Illinois êëy mâ Rưìi thay vị tiïëp tuåc ài hổc tưi lẩi tham gia chiïën tranh Khi tưi tûâ chiïën trûúâng trúã vïì thị àậ quấ muưån àïí ài hổc Ngây êëy chûa cố G

Hỗi: Ưng àậ phất triïín phong cấch viïët cuãa mịnh nhû thïë nâo - cố phẫi ưng lâm thïë àïí bấn, àïí sấng tẩo theo yïu cêìu cuãa àưåc giẫ?

Trẫ lúâi: Nïëu tưi cố thïí diïỵn àẩt mưåt cấch àêìy àuã mổi viïåc thûåc sûå nhû thïë nâo thị viïåc sấng tẩo thûúâng xuyïn lâ rêët khố, tưi viïët vuång vâ cấi vuång êëy ngûúâi ta gổi lâ phong cấch cuãa tưi Têët cẫ nhûäng lêìm lêỵn vâ vuång vïì àïìu dïỵ nhịn thêëy, vâ hổ gổi àố lâ phong cấch

Hỗi: Ưng viïët mưåt quyïín sấch bao lêu?

Trẫ lúâi: Àiïìu àố tuây thuưåc vâo quyïín sấch vâ sûå tiïën triïín cuãa nố Mưåt quyïín sấch hay cố khi phẫi mêët àïën mưåt nùm rûúäi

Hỗi: Ưng lâm viïåc mêëy tiïëng mưåt ngây?

Trẫ lúâi: Tưi dêåy luác sấu giúâ vâ cưë khưng lâm viïåc quấ mûúâi hai giúâ

Hỗi: Mûúâi hai giúâ àïm?

Trẫ lúâi: Mûúâi hai giúâ trûa

Hỗi: Ưng àậ bao giúâ thêët bẩi chûa?

Trẫ lúâi: Anh thêët bẩi mưỵi ngây nïëu anh khưng tiïën hânh tưët Khi viïët lêìn àêìu tiïn anh khưng bao giúâ thêët bẩi Anh nghơ thêåt

tuýơt vúđi vađ ăíịy lađ thúđi ăiïím töịt cuêa anh Anh cho rùìng mònh viïịt töịt vađ thuâ võ vïì ăiïìu ăoâ ríịt nhiïìu nhûng ăíịy lađ anh tûơ nghô thïị chûâ khöng phaêi ngûúđi ăoơc Ngûúđi ăoơc khöng hûâng thuâ lùưm ăíu Sau nađy khi anh biïịt lađ phaêi viïịt cho ngûúđi ăoơc thò khöng cođn dïî nûôa Thûơc tïị khi cuöịi cuđng anh nhúâ laơi bíịt cûâ caâi gò mònh ăaô viïịt thò anh seô thíịy viïơc viïịt laâch khoâ khùn ăïịn nhûúđng nađo

Hoêi: Khi öng cođn treê vađ múâi viïịt líìn ăíìu, öng coâ súơ phï bònh khöng?

Traê lúđi: Chùỉng coâ gò phaêi súơ caê Khi múâi bùưt ăíìu viïịt töi khöng kiïịm ra tñ tiïìn nađo caê, chó cöị hïịt sûâc viïịt cho thíơt hay Töi tin vađo nhûông gò mònh viïịt - nïịu hoơ khöng thñch noâ, thò ăíịy lađ löîi cuêa hoơ; sau nađy hoơ seô hoơc ăïí thñch noâ Nhûng thíơt ra, töi khöng quan tím gò ăïịn chuýơn phï bònh caê vađ cuông khöng gíìn guôi tiïịp xuâc vúâi nhûông lúđi phï bònh íịy Khi anh múâi bùưt ăíìu viïịt thò ngûúđi

ta chùỉng ăïí yâ gò ăïịn anh ăíu Ăíịy lađ sûơ may mùưn cuêa luâc múâi bùưt ăíìu

Hoêi: Öng coâ bao giúđ lûúđng trûúâc sûơ thíịt baơi khöng?

Traê lúđi: Nïịu anh lûúđng trûúâc sûơ thíịt baơi thò anh seô thíịt baơi

Dô nhiïn, nïịu anh thíịt baơi, thò anh phaêi lûúđng trûúâc chuýơn gò seô xaêy ra, vađ anh phaêi lïn kïị hoaơch thaâo gúô cho mònh - nïịu khöng thò anh quaê lađ töịi daơ - nhûng anh khöng tñnh trûúâc ặúơc sûơ thíịt baơi cuêa viïơc mònh lađm ăíu Giúđ ăíy töi khöng muöịn anh nghô lađ töi khöng bao giúđ bõ ăe doơa, nïịu anh khöng kiïìm chïị ặúơc nöîi súơ cuêa mònh thò cöng viïơc seô khöng tiïịn triïín ặúơc

Hoêi: Öng coâ phaâc thaêo möơt quýín saâch trûúâc khi viïịt hoùơc ghi cheâp thíơt nhiïìu khöng?

Traê lúđi: Khöng, töi cûâ viïơc bùưt ăíìu Sûơ hû cíịu thoaât thai tûđ nhûông kiïịn thûâc mađ anh coâ Nïịu anh saâng taơo thađnh cöng, noâ cođn thíơt hún caâi mađ anh cöị nhúâ laơi Caâi döịi lúân cođn dïî chíịp nhíơn hún caê caâi thíơt Nhûông ngûúđi viïịt hû cíịu, nïịu hoơ khöng quaâ thiïn vïì

hû cíịu, hoơ seô trúê thađnh nhûông keê noâi döịi ríịt thađnh cöng

Hoêi: Öng ăaô viïịt ặúơc bao nhiïu cuöịn saâch?

Traê lúđi: Töi nghô lađ mûúđi ba cuöịn Bùìng íịy chûa nhiïìu, nhûng töi phaêi míịt möơt thúđi gian dađi cho möơt quýín saâch vađ töi

cođn thñch nghó ngúi giûôa hai quýín Hún nûôa, coâ quaâ nhiïìu chiïịn tranh vađ töi phaêi boê viïơc viïịt laâch cuêa mònh khaâ líu

Hoêi: Trong tiïíu thuýịt cuêa mònh öng coâ viïịt vïì baên thín khöng?

Traê lúđi: Nhađ vùn thò cođn biïịt roô ai hún nûôa?

Hoêi: Öng míịt bao nhiïu nùm, thaâng ăïí viïịt quýín Giaô tûđ vuô khñ?

Traê lúđi: Töi bùưt ăíìu viïịt vađo muđa ăöng úê Paris vađ tiïịp tuơc viïịt úê Cuba, úê Key West, Florida vađo ăíìu xuín, röìi úê Piggott, röìi núi úê cuêa böị meơ vúơ töi úê Arkansas; viïịt tiïịp úê thađnh phöị Kansas, núi sinh möơt trong nhûông thùìng cu nhađ töi vađ viïịt xong úê Big Horn, Wyoming vađo muđa thu Baên phaâc thaêo ăíìu tiïn míịt taâm thaâng, nùm thaâng nûôa viïịt laơi, tíịt caê lađ mûúđi ba thaâng

Hoêi: Öng coâ bao giúđ thíịy naên - öng coâ bao giúđ boê dúê möơt quýín saâch khöng?

Traê lúđi: Naên thò coâ naên nhûng khöng thïí boê dúê ặúơc - cuông chùỉng coâ caâch nađo khaâc Öng Joe Louis ăaô noâi ríịt hay lađ - anh coâ thïí chaơy nhûng anh khöng thïí tröịn

Hoêi: Coâ bao giúđ öng ặa nhín víơt cuêa mònh vađo möơt ăiïím bñ mađ hoơ khöng sao thoaât ra ặúơc khöng?

Traê lúđi: ađ, anh cöị traânh ăiïìu ăoâ cođn nïịu khöng thò anh seô chùỉng viïịt ặúơc nûôa

Hoêi: Tíịt caê nhûông truýơn nađy öng ăïìu viïịt vïì chíu Phi taơi sao öng thñch chíu Phi ăïịn thïị?

Traê lúđi: Coâ vađi ăíịt nûúâc anh ríịt ýu mïịn, nhûng coâ nhûông nûúâc anh khöng thïí chõu ặơng ặúơc Töi ýu chíu Phi Coâ míịy núi

úê Idaho nađy ríịt giöịng vúâi chíu Phi vađ Tíy Ban Nha Ăoâ lađ lyâ do khiïịn nhiïìu ngûúđi Basques ăïịn ăíy

Hoêi: Öng ăoơc ríịt nhiïìu phaêi khöng?

Traê lúđi: ûđ, töi ăoơc luön Trong ngađy khi töi khöng viïịt hoùơc khi töi khöng muöịn nghô vïì noâ, thò töi ăoơc

Hoêi: Öng coâ nghiïn cûâu nhûông ngûúđi thíơt cho taâc phíím cuêa mònh khöng?

Traê lúđi: Töi seô khöng ăi bíịt cûâ núi nađo vò muơc ăñch íịy; töi chó

ăi núi nađo cuöơc söịng cuêa töi thöi thuâc Coâ nhûông ăiïìu anh lađm búêi

vò anh thñch, nhûông ăiïìu cođn laơi anh lađm vò bùưt buöơc Trong khi lađm nhûông viïơc ăoâ anh seô tòm thíịy nhûông ngûúđi mađ anh seô viïịt vïì hoơ

Hoêi: Chuâng chaâu viïịt tiïíu luíơn vađ truýơn trong suöịt thúđi gian úê trûúđng Viïơc ăoâ hònh nhû khöng khoâ lùưm Phaêi khöng öng?

Traê lúđi: Khöng khoâ tñ nađo caê Tíịt caê nhûông gò caâc baơn cíìn lađ möơt ăöi tai hoađn chónh úê mûâc tuýơt ăöịi, sûơ tíơn tuơy vúâi cöng viïơc nhû linh muơc tíơn tuơy vúâi Chuâa cuêa mònh, sûơ gan daơ cuêa möơt tïn tröơm, chùỉng bíơn tím ăïịn bíịt kyđ chuýơn gò khaâc ngoađi chuýơn viïịt, vađ caâc baơn phaêi ăùưm mònh trong ăoâ Ăiïìu ăoâ thíơt ăún giaên Chùỉng cíìn phaêi bíơn tím gò caê Nhiïìu ngûúđi phaêi viïịt vò bùưt buöơc Chùỉng coâ luíơt lïơ nađo ngùn cíịm caê, ăiïìu ăoâ lađm hoơ haơnh phuâc trong khi viïịt, viïịt coâ thïí an uêi hoơ Nhûng nhûông nhađ vùn bõ bùưt buöơc nađy khöng nïn viïịt Nïịu anh ta cûâ lađm, anh ta seô chõu söị phíơn cuêa möơt kiïịn truâc sû bõ eâp buöơc, cuöịi cuđng chó cođn laơi möơt mònh nhû anh chađng thöíi keđn fagöịt miïîn cûúông víơy

Hoêi: Lađm thïị nađo öng hoơc ặúơc nhiïìu thûâ tiïịng thïị?

Traê lúđi: Bùìng caâch söịng ngay trong nhûông nûúâc íịy Tiïịng Latinh töi ặúơc hoơc úê trûúđng ăaô giuâp cho viïơc hoơc ngoaơi ngûô dïî dađng hún, ăùơc biïơt lađ tiïịng Italy Töi úê Italy gíìn nhû suöịt cuöơc chiïịn tranh thïị giúâi líìn thûâ nhíịt, töi hoơc tiïịng ríịt nhanh vađ nghô mònh noâi cuông khaâ töịt Nhûng sau khi bõ thûúng töi phaêi dađnh nhiïìu thúđi gian bïn cöî maây xoa boâp, tíơp luýơn caâi chín bõ thûúng, töi kïịt baơn vúâi möơt thiïịu taâ ngûúđi Italy, ngûúđi cuông ăang ăiïìu trõ bùìng maây Töi noâi vúâi anh ta rùìng töi nghô tiïịng Italy dïî hoơc Anh

ta khen töi noâi töịt Töi baêo khöng ăaâng ngúơi khen nhû thïị vò thûâ tiïịng ăoâ quaâ dïî hoơc

"Nïịu víơy", anh ta noâi, "anh nïn hoơc ngûô phaâp" Víơy nïn töi bùưt ăíìu hoơc ngûô phaâp Italy vađ töi khöng noâi trong nhiïìu thaâng Töi nhíơn thíịy ăïí hoơc tíịt caê nhûông ngön ngûô Röman dïî hún thò phaêi ăoơc baâo - baâo Anh vađo buöíi saâng vađ nhûông thûâ tiïịng khaâc vađo buöíi chiïìu - ăoâ lađ nhûông tin tûâc sûơ kiïơn giöịng nhau nïn noâ ăaô giuâp töi hiïíu ặúơc baâo buöíi chiïìu

Hoêi: Sau khi viïịt xong möơt quýín saâch, öng coâ ăoơc laơi khöng?

Trẫ lúâi: Cố Hưm nay tưi àậ àổc vâ viïët lẩi bưën chûúng Bẩn buưng buát khi àang hùng hấi, nhû mưåt nhâ huâng biïån, vâ chûäa lẩi khi àậ bịnh tơnh hún

Hỗi: Ưng thûúâng viïët bao lêu?

Trẫ lúâi: Khưng quấ sấu tiïëng Sau khoẫng thúâi gian êëy thị bẩn àậ quấ mïåt vâ khưng côn sấng suưët nûäa Khi àang viïët mưåt quyïín sấch, tưi cưë viïët hâng ngây trûâ thûá bẫy Tưi khưng lâm viïåc vâo thûá bẫy Lâm viïåc vâo thûá bẫy thị thêåt xuái quêíy Àưi khi tưi cuäng cưë lâm nhûng vêỵn ruãi nhû trûúác

Àâo Thu Hùçng dõch (Trđch tûâ cuưën Papa Hemingway cuãa A E Hotchner,

NXB Bantam books, New York, 1967)

"TÖI HOƠC VIÏỊT BÙÌNG CAÂCH XEM TRANH BAÊO TAĐNG"

Hillian ross

Saâng höm sau, ngûúđi múê cûêa ngöi nhađ Hemingway cho töi lađ Patrick, möơt chađng trai treê tíìm thûúâc, theơn thuđng vúâi ăöi mùưt to vađ khuön mùơt dïî xuâc ăöơng Cíơu mùơc chiïịc quíìn thûúđng bùìng vaêi flanen, möơt chiïịc sú mi trùưng húê cöí, giađy ăïị bùìng vađ bñt tíịt Argyle Bađ Hemingway ăang viïịt thû úê bađn Khi töi vađo, bađ nhòn lïn vađ noâi: "Ngay khi Papa mùơc xong quíìn aâo, chuâng ta seô ăi xem tranh." Bađ quay trúê laơi vúâi laâ thû cuêa mònh

Patrick noâi vúâi töi rùìng, cíơu ăaô sùĩn sađng dađnh caê ngađy ăïí xem tranh vađ cíơu ăaô veô ặúơc míịy bûâc "Böị phaêi quay laơi ăíy ăïí ùn trûa vúâi öng Scribner", cíơu noâi, vađ noâi thïm lađ baên thín cíơu seô úê laơi thađnh phöị cho túâi saâng höm sau, khi vúơ chöìng Hemingway rúđi

ăi Ăiïơn thoaơi reo, cíơu cíìm maây "Böị, con nghô Gigi goơi cho böị ăíịy," cíơu heât vúâi vađo trong phođng nguê

Hemingway xuíịt hiïơn, mùơc chiïịc sú mi, ăïịn bïn ăiïơn thoaơi

"Khoeê khöng, cíơu beâ?" öng noâi vađo maây röìi hoêi Gigi coâ xuöịng Finca vađo kyđ nghó túâi khöng "Vui mûđng ặúơc ăoân anh úê dûúâi nađy, Gigi aơ," öng noâi "Anh biïịt con međo mađ anh thñch chûâ? Caâi con mađ anh ăùơt tïn lađ Smelly, ăuâng khöng? Chuâng töi ăaô ăöíi tïn noâ thađnh Ecstasy Möîi möơt con međo cuêa chuâng töi ăïìu biïịt roô tïn cuêa chuâng." Sau khi gaâc maây, öng noâi vúâi töi rùìng Gigi lađ möơt tay suâng cûđ khöi - rùìng khi mûúđi möơt tuöíi anh ta ăaô ăaơt giaêi nhò trong giaêi

vö ắch bùưn suâng cuêa Cuba "Ăoâ coâ phaêi lađ "true gen" khöng Chuöơt nhùưt?" öng hoêi

"Ăuâng ăíịy, böị aơ," Patrick noâi

Töi muöịn biïịt "true gen" nghôa lađ gò, Hemingway giaêi thñch ăoâ lađ tûđ loâng tiïịng Anh nghôa lađ "thöng tin", xuíịt phaât tûđ "tònh baâo" "Ngûúđi ta phín chia ra thađnh ba loaơi: tin tûâc, tin tûâc chñnh xaâc tûâc lađ thíơt nhû cö coâ thïí tuýn böị vađ tin tûâc thûơc sûơ chñnh xaâc, lađ caâi mađ cö coâ thïí tin cíơy ặúơc", öng noâi

Öng nhòn nhûông böng lan tûúâng quín mađu xanh "Meơ töi khöng bao giúđ gûêi cho töi bíịt cûâ möơt böng hoa nađo," öng noâi "Meơ khoaêng taâm mûúi tuöíi", öng kïí, "söịng úê River Forest, Illinois" Cha öng, möơt thíìy thuöịc ăaô chïịt nhiïìu nùm trûúâc, cuơ tûơ bùưn mònh khi Ernest haôy cođn úê tuöíi thanh niïn

"Chuâng ta ăi thöi nïịu muöịn xem tranh," öng noâi "Töi ăaô baêo Charlie Scribner ăïịn gùơp töi úê ăíy ngay Xin löîi vò ăaô tùưm líu Trong thađnh phöị lúân, töi cho lađ ngûúđi ta chó kõp rûêa cöí mađ thöi" Öng quay trúê laơi phođng nguê Trong khi öng ăi, bađ Hemingway kïí vúâi töi rùìng Ernest lađ con thûâ hai trong saâu chõ em - Marcelline, röìi ăïịn Ernest, Ursula, Madelaine, Carol vađ cíơu em uât Leicester, lađ em trai duy nhíịt cuêa öng Míịy chõ em gaâi ăïìu ặúơc ăùơt tïn theo caâc thaânh Tíịt caê caâc anh chõ em ăïìu líơp gia ằnh, Leicester hiïơn ăang söịng úê Bogata, Colombia, núi öng lađm viïơc trong ăaơi sûâ quaân Myô

Ngay sau ăoâ, Hemingway trúê ra, mùơc möơt chiïịc aâo múâi Bađ Hemingway vađ Patrick mùơc aâo khoaâc cuêa mònh, chuâng töi ăi xuöịng cíìu thang Trúđi ăang mûa, chuâng töi vöơi vaô chui vađo tùưc xi Trïn ặúđng ăi ăïịn trung tím, Hemingway noâi chó íơm ûđ trong miïơng vađ nhòn ặúđng phöị Bađ Hemingway noâi vúâi töi rùìng öng luön bõ khoâ chõu trong xe tùưc xi vađ öng khöng thïí ngöìi ghïị trûúâc ăïí quan saât con ặúđng trûúâc mùơt Öng nhòn ra ngoađi cûêa söí vađ chó möơt ăađn chim ăang bay ngang qua bíìu trúđi "úê trong thađnh phöị nađy, chim bay nhûng nađo coâ bay biïịc gò ăíu," öng noâi "Caâi luô chim New York chó thaơo leo tređo."

Khi chuâng töi vađo cöíng baêo tađng, möơt ăoađn hoơc sinh ăang di chuýín chíơm chaơp Hemingway söịt ruöơt díîn chuâng töi vûúơt qua boơn treê Trong hađnh lang, öng dûđng laơi, löi möơt caâi chai baơc deơt tûđ trong tuâi aâo khoaâc, vùơn nùưp vađ uöịng möơt húi dađi Ăuât caâi chai deơt vađo laơi trong tuâi aâo, öng hoêi bađ Hemingway xem bađ muöịn xem tranh Goya trûúâc hay Breughel trûúâc Bađ ăaâp Breughel

"Töi hoơc viïịt bùìng caâch xem tranh trong Baêo tađng Luxembourg úê Paris," öng noâi "Töi chûa bao giúđ hoơc caâi gò cao hún trung hoơc Khi baơn ăoâi mađ Baêo tađng thò vùưng veê, baơn cûâ ăïịn ăoâ Xem," öng noâi luâc dûđng chín laơi trûúâc bûâc "Chín dung ngûúđi ăađn öng," bûâc tranh ặúơc cho lađ cuêa Titian vađ Giogione "Hoơ lađ nhûông cíơu beâ Viïn giađ cöîi, quaê lađ nhû thïị."

"Ăíy lađ bûâc con thñch böị aơ," Patrick noâi vađ Hemingway ăi theo con trai mònh ăïịn bûâc "Chín dung Fedirigo Gonzaga" (1500 - 1540) cuêa Francesco Francia Bûâc tranh thïí hiïơn, trïn nïìn phong caênh, möơt thùìng beâ con coâ maâi toâc dađi vađ möơt chiïịc aâo choađng khöng tay

"Ăíy lađ nhûông gò chuâng ta cöị lađm khi chuâng ta viïịt, Chuöơt nhùưt aơ", Hemingway noâi, chó vađo nhûông caâi cíy phña sau "Chuâng

ta luön luön taâi hiïơn caâi nađy trong khi chuâng ta viïịt."

Bađ Hemingway goơi chuâng töi Bađ ăang xem bûâc "Chín dung nghïơ sô" cuêa Van Dyck Hemingway nhòn bûâc tranh, gíơt ăíìu taân thûúêng vađ noâi, "úê Tíy Ban Nha chuâng töi quen möơt phi cöng laâi maây bay chiïịn ăíịu tïn lađ Whitey Dahl, möơt líìn Whitey ăïịn gùơp töi vađ hoêi: Ngađi Hemingway, Van Dyck lađ hoơa sô nöíi tiïịng phaêi khöng, töi baêo: "Ăuâng ăíịy, öng ta lađ möơt hoơa sô nöíi tiïịng Anh ta baêo, öì, töi ríịt vui, búêi vò töi coâ möơt bûâc tranh cuêa öng ta trong phođng vađ töi ríịt thñch noâ, töi ríịt vui khi ặúơc biïịt öng ta lađ hoơa sô nöíi tiïịng búêi vò töi thñch öng ta." Ngađy höm sau, Whitey bõ bùưn haơ."

Tíịt caê chuâng töi ăi vïì phña bûâc tranh "Chuâa chiïịn thùưng töơi löîi vađ caâi chïịt" cuêa Rubens Hònh Chuâa bõ bao víy búêi nhûông con rùưn, nhûông thiïn thíìn vađ bõ theo doôi búêi möơt ai ăoâ íín trong ăaâm míy Bađ Hemingway vađ Patrick noâi rùìng, hoơ nghô noâ khöng giöịng phong caâch veô thöng thûúđng cuêa Rubens

"ÖÌ, öng ta veô bûâc íịy ặúơc quaâ", Hemingway noâi veê quaê quýịt

"Khaê nùng xeât ăoaân cuêa con ngûúđi thûơc sûơ chó nhû nhûông gò möơt con choâ sùn chim coâ thïí maâch baêo Cûâ ngûêi chuâng ăi Hoùơc cûâ söịng vúâi möơt hoơa sô ngheđo nhûng ríịt nöíi tiïịng."

Díìn díìn chuâng töi ăïịn phođng tranh cuêa Breughel Chuâng töi phaât hiïơn ra noâ ăaô ăoâng cûêa Caânh cûêa coâ ăñnh möơt tíịm baêng

"Hiïơn ăang sûêa chûôa"

"Hoơ tûúâc ăi ăiïìu thñch thuâ cuêa chuâng ta röìi," Hemingway noâi vađ túơp möơt nguơm khaâc tûđ caâi chai deơt cuêa mònh "Töi chùưc chùưn lađ mònh nhúâ bûâc kiïơt taâc cuêa Breughel," öng noâi khi chuâng töi ăi qua

"Ăoâ lađ möơt bûâc tranh vô ăaơi, veô nhûông ngûúđi thúơ gùơt Coâ ríịt nhiïìu ngûúđi ăang gùơt luâa nhûng öng veô luâa theo kiïíu tûúơng trûng, bûâc tranh taơo nïn möơt xuâc caêm mađ ăöịi vúâi töi, noâ maơnh meô ăïịn mûâc khöng thïí chõu ặơng ặúơc." Chuâng töi ăi túâi bûâc "Phong caênh Toledo" mađu xanh cuêa El Greco vađ ặâng xem khaâ líu "Ăöịi vúâi töi ăíy lađ bûâc tranh ăeơp nhíịt trong Baêo tađng, vađ Chuâa biïịt úê ăíy cođn vađi bûâc ăaâng ýu nûôa." Hemingway noâi

Patrick ngûúông möơ vađi bûâc tranh mađ Hemingway khöng taân thađnh Möîi líìn xaêy ra ăiïìu nađy, Hemingway thûúđng bõ lím vađo rùưc röịi khi tranh luíơn vïì kô thuíơt höơi hoơa vúâi con trai mònh Patrick seô laơi lùưc ăíìu, cûúđi lúân vađ noâi cíơu ta tön troơng nhûông quan ăiïím cuêa Hemingway Cíơu khöng tranh caôi nhiïìu "Meơ kiïịp!" Hemingway ăöơt nhiïn noâi "Töi khöng muöịn trúê thađnh nhađ phï bònh nghïơ thuíơt Töi chó muöịn xem tranh, caêm thíịy haơnh phuâc vúâi chuâng, hoơc hoêi tûđ chuâng Nađy, theo töi ăíy lađ möơt bûâc traâc tuýơt." Öng ặâng quay lûng laơi vađ nhòn chùm chuâ vađo bûâc tranh cuêa Reynolds mang tûơa ăïì "Ăaơi taâ George Coussimakes," bûâc tranh veô ăaơi taâ ăang tûơa lûng vađo möơt thín cíy vađ cíìm cûúng chuâ ngûơa cuêa mònh

"Nađy, laôo ăaơi taâ nađy lađ ăöì choâ ăeê, laôo sùĩn sađng traê tiïìn cho hoơa sô veô chín dung ăeơp nhíịt trong thúđi cuêa laôo ăïí veô laôo", Hemingway noâi vađ cûúđi gùìn "Haôy nhòn sûơ kiïu ngaơo cuêa ngûúđi ăađn öng, sûâc maơnh núi cöí con ngûơa vađ caâi caâch gaâc chín cuêa laôo ta Laôo quaâ kiïu ngaơo khi thoaêi maâi dûơa vađo thín cíy."

Chuâng töi ăi riïng leê vađ xem möơt luâc röìi Hemingway goơi chuâng töi ăïịn, chó vađo bûâc tranh ăaô ặúơc ăñnh chuâ thñch bùìng nhûông chûô to "Catharine Lorillard Wolfe" vađ nhûông chûô nhoê "hoơa

sô Cabanel" Ăíy lađ ăiïím mađ khi cođn lađ möơt ặâa treê úê Chicago töi

bõ nhíìm líîn," öng noâi "Nhûông hoơa sô töi ýu thñch trong möơt thúđi gian dađi lađ Bunte vađ Ryerson, hai ngûúđi nađy thuöơc nhûông dođng hoơ lúân nhíịt vađ giađu coâ nhíịt úê Chicago Töi luön nghô nhûông caâi tïn viïịt bùìng chûô lúân lađ tïn hoơa sô."

Sau ăoâ chuâng töi túâi xem Ceâzanne, Degas vađ nhûông nhađ íịn tûúơng chuê nghôa khaâc, Hemingway möîi luâc möơt hađo hûâng hún vađ thuýịt trònh vïì nhûông gò mađ möîi möơt nghïơ sô coâ thïí lađm, caâch thûâc

vađ nhûông ăiïìu mađ öng hoơc ặúơc tûđ möîi ngûúđi Patrick thađnh kñnh lùưng nghe vađ dûúđng nhû khöng muöịn noâi túâi kô thuíơt höơi hoơa chuât nađo nûôa Phaêi míịt ăïịn vađi phuât ăïí Hemingway quan saât bûâc "Nuâi

- rûđng Fontainbleau" cuêa Ceâzanne "Ăíy lađ ăiïìu chuâng ta cöị lađm trong khi viïịt, caâi nađy, caâi nađy, rûđng vađ nuâi chuâng ta phaêi vûúơt qua," öng noâi "Ceâzanne lađ hoơa sô cuêa töi, sau nhûông hoơa sô khai saâng phi thûúđng öng lađ hoơa sô phi thûúđng, Degas cuông lađ hoơa sô phi thûúđng Töi chûa bao giúđ thíịy möơt bûâc xíịu nađo cuêa Degas Cö coâ biïịt Degas lađm gò vúâi nhûông bûâc tranh xíịu khöng? Öng ta ăöịt chuâng."

Hemingway uöịng möơt nguơm nûôa tûđ caâi chai deơt cuêa öng Chuâng töi ăïịn bïn bûâc chín dung Mlle mađu tuđng lam cuêa Manet Valtesse de la Bigne, möơt phuơ nûô treê vúâi buâi toâc hoe vađng trïn ẳnh ăíìu Hemingway ýn lùơng möơt luâc, ngùưm bûâc tranh: cuöịi cuđng öng quay ăi "Manet coâ thïí diïîn taê ặúơc con ngûúđi thanh xuín khi ngûúđi ta víîn cođn trong trùưng vađ trûúâc khi hoơ vúô möơng," öng noâi

Khi chuâng töi ăi cuđng nhau, Hemingway noâi vúâi töi, "töi coâ thïí dûơng ặúơc möơt phong caênh nhû öng Paul Ceâzanne Töi hoơc caâch taê caênh tûđ danh hoơa Paul Ceâzanne bùìng caâch ăi khùưp Baêo tađng Luxembourg hađng ngađn líìn vúâi caâi buơng röîng vađ töi daâm chùưc nïịu ngađi Paul úê ăíy thò öng ta seô thñch caâch töi taê caênh vađ haơnh phuâc vò töi hoơc ăiïìu ăoâ tûđ öng ta." Öng cuông hoơc ríịt nhiïìu tûđ Johann Sebastian Bach

"Trong nhûông ăoaơn ăíìu cuêa Giaô tûđ , töi duđng tûđ vađ möơt caâch cöị yâ liïn tuơc Giöịng nhû caâch ngađi Johann Sebastian Bach sûê duơng möơt nöịt nhaơc khi öng ta soaơn ăöịi ím Ăöi khi híìu nhû töi coâ thïí viïịt nhû ngađi Johann - nađy, duđ sao hùỉn öng ta cuông thñch ăiïìu ăoâ Tíịt caê nhûông ngûúđi nhû thïị ăïìu dïî giao thiïơp, búêi vò tíịt caê chuâng ta ăïìu biïịt con ngûúđi ta cíìn phaêi hoơc."

"Böị, nhòn nađy," Patrick noâi Cíơu ta ăang xem bûâc "Möịi suy tû vïì xuâc caêm" cuêa Carpaccio Patrick noâi trong ăoâ coâ quaâ nhiïìu con víơt laơ ăöịi vúâi möơt bûâc tranh vïì tön giaâo

"Hûđ!" Hemingway noâi "Nhûông hoơa sô ăoâ luön ăùơt nhûông caênh thaânh thíìn vađo nhûông miïìn úê Italy mađ hoơ thñch nhíịt, hoùơc vađo qú hûúng hoơ hay qú hûúng cuêa nhûông cö nađng cuêa hoơ Hoơ

biïịn nhûông cö nađng cuêa mònh thađnh Ăûâc Meơ Maria Leô ra caênh nađy ăođi hoêi phaêi úê Palestine, mađ Palestine thò cođn xa múâi túâi, öng

ta chó tûúêng tûúơng thöi Nïn öng ta veô trong ăoâ möơt con veơt ăoê, möơt con hûúu, möơt con baâo Vađ röìi öng ta nghô, ăíy lađ miïìn Viïîn Ăöng vađ thïị lađ ăaô xa lùưm Nïn öng ta veô vađo ăoâ nhûông ngûúđi Maröịc theo truýìn thöịng thuđ ắch cuêa dín thađnh Vúnidú" Öng ngûđng lúđi vađ quan saât ăïí xem xem taâc giaê cođn veô gò nûôa trong bûâc tranh cuêa mònh "Röìi öng ta bõ ăoâi, nïn öng ta veô vađo ăoâ nhûông con thoê," öng noâi "Meơ kiïịp, Chuöơt nhùưt aơ, chuâng ta ăaô xem ríịt nhiïìu kiïơt taâc Chuöơt ađ, con coâ nghô hai tiïịng lađ khoaêng thúđi gian dađi ăïí xem tranh khöng?"

Tíịt caê moơi ngûúđi ăïìu ăöìng yâ hai tiïịng lađ khoaêng thúđi gian dađi ăïí xem tranh nïn Hemingway noâi rùìng chuâng töi seô boê qua Goya, rùìng chuâng töi seô quay laơi Baêo tađng khi tûđ chíu Íu trúê vïì

Ăađo Thu Hùìng dõch tûđ Hemingway: A Collection of critical Essays cuêa R P Weeks Prentice Hall, Inc, USA, 1962

NGÛÚĐI ÚÊ TUÖÍI SAÂU MÛÚI

Carlos Baker

Vađo nùm saâu mûúi tuöíi, Ernest quýịt ắnh dađnh thúđi gian tiïu khiïín Nùm thûâ nùm chñn ăaô quaâ ăöîi bíơn röơn vúâi kyê luíơt viïịt laâch vađ ùn kiïng ăïịn nöîi bíy giúđ anh noâi vïì khoaêng thúđi gian ăoâ nhû thïí "chùỉng hïì nghó ngúi tñ nađo mađ chó coâ cöng viïơc" Ăi chúi khöng coâ nghôa lađ nhíịt thiïịt phaêi ngûđng viïịt Tònh hònh thïị giúâi

"cùng thùỉng" hùìng ngađy thuýịt phuơc anh rùìng viïịt laâch lađ "viïơc lađm tñch cûơc duy nhíịt" mađ con ngûúđi coâ thïí lađm Hún bao giúđ hïịt, anh ăang vöơi búêi caêm giaâc thúđi gian díìn ngùưn ăi vađ anh khöng thïí laông phñ díîu chó möơt tiïịng ăöìng höì Nhûng Cuba dûúđng nhû khöng cođn thñch húơp ăïí thû giaôn vađ saâng taơo Anh baêo anh seô khöng úê thïm möơt muđa heđ nûôa úê ăoâ cho duđ mònh coâ thïí chõu ặơng ặúơc Sau möơt muđa ăöng baôo töị kyđ laơ, möơt ăúơt soâng nhiïơt dai dùỉng ăaô trađn vađo Biïín teê nhaơt vađ nöíi vaâng díìu, ban ngađy thò nhû thïí bõ nung trong lođ ăiïơn, cođn ban ăïm thò chùỉng maât meê gò hún luâc giûôa trûa

Anh khao khaât ặúơc hñt thúê laơi bíìu khñ trong lađnh cuêa miïìn nuâi phña Tíy Lloyd Arnold tòm thíịy möơt ngöi nhađ thñch húơp ăïí thú úê Ketchum vađ Ernest múđi Betty vađ Otto Bruce ăi cuđng Mary vađ Betty ăaâp maây bay ăïịn Chicago vađ caâc öng chöìng seô ăoân hoơ vađo ăíìu thaâng mûúđi Chiïịc xe ặúơc chíịt ăíìy hađnh lyâ vađ Ernest ăaô bõ cuöịn huât búêi caênh víơt miïìn qú Suöịt hađnh trònh tûđ Iowa qua Nebraska ăïịn Wyoming anh ăïịm vađ nhíơn daơng luô chim anh bùưt gùơp vađ víîn giûô ặúơc kó luơc vïì khaê nùng am hiïíu ăöơng víơt hoang daô Anh luön baêo dûđng xe úê caâc quíìy thûơc phíím taơi nhûông thađnh phöị nhoê ăïí mua taâo, pho maât vađ hoa quaê díìm mađ sau ăoâ ặúơc anh rûêa bùìng rûúơu Scotch pha chanh tûúi Hoơ nghe chûúng trònh World Series qua radio trïn xe Khi bađi quöịc ca ặúơc cûê lïn, Ernest boê chiïịc muô vaêi ăang ăöơi xuöịng eâp chùơt vađo ngûơc vúâi cung

caâch ýu nûúâc khöi hađi Tin tûâc vïì caâi chïịt cuêa Giaâo hoađng Pius XII thûúđng chen vađo chûúng trònh phaât thanh Möîi líìn xaêy ra ăiïìu ăoâ, Ernest lùơng leô lađm díịu thaânh úê Iowa, hoơ vaơch löơ trònh qua Parkersburg, qú cuêa Pauline vađ qua Dyersville, núi cuơ cuêa Ernest lađ Alexander Hancock ăaô úê vađo 1854

Taơi möơt thađnh phöị nhoê úê Nebraska, hoơ dûđng laơi ùn moân bñt tïịt töịi trong möơt nhađ hađng duy nhíịt úê vuđng ăoâ Cö híìu bađn baêo rùìng míịy ặâa con cuêa öng quaên lyâ nghô caâi öng ríu ríơm to lúân íịy lađ möơt ngûúđi nöíi tieâng "Baâc lađ ai nađo?" Ernest hoêi "Lađ Burl Ives aơ," boơn treê con ăaâp Anh líịy lađm thuâ võ Saâng höm sau, vađo luâc ùn saâng anh noâi cho boơn treê biïịt anh lađ ai vađ vui lođng kyâ vađo baêng thûơc ăún cho cö híìu vađ boơn treê Taơi Sheridan thuöơc Wyoming, hoơ vađo quaân rûúơu chuíín bõ cho ăoaơn ặúđng vûúơt qua Bighorns ăïịn Cody Tíịt caê nhûông ngûúđi trong quaân ăang xem chûúng trònh World Series trïn TV Möơt ngûúđi trong söị hoơ nhòn ra "Xem kòa, laôo Hemingway ăang ăïịn kia kòa," anh ta noâi vúâi veê chïị nhaơo vađ khiïu khñch Nhûng Ernest ăaô tûđng quen vúâi nhiïìu trođ khiïu khñch nhû thïị trûúâc ăíy Chûa ăíìy hai phuât sau, anh ặúơc nhûông ngûúđi hím möơ víy ăöng ngheơt, bùưt tay vađ vöî vöî vađo lûng úê Cody töịi íịy, hoơ taơt vađo quaân ùn saơch seô, dïî chõu bïn ặúđng Nhûng Ernest khöng chõu ùn Quaân ăoâ coâ caâi gò ăíịy lađm anh khoâ chõu, anh bõ aâm búêi sûơ hoađi nghi íịy maơnh ăïịn nöîi hoơ phaêi tòm ăïịn quaân khaâc

Hoơ ặúơc ăoân tiïịp nöìng nhiïơt taơi Ketchum búêi nhûông baơn beđ: Taylor Williams, Pappy vađ Tillie Arnold, Clara Spiegel, Chuck vađ Flossie Atkinson, Forrest, Mac Mullen, Don Anderson vađ baâc sô George Saviers Ăaơi taâ giađ Williams ăang trong tònh traơng sûâc khoeê suy ýịu vađ ăiïịc hún trûúâc Baâc sô Saviers ăaô ặúơc ăiïìu ăïịn bïơnh viïơn Thung luông Mùơt trúđi phuơc vuơ trong nùm nùm vađ Don Anderson, möơt ngûúđi cao doêng lùơng leô, tuöíi ba saâu ăaô lađm giaâm ăöịc cung thïí thao thung luông Mùơt trúđi vađo nùm thûâ nùm Gia ằnh Atkinson ăaô múê möơt trung tím kinh doanh múâi vađ möơt tiïơm ùn taơi thiïn ặúđng cuêa nhûông con baơc ngađy trûúâc, sođng baơc Christiania Gíìn ăíịy, ngay giûôa trung tím thõ tríịn, lađ ngöi nhađ göî mađ gia ằnh Arnold ăaô tòm cho Hemingway Hoơ úê ăoâ, chúđ ăúơi ngađy múê ăíìu muđa sùn Ernest than phiïìn chuýơn moêi mïơt do chuýịn ăi vađ tíịt caê moơi ngûúđi giíơt mònh vò sûơ thay ăöíi vïì ngoaơi diïơn líîn tñnh caâch cuêa anh

Nhûng tinh thíìn cuêa anh ăaô phíịn chíịn trúê laơi ngay sau bûôa töịi vúâi möơt trong nhûông con gađ cuêa nhađ Tillie Arnold Anh cúêi aâo jacket, öm con međo Thaâi Lan lúân nhaêy ăiïơu van quanh phođng vađ lađm moơi ngûúđi cûúđi vang vúâi nhûông bađi haât sai nhõp theo löịi nhaơi thú Anh khöng vöơi bùưt tay vađo viïơc ngay vađ víîn ăang cíín thíơn vúâi nhûông moân ùn kiïng Nhûng anh cho biïịt bíìu khöng khñ khö raâo trong lađnh núi nađy ăang lađm cho anh caêm thíịy "giöịng nhû thúđi kyđ khoeê nhíịt cuêa nhûông ngađy trûúâc"

Sau khi vúơ chöìng Bruce ra ăi, anh bùưt ăíìu ăi sùn möîi ngađy Suöịt hai nùm sau tai naơn Butiaba, anh khöng thïí bùưn ăuöíi theo chim ăang bay Bíy giúđ phaên xaơ cuêa anh ăaô nhanh trúê laơi vađ tíìm ngùưm bùưn cuông ăaô ặúơc caêi thiïơn nhiïìu Cuđng vúâi Don Anderson (ngûúđi anh víîn goơi lađ: "chuâ nhoâc"), vađ Forrest Mac Mullen (biïơt danh "quíơn cöng"), anh dađnh hađng tiïịng ăöìng höì rònh sùn chim trïn ăöìng coê hoùơc doơc theo söng Don quaê quýịt hún bao giúđ hïịt, trûđ Taylor Williams, Ernest lađ ngûúđi bùưn ăoân ăíìu gioêi nhíịt mađ anh biïịt Tñnh ăïịn dõp Lïî Taơ ún anh ăaô haơ ặúơc saâu ăöi vađ saâu con võt ặơc ăíìu xanh Mùơc duđ moơi ngûúđi ăïìu biïịt roô rùìng nhûông öí chim non muđa xuín ríịt döìi dađo nhûng chùỉng coâ ai trong gia ằnh Hemingway laơi chuíín bõ tinh thíìn chûâng kiïịn möơt söị lûúơng gađ löi, chim choâc nhiïìu vö kïí nhû thïị Chuâng míơp uâ, Ernest hađo hûâng noâi, nhû thïí luô soâc thûúđng úê dûúâi vuđng ăíịt thíịp úê Piggott

Tuy ăaô maôn nguýơn vúâi "gia ằnh" Ketchum cuêa mònh nhûng anh víîn múđi ba ngûúđi khaâch ăïịn vađo thaâng mûúđi möơt Möơt ngûúđi lađ dõch giaê dõch saâch anh ra tiïịng Ba Lan tïn lađ Bronislaw Zielinski mađ anh ăùơt ngay biïơt danh lađ "Soâi giađ" vađ "Cûơc ăiïơn tûđ" Cuöơc viïịng thùm cuêa anh ta lađ kïịt quaê cuêa viïơc ăoaơt giaêi thûúêng 1.000 ăö la tûđ Ernest dađnh cho ngûúđi dõch Nhûông ngoơn ăöìi xanh chíu Phi sang tiïịng Ba Lan xuíịt sùưc nhíịt vađo nùm 1959 Võ khaâch thûâ hai lađ Aaron Hotchner, ngûúđi ăang chuýín thïí Chuöng nguýơn höìn ai thađnh kõch baên truýìn hònh Trong luâc anh ta úê ăoâ, Ernest lađm viïơc suöịt buöíi saâng röìi buöíi chiïìu ặa anh ta ăi sùn, hûúâng díîn nhûông nguýn tùưc cú baên khi bùưn ăoân ăíìu Hoơ ặa nhau ăïịn Hailey ăïí Ernest traê lúđi nhûông cíu hoêi vïì viïơc saâng taâc cuêa mònh mađ nhoâm hoơc sinh úê Giaâo höơi Thiïn chuâa giaâo nïu ra Hotchner ghi laơi nhûông gò Ernest noâi vađ sau vađi thaâng baân cho taơp chñ This Week Ngûúđi khaâch thûâ ba lađ Gary Cooper, víîn say mï thung luông

Mùơt trúđi suöịt hai mûúi nùm nay Möơt ngađy tuýịt rúi dađy, anh mang möơt con ngöîng hun khoâi ăïịn, hoơ ngöìi suöịt caê buöíi chiïìu, kheô chuýơn trođ bïn bïịp lûêa trong luâc ùn thõt ngöîng vađ uöịng Chablis Cooper noâi, anh ta ăaô ăíìu hađng trûúâc lúđi thuâc giuơc cuêa chõ vúơ xui anh vađo Giaâo höơi Thiïn chuâa giaâo Ernest bađy toê sûơ thöng caêm Ba mûúi nùm trûúâc, anh ăaô lađm ăiïìu tûúng tûơ nhû thïị vađ anh víîn

"tin vađo ặâc tin"

Tònh hònh úê Cuba lađ möịi lo ngaơi thûúđng trûơc Anh cöị qún möịi lo bùìng caâch viïịt laơi nhiïìu phíìn cuöịn höìi kñ vïì Paris vađ chûôa chûúng ba cuöịn Vûúđn Eăen Nhûng tím trñ anh víîn trôu nùơng lo

íu vïì hođn ăaêo ăaô nhíơn anh lađm ngûúi cû truâ chùỉng míịy nûôa seô bõ chòm trong khoâi lûêa nöơi chiïịn Anh cûơc kyđ hađi lođng vađo ăíìu thaâng giïng khi Fulgencio Batista chaơy tröịn ăïịn Ciudad Trujillo trong luâc ăöơi quín cuêa Fidel Castro chiïịm ặúơc thuê ăö Herbert Matthews viïịt thû baâo trang traơi Finca an toađn Cođn Reneâ Villereal goơi ăiïơn baâo moơi chuýơn ăïìu öín chó coâ thûơc phíím thò ríịt khan hiïịm Vuơ nöí kho ăaơn úê Guanabacoa ăaô lađm vúô vađi tíịm kñnh cûêa söí vađ lađm hoêng möơt phíìn maâi nhađ Jaime Bofils, möơt ngûúđi Cuba vui tñnh, nhoê con, mađ Ernest ăaô quen nhiïìu nùm nay, goơi ăiïơn thöng baâo rùìng anh ta ặúơc cûê vađo chñnh phuê lím thúđi vađ ăang ặâng ra baêo vïơ trang traơi Möơt tin vui nûôa lađ baâc sô Herrera, tûđng quen vúâi Fidel Castro trong thúđi gian hoơc úê trûúđng Y khoa, lađ

sô quan chó huy ăún võ ăöìn truâ úê Havana, qú úê San Francisco de Paula, trûúâc ăíy tûđng chúi trong ăöơi boâng cuêa lađng khi Ernest lađ cíìu thuê neâm boâng

Dô nhiïn lađ coâ nhiïìu maâu ăöí Hađng chuơc thanh niïn úê San Francisco de Paula vađ lađng Cotorro bïn caơnh ăaô bõ bùưt, giïịt vađ neâm xaâc xuöịng biïín búêi caênh saât míơt cuêa Batista Thïm vađo ăoâ, gaô trung sô Batista, keê ăaô bùưn chïịt con choâ Machakos vađo thaâng taâm ăaô bõ treo cöí vađo thaâng mûúđi möơt "vúâi möơt phíìn thín thïí bõ cùưt míịt nhû thûúđng lïơ" búêi míịy thanh niïn úê Cotorro Búêi lađ ngûúđi tûđng theo doôi nhiïìu cuöơc caâch maơng, Ernest quan niïơm bíịt cûâ möơt thay ăöíi nađo úê Cuba cuông ăïìu töịt hún lađ khöng thay ăöíi Tíơp ăoađn Batista ăaô vú veât truơi hođn ăađo giađu coâ nađy, Ernest phoêng ăoaân öng

ta ăaô kiïịm ặúơc khoaêng tûđ 600 ăïịn 800 triïơu ăö la Nïịu Castro coâ thïí ăiïìu khiïín möơt chñnh phuê trong saơch thò thíơt lađ vô ăaơi, nhûng öng ta víîn ăang ăau ăíìu vúâi khoaên tiïìn bõ míịt lúân nhû thïị Möơt

vađi cöng ty cuêa Myô, giöịng nhû cöng ty Hoa quaê thò ặúơc quaên lyâ töịt vađ coâ traâch nhiïơm: cođn nhûông cöng ty khaâc thò hoùơc lađ "moâc ngoùơc" vúâi Batista hoùơc úê trong tònh traơng "suy suơp" "Töi ûúâc Castro gùơp nhiïìu may mùưn," Ernest noâi "Ngûúđi Cuba bíy giúđ ăaô coâ cú höơi töịt mađ trûúâc ăíy chûa tûđng coâ." Ăiïìu tiïịc nuöịi duy nhíịt cuêa anh ta lađ ăaô khöng ặúơc tíơn mùưt chûâng kiïịn cuöơc thaâo chaơy cuêa Batista

Lï Huy Bùưc dõch tûđ cuöịn Ernest Hemingway, a life story, NXB Penguin Books, Britain, 1972

ANH TRAI TÖI, HEMINGWAY

Leicester Hemingway

Ernest Hemingway lađ nhađ vùn, lađ quín nhín may mùưn, lađ thúơ sùn cuêa nhûông cuöơc sùn lúân, ngû dín cuêa biïín khúi vađ lađ ngûúđi say mï ăíịu bođ Ernest lađ cuêa tíịt caê nhûông thûâ íịy Nhûng anh cođn lađ anh trai duy nhíịt cuêa töi Ngađy töi vûđa chíơp chûông, anh chùm soâc töi chu ăaâo vađ goơi ýu töi bùìng caâi tïn "ngöi nhađ coâ chín" Vïì sau anh ăöíi tïn goơi thín míơt cuêa töi thađnh "Nam tûúâc" Anh daơy töi bùưn suâng, cíu caâ vađ ăaânh nhau nhiïìu hún ba daơy

Möơt buöíi chiïìu ýn tônh sau Chiïịn tranh thïị giúâi líìn thûâ hai, trong luâc chuâng töi ngùưm mùơt trúđi lùơn bïn kia Havana, Ernest noâi vïì cuöơc ăúđi, vïì nhûông ăiïìu khiïịn ngûúđi ta trúê thađnh ngûúđi töịt Chuâng töi cuđng cûúđi búêi nhiïìu chi tiïịt mađ nhûông ngûúđi ngoađi gia ằnh viïịt vïì cuöơc ăúđi cuêa anh

"Laơy Chuâa, Nam tûúâc nađy," cuöịi cuđng anh noâi, "anh muöịn möơt ngađy nađo ăoâ coâ ngûúđi, ngûúđi biïịt roô anh, seô viïịt möơt cuöịn saâch vïì anh Coâ leô em seô lađ ngûúđi íịy Búêi gia ằnh Huxley ăaô lađm töịt ăiïìu ăoâ, anh em nhađ James cuông víơy - ăùơc biïơt lađ Frank Jesse."

Thúđi gian ăaô qua ríịt líu kïí tûđ ngađy íịy Nhûng Ernest thò chùỉng bao giúđ nhùưc laơi nhûông gò mònh ăaô noâi Trong khoaêng thúđi gian íịy, nhiïìu taâc phíím viïịt vïì Ernest búêi caâc hoơc giaê, caâc nhađ lađm tuýín tíơp, caâc nhađ baâo vađ nhûông ngûúđi tröng nom ăaơo lyâ cöng chuâng cùm phíîn möơt caâch ăaâng tiïịc vađ sai líìm, khöi hađi ăïịn nöîi chùỉng luíơn ra ặúơc ăíu lađ phaêi traâi Chó coâ ñt nhađ vùn lađ cöng bùìng vađ khöng phaơm sai líìm

Ernest lađ möơt trong söị nhûông nhađ vùn hiïịm hoi coâ phong caâch thûơc sûơ khaâc biïơt Anh coâ ắa võ vûông chùưc trïn vùn ăađn thïị giúâi vúâi tû caâch lađ möơt nhađ vùn tađi ba úê anh cuông coâ tñnh troơn veơn kyđ laơ, caê vïì caêm xuâc líîn nùng khiïịu thíím mô, ăiïìu ăoâ ặúơc thïí

hiïơn roô vúâi bíịt kyđ ai ăoơc saâch anh hay hiïíu roô anh Nhûng thûơc ra, anh chó lađ möơt cíơu beâ cuêa Chuâa bõ víy phuê búêi nhûông cuöìng loaơn röịi rùưm cuêa caâc víịn ăïì caâ nhín vađ xaô höơi mađ hoùơc lađ bõ laông qún hoùơc lađ khöng ặúơc chuâ yâ ăïịn búêi ăa söị caâc nhađ nghiïn cûâu taâc phíím hay cuöơc ăúđi anh

Lađ em cuêa Ernest, ăaô nhiïìu líìn töi ặúơc hoêi vïì sûơ hiïíu biïịt cuêa baên thín trûúâc cuöơc ăúđi vađ tñnh caâch anh Nhûông yâ niïơm lúđ múđ kia coâ thïí ặúơc xem nhû nhûông chi tiïịt ăaâng lûu yâ trong cuöịn tiïíu sûê cuêa anh, búêi vò cuöơc ăúđi íịy phong phuâ ăïịn nöîi muöịn xaâc ắnh möơt söị chi tiïịt cuơ thïí nađo cuông dûúđng nhû lađ khöng thïí Ernest ăaô coâ líìn noâi chím biïịm rùìng, "möơt cíu chuýơn thíơt vïì cuöơc ăúđi cuêa möơt ngûúđi coâ thïí seô bao göìm moơi thûâ ăaô xaêy ra vúâi hùưn ta vađ xung quanh hùưn ta trong suöịt hai mûúi böịn tiïịng ăöìng höì cuêa nùm mûúi nùm."

Ernest söịng nhû anh ăaô chïịt - ăíìy cuöìng nöơ Anh cûơc kyđ ngûúông möơ lođng quaê caêm Suöịt ăúđi mònh anh chòm trong noâ, phaât triïín vađ daơy nhûông ngûúđi khaâc nhiïìu ăiïìu vïì lođng quaê caêm íịy Vađ lođng quaê caêm cuêa chñnh anh thò khöng bao giúđ lòa xa anh Nhûông

gò cuöịi cuông ăaô khiïịn anh chõu thua chñnh lađ thín xaâc anh Ăiïìu nađy coâ thïí xaêy ra vúâi bíịt kyđ ai

Buöíi saâng cuöịi cuđng cuêa ngađy möìng hai thaâng baêy íịy Khi anh thûơc hiïơn hađnh ăöơng cuöịi cuđng cuêa ăúđi mònh vađ khi anh vuöịt

ve líìn cuöịi khííu suâng sùn naơm baơc hai nođng cúô 12 Richardson thò chùỉng coâ ai chûâng kiïịn chñnh xaâc caâch chïịt cuêa anh Coâ thïí thûơc sûơ lađ "caâi caâch tai naơn tònh cúđ xaêy ra" nhû ngûúđi vúơ goâa Mary noâi vúâi caâc nhađ baâo sau khi tin vïì caâi chïịt cuêa Ernest truýìn ăi

Trong bíìu khöng khñ cuêa caâi chïịt íịy, Ernest ăaô taơo nïn möơt huýìn thoaơi, ăiïìu mađ anh luâc sinh thúđi ăaô khöng bao giúđ ặa vađo trang saâch cuêa mònh - möơt cuöơc ăúđi luön liïn quan ăïịn caâi chïịt vađ baơo lûơc, nhaơy caêm vađ nhín taơo, trođ ăuđa vađ sûơ thíơt

Khi tin tûâc vïì caâi chïịt cuêa Ernest truýìn trïn ăađi phaât thanh vađ truýìn hònh khùưp caê nûúâc vađo khoaêng trûa cuêa buöíi chuê nhíơt cuöịi cuđng íịy, ba con trai cuêa Ernest ăang bíơn ba viïơc khaâc nhau John ăi cíu caâ höìi úê Oregon, Patrick ăang trong chuýịn sùn safari vúâi möơt khaâch hađng úê Ăöng Phi thuöơc Anh vađ Gregory ăang úê thû viïơn y khoa, chuíín bõ cho kyđ thi giûôa muđa heđ úê Miami Cođn töi thò

ăang löơi bò boôm trong baôi tùưm Florida Keys, daơy cö con gaâi nhoê tíơp búi Chùỉng ai trong söị chuâng töi nhíơn ặúơc tin cho ăïịn tíơn chiïìu muöơn khi baơn beđ, hoơ hađng vađ caâc phûúng tiïơn truýìn thöng ăaô bùưt kõp chuâng töi Chõ caê Marcelline úê Detroit, Ursula úê Honolulu, Madelaine úê höì Walloon thuöơc Michigan, cođn Carol thò úê tíơn Long Island Tíịt caê nhíơn ặúơc tin vađo buöíi töịi, viïơc lo tang ma ăaô ặúơc tiïịn hađnh vúâi sûơ giuâp ăúô cuêa Pop Arnold, baơn Ernest úê Ketchum, Idaho vađ dûơ ắnh cûê hađnh tang lïî vađo thûâ tû tuíìn sau Nhûng khi phaât hiïơn ra Patrick khöng thïí vïì trûúâc töịi thûâ tû, díîu cho coâ ăi loaơi maây bay töịt nhíịt tûđ chíu Phi sang chíu Íu, lïî ặa tang ặúơc hoaôn laơi thûâ nùm

Möơt ngađy sau khi Ernest qua ăúđi, nhiïìu ăiïơn chia buöìn ặúơc phaât ăi búêi Vatican, Nhađ trùưng vađ Kremlin nhû nhûông thöng baâo toađn cíìu Trûúâc ăoâ chûa tûđng coâ bíịt kyđ möơt nhađ vùn nađo sau khi míịt ặúơc theo doôi chia buöìn nhû thïị Toađn böơ thïị giúâi seô bađng hoađng trûúâc viïơc caê nhín loaơi caêm nhíơn ặúơc sûơ míịt maât trûúâc con ngûúđi nađy

*

* *

Giûôa muđa heđ, nhûông ngoơn nuâi Sawtooth ăang úê vađo ăöơ xanh nhíịt Taơi nhûông rùơng nuâi cao hún tuýịt víîn baâm suöịt muđa noâng Nhûng dûúâi thung luông Mùơt trúđi, caê ăöìng coê rúơp trúđi vađo thaâng baêy vađ dođng söng Wood luđa nhûông chuâ caâ höìi tï laơnh xuöịng möơt trong nhûông ặúđng viïìn chín ăöìi lûúơn soâng mõn mađng cuô kô cuêa rùơng Rockies íịy

Giûôa Heiley vađ Ketchum, caâch chûđng mûúđi dùơm, thung luông heơp díìn tûđ hai dùơm xuöịng cođn hún nûêa dùơm Doơc theo meâ phña Tíy, nuâi nhû gíìn nhau hún vađ nhûông rùơng cíy dađy ăaânh díịu búđ cuêa dođng söng Chó ngay bïn ngoađi Ketchum lađ ngöi nhađ hai tíìng núi Ernest Hemingway söịng vađ lađm viïơc suöịt nhûông nùm cuöịi ăúđi Ngöi nhađ coâ mađu göî tûơ nhiïn nhû nhiïìu ngöi nhađ trong khu vûơc thïí thao muđa ăöng nađy Nhûng ngöi nhađ cuêa Ernest laơi nùìm trïn búđ Tíy cuêa dođng Wood vađ coâ neât khaâc laơ Thay vò ăoân aânh hoađng hön nhû híìu hïịt caâc ngöi nhađ úê Ketchum thò noâ laơi quay mùơt ăoân aânh bònh minh

Vađo saâng möìng saâu thaâng baêy, caâc thađnh viïn cuêa gia ằnh Hemingway coâ thïí dûơ lïî ặa tang ăaô vïì ăïịn Idaho Trong söị hún mûúđi ngûúđi khiïng quan tađi danh dûơ, chó möơt nûêa coâ thïí tham dûơ Nhiïìu baơn beđ úê khùưp núi bay ăïịn tiïîn ặa anh, ngûúđi ăaô dađnh caê cuöơc ăúđi viïịt vïì nhûông gò hoơc ặúơc tûđ cuöơc söịng, viïịt dung dõ vađ hay ăïịn mûâc tíịt caê moơi ngûúđi ăïìu coâ thïí hiïíu phíìn nađo ăoâ cuêa nhûông gò anh noâi vađ bõ lay ăöơng búêi noâ

Saâng súâm íịy, bíìu khöng khñ nuâi laơnh leôo, baơn coâ thïí thíịy húi thúê cuêa mònh Mùơt trúđi lïn cao trûúâc saâu giúđ, nhûông ăaâm míy ăeơp cao trïn ăíìu bïình böìng tröi qua thung lûông vïì hûúâng Ăöng Khöng khñ nûâc muđi cíy xö thúm nhû thïí lađn hûúng dađy ăùơc íịy líín quíịt trong gioâ ăïịn tíơn chín trúđi Bïn ăöìng coê thíịp, dođng Wood roâc raâch chaêy trïn lúâp cuöơi vađ ăöi khi caâ rúđi khoêi boâng rím ra kiïịm möìi

Vađo khoaêng giûôa buöíi saâng, caâi laơnh ăaô biïịn míịt Mùơt trúđi taơo nhûông con soâng nhiïơt nhoê nhíịp nhö trïn noâc ö tö khi ăoađn xe vûúơt qua hađng rađo caênh saât cuêa bang tiïịn vađo cöíng nghôa trang

Nghôa trang nùìm trïn sûúđn döịc thoai thoaêi, bao quanh ngoơn ăöìi nhoê nùìm vïì phña Bùưc thađnh phöị Hađng rađo díy theâp maơ keôm bao quanh Caâch hađng rađo chûa ăïịn ba mûúi meât tûđ bïn trong lađ huýơt möơ vûđa múâi ăađo, möơt nhoâm thúơ aênh vađ kyô thuíơt viïn ghi ím ăang ặâng ăúơi

Möơ Ernest nùìm bïn caơnh möơ Taylor Williams, baơn cuđng sùn bùưn líu nùm Suöịt nhiïìu nùm Taylor, biïơt danh lađ "löịt gíịu" lađm nghïì daơy bùưn úê thung luông Mùơt trúđi Anh míịt caâch ăíy hai nùm vađ Ernest lađ ngûúđi khiïng quan tađi anh trong ăaâm tang Phíìn möơ trong nghôa trang Ketchum giaâ hai mûúi nùm ăö la, gia ằnh Hemingway mua saâu phíìn Ernest luön thñch röơng raôi

Lïî haơ huýơt, theo kïị hoaơch, bùưt ăíìu vađo luâc mûúđi giúđ ba mûúi saâng Möơt nhoâm ngûúđi thađnh phöị vađ vađi ngûúđi laơ tođ mođ ăaô tíơp trung quanh hađng rađo Ăi ăíìu lađ nhûông ngûúđi khïnh quan tađi vađ tíịt caê baơn beđ úê ắa phûúng kïí caê nhûông ngûúđi lo viïơc tang ma Ăïí vađo khu möơ, möîi ngûúđi phaêi coâ möơt chiïịc phong bò trùưng giaên dõ coâ ghi ắa chó Ernest ặơng mííu giíịy nhoê vúâi lúđi ăïì nghõ ngûúđi mang ặúơc pheâp vađo bïn phíìn möơ Nhûông phong bò nađy ặúơc phaât tûđ höm trûúâc vađ ặúơc kiïím tra khi vađo nghôa ắa

Sau khi hoơ hađng, nhûông ngûúđi khïnh quan tađi danh dûơ vađ baơn beđ ăaô tíơp húơp ăöng ăuê, Mary Hemingway, ặúơc dòu búêi caâc con trai cuêa Ernest, bûúâc ăïịn Chõ mùơc böơ vaây ăen giaên dõ, ăöơi muô ăen röơng vađnh Chõ lađm díịu trûúâc luâc ngöìi xuöịng Röìi linh muơc Robert

J Waldmann, tröng luâng tuâng do xuâc ăöơng, bûúâc ra phña trûúâc Theo sau öng lađ hai lïî sinh giuâp viïơc

" Kia lađ Jack Hemingway, con trai caê cuêa nhađ vùn, ăang ngöìi xuöịng," gioơng noâi bïn kia hađng rađo voơng vađo micro "Vađ bïn caơnh anh ta lađ " Gioơng noâi bõ múđ líịp khi linh muơc bùưt ăíìu ăoơc kinh bïn möơ bùìng tiïịng Latin

Röìi chuýín sang tiïịng Anh, linh muơc Waldmann bùưt ăíìu thuýịt giaêng vïì caâi chïịt vađ do ặúơc ăïì nghõ ăoơc caâc ăoaơn 3, 4, 5 cuêa chûúng ăíìu tiïn trong kinh thaânh nïn öng bùưt ăíìu: "Lúơi ñch gò mađ con ngûúđi ăaơt ặúơc trong suöịt cuöơc ăúđi lao ăöơng cuêa mònh dûúâi aânh mùơt trúđi? Möơt thïị hïơ qua ăi, möơt thïị hïơ khaâc ăïịn, nhûng traâi ăíịt thò luön vûông bïìn maôi maôi." Öng dûđng laơi Röìi öng lûúât qua ăoaơn tiïịp, boê míịt ăoaơn coâ cuơm tûđ "mùơt trúđi víîn moơc."

Mary ngûúâc nhòn nhanh Vïì sau chõ noâi vúâi baơn beđ, "khi íịy töi muöịn ặâng ngay díơy vađ baêo, "Deơp lïî cíìu kinh ăi."

Linh muơc Waldmann tiïịp tuơc bùìng tiïịng Anh, "Laơy Cha, chuâng con cíìu xin Ngûúđi xaâ töơi cho Ernest, bíìy töi cuêa Ngûúđi " Ăùìng sau hađng rađo, caâc maây ghi ím víîn baâm saât caâc cung ăiïơu tang lïî nhû thïí ăíịy lađ cuöơc trònh diïîn thïí thao Vïì mùơt tònh caêm mađ noâi thò khung caênh íịy mang veê giaê taơo thaêm haơi Nhûng ăïí nhòn thò tröng noâ cuông íịn tûúơng

Böîng nhiïn, coâ tiïịng ăöơng maơnh vang lïn Moơi ngûúđi dûơ lïî tang víîn ặâng bíịt ăöơng, kheô quay laơi xem chuýơn gò ăaô xaêy ra Chó ngay sau linh muơc Waldmann, gíìn phña ăíìu quan tađi, saât hađng rađo núi tíơp trung caâc nhađ baâo vađ míịy tay thúơ aênh, möơt ngûúđi víơn ăöì trùưng ngaô xuöịng Tûđ dûúâi huýơt síu, ăöi giađy níu múâi chôa ngûúơc lïn trúđi

Ăoađn ngûúđi ặâng im, sûêng söịt Linh muơc lùơp laơi lúđi kinh vađ tiïịp tuơc Ngûúđi chuê lïî im lùơng ăi vođng qua ăoađn ngûúđi cuâi xuöịng nhíịc cíơu beâ phuơ lïî ặâng díơy, giûô líịy cíơu khi cíơu ặâng khöng vûông vađ ăang kheô níịc lïn Sau ăoâ öng lùơng leô dòu cíơu ăi

"Tïn cuêa ngûúi ngíịt ăi ăoâ lađ gò?" tiïịng thò thađo voơng roô tûđ bïn kia hađng rađo ăïịn khu vûơc lađm lïî Vođng hoa chûô thíơp trùưng lúân phña ăíìu möơ nghiïng hùỉn xuöịng Noâ bõ xö phaêi khi cíơu lïî sinh ngaô xuöịng Chùỉng möơt ai sûêa laơi noâ trong suöịt thúđi gian cođn laơi cuêa tang lïî Ăöịi vúâi töi, dûúđng nhû Ernest ăaô hađi lođng vïì tíịt caê Kinh cíìu nguýơn Ăûâc meơ ăöìng trinh vađ kinh Laơy Cha ặúơc ăoơc ba líìn Sau ăoâ quan tađi ặúơc phuê möơt tíịm ăöìng, haơ xuöịng huýơt vađ ăíịt ặúơc rùưc xuöịng núi aâo quan ýn nghó trong lođng ăíịt

Hùỉn lađ khoâ ăöịi vúâi bíịt kyđ ai hiïơn diïơn núi íịy, nhûông ngûúđi biïịt Ernest vônh viïîn nhòn thung luông tûđ võ trñ thuíơn tiïơn íịy, nhòn quanh mađ khöng nghô, "Mònh seô ngûúâc mùưt nhòn lïn nhûông ngoơn ăöìi." Coâ möơt níịm möơ bònh dõ dûúâi chín möơ Ernest Núi íịy möơt ngûúđi chùn cûâu xûâ Basque ăaô an nghó

Lï Huy Bùưc dõch tûđ cuöịn My Brother, Ernest Hemingway, Published by The World Publishing Company, Ohio, 1962

NGHÔ VÏÌ HEMINGWAY

Konstantin Simonov

1 ĂOƠC LAƠI NHÛÔNG LAÂ THÛ

Muđa xuín 1946, Illya Ehrenburg, Mikhail Galaktionov vađ töi cuđng sang Myô Sau khi kïịt thuâc thađnh trònh dađi, gian khöí búêi nhûông cuöơc phoêng víịn vađ diïîn thuýịt vö tíơn, Ehrenburg vađ töi seô ăïịn Cuba vađ Mexico

Möơt trong nhûông lyâ do khiïịn chuâng töi muöịn gheâ thùm Cuba lađ búêi vi hoơng seô ặúơc gùơp Ernest Hemingway, luön söịng úê ăoâ vađ hiïịm khi rúđi xa Ehrenburg lađ baơn cuêa anh vađ mùơc duđ baên thín chûa quen biïịt nhûng töi ríịt ngûúông möơ saâch cuêa anh, ăùơc biïơt lađ tiïíu thuýịt Chuöng nguýơn höìn ai mađ víîn chûa ặúơc xuíịt baên úê nûúâc töi

Möơt ngûúđi baơn chung cuêa chuâng töi goơi ăiïơn cho anh úê Cuba Hemingway noâi anh ríịt mûđng nïịu ặúơc gùơp chuâng töi röìi míịy höm sau, khi quay vïì New York, töi nhíơn ặúơc bûâc thû ngùưn cuêa anh gúêi ăïịn khaâch saơn núi töi ăang úê

16 - 5 - 1946

Anh Simonov ýu quñ,

Tom Shevlin mađ anh ăaô gùơp úê New York, ăaô goơi ăiïơn ặúđng dađi cho töi ăïí hoêi xem töi coâ thïí ăoân tiïịp anh úê dûúâi nađy khöng vađ töi ăaô ăïì nghõ anh ta múđi caâc anh ăïịn trang traơi úê cuđng töi Anh ta baêo lađ seô chuýín lúđi múđi Nhûng töi víîn viïịt míịy dođng ăïí giuơc anh gheâ thùm nïịu coâ thïí

Töi ăang úê giûôa cuöịn tiïíu thuýịt nhûng seô vui veê dûđng laơi ăöi ngađy ăïí chuâng ta coâ thïí ăi cíu caâ úê dođng Gulf Stream Töi nghô anh seô thñch ăiïìu ăoâ vađ coâ leô chuâng ta seô coâ cuöơc cíu caâ thuâ võ vúâi nhûông con caâ lúân thûơc sûơ

Töi ăaô viïịt thû giuơc Ehrenburg ăïịn ăíy vađ hi voơng caê hai anh thu xïịp ặúơc

Xin haôy ăïịn nïịu caâc anh coâ thïí búêi sûơ hiïơn diïơn cuêa caâc anh lađ niïìm vui thûơc sûơ lúân lao vađ töi nghô caâc anh seô ặúơc hûúêng möơt kyđ nghó töịt lađnh

Luâc nađy, coâ ríịt nhiïìu caâ Kiïịm úê trong dođng Gulf Stream, dođng nûúâc síîm ăen dađy ăùơc caâ seô luön mang laơi möơt cuöơc cíu ra trođ vađ coâ thïí keâo dađi ăïịn caê thaâng

Thíơm chñ nïịu caâ khöng cùưn cíu thò chuâng ta víîn coâ thúđi gian thoaêi maâi vađ töi nghô chùưc caâc anh cuông thñch ngùưm Havana

Vúâi tíịm lođng chađo ăoân thín thiïơn nhíịt vađ hy voơng thiïịt tha rùìng caâc anh seô ăïịn

Chađo taơm biïơt, Ernest Hemingway

Nhûng sau khi Ehrenburg vađ töi nhíơn ặúơc thû Hemingway thò chuâng töi biïịt rùìng thay vò ăïịn Cuba vađ Mexico, chuâng töi phaêi

ăi Canada Möơt lúđi múđi bíịt thònh lònh dađnh cho caâc nhađ vùn Xö Viïịt ăïịn thùm Canada ặúơc gúêi trûơc tiïịp tûđ chñnh phuê vúâi muơc ăñch roô rađng rùìng seô lađm mïìm búât möịi quan hïơ cùng thùỉng giûôa hai nûúâc

Trong nhûông tònh huöịng íịy, ăöịi vúâi chuâng töi, tûđ chöịi viïịng thùm seô ăöìng nghôa vúâi heđn nhaât nïn chuâng töi hiïíu rùìng cíìn phaêi ăïịn Canada Vađ trong cuöơc viïịng thùm íịy chuâng töi ăaô sûê duơng hïịt tíịt caê thúđi gian mađ kïị hoaơch ban ăíìu lađ ăïí dađnh cho Cuba vađ Mexico Thúđi haơn viïịng thùm cuêa chuâng töi ăaô hïịt vađ khi tûđ Canada vïì, chuâng töi phaêi líơp tûâc sang chíu Íu

Trûúâc khi rúđi Canada vađ sau khi thu xïịp xong xuöi hađnh trònh quay vïì bùìng tađu biïín, töi viïịt thû bađy toê vúâi Hemingway viïơc ăaâng tiïịc lađ chuâng töi khöng thïí ăïịn Cuba thùm anh vađ gúêi

tùơng anh cuöịn Ngađy vađ ăïm cuêa töi, xuíịt baên bùìng tiïịng Anh úê Myô chûđng nûêa nùm trûúâc

Hemingway traê lúđi bùìng bûâc thû dađi mađ töi nhíơn ặúơc úê Myô sau khi tûđ Canada vïì vađ trûúâc luâc lïn ặúđng vïì töí quöịc

Töi in laơi ăíy toađn vùn bûâc thû, trûđ möơt ăoaơn ngùưn coâ thïí gíy phiïìn phûâc cho möơt nhađ vùn trûúâc sûơ híịp díîn vö cùn cûâ ăöịi vúâi caânh baâo chñ; chíịt gioơng hađi hûúâc hoâm hónh cuêa ăoaơn vùn íịy ăaô vûúơt qua mûâc ặúơc pheâp xuíịt baên vađ seô bõ giaêm búât khi chuýín ngûô, kïí caê bõ ăaânh míịt ăi yâ nghôa síu xa cuêa noâ Ăoaơn bõ cùưt boê töi ăaânh ăíịu bùìng caâc díịu chíịm Töi cuông noâi thïm rùìng, nhòn chung thaâi ăöơ hoađi nghi ăöịi vúâi nghïì baâo, hiïơn diïơn trong bûâc thû nađy, chó lađ sûơ míu thuíîn nhíịt thúđi ăöịi vúâi baên chíịt con ngûúđi Hemingway, möơt ngûúđi söịng caê ăúđi vò nghiïơp vùn nhûng víîn lûu töìn möơt nhađ baâo líîy lûđng trong con ngûúđi íịy

Saâch cuêa anh ăaô ăïịn töịi qua Höm nay töi ăang ăoơc vađ seô viïịt gûêi anh vïì Moscow khi nađo töi ăoơc xong Töi coâ thïí nhíơn xeât qua

48 trang ăíìu tiïn rùìng cuöịn saâch seô tiïịp tuơc híịp díîn Töi chùưc lađ seô ríịt thuâ võ khi bònh luíơn cuöịn saâch vúâi anh

Leô ra töi ăaô ăoơc noâ ngay tûđ luâc vûđa ặúơc dõch nhûng chó taơi töi vûđa múâi quay vïì tûđ chiïịn tranh vađ töi chùỉng thïí nađo ăoơc ặúơc bíịt cûâ thûâ gò viïịt vïì noâ Díîu cho chuâng coâ hay ăïịn mûâc nađo ăi nûôa Chùưc lađ anh hiïíu ăiïìu töi muöịn noâi Sau chiïịn tranh thïị giúâi líìn thûâ nhíịt mađ töi ăaô tham dûơ, töi chùỉng thïí nađo viïịt nöíi vïì noâ suöịt caê chñn nùm Sau chiïịn tranh Tíy Ban Nha, töi ăaô phaêi viïịt ngay líơp tûâc búêi töi biïịt cuöơc chiïịn tranh kïị tiïịp seô diïîn ra ríịt nhanh vađ

töi caêm thíịy khöng coâ ăuê thúđi gian Sau cuöơc chiïịn tranh nađy, ăíìu töi bõ huêy hoaơi nùơng (ba líìn) vađ töi bõ nhûông cún ăau ăíìu ghï gúâm Nhûng cuöịi cuđng, töi cuông ăaô cöị viïịt bònh thûúđng trúê laơi vađ cuöịn tiïíu thuýịt cuêa töi vúâi 800 trang baên thaêo lađ caê hađnh trònh dađi nhûng chûa hïịt vïì cuöơc chiïịn íịy Nhûng nïịu töi bònh ýn thò cuöơc chiïịn seô ặúơc viïịt hïịt Hi voơng cuöịn saâch seô híịp díîn

Mùơc duđ suöịt cuöơc chiïịn nađy töi muöịn tham gia cuđng quín ăöơi

Xö Viïịt vađ chûâng kiïịn nhûông tríơn ăaânh tuýơt vúđi nhûng töi khöng caêm thíịy cöng bùìng khi cöị trúê thađnh phoâng viïn chiïịn tranh úê ăoâ búêi A - Töi khöng noâi ặúơc tiïịng Nga (ngoaơi trûđ nhûông tûđ Víng, Khöng, Vúâ víín vađ Khöng thïí mađ töi ăaô hoơc ặúơc úê Tíy Ban Nha vađ lađ vöịn tûđ vûơng quín sûơ cuêa töi) vađ B - búêi vò töi nghô mònh coâ thïí coâ ñch trong viïơc cöị giïịt boơn Kraut (caâch chuâng ta goơi boơn Ăûâc) bùìng möơt cöng viïơc khaâc Töi ăaô ăi biïín thûơc hiïơn cöng viïơc khoâ khùn trong khoaêng hai nùm Röìi ăïịn nûúâc Anh, bay cuđng lûơc lûúơng Khöng quín Hoađng gia nhû lađ möơt phoâng viïn trûúâc cuöơc tíịn cöng, cuđng ăöí böơ lïn Normandy vađ röìi úê suöịt thúđi gian cođn laơi vúâi Sû ăoađn böịn böơ binh Thúđi gian úê cuđng Khöng quín Hoađng gia lađ ríịt tuýơt vúđi nhûng chùỉng lađm ặúơc trođ tröịng gò Vúâi Sû ăoađn böịn böơ binh vađ Trung ăoađn 22 böơ binh töi cöị trúê nïn hûôu duơng bùìng caâch luöìn síu thaâm thñnh nûúâc Phaâp vađ nhiïìu xûâ khaâc vađ coâ thïí tiïịn lïn phña trûúâc cuđng ăöơi quín khaâng chiïịn bñ míơt cuêa ngûúđi Phaâp ýu nûúâc chöịng phaât xñt Ăûâc

Cuöơc söịng luâc íịy tûng bûđng vađ anh hùỉn cuông seô thuâ võ vúâi noâ Töi nhúâ laơi chuýơn sau khi chuâng töi tiïịn vađo Paris trûúâc quín ăöơi chñnh quy vađ khi hoơ bùưt gùơp chuâng töi, Andreâ Malraux ăïịn gùơp töi vađ hoêi anh chó huy bao nhiïu ngûúđi Töi traê lúđi anh ta lađ luâc cao ăiïím nhíịt thò chûa bao giúđ quaâ 200 cođn thûúđng thò chó trong khoaêng 14 ăïịn 60 Anh ta ríịt haơnh phuâc vađ vui veê búêi ăaô chó huy

2000, anh ta noâi Nhûng chuýơn íịy thò chùỉng liïn quan gò ăïịn uy tñn vùn chûúng caê

Muđa heđ íịy, khi tûđ Normandy tiïịn vađo Ăûâc lađ khoaêng thúđi gian haơnh phuâc nhíịt mađ töi tûđng coâ díîu cho ăoâ lađ thúđi ăiïím chiïịn tranh Sau ăoâ lađ úê Ăûâc, úê Schnee Eifel, úê Hurtgen Forest vađ cuöơc tíịn cöng Rudstedt, ăíịy lađ tríơn ăaânh ăíìy gian khoâ nhûng viïơc chiïịm laơi Phaâp vađ ăùơc biïơt lađ Paris ăaô khiïịn töi caêm thíịy hûng phíịn nhíịt tríìn ăúđi Thíơm chñ, khi töi cođn lađ cíơu beâ, khi úê trong