Mục tiêu: Sau khi học xong bài học người học có khả năng: - Trình bày được phương pháp kế toán thành phẩm, tiêu thụ và xác định KQKD; - Phân biệt được các hình thức bán hàng trong doanh
Trang 1GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP 3
NGHỀ: KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP
TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số: 979/QĐ-CĐVX-ĐT, ngày 12 tháng 12 năm 2019
của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Cơ điện Xây dựng Việt Xô
Ninh Bình, năm 2019
Trang 2Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm
Trang 3thực hành các phần hành kế toán và tổng hợp lên báo cáo tài chính doanh nghiệp
Để đáp ứng yêu cầu về giáo trình giảng dạy, học tập và nghiên cứu của sinh viên, tổ bộ môn kế toán thuộc khoa kinh tế - trường Cao đẳng Cơ điện Xây dựng Việt xô đã tổ chức biên soạn bộ giáo trình kế toán doanh nghiệp trong đó
có giáo trình kế toán doanh nghiệp 3 Nội dung của giáo trình căn cứ vào Luật
Kế toán, hệ thống chuẩn mực kế toán và các chế độ, chính sách kế toán của Việt Nam đã ban hành trong thời gian qua, đồng thời tham khảo nhiều giáo trình Kế toán tài chính doanh nghiệp của các trường Đại học trong cả nước để tổng hợp
và biên soạn Giáo trình gồm các vấn đề lý luận, phương pháp hạch toán, chứng
từ, sổ sách kế toán thuộc kế toán nợ phải thu, thành phẩm, tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp Cụ thể, nội dung giáo trình bao gồm:
Bài 1 Kế toán thành phẩm, tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh
Bài 2 Kế toán các khoản phải thu
Giáo trình trang bị cho học sinh, sinh viên những kiến thức cơ bản, kỹ năng thực hành chứng từ, sổ sách kế toán Nội dung giáo trình gắn liền với thực tiễn công tác kế toán tại doanh nghiệp
Giáo trình do Thạc sỹ kinh tế Nguyễn Thị Hoài, giáo viên khoa Kinh tế làm chủ biên Trong quá trình biên soạn tác giả đã có nhiều cố gắng, song không thể tránh khỏi những khiếm khuyết Tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của bạn đọc, đồng nghiệp để giáo trình được hoàn thiện hơn
Ngày 26 tháng 4 năm 2019
Tham gia biên soạn Chủ biên: ThS Nguyễn Thị Hoài
Trang 4
LỜI GIỚI THIỆU 2
MỤC LỤC 3
BÀI 1: KẾ TOÁN THÀNH PHẨM, TIÊU THỤ 7
VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH 7
1 Kế toán thành phẩm 7
1.1 Khái niệm, nhiệm vụ của kế toán thành phẩm 7
1.2 Tính giá thành phẩm 8
1.3 Kế toán chi tiết thành phẩm 9
1.4 Kế toán tổng hợp thành phẩm 14
2 Kế toán tiêu thụ 18
2.1 Khái niệm và nhiệm vụ kế toán tiêu thụ 18
2.2 Điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng 19
2.3 Chứng từ, sổ sách kế toán 19
2.4 Tài khoản sử dụng 20
2.5 Phương pháp hạch toán một số nghiệp vụ kinh tế chủ yếu 20
3 Kế toán doanh thu và chi phí hoạt động tài chính 28
3.1 Khái niệm, nội dung hoạt động tài chính 28
3.2 Chứng từ, sổ sách kế toán 28
3.3 Tài khoản sử dụng 28
3.4 Phương pháp kế toán một số nghiệp vụ kinh tế chủ yếu 29
4 Kế toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp 32
4.1 Khái niệm, nguyên tắc hạch toán 32
4.2 Chứng từ, sổ sách kế toán 33
4.3 Tài khoản sử dụng 34
4.4 Phương pháp kế toán một số nghiệp vụ kinh tế chủ yếu 35
5 Kế toán chi phí khác và thu nhập khác 40
5.1 Khái niệm, nguyên tắc hạch toán 40
5.2 Chứng từ, sổ sách kế toán 41
Trang 56.1 Khái niệm, nguyên tắc hạch toán 44
6.2 Chứng từ, sổ sách kế toán 44
6.3 Tài khoản sử dụng 45
6.4 Phương pháp kế toán một số nghiệp vụ kinh tế chủ yếu 46
7 Kế toán xác định kết quả kinh doanh 47
7.1 Khái niệm, nguyên tắc hạch toán 47
7.2 Chứng từ, sổ sách kế toán 48
7.3 Tài khoản sử dụng 48
7.4 Phương pháp kế toán một số nghiệp vụ kinh tế chủ yếu 48
BÀI TẬP THỰC HÀNH 51
BÀI 2: KẾ TOÁN CÁC KHOẢN PHẢI THU 86
1 Khái niệm và nguyên tắc kế toán 86
1.1 Khái niệm 86
1.2 Nguyên tắc kế toán 86
2 Kế toán phải thu của khách hàng 87
2.1 Khái niệm và nguyên tắc kế toán 87
2.2 Chứng từ, sổ sách kế toán 87
2.3 Tài khoản sử dụng 88
2.4 Phương pháp kế toán một số nghiệp vụ kinh tế chủ yếu 89
3 Kế toán thuế GTGT được khấu trừ 90
3.1 Khái niệm và nguyên tắc kế toán 90
3.2 Chứng từ, sổ sách kế toán 91
3.3 Tài khoản sử dụng 92
3.4 Phương pháp kế toán một số nghiệp vụ kinh tế chủ yếu 92
4 Kế toán phải thu nội bộ 94
4.1 Khái niệm và nguyên tắc kế toán 94
4.2 Chứng từ, sổ sách kế toán 95
4.3 Tài khoản sử dụng 95
Trang 65.2 Chứng từ, sổ sách kế toán 100
5.3 Tài khoản sử dụng 100
5.4 Phương pháp kế toán một số nghiệp vụ kinh tế chủ yếu 101
6 Kế toán dự phòng phải thu khó đòi 102
6.1 Khái niệm và nguyên tắc kế toán 102
6.2 Chứng từ, sổ sách kế toán 104
6.3 Tài khoản sử dụng 104
6.4 Phương pháp kế toán một số nghiệp vụ kinh tế chủ yếu 104
7 Kế toán tạm ứng 105
7.1 Khái niệm và nguyên tắc kế toán 105
7.2 Chứng từ, sổ sách kế toán 106
7.3 Tài khoản sử dụng 106
7.4 Phương pháp kế toán một số nghiệp vụ kinh tế chủ yếu 106
8 Kế toán các khoản cầm cố, ký quỹ, ký cược 107
8.1 Khái niệm và nguyên tắc kế toán 107
8.2 Chứng từ, sổ sách kế toán 107
8.3 Tài khoản sử dụng 108
8.4 Phương pháp kế toán một số nghiệp vụ kinh tế chủ yếu 108
9 Kế toán chi phí trả trước 109
9.1 Khái niệm và nguyên tắc kế toán 109
9.2 Chứng từ, sổ sách kế toán 110
9.3 Tài khoản sử dụng 110
9.4 Phương pháp kế toán một số nghiệp vụ kinh tế chủ yếu 110
BÀI TẬP THỰC HÀNH 113
TÀI LIỆU THAM KHẢO 128
Trang 7- Vị trí: Mô đun kế toán doanh nghiệp 3 được học sau các mô đun kế toán doanh nghiệp1; mô đun kế toán doanh nghiệp2 là cơ sở để học mô đun kế toán doanh nghiệp doanh nghiệp4 và thực tập tốt nghiệp.
- Tính chất:Mô đun kế toán doanh nghiệp 3 là môn chuyên ngành bắt buộc
Mô đun là một trong các mô đun chuyên ngành chính của nghề kế toán doanh nghiệp
- Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về kế toán nợ phải thu, thành phẩm, tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh
Mục tiêu của mô đun:
- Về kiến thức:
+ Trình bày được khái niệm, nguyên tắc hạch toán, phương pháp kế toán
nợ phải thu, thành phẩm, tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh;
+ Trình bày được chứng từ, sổ sách kế toán sử dụng trong kế toán nợ phải thu, thành phẩm, tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
+ Trung thực, cẩn thận, tuân thủ các chế độ kế toán tài chính do Nhà nước ban hành
Nội dung của mô đun:
- Bài 1 Kế toán thành phẩm, tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh
- Bài 2 Kế toán các khoản phải thu
Trang 8Giới thiệu
Đối với doanh nghiệp sản xuất, để đạt được mục tiêu kinh tế thì điều quan trọng nhất là sản xuất và tiêu thụ thành phẩm Kế toán là công cụ theo dõi và quản lý quá trình trên Vì vậy kế toán có ý nghĩa rất quan trọng đối với quá trình sản xuất và tiêu thụ thành phẩm
Với việc tổ chức công tác kế toán thành phẩm và tiêu thụ thành phẩm, doanh nghiệp sẽ hạn chế được sự thất thoát thành phẩm trong quá trình tiêu thụ, kịp thời phát hiện ra những thành phẩm chậm luân chuyển, đề xuất biện phạm thích hợp nhằm thúc đẩy quá trình tuần hoàn vốn Thông qua công tác kế toán thành phẩm, tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch sản xuất, tình hình tiêu thụ các loại sản phẩm, kịp thời đưa ra các biện pháp hữu hiệu khắc phục tồn tại của đơn vị,…
Bài học sẽ cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản, những kỹ năng
về định khoản, lập chứng từ, ghi sổ sách kế toán liên quan tới nghiệp vụ kế toán thành phẩm, tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh tại doanh nghiệp
Mục tiêu:
Sau khi học xong bài học người học có khả năng:
- Trình bày được phương pháp kế toán thành phẩm, tiêu thụ và xác định KQKD;
- Phân biệt được các hình thức bán hàng trong doanh nghiệp;
- Định khoản được các nghiệp vụ kinh tế về kế toán thành phẩm, tiêu thụ và xác định KQKD;
1.1.2 Nhiệm vụ của kế toán thành phẩm
- Phản ánh chính xác, đầy đủ kịp thời tình hình nhập - xuẩt - tồn kho và tiêu thụ thành phẩm;
Trang 9* Giá nhập:
- Trị giá thành phẩm nhập kho được xác định theo giá thành sản xuất
- Thành phẩm thuê ngoài gia công nhập kho được đánh giá theo giá thành thực tế gia công, bao gồm: Chi phí NVL trực tiếp, chi phí thuê ngoài gia công và các chi phí khác liên quan trực tiếp đến thành phẩm thuê gia công(chi phí vận chuyển, bốc dỡ…)
- Thành phẩm nhập kho do nhận liên doanh thì giá thực tế nhập kho là giá
do hội đồng liên doanh thống nhất
* Giá xuất: Trị giá thành phẩm xuất kho được thực hiện như đối với nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ (Căn cứ vào PP xuất kho của hàng tồn kho)
- Phương pháp giá đơn vị bình quân:
- Phương pháp nhập trước, xuất trước (FIFO): Phương pháp này giả thiết rằng
số TP nào nhập trước thì được xuất trước, xuất hết số nhập trước mới đến số nhập sau theo giá thực tế của từng lần nhập
Phương pháp này đảm bảo tính giá thực tế TP xuất dùng kịp thời chính xác Công việc không bị dồn vào cuối tháng, tuy nhiên đòi hỏi phải tổ chức kế toán chi tiết chặt chẽ theo dõi tỷ mỉ số lượng, đơn giá từng lần nhập
- Phương pháp thực tế đích danh:
Theo phương pháp này, TP được xác định giá trị theo đơn chiếc hay từng
lô và giữ nguyên từ lúc nhập cho đến lúc xuất (trừ trường hợp điều chỉnh) Phương pháp này đảm bảo tính kịp thời, chính xác nhưng đòi hỏi DN quản lý chặt chẽ từng lô hàng
= Số lượng thực tế TP tồn kho đầu kỳ
(hoặc cuối kỳ trước)
Giá đơn vị
bình quân sau mỗi
lần nhập
Giá gốc TP tồn kho sau mỗi lần nhập
Sau mỗi lần xuất nhập
= Số lượng thực tế TP tồn kho
sau mỗi lần nhập
Gía Đơn vị BQ
cuối kỳ trước
Trang 10- Phiếu xuất kho kiêm phiếu vận chuyển nội bộ
- Hoá đơn GTGT
- Hoá đơn bán hàng
- Phiếu xuất kho gửi bán đại lý
- Hoá đơn cước phí vận chuyển
- Ngoài các chứng từ tống nhất theo qui định của Nhà nước, tuỳ thuộc vào đặc điểm, tình hình cụ thể của DN có thể sử dụng thêm các chứng từ kế toán hướng dẫn khác
1.3.2 Sổ kế toán chi tiết
- Tuỳ thuộc vào phương pháp kế toán chi tiết thành phẩm Doanh nghiệp đang áp dụng mà có các loại sổ kế toán chi tiết khác nhau như:
+ Sổ thẻ (kho)
+ Sổ (thẻ) kế toán chi tiết Thành phẩm
+ Sổ đối chiếu luân chuyển
+ Sổ số dư,…
- Kế toán chi tiết thành phẩm được thực hiện ở kho thành phẩm và ở phòng
kế toán, được liên hệ mật thiết với nhau Bởi vậy, doanh nghiệp phải lựa chọn những phương pháp hạch toán chi tiết phù hợp với yêu cầu và trình độ của đội ngũ kế toán trong doanh nghiệp Tuỳ theo đặc điểm riêng của mình mà doanh nghiệp có thể áp dụng một trong ba phương pháp sau: ghi thẻ song song, sổ đối chiếu luân chuyển, sổ số dư (Tương tự kế toán chi tiết vật liệu, dụng cụ)
a Phương pháp ghi thẻ song song
- Nguyên tắc: ở kho phải mở thẻ kho để ghi chép về mặt số lượng còn ở phòng kế toán mở thẻ (sổ) chi tiết theo dõi cả về mặt số lượng và giá trị nhằm phản ánh tình hình hiện có và biến động của thành phẩm
- Tại kho: Việc ghi chép tình hình nhập xuất tồn kho do thủ kho tiến hành trên thẻ kho và chi ghi theo chỉ tiêu số lượng Khi nhận chứng từ nhập, xuất thành phẩm thủ kho phải kiểm tra tính hợp lý, hợp pháp của chứng từ rồi tiến hành ghi số thực nhập, thực xuất trên chứng từ vào thẻ kho Định kỳ, thủ kho gửi phòng kế toán hoặc kế toán xuống kho nhận các chứng từ nhập, xuất đã được phân loại theo từng loại thành phẩm
- Tại phòng kế toán: Kế toán sử dụng sổ (thẻ) chi tiết thành phẩm căn cứ để ghi chép trên sổ chi tiết thành phẩm là các chứng từ nhập, xuất kho do thủ kho cung cấp, sau khi đã được kiểm tra hoàn chỉnh, đầy đủ Sổ chi tiết thành phẩm cũng giống như thẻ kho nhưng có thêm cột theo dõi giá trị thành phẩm
- Cuối tháng, kế toán cộng sổ chi tiết và tiến hành kiểm tra đối chiếu với thẻ kho Ngoài ra, để có số liệu đối chiếu với kế toán tổng hợp còn phải tổng hợp số liệu chi tiết từ các sổ chi tiết thành phẩm và các bảng kê tổng hợp nhập, xuất, tồn kho thành phẩm theo từng loại thành phẩm
Trang 11- Phạm vi áp dụng: phương pháp này thích hợp trong các doanh nghiệp có nhiểu chủng loại sản phẩm, khối lượng các nghiệp vụ (chứng từ) nhập, xuất ít và không thường xuyên
b Phương pháp sổ đối chiếu luân chuyển
- Nguyên tắc: Ở kho phải mở thẻ kho để theo dõi, ghi chép về mặt số lượng còn ở phòng kế toán mở thẻ (sổ) chi tiết theo dõi cả về số lượng và giá trị
- Tại kho: theo phương thức này thì việc ghi chép của thủ kho cũng được thực hiện trên thẻ kho như phương pháp thẻ song song
- Tại phòng kế toán: Theo phương pháp này kế toán mở sổ đối chiếu luân chuyển để ghi chép tình hình nhập - xuất - tồn của từng loại thành phẩm theo từng kho và dùng cho cả năm Sổ đối chiếu luân chuyển chỉ ghi mỗi tháng một lần vào thời điểm cuối thang Để có số liệu ghi vào sổ đối chiếu luân chuyển kế toán phải lập các bảng kê nhập, bảng kê xuất theo từng loại sản phẩm trên cơ sở các chứng từ nhập xuất do thủ kho định kỳ gửi lên Sổ đối chiếu cũng được theo dõi trên cả chỉ tiêu số lượng và giá trị Cuối tháng tiến hành kiểm tra đối chiểu
sổ luân chuyển với thẻ kho và số liệu kế toán tổng hợp
- Sơ đồ kế toán kế toán chi tiết thành phẩm theo phương pháp sổ đối chiếu luân chuyển
Thẻ kho
Phiếu xuất kho
Thẻ hoặc
sổ chi tiết Thành phẩm
xuất tồn TP
Kế toán tổng hợp Thành phẩm
Trang 12tiêu hiện vật lẫn chỉ tiêu giá trị) Việc kiểm tra đối chiếu giữa kho và kế toán chỉ tiến hành vào cuối tháng nên hạn chế tác dụng kiểm tra trong công tác quản lý
- Phạm vi áp dụng: phương pháp này áp dụng thích hợp với doanh nghiệp khối lượng nghiệp vụ nhập xuất không nhiều, không có điều kiện theo dõi kế toán tình hình nhập xuất trong ngày
- Tại phòng kế toán: Kế toán mở sổ số dư theo từng kho, dùng ghi cả năm
để ghi số thành phẩm vào cuối tháng theo chỉ tiêu giá trị
Trước hết căn cứ vào các chứng từ nhập, xuất kế toán lập bảng kê nhập, bảng kê xuất để ghi chép tình hình nhập xuất hàng ngày hoặc định kỳ Từ bảng
kê nhập, bảng kê xuất kế toán lập các bảng luỹ kế nhập, luỹ kế xuất rồi từ các bảng này lập các bảng nhập – xuất - tồn kho theo từng loại thành phẩm theo chỉ tiêu giá trị
Hàng tháng sổ số dư do thủ kho gửi lên, kế toán kiểm tra làm căn cứ vào số tồn kho về số lượng mà thủ kho đã ghi ở sổ số dư và đơn giá để tính ra số tồn kho của từng loại thành phẩm theo chỉ tiêu giá trị để ghi vào cột số tiền để ghi vào sổ số dư
Việc kiểm tra đối chiếu được tiến hành vào cuối tháng Căn cứ vào cột số tiền tồn kho cuối tháng trên sổ số dư để đối chiếu với cột số tiền tồn kho trên bảng tổng hợp nhập – xuất – tồn và số liệu của kế toán tổng hợp
Sơ đồ kế toán chi tiết thành phẩm theo phương pháp sổ số dư
Trang 13+ Nhược điểm: Do kế toán chỉ ghi chép theo giá trị nên qua số liệu kế toán không biết được số hiện có, tình hình tăng giảm thành phẩm mà phải xem
số liệu trên thẻ kho Ngoài ra, việc kiểm tra phát hiện sai sót sẽ khó khăn
- Phạm vi áp dụng: phương pháp này thích hợp với doanh ngiệp có nhiều loại thành phẩm sự biến động xảy ra thường xuyên, đồng thời nhân viên kế toán
và cán bộ quản lý phải có trình độ vững vàng, có tinh thần trách nhiệm cao, đảm bảo số liệu ghi vào sổ phản ánh chính xác, trung thực, khách quan
* Mẫu sổ kế toán chi tiết:
(1) Thẻ (Sổ) kho
Đơn vị:………
Địa chỉ:………
Mẫu số S12-DN (Ban hành theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC Ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính) Thẻ Kho (Sổ Kho) Người lập thẻ:
Tờ số:
- Tên, nhãn hiệu, quy cách vật tư:
- Đơn vị tính:
- Mã số:
Trang 14Cộng cuối
kỳ
- Sổ này có trang, đánh số từ trang 01 đến trang
- Ngày mở sổ:
(2) Sổ kế toán chi tiết thành phẩm SỔ CHI TIẾT VẬT LIỆU, DỤNG CỤ (SẢN PHẨM, HÀNG HÓA) Năm:……
Tài khoản:………….Tên kho:………
Tên, quy cách nguyên liệu, vật liệu, dụng cụ (sản phẩm, hàng hóa): Đơn vị tính: ………
Chứng từ Diễn giải ĐƯ TK Đơn giá Nhập Xuất Tồn Ghi chú SH NT Số lượng Thành tiền Số lượng Thành tiền Số lượng Thành tiền A B C D 1 2 3=1 x 2 4 5=1x4 6 7=1x6 8
Số dư đầu kỳ:
Cộng tháng: x x
Trang 15Tài khoản 155 – “Thành phẩm”
Bên Nợ:
- Trị giá của thành phẩm nhập kho;
- Trị giá của thành phẩm thừa khi kiểm kê;
Bên Có:
- Trị giá thực tế của thành phẩm xuất kho;
- Trị giá của thành phẩm thiếu hụt khi kiểm kê;
Số dư bên Nợ: Trị giá thực tế của thành phẩm tồn kho cuối kỳ
Tài khoản 155 - Thành phẩm, có 2 tài khoản cấp 2:
- Tài khoản 1551 - Thành phẩm nhập kho;
Có TK 154 - Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang
(2) Xuất kho thành phẩm để bán cho khách hàng, kế toán phản ánh giá vốn của thành phẩm xuất bán, ghi:(Đối với thành phẩm không phải là bất động sản)
Nợ TK 521 - Các khoản giảm trừ doanh thu (5213)
Trang 16- Trường hợp đơn vị hạch toán phụ thuộc không được phân cấp ghi nhận doanh thu, giá vốn, kế toán ghi nhận giá trị sản phẩm luân chuyển giữa các khâu trong nội bộ doanh nghiệp là khoản phải thu nội bộ, ghi:
Nợ TK 136 - Phải thu nội bộ
Có TK 155 - Thành phẩm
Có TK 333-Thuế và các khoản phải nộp NN(chi tiết từng loại thuế) (7) Xuất kho thành phẩm đưa đi góp vốn vào công ty con, công ty liên doanh, liên kết, ghi:
Nợ các TK 221, 222 (theo giá đánh giá lại)
Nợ TK 811 - Chi phí khác (chênh lệch giữa giá đánh giá lại nhỏ hơn giá trị ghi sổ của thành phẩm)
- Nếu thừa, thiếu thành phẩm do nhầm lẫn hoặc chưa ghi sổ kế toán phải tiến hành ghi bổ sung hoặc điều chỉnh lại số liệu trên sổ kế toán;
- Trường hợp chưa xác định được nguyên nhân thừa, thiếu phải chờ xử lý:
+ Nếu thừa, ghi:
Nợ TK 155 - Thành phẩm (theo giá trị hợp lý)
Có TK 338 - Phải trả, phải nộp khác (3381)
Khi có quyết định xử lý của cấp có thẩm quyền, ghi:
Nợ TK 338 - Phải trả, phải nộp khác
Có các tài khoản liên quan
+ Nếu thiếu, ghi:
Nợ TK 138 - Phải thu khác (1381 - Tài sản thiếu chờ xử lý)
Có TK 155 - Thành phẩm
- Khi có quyết định xử lý của cấp có thẩm quyền, kế toán ghi:
Nợ các TK 111, 112, (nếu cá nhân phạm lỗi bồi thường bằng tiền)
Nợ TK 334 - Phải trả người lao động (trừ vào lương của cá nhân)
Nợ TK 138 - Phải thu khác (1388) (phải thu bồi thường của cá nhân)
Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán (phần giá trị hao hụt, mất mát còn lại sau khi trừ số thu bồi thường)
Có TK 138 - Phải thu khác (1381)
(9) Trường hợp doanh nghiệp sử dụng sản phẩm sản xuất ra để biếu tặng, khuyến mại, quảng cáo (theo pháp luật về thương mại), khi xuất sản phẩm cho mục đích khuyến mại, quảng cáo:
Trang 17Nợ TK 641 - Chi phí bán hàng
Có TK 155 - Thành phẩm (chi phí sản xuất sản phẩm)
- Trường hợp xuất sản phẩm để khuyến mại, quảng cáo nhưng khách hàng chỉ được nhận hàng khuyến mại, quảng cáo kèm theo các điều kiện khác như phải mua sản phẩm thì kế toán phải phân bổ số tiền thu được để tính doanh thu cho
cả hàng khuyến mại, giá trị hàng khuyến mại được tính vào giá vốn hàng bán (trường hợp này bản chất giao dịch là giảm giá hàng bán)
+ Khi xuất hàng khuyến mại, kế toán ghi nhận giá trị hàng khuyến mại vào giá vốn hàng bán:
Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán (giá thành sản xuất)
Có TK 155 - Thành phẩm
+ Ghi nhận doanh thu của hàng khuyến mại ghi:
Nợ các TK 111, 112, 131…
Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311) (nếu có)
- Nếu biếu tặng cho cán bộ công nhân viên được trang trải bằng quỹ khen thưởng, phúc lợi, kế toán phải ghi nhận doanh thu, giá vốn như giao dịch bán hàng thông thường, ghi:
+ Ghi nhận giá vốn hàng bán đối với giá trị sản phẩm dùng để biếu, tặng công nhân viên và người lao động:
Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán
Có TK 155 - Thành phẩm
+ Ghi nhận doanh thu của sản phẩm được trang trải bằng quỹ khen thưởng, phúc lợi, ghi:
Nợ TK 353 - Quỹ khen thưởng, phúc lợi (tổng giá thanh toán)
Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311) (nếu có)
(10) Kế toán trả lương cho người lao động bằng sản phẩm
- Doanh thu của sản phẩm dùng để trả lương cho người lao động, ghi:
Nợ TK 334 - Phải trả người lao động (tổng giá thanh toán)
Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311)
Có TK 3335 - Thuế thu nhập cá nhân (nếu có)
- Ghi nhận giá vốn sản phẩm dùng để trả lương cho công nhân viên và người lao động:
Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán
Có TK 155 - Thành phẩm
1.4.2 Kế toán tổng hợp thành phẩm theo phương pháp kiểm kê định kỳ (KKĐK)
a Tài khoản sử dụng
- Tài khoản 155 – “Thành phẩm”: Dùng để theo dõi trị giá thành phẩm tồn kho;
Bên Nợ: Kết chuyển giá trị của thành phẩm tồn kho cuối kỳ
Trang 18Bên Nợ: Cuối kỳ kết chuyển trị giá hàng hóa, thành phẩm đã gửi đi bán chưa được xác định là đã bán cuối kỳ
Bên Có: Đầu kỳ kết chuyển trị giá hàng hóa, thành phẩm đã gửi đi bán, dịch vụ đã cung cấp chưa được xác định là đã bán đầu kỳ
Dư Nợ: Trị giá hàng hóa, thành phẩm đã gửi đi, dịch vụ đã cung cấp chưa được xác định là đã bán trong kỳ
- Tài khoản 631 – “Giá thành sản xuất”:
Bên Nợ:
+ Chi phí sản xuất, kinh doanh dịch vụ dở dang đầu kỳ;
+ Chi phí sản xuất, kinh doanh dịch vụ thực tế phát sinh trong kỳ
Tài khoản 631 - Giá thành sản xuất không có số dư cuối kỳ
- Tài khoản 632 – “Giá vốn hàng bán”: Dùng để phản ánh giá vốn hàng tiêu thụ trong kỳ
Bên Nợ: - Trị giá vốn hàng chưa tiêu thụ đầu kỳ
- Tổng giá thành SP dịch vụ sản xuất hoàn thành trong kỳ
- Trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho
Bên Có: - Kết chuyển giá vốn hàng chưa tiêu thụ cuối kỳ
- Kết chuyển giá vốn hàng tiêu thụ trong kỳ
b Phương pháp hạch toán
(1) Đầu kỳ, kế toán căn cứ kết quả kiểm kê thành phẩm đã kết chuyển cuối kỳ trước để kết chuyển giá trị thành phẩm tồn kho đầu kỳ vào tài khoản 632 “Giá vốn hàng bán”, ghi:
(4) Cuối kỳ căn cứ vào kết quả kiểm kê TP tồn kho và TP đang gửi bán
Nợ TK 155 giá trị thực tế TP tồn kho cuối kỳ
Nợ TK 157 giá trị thực tế TP đang gửi bán cuối kỳ
Có TK 632- Giá vốn
(5) Kết chuyển giá vốn HH, TP, dịch vụ đã xác định là tiêu thụ
Trang 19Nợ TK 911- Xác định KQKD
Có TK 632- Giá vốn
2 Kế toán tiêu thụ
2.1 Khái niệm và nhiệm vụ kế toán tiêu thụ
2.1.1 Một số khái niệm liên quan
- Theo quan điểm của các nhà kinh tế: tiêu thụ là giai đoạn cuối của quá
trình sản xuất kinh doanh thông qua tiêu thụ mà thực hiện được giá trị và giá trị
sử dụng
- Doanh thu bán hàng: Là toàn bộ số tiền bán hàng hóa, sản phẩm, cung
cấp lao vụ, dịch vụ (kể cả phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán – nếu có) mà doanh nghiệp được hưởng Tuy nhiên, phụ thuộc vào cách tính thuế hàng tiêu thụ mà chỉ tiêu doanh thu bán hàng có sự khác biệt nhất định
Đối với các doanh nghiệp tính thuế GTGT theo PP khấu trừ, chỉ tiêu doanh thu không bao gồm thuế GTGT phải nộp về lượng hàng tiêu thụ
Ngược lại, các doanh nghiệp tính thuế GTGT theo PP trực tiếp cũng như các đối tượng không chịu thuế GTGT thì doanh thu bán hàng là tổng giá thanh toán
- Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ là số chênh lệch giữa
tổng doanh thu với các khoản giảm giá hàng bán, doanh thu của số hàng bán bị trả lại, chiết khấu thương mại và số thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp phải nộp
- Chiết khấu thương mại: là số tiền thưởng cho khách hàng tính trên giá
bán đã thoả thuận và được ghi trên các hợp đồng mua bán hoặc các cam kết về mua bán và phải thể hiện rõ trên chứng từ bán hàng Chiết khấu thương mại gồm các khoản hồi khấu (là số tiền thưởng khách hàng do trong 1 khoảng thời gian nhất định đã tiến hành mua 1 khối lượng lớn hàng hoá) và bớt giá (là khoản giảm trừ cho khách hàng vì mua lượng lớn hàng hoá trong 1 đợt)
- Giảm giá hàng bán: là số tiền giảm trừ cho khách hàng trên giá bán đã
thoả thuận do các nguyên nhân thuộc về người bán như : hàng kém phẩm chất, không đúng quy cách, giao hàng không đúng thời gian, địa điểm trong hợp đồng
- Hàng bán bị trả lại: là số hàng đã được coi là tiêu thụ nhưng bị người
mua từ chối, trả lại do bên bán không tuân thủ hợp đồng kinh tế đã ký kết như hàng kém phẩm chất, không đúng chủng loại, tiêu chuẩn quy cách kỹ thuật,…
- Chiết khấu thanh toán: là số tiền người bán thưởng cho người mua do đã
thanh toán tiền hàng trước thời hạn qui định tính trên số tiền đã thanh toán
- Giá vốn hàng bán: là tất cả các khoản chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra để
có được số hàng hóa, sản phẩm, dịch vụ tiêu thụ trong kỳ
- Lãi gộp về tiêu thụ được xác định bằng cách lấy doanh thu thuần trừ đi
giá vốn hàng bán
- Chi phí bán hàng: là những khoản chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra có liên
quan đến hoạt động tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa, lao vụ, dịch vụ trong kỳ
Trang 20- Chi phí quản lý doanh nghiệp: là những khoản chi phí phát sinh có liên
quan chung đến toàn bộ hoạt động của cả doanh nghiệp mà không tách riêng ra được cho bất kỳ một hoạt động nào
- Lãi thuần về tiêu thụ là phần chênh lệch giữa lãi gộp và chi phí bán hàng,
chi phí quản lý doanh nghiệp
2.1.2 Nhiệm vụ kế toán tiêu thụ
- Ghi chép, phản ánh chính xác, kịp thời đày đủ khối lượng hàng hóa bán
ra, số hàng đã giao cho các cửa hàng tiêu thụ, số hàng gửi bán, chi phí bán hàng, các khoản giảm trừ doanh thu, tổ chức tốt công tác kế toán chi tiết bán hàng về
số lượng, chủng loại, giá trị
- Cung cấp thông tin kịp thời tình hình tiêu thụ phục vụ cho việc điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Báo cáo thường xuyên kịp thời tình hình thanh toán với khách hàng, theo loại hàng, theo hợp đồng
- Phản ánh kiểm tra phân tích tiến độ thực hiện kế hoạch tiêu thụ hàng hóa, kế hoạch lợi nhuận, và lập báo cáo kết quả kinh doanh
2.2 Điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng
Chuẩn mực kế toán số 14 quy định như sau:
Doanh thu bán hàng được ghi nhận khi đồng thời thỏa mãn tất cả năm (5) điều kiện sau:
(a) Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua;
(b) Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người
sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa;
(c) Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn;
(d) Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng;
(e) Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng
2.3 Chứng từ, sổ sách kế toán
2.3.1 Chứng từ kế toán tiêu thụ
- Phiếu xuất kho;
- Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ;
- Phiếu xuất kho hàng gửi bán đại lý;
- Hóa đơn GTGT;
- Hóa đơn bán hàng;
- Bảng kê bán lẻ;
- Biên bản kiểm kê hàng hóa;
- Phiếu thu; Giấy báo Có;
Trang 21sổ
Chứng từ
Diễn giải
TK đối ứng
Doanh thu Các khoản tính trừ
Số hiệu
Ngày, tháng
Số lượng
Đơn giá
Thành
Khác (521)
Cộng số phát sinh Doanh thu thuần Giá vốn hàng bán Lãi gộp
Sổ này có…trang, đánh số từ trang 01 đến trang…
- Tài khoản 156 – “Hàng hóa”;
- Tài khoản 157 – “Hàng gửi bán”;
- Tài khoản 511 – “Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ”
- Tài khoản 521 – “Các khoản giảm trừ doanh thu”;
- Tài khoản 632 – “ Giá vốn hàng bán”
2.5 Phương pháp hạch toán một số nghiệp vụ kinh tế chủ yếu
2.5.1 Kế toán bán hàng theo phương thức trực tiếp
Tiêu thụ trực tiếp là phương pháp giao hàng cho người mua trực tiếp tại kho (hay trực tiếp tại các phân xưởng không qua kho) của DN Số hàng khi bàn giao cho khách hàng được chính thức coi là tiêu thụ và người bán mất quyền sở
Trang 22hữu về số hàng này Người mua thanh toán hay chấp nhận thanh toán số hàng
mà người bán đã giao
(1) Khi xuất sản phẩm hay thực hiện các dịch vụ cho khách hàng:
- Kế toán ghi nhận giá vốn:
Nợ TK 632
Có TK 154, 155
- Ghi nhận tổng giá thanh toán:
Nợ TK 111,112,131,…: tổng giá thanh toán
Có TK 511: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
Có TK 3331: Thuế GTGT (nếu có) (2) Trường hợp khách hàng được hưởng chiết khấu thanh toán, số chiết khấu
đã được chấp thuận cho khách hàng tính vào chi phí hoạt động tài chính
Nợ TK 635- Chi phí HĐTC
Có TK 111,112: Xuất tiền trả cho khách hàng
Có TK131: Trừ vào số tiền phải thu ở người mua
Có TK 338 (3388): Nếu cá nhân, chưa thanh toán (3) Đối với các khoản CKTM (bớt giá, hồi khấu - nếu có) cần chú ý khi SP dịch
vụ có phát sinh bớt giá ghi trên hoá đơn thì trên hoá đơn phải ghi rõ tỷ lệ % hoặc mức giảm giá, giá bán chưa có thuế GTGT (giá bán đã giảm giá), Thuế GTGT, tổng giá thanh toán đã có thuế GTGT Còn sản phẩm, dịch vụ có phát sinh hồi khấu thì số tiền hồi khấu được tính điều chỉnh trên hoá đơn bán hàng lần bán cuối cùng hoặc kỳ tiếp theo Trên hoá đơn phải ghi rõ số, ký hiệu của hoá đơn,
số tiền được hồi khấu
Trường hợp số tiền được hồi khấu của SP dịch vụ không giảm trừ được hết trên 1 hoá đơn thì được giảm trừ dần vào các hoá đơn bán SP dịch vụ cho khách hàng của các lần tiếp theo Số CKTM sẽ được trừ vào khoản nợ còn phải thu của khách hàng
Nợ TK 521 (5211): chiết khấu thương mại
Nợ TK 3331(33311) Thuế GTGT tương ứng với số CKTM
Có TK 131: Trừ vào số phải thu của người mua Trường hợp khách hàng không có giao dịch mua HH dịch vụ nữa thì DN phải tính phải thực hiện chi tiền hồi khấu cho khách hàng và được tính vào chi khoản khuyến mại Số tiền hồi khấu cho khách hàng trong trường hợp này được ghi như sau:
Nợ TK 641: chi phí bán hàng
Có TK 111, 112, 3388 (4) Trường hợp DN đã xuất bán, cung ứng SP dịch vụ và lập hoá đơn GTGT về
SP dịch vụ tiêu thụ nhưng do SP dịch vụ không đảm bảo chất lượng quy cách phải điều chỉnh giá bán thì 2 bên mua bán phải lập biên bản điều chỉnh mức giá cho phù hợp Căn cứ vào hoá đơn điều chỉnh giá, bên bán và bên mua kê khai điều chỉnh doanh số mua, bán, thuế đầu ra, đầu vào cho thích hợp và kế toán ghi:
Nợ TK 521 (5213): Giảm giá hàng bán
Nợ TK 3331(33311): Thuế GTGT đầu ra giảm tương ứng
Có TK 111, 112, 131, 3388: Tổng giá trị giảm
Trang 23(5) Trường hợp hàng đã tiêu thụ bị người mua trả lại do hàng không đúng quy cách phẩm chất, chủng loại hoặc vi phạm các cam kết trong hợp đồng Căn cứ vào chứng từ liên quan đến hàng bán bị trả lại, kế toán ghi:
- Trị giá vốn hàng bán bị trả lại
Nợ TK 155 Nếu nhập lại kho TP
Nợ TK 157 Gửi tại kho người mua
Nợ TK 138(1) Giá trị SP hỏng chờ xử lý
Có TK 632 Giá vốn hàng bị trả lại
- Tổng giá thanh toán của số hàng bị trả lại
Nợ TK 521 (5212): Doanh thu hàng bán bị trả lại
Nợ TK 3331(33311): thuế GTGT
Có TK 111, 112, 131 (6) Cuối kỳ, kế toán kết chuyển các khoản giảm trừ doanh thu, doanh thu thuần…
- Kết chuyển các khoản giảm trừ doanh thu
Nợ TK 511: doanh thu
Có TK 521: các khoản giảm trừ doanh thu
- Kết chuyển DT thuần về tiêu thụ
2.5.2 Kế toán bán hàng theo phương thức chuyển hàng (chuyển hàng chờ chấp nhận)
Tiêu thụ theo phương thức chuyển hàng chờ chấp nhận là phương thức mà bên bán chuyển hàng cho bên mua theo địa điểm ghi trong hợp đồng Số hàng chuyển đi này vẫn thuộc quyền sở hữu của bên bán Khi được bên mua thanh toán hay chấp nhận thanh toán về số hàng chuyển giao (1 phần hay toàn bộ) thì
số hàng được bên mua chấp nhận này mới được coi là tiêu thụ và bên bán mất quyền sở hữu về số hàng đó
(1) Khi xuất SP chuyển đến cho bên mua, căn cứ vào phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ
Nợ TK 157 giá vốn của hàng gửi bán
Có TK 154 nếu không qua kho
Có TK 155 nếu qua kho (2) Giá trị lao vụ dịch vụ hoàn thành giao cho khách hàng
Nợ TK 157 giá vốn thực tế dịch vụ chờ chấp nhận
Có TK 154 (3) Khi hàng chuyển đi được bên mua chấp nhận, chấp nhận thanh toán hoặc thanh toán thì doanh nghiệp phải lập hơn đơn GTGT về lượng hàng tiêu thụ:
- Phản ánh giá bán của hàng được chấp nhận
Nợ TK 111,112,131 tổng giá thanh toán
Có TK 511: Doanh thu bán hàng
Có TK 3331(33311) thuế GTGT phải nộp (nếu có)
Trang 24- Phản ánh giá vốn của hàng được chấp nhận
Nợ TK 632
Có TK 157 (4) Ghi nhận giá gốc số hàng gửi đi bị khách hàng từ chối
Nợ TK 155, 152: nhập kho TP hoặc phế liệu
Nợ TK 138(8), 334: giá trị hư hỏng cá nhân bồi thường
Nợ TK 632: ghi tăng giá vốn nếu hàng bị trả lại không sửa chữa được hay không bán được
Có TK 157: giảm hàng gửi bán (5) Các trường hợp đã coi là tiêu thụ nhưng bị trả lại, giảm giá hàng bán, CKTM, CKTT phát sinh được hạch toán giống như phương thức tiêu thụ trực tiếp
2.5.3 Kế toán bán hàng theo phương thức trả chậm, trả góp
Bán hàng trả chậm trả góp là phương thức bán hàng thu tiền nhiều lần Người mua sẽ thanh toán lần đầu ngay tại thời điểm mua Số tiền còn lại người mua chấp nhận trả dân ở các kỳ tiếp theo và phải chịu 1 tỷ lệ lãi suất nhất định Thông thường số tiền trả nợ ở các kỳ tiếp theo bằng nhau trong đó bao gồm 1 phần DT gốc và 1 phần lãi trả chậm
Khi bán hàng hoá theo phương thức trả chậm, trả góp:
(1) Phản ánh giá trị vốn của hàng tiêu thụ
Nợ TK 632
Có TK 154,155,156 (2) Khi bán hàng trả chậm, trả góp, kế toán phản ánh doanh thu bán hàng theo giá bán trả tiền ngay chưa có thuế, ghi :
Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng
Có TK 511- Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (giá bán trả tiền ngay chưa có thuế)
Có TK 333 - Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước (3331, 3332)
Có TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện (chênh lệch giữa tổng số tiền theo giá bán trả chậm, trả góp với giá bán trả tiền ngay)
(3) Phản ánh số tiền người mua thanh toán lần đầu tại thời điểm mua hàng
Nợ TK 111,112
Có TK 131 (4) Cuối kỳ kết chuyển DT thuần, giá vốn hàng bán tương tự như phương thức tiêu thụ trực tiếp
(5) Số tiền người mua thanh toán ở các kỳ sau
Nợ TK 111,112
Có TK 131 (6) Định kỳ, ghi nhận doanh thu tiền lãi bán hàng trả chậm, trả góp trong kỳ, ghi:
Nợ TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện
Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (lãi trả chậm, trả góp)
2.5.4 Kế toán bán hàng đại lý
Bán hàng đại lý là phương thức mà bên chủ hàng (gọi là bên giao đại lý) xuất hàng cho bên nhận đại lý (gọi là bên đại lý) để bán Bên đại lý bán đúng giá
Trang 25quy định của chủ hàng sẽ hưởng thù lao đại lý dưới hình thức hoa hồng (hoa hồng đại lý)
Theo chế độ quy định bên giao đại lý khi xuất hàng hoá chuyển giao cho các cơ sở nhận làm đại lý bán đúng giá hưởng hoa hồng phải căn cứ vào phương thức tổ chức KD và tổ chức công tác hạch toán, bên giao đại lý có thể lựa chọn 1 trong 2 cách sử dụng hoá đơn:
+ Sử dụng hoá đơn GTGT hoặc hoá đơn bán hàng để làm căn cứ thanh toán và
kê khai nộp thuế GTGT ở từng đơn vị và từng khâu độc lập với nhau Theo cách này bên giao đại lý hạch toán giống như trường hợp tiêu thụ trực tiếp
+ Sử dụng Phiếu xuất hàng gửi bán đại lý kèm theo lệnh điều động nội bộ Theo cách này bên nhận làm đại lý khi bán hàng hoá dưới các hình thức phải lập hoá đơn theo quy định đồng thời lập Bảng kê hoá đơn, chứng từ hàng hoá dịch vụ bán ra (theo mẫu số 02/GTGT) gửi về cơ sở có hàng hoá gửi bán đại lý để các cơ sở này lập hoá đơn GTGT cho hàng hoá thực tế tiêu thụ
* Kế toán tại đơn vị giao hàng đại lý (chủ hàng)
(1) Căn cứ vào phiếu XK hàng gửi bán đại lý kèm theo lệnh điều động nội bộ Phản ánh giá vốn:
Nợ TK 157
Có TK 154 nếu không qua kho
Có TK 155 nếu qua kho (2) Khi nhận bảng kê hoá đơn bán ra của số hàng đã được các cơ sở đại lý bán gửi về, kế toán phải lập hoá đơn GTGT và ghi nhận doanh thu, giá vốn hàng tiêu thụ:
Nợ TK 641 hoa hồng trả cho cơ sở đại lý
Nợ TK 133(1331) thuế GTGT tính trên số hoa hồng
Có TK 131 (chi tiết đại lý ) tổng số hoa hồng (4) Khi nhận tiền do cơ sở nhận bán hàng đại lý ký gửi thanh toán
Nợ TK 111,112 tổng số tiền hàng đã thu
Có TK 131 (chi tiết đại lý) (5) Số sản phẩm gửi đi bán hoặc gửi đại lý ký gửi không bán được DN nhận lại kho
Nợ TK 155
Có TK 157 (6) Các bút toán giảm giá tương tự như phương thức tiêu thụ trực tiếp
* Kế toán tại đơn vị nhận bán hàng đại lý
Trang 26- Khi nhận hàng bán đại lý, doanh nghiệp chủ động theo dõi và ghi chép thông tin về hàng nhận bán đại lý trong phần thuyết minh Báo cáo tài chính
- Khi bán hàng nhận đại lý, ghi:
Nợ các TK 111, 112, 131, (tổng giá thanh toán)
Có TK 331 - Phải trả cho người bán (giá giao bán đại lý + thuế) Đồng thời doanh nghiệp theo dõi và ghi chép thông tin về hàng nhận bán đại lý đã xuất bán trong phần thuyết minh Báo cáo tài chính
- Khi xác định hoa hồng đại lý được hưởng, tính vào doanh thu hoa hồng
về bán hàng đại lý, ghi:
Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán
Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (nếu có)
- Khi thanh toán tiền cho bên giao hàng đại lý, ghi:
Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán (giá bán trừ (-) hoa hồng đại lý)
Có các TK 111, 112,
2.5.5 Kế toán bán hàng nội bộ
(1) Trường hợp không ghi nhận doanh thu giữa các khâu trong nội bộ doanh nghiệp, chỉ ghi nhận doanh thu khi thực bán hàng ra bên ngoài:
a) Kế toán tại đơn vị bán
- Khi xuất sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ đến các đơn vị hạch toán phụ thuộc trong nội bộ doanh nghiệp, kế toán lập Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ hoặc hóa đơn GTGT, ghi:
Nợ TK 136 - Phải thu nội bộ (giá vốn)
Có các TK 155, 156
Có TK 333 - Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước
- Khi nhận được thông báo từ đơn vị mua là sản phẩm, hàng hóa đã được tiêu thụ ra bên ngoài, đơn vị bán ghi nhận doanh thu, giá vốn:
+ Phản ánh giá vốn hàng bán, ghi:
Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán
Có 136 - Phải thu nội bộ
+ Phản ánh doanh thu, ghi:
Nợ TK 136 - Phải thu nội bộ
Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
b) Kế toán tại đơn vị mua
- Khi nhận được sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ do đơn vị hạch toán phụ thuộc trong nội bộ doanh nghiệp chuyển đến, kế toán căn cứ vào các chứng từ
có liên quan, ghi:
Trang 27- Trường hợp đơn vị hạch toán phụ thuộc không được phân cấp hạch toán đến kết quả kinh doanh sau thuế, kế toán phải kết chuyển doanh thu, giá vốn cho đơn vị cấp trên:
+ Kết chuyển giá vốn, ghi:
Nợ TK 336 - Phải trả nội bộ
Có TK 632 - Giá vốn hàng bán
+ Kết chuyển doanh thu, ghi:
Nợ TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
Có TK 336 - Phải trả nội bộ
(2) Trường hợp doanh nghiệp ghi nhận doanh thu bán hàng cho các đơn vị trong nội bộ doanh nghiệp, ghi:
Nợ các TK 136 - Phải thu nội bộ
Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (chi tiết giao
dịch bán hàng nội bộ)
Có TK 333 - Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước
- Ghi nhận giá vốn hàng bán như giao dịch bán hàng thông thường
2.5.6 Kế toán các trường hợp bán hàng khác
a Tiêu thụ theo phương thức hàng đổi hàng:
- Ghi nhận giá vốn hàng mang đi trao đổi:
Nợ TK 632 Giá vốn hàng bán
Có các TK 155, 156
- Ghi nhận doanh thu, ghi:
Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng (tổng giá thanh toán)
Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp d.vụ (giá chưa có thuế)
Có TK 333 - Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước
- Khi nhận vật tư, hàng hoá, TSCĐ do trao đổi, kế toán phản ánh giá trị vật tư, hàng hoá, TSCĐ nhận được do trao đổi, ghi:
Nợ các TK 152, 153, 156, 211, (giá mua chưa có thuế GTGT)
Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (nếu có)
Có TK 131 - Phải thu của khách hàng (tổng giá thanh toán)
- Trường hợp được thu thêm tiền do giá trị hợp lý của sản phẩm, hàng hoá đưa đi trao đổi lớn hơn giá trị hợp lý của vật tư, hàng hoá, TSCĐ nhận được do trao đổi thì khi nhận được tiền của bên có vật tư, hàng hoá, TSCĐ trao đổi, ghi:
Nợ các TK 111, 112 (số tiền đã thu thêm)
Có TK 131 - Phải thu của khách hàng
- Trường hợp phải trả thêm tiền do giá trị hợp lý của sản phẩm, hàng hoá đưa đi trao đổi nhỏ hơn giá trị hợp lý của vật tư, hàng hoá, TSCĐ nhận được do trao đổi thì khi trả tiền cho bên có vật tư, hàng hoá, TSCĐ trao đổi, ghi:
Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng
Có các TK 111, 112,
b Kế toán giao trả vật tư hàng hoá nhận gia công cho khách hàng
(1) Khi SP đã gia công xong, chuyển giao cho người đặt hàng, nếu chờ kiểm nhận kế toán phản ánh chi phí gia công chế biến
Nợ TK 157:Giá trị chờ chấp nhận
Trang 28Có TK 154,155 (2) Khi người đặt hàng chấp nhận, ghi giá trị gia công chế biến (giá thành chế biến thực tế) của số hàng bàn giao
Nợ TK 632: Tập hợp giá vốn hàng bán
Có TK 154,155: Giá trị được người đặt hàng kiểm nhận trực tiếp tại DN
Có TK 157:Giá trị được kiểm nhận ở sân ga, bến bãi, cầu cảng, biên giới
(3) Số thu về gia công vật tư hàng hoá
Nợ TK 111,112,131: Tổng số thu về gia công
Có TK 511: Doanh thu về gia công
Có TK 3331(33311): Thuế GTGT phải nộp
c Các trường hợp tiêu thụ nội bộ khác
(1) Trường hợp dùng vật tư, SP, HH dùng phục vụ sản xuất KD chịu thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ hay biếu tặng, quảng cáo chào hàng không thu tiền hoặc chuyển thành TSCĐ
Căn cứ vào hoá đơn GTGT và chứng từ liên quan khác,kế toán ghi:
+ Phản ánh giá vốn hàng bán
Nợ TK 632- Giá vốn hàng bán
Có TK 152, 154, 155 + Phản ánh DT theo giá vốn
Nợ TK 211 nguyên giá TSCĐ
Nợ TK 627 sử dụng phục vụ sản xuất ở phân xưởng
Nợ TK 641 sử dụng biếu tặng,quảng cáo,chào hàng
Nợ TK 642 sử dụng phục vụ quản lý DN
Có TK 511: Doanh thu
(2) Trường hợp sử dụng SP, HH dịch vụ phục vụ cho hoạt động sản xuất KD,
HH, dvụ không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT
- Kế toán ghi rõ số thuế GTGT phải nộp về lượng hàng sử dụng nội bộ này Căn cứ vào hoá đơn GTGT kế toán ghi:
Nợ TK 211 nguyên giá TSCĐ
Nợ TK 627,641,642 tăng CP của bộ phận sử dụng
Có TK 511: CP SX hoặc giá vốn hàng hoá
Có TK 3331(33311) số thuế GTGT đầu ra phải nộp
- Nếu dùng biếu tặng (bù đắp bằng quỹ khen thưởng phúc lợi)
Nợ TK 353(1,2) tính theo tổng giá thanh toán
Có TK 511: DT hàng tương đương
Có TK 3331(33311) số thuế GTGT phải nộp
- Nếu trả lương, thưởng cho người lao động
Nợ TK 334: Giá thanh toán với CNV
Có TK 512: DT tiêu thụ tương đương
Có TK 3331(33311): Thuế GTGT phải nộp Ngoài ra kế toán còn phải ghi nhận bút toán kết chuyển giá vốn hàng sử dụng nội bộ như các trường hợp tiêu thụ khác
Trang 293 Kế toán doanh thu và chi phí hoạt động tài chính
3.1 Khái niệm, nội dung hoạt động tài chính
3.1.1 Khái niệm
Hoạt động tài chính là các hoạt động có liên quan đến việc huy động vốn, khai thác quản lý và sử dụng vốn kinh doanh của doanh nghiệp nhằm tang thu nhập, nâng cao hiệu quả kinh doanh
3.1.2 Nội dung hoạt động tài chính
- Đầu tư liên doanh;
- Đầu tư liên kết;
- Đầu tư chứng khoán;
- Mua bán ngoại tệ;
……
3.2 Chứng từ, sổ sách kế toán
3.2.1 Chứng từ kế toán
- Phiếu thu, phiếu chi
- Giấy báo nợ, giấy báo có
- Số thuế GTGT phải nộp tính theo phương pháp trực tiếp (nếu có);
- Kết chuyển doanh thu hoạt động tài chính thuần sang tài khoản 911-
“Xác định kết quả kinh doanh”
Bên Có: Các khoản doanh thu hoạt động tài chính phát sinh trong kỳ
Tài khoản 515 không có số dư cuối kỳ
* Tài khoản 635 – “Chi phí hoạt động tài chính”
Bên Nợ:
- Chi phí lãi tiền vay, lãi mua hàng trả chậm, lãi thuê tài sản thuê tài chính;
- Lỗ bán ngoại tệ;
- Chiết khấu thanh toán cho người mua;
- Các khoản lỗ do thanh lý, nhượng bán các khoản đầu tư;
- Lỗ tỷ giá hối đoái phát sinh trong kỳ; Lỗ tỷ giá hối đoái do đánh giá lại cuối năm tài chính các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ;
- Số trích lập dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh, dự phòng tổn thất đầu tư vào đơn vị khác;
- Các khoản chi phí của hoạt động đầu tư tài chính khác
Bên Có:
Trang 30- Hoàn nhập dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh, dự phòng tổn thất đầu tư vào đơn vị khác (chênh lệch giữa số dự phòng phải lập kỳ này nhỏ hơn số dự phòng đã trích lập năm trước chưa sử dụng hết);
- Các khoản được ghi giảm chi phí tài chính;
- Cuối kỳ kế toán, kết chuyển toàn bộ chi phí tài chính phát sinh trong kỳ
để xác định kết quả hoạt động kinh doanh
Tài khoản 635 không có số dư cuối kỳ
3.4 Phương pháp kế toán một số nghiệp vụ kinh tế chủ yếu
3.4.1 Phương pháp hạch toán chi phí hoạt động tài chính
(1) Khi phát sinh chi phí liên quan đến hoạt động bán chứng khoán, cho vay vốn, mua bán ngoại tệ ghi:
Nợ các TK 121, 221, 222, 228 (giá trị ghi sổ cổ phiếu nhận về)
Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (phần chênh lệch giữa giá trị hợp lý của cổ phiếu nhận về thấp hơn giá trị ghi sổ của cổ phiếu mang đi trao đổi)
Có các TK 121,221,222,228 (giá trị hợp lý cổ phiếu mang trao đổi) (5) Kế toán dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh và dự phòng tổn thất đầu tư vào đơn vị khác khi lập Báo cáo tài chính:
- Trường hợp số dự phòng phải lập kỳ này lớn hơn số dự phòng đã lập kỳ trước, kế toán trích lập bổ sung phần chênh lệch, ghi:
(6) Khoản chiết khấu thanh toán cho người mua hàng hoá, dịch vụ được hưởng
do thanh toán trước hạn phải thanh toán theo thỏa thuận khi mua, bán hàng, ghi:
Trang 31Nợ TK 635 - Chi phí tài chính
Có các TK 111, 112,
(9) Trường hợp đơn vị trả trước lãi tiền vay, lãi trái phiếu cho bên cho vay, ghi:
Nợ TK 242 - Chi phí trả trước (nếu trả trước lãi tiền vay)
(10) Trường hợp vay trả lãi sau:
- Định kỳ, khi tính lãi tiền vay, lãi trái phiếu phải trả trong kỳ, nếu được tính vào chi phí tài chính, ghi:
Nợ TK 635 - Chi phí tài chính
Có TK 341 - Vay và nợ thuê tài chính (3411)(nếu lãi vay nhập gốc)
Có TK 335 - Chi phí phải trả
- Hết thời hạn vay, khi đơn vị trả gốc vay và lãi tiền vay, ghi:
Nợ TK 341 - Vay và nợ thuê tài chính (gốc vay còn phải trả)
Nợ TK 34311 - Mệnh giá trái phiếu
Nợ TK 335 - Chi phí phải trả (lãi tiền vay của các kỳ trước)
Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (lãi tiền vay của kỳ đáo hạn)
Có các TK 111, 112,
(11) Trường hợp doanh nghiệp phát hành trái phiếu có chiết khấu hoặc phụ trội
để huy động vốn vay dùng vào SXKD, định kỳ khi tính chi phí lãi vay vào chi phí SXKD trong kỳ, ghi:
Nợ TK 635 - Chi phí tài chính
Có các TK 111, 112, (nếu trả lãi vay định kỳ)
Có TK 242 - Chi phí trả trước (chi phí đi vay phải trả trong kỳ)
Có TK 335 - Chi phí phải trả (trích trước chi phí đi vay phải trả trong kỳ - nếu chi phí đi vay trả sau)
- Nếu phát hành trái phiếu có chiết khấu, định kỳ, khi phân bổ chiết khấu trái phiếu từng kỳ ghi vào chi phí đi vay, ghi:
Nợ TK 635 - Chi phí tài chính
Trang 32Có TK 34312 - Chiết khấu trái phiếu (số phân bổ từng kỳ)
- Nếu phát hành trái phiếu có phụ trội, định kỳ khi phân bổ phụ trội trái phiếu từng kỳ ghi giảm chi phí đi vay, ghi:
Nợ TK 34313 - Phụ trội trái phiếu (số phân bổ từng kỳ)
3.4.1 Phương pháp hạch toán doanh thu hoạt động tài chính
(1) Phản ánh doanh thu cổ tức, lợi nhuận được chia bằng tiền phát sinh trong kỳ
từ hoạt động góp vốn đầu tư:
Nợ TK 138 - Phải thu khác (tổng số cổ tức, lợi nhuận thu được)
Có các TK 121, 221, 222, 228 (phần cổ tức, lợi nhuận dồn tích trước khi doanh nghiệp mua lại khoản đầu tư)
Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (phần cổ tức, lợi nhuận
của các kỳ sau khi doanh nghiệp mua khoản đầu tư này) (2) Định kỳ, khi có bằng chứng chắc chắn thu được khoản lãi cho vay (bao gồm
cả lãi trái phiếu), lãi tiền gửi, lãi trả chậm, trả góp, ghi:
Nợ TK 138 - Phải thu khác
Nợ các TK 121, 128 (nếu lãi cho vay định kỳ được nhập gốc)
Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính
(3) Khi nhượng bán hoặc thu hồi các khoản đầu tư tài chính, ghi:
Nợ các TK 111, 112, 131…
Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (nếu bán bị lỗ)
Có các TK 121, 221, 222, 228
Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (nếu bán có lãi)
(4) Trường hợp hoán đổi cổ phiếu, kế toán căn cứ giá trị hợp lý của cổ phiếu nhận về và giá trị ghi sổ của cổ phiếu mang đi trao đổi, ghi
Nợ các TK 121, 228 (chi tiết cổ phiếu nhận về theo giá trị hợp lý)
Nợ TK 635 - Chi phí tài chính
Có các TK 121, 228 (cổ phiếu mang đi trao đổi theo giá trị ghi sổ)
Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (chênh lệch giữa giá trị hợp lý của cổ phiếu nhận về lớn hơn giá trị ghi sổ của cổ phiếu mang đi trao đổi) (5) Kế toán bán ngoại tệ, ghi:
Nợ các TK 111 (1111), 112 (1121) (tỷ giá thực tế bán)
Nợ TK 635 - Chi phí tài chính
Có các TK 111 (1112), 112 (1122) (theo tỷ giá trên sổ kế toán)
Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính
(6) Khi mua vật tư, hàng hoá, TSCĐ, dịch vụ, chi trả các khoản chi phí bằng
ngoại tệ, nếu tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh lớn hơn tỷ giá trên
sổ kế toán các TK 111, 112, ghi:
Nợ các TK liên quan (Theo tỷ giá giao dịch thực tế)
Có các TK 111 (1112), 112 (1122) (tỷ giá ghi sổ kế toán TK 111,112)
Trang 33Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (lãi tỷ giá hối đoái) (7) Khi bán sản phẩm, hàng hoá theo phương thức trả chậm, trả góp thì ghi nhận doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của kỳ kế toán theo giá bán trả tiền ngay, phần chênh lệch giữa giá bán trả chậm, trả góp với giá bán trả tiền ngay ghi vào tài khoản 3387 "Doanh thu chưa thực hiện", ghi:
Nợ TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện
Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính
(8) Hàng kỳ, xác định và kết chuyển doanh thu tiền lãi đối với các khoản cho vay hoặc mua trái phiếu nhận lãi trước, ghi:
Nợ TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện
Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính
(9) Cuối kỳ kế toán, kết chuyển doanh thu hoạt động tài chính để xác định kết quả kinh doanh, ghi:
Nợ TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính
Có TK 911 - Xác định kết quả kinh doanh
4 Kế toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp
4.1 Khái niệm, nguyên tắc hạch toán
4.1.1 Khái niệm
- Chi phí bán hàng: là những khoản chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra có liên
quan đến hoạt động tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa, lao vụ, dịch vụ trong kỳ
- Chi phí quản lý doanh nghiệp: là những khoản chi phí phát sinh có liên
quan chung đến toàn bộ hoạt động của cả doanh nghiệp mà không tách riêng ra được cho bất kỳ một hoạt động nào
4.1.2 Nguyên tắc hạch toán
a Nguyên tắc hạch toán chi phí bán hàng
- Kế toán sử dụng TK 641 để hạch toán chi phí bán hàng Tài khoản này dùng để phản ánh các chi phí thực tế phát sinh trong quá trình bán sản phẩm, hàng hoá, cung cấp dịch vụ, bao gồm các chi phí chào hàng, giới thiệu sản phẩm, quảng cáo sản phẩm, hoa hồng bán hàng, chi phí bảo hành sản phẩm, hàng hoá (trừ hoạt động xây lắp), chi phí bảo quản, đóng gói, vận chuyển,
- Tài khoản 641 được mở chi tiết theo từng nội dung chi phí như: Chi phí nhân viên, vật liệu, bao bì, dụng cụ, đồ dùng, khấu hao TSCĐ; dịch vụ mua ngoài, chi phí bằng tiền khác Tuỳ theo đặc điểm kinh doanh, yêu cầu quản lý từng ngành, từng doanh nghiệp, tài khoản 641 có thể được mở thêm một số nội dung chi phí
Trang 34- Cuối kỳ, kế toán kết chuyển chi phí bán hàng vào bên Nợ tài khoản 911
"Xác định kết quả kinh doanh"
b Nguyên tắc hạch toán chi phí quản lý doanh nghiệp
- Kế toán sử dụng tài khoản 642 để hạch toán Chi phí quản lý doanh nghiệp Tài khoản này dùng để phản ánh các chi phí quản lý chung của doanh nghiệp gồm các chi phí về lương nhân viên bộ phận quản lý doanh nghiệp (tiền lương, tiền công, các khoản phụ cấp, ); bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn, bảo hiểm thất nghiệp của nhân viên quản lý doanh nghiệp; chi phí vật liệu văn phòng, công cụ lao động, khấu hao TSCĐ dùng cho quản lý doanh nghiệp; tiền thuê đất, thuế môn bài; khoản lập dự phòng phải thu khó đòi; dịch vụ mua ngoài (điện, nước, điện thoại, fax, bảo hiểm tài sản, cháy nổ ); chi phí bằng tiền khác (tiếp khách, hội nghị khách hàng )
- Tài khoản 642 được mở chi tiết theo từng nội dung chi phí theo quy định Tuỳ theo yêu cầu quản lý của từng ngành, từng doanh nghiệp, tài khoản 642 có thể được mở thêm các tài khoản cấp 2 để phản ánh các nội dung chi phí thuộc chi phí quản lý ở doanh nghiệp
- Cuối kỳ, kế toán kết chuyển chi phí quản lý doanh nghiệp vào bên Nợ tài khoản 911 "Xác định kết quả kinh doanh"
Trang 35sổ
khoả
n đối ứng
Ghi Nợ tài khoản…………
Số hiệu
Ngày tháng
- Ghi Có tài khoản:
* Tài khoản 641 – “Chi phí bán hàng”
Bên Nợ: Các chi phí phát sinh liên quan đến quá trình bán sản phẩm, hàng hoá, cung cấp dịch vụ phát sinh trong kỳ
Bên Có:
- Khoản được ghi giảm chi phí bán hàng trong kỳ;
- Kết chuyển chi phí bán hàng vào tài khoản 911 "Xác định kết quả kinh doanh" để tính kết quả kinh doanh trong kỳ
Tài khoản 641 không có số dư cuối kỳ
Tài khoản 641 - Chi phí bán hàng, có 7 tài khoản cấp 2:
- Tài khoản 6411 - Chi phí nhân viên
- Tài khoản 6412 - Chi phí vật liệu, bao bì
Trang 36- Tài khoản 6413 - Chi phí dụng cụ, đồ dùng
- Tài khoản 6414 - Chi phí khấu hao TSCĐ
- Tài khoản 6415 - Chi phí bảo hành
- Tài khoản 6417 - Chi phí dịch vụ mua ngoài
- Tài khoản 6418 - Chi phí bằng tiền khác
* Tài khoản 642 – “Chi phí quản lý doanh nghiệp”
Bên Nợ:
- Các chi phí quản lý doanh nghiệp thực tế phát sinh trong kỳ;
- Số dự phòng phải thu khó đòi, dự phòng phải trả (Chênh lệch giữa số dự phòng phải lập kỳ này lớn hơn số dự phòng đã lập kỳ trước chưa sử dụng hết);
Bên Có:
- Các khoản được ghi giảm chi phí quản lý doanh nghiệp;
- Hoàn nhập dự phòng phải thu khó đòi, dự phòng phải trả (chênh lệch giữa số dự phòng phải lập kỳ này nhỏ hơn số dự phòng đã lập kỳ trước chưa sử dụng hết);
- Kết chuyển chi phí quản lý doanh nghiệp vào tài khoản 911 "Xác định kết quả kinh doanh"
Tài khoản 642 không có số dư cuối kỳ
Tài khoản 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp, có 8 tài khoản cấp 2:
- Tài khoản 6421 - Chi phí nhân viên quản lý
- Tài khoản 6422 - Chi phí vật liệu quản lý
- Tài khoản 6423 - Chi phí đồ dùng văn phòng
- Tài khoản 6424 - Chi phí khấu hao TSCĐ
- Tài khoản 6425 - Thuế, phí và lệ phí
- Tài khoản 6426 - Chi phí dự phòng
- Tài khoản 6427 - Chi phí dịch vụ mua ngoài
- Tài khoản 6428 - Chi phí bằng tiền khác
4.4 Phương pháp kế toán một số nghiệp vụ kinh tế chủ yếu
a Hạch toán chi phí bán hàng (1) Tính tiền lương, phụ cấp, tiền ăn ca và tính, trích BHXH, BHYT, KPCĐ, BHTN, các khoản hỗ trợ khác cho nhân viên phục vụ trực tiếp cho quá trình bán các sản phẩm, hàng hoá, cung cấp dịch vụ, ghi:
Trang 37Nợ TK 641 - Chi phí bán hàng
Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (nếu có)
Có các TK 111, 112, 141, 331,
(5) Đối với chi phí sửa chữa TSCĐ phục vụ cho bán hàng
- Trường hợp sử dụng phương pháp trích trước chi phí sửa chữa lớn TSCĐ: + Khi trích trước chi phí sửa chữa lớn TSCĐ vào chi phí bán hàng, ghi:
Nợ TK 641 - Chi phí bán hàng (6415)
Có TK 352 - Dự phòng phải trả
+ Trường hợp số dự phòng phải trả cần lập ở kỳ kế toán này nhỏ hơn số dự phòng phải trả về bảo hành sản phẩm, hàng hoá đã lập ở kỳ kế toán trước nhưng chưa sử dụng hết thì số chênh lệch được hoàn nhập ghi giảm chi phí:
Nợ TK 352 - Dự phòng phải trả
Có TK 641 - Chi phí bán hàng (6415)
(7) Đối với sản phẩm, hàng hóa dùng để khuyến mại, quảng cáo
- Đối với hàng hóa mua vào hoặc sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra dùng để khuyến mại, quảng cáo:
Trang 38+ Trường hợp xuất sản phẩm, hàng hóa để khuyến mại, quảng cáo không thu tiền, không kèm theo các điều kiện khác như phải mua sản phẩm, hàng hóa, ghi:
Nợ TK 641- Chi phí bán hàng (CP SX sản phẩm, giá vốn hàng hoá)
Có các TK 155, 156
- Trường hợp doanh nghiệp có hoạt động thương mại được nhận hàng hoá (không phải trả tiền) từ nhà sản xuất, nhà phân phối để quảng cáo, khuyến mại cho khách hàng mua hàng của nhà sản xuất, nhà phân phối:
+ Khi nhận hàng của nhà sản xuất (không phải trả tiền) dùng để khuyến mại, quảng cáo cho khách hàng, nhà phân phối phải theo dõi chi tiết số lượng hàng trong hệ thống quản trị nội bộ của mình và thuyết minh trên Bản thuyết minh Báo cáo tài chính đối với hàng nhận được và số hàng đã dùng để khuyến mại cho người mua (như hàng hóa nhận giữ hộ)
+ Khi hết chương trình khuyến mại, nếu không phải trả lại nhà sản xuất số hàng khuyến mại chưa sử dụng hết, kế toán ghi nhận thu nhập khác là giá trị số hàng khuyến mại không phải trả lại, ghi:
Nợ TK 156 - Hàng hoá (theo giá trị hợp lý)
Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ
Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp
(9) Trường hợp sản phẩm, hàng hoá dùng để biếu, tặng
- Trường hợp sản phẩm, hàng hoá dùng để biếu, tặng cho khách hàng bên ngoài doanh nghiệp được tính vào chi phí sản xuất, kinh doanh:
Nợ TK 641 - Chi phí bán hàng (CP SX sản phẩm, giá vốn hàng hoá)
Có các TK 152, 153, 155, 156
Nếu phải kê khai thuế GTGT đầu ra, ghi:
Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ
Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp
- Trường hợp sản phẩm, hàng hoá dùng để biếu, tặng cho cán bộ công nhân viên được trang trải bằng quỹ khen thưởng, phúc lợi:
Nợ TK 353 - Quỹ khen thưởng, phúc lợi (tổng giá thanh toán)
Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
Trang 39(10) Số tiền phải trả cho đơn vị nhận uỷ thác xuất khẩu về các khoản đã chi hộ liên quan đến hàng uỷ thác xuất khẩu và phí uỷ thác xuất khẩu, căn cứ các chứng từ liên quan, ghi:
Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ
Có TK 131 - Phải thu của khách hàng
(12) Khi phát sinh các khoản ghi giảm chi phí bán hàng, ghi:
Nợ TK 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp (6421)
Có các TK 334, 338
(2) Giá trị vật liệu xuất dùng, hoặc mua vào sử dụng ngay cho quản lý doanh nghiệp như: xăng, dầu, mỡ để chạy xe, vật liệu dùng cho sửa chữa TSCĐ chung của doanh nghiệp, , ghi:
Nợ TK 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp (6422)
Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (1331) (nếu được khấu trừ)
Có TK 152 - Nguyên liệu, vật liệu
Có các TK 111, 112, 242, 331,
(3) Trị giá dụng cụ, đồ dùng văn phòng xuất dùng hoặc mua sử dụng ngay không qua kho cho bộ phận quản lý được tính trực tiếp một lần vào chi phí quản
lý doanh nghiệp, ghi:
Nợ TK 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp (6423)
Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (nếu có)
(5) Thuế môn bài, tiền thuê đất, phải nộp Nhà nước, ghi:
Nợ TK 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp (6425)
Trang 40Có TK 333 - Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước
(6) Lệ phí giao thông, lệ phí qua cầu, phà phải nộp, ghi:
Nợ TK 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp (6425)
Có các TK 111, 112,…
(7) Kế toán dự phòng các khoản phải thu khó đòi khi lập Báo cáo tài chính:
- Trường hợp số dự phòng phải thu khó đòi phải trích lập kỳ này lớn hơn
số đã trích lập từ kỳ trước, kế toán trích lập bổ sung phần chênh lệch, ghi:
Nợ TK 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp (6426)
Có TK 229 - Dự phòng tổn thất tài sản (2293)
- Trường hợp số dự phòng phải thu khó đòi phải trích lập kỳ này nhỏ hơn
số đã trích lập từ kỳ trước, kế toán hoàn nhập phần chênh lệch, ghi:
Nợ TK 229 - Dự phòng tổn thất tài sản (2293)
Có TK 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp (6426)
(8) Khi trích lập dự phòng phải trả về chi phí tái cơ cấu doanh nghiệp, dự phòng phải trả cần lập cho hợp đồng có rủi ro lớn và dự phòng phải trả khác (trừ dự phòng phải trả về bảo hành sản phẩm, hàng hóa, công trình xây dựng), ghi:
Nợ TK 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp
Có TK 352 - Dự phòng phải trả
Trường hợp số dự phòng phải trả cần lập ở cuối kỳ kế toán này nhỏ hơn
số dự phòng phải trả đã lập ở cuối kỳ kế toán trước chưa sử dụng hết thì số chênh lệch được hoàn nhập ghi giảm chi phí, ghi:
Nợ TK 352 - Dự phòng phải trả
Có TK 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp
(9) Tiền điện thoại, điện, nước mua ngoài phải trả, chi phí sửa chữa TSCĐ một lần với giá trị nhỏ, ghi:
Nợ TK 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp (6427)
Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (nếu có)
Có các TK 111, 112, 331, 335,
(10) Đối với chi phí sửa chữa TSCĐ phục vụ cho quản lý
*Trường hợp sử dụng phương pháp trích trước chi phí sửa chữa lớn TSCĐ:
- Khi trích trước chi phí sửa chữa lớn TSCĐ vào chi phí bán hàng, ghi:
Nợ TK 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp
lý doanh nghiệp từng phần chi phí sửa chữa lớn đã phát sinh, ghi:
Nợ TK 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp
Có TK 242 - Chi phí trả trước