Giáo trình Lắp mạch điện cơ bản (Nghề: Điện - Nước - Trung cấp): Phần 2 - Trường Cao đẳng Cơ điện Xây dựng Việt Xô

- Lắp đặt được dây dẫn đi trong ống nhựa nổi đúng yêu cầu kỹ thuật - Sử dụng được đồng hồ đo điện và máy khoan bê tông dùng trong thi công Ống luồn dây có loại tròn, loại dẹp hình 1-1 củ

- Nêu được các yêu cầu kỹ thuật lắp đặt dây dẫn đi trong ống nhựa nổi

- Trình bày được các bước trong lắp đặt dây dẫn đi trong ống nhựa nổi

- Đọc được bản vẽ sơ đồ mạng điện sinh hoạt

- Lắp đặt được dây dẫn đi trong ống nhựa nổi đúng yêu cầu kỹ thuật

- Sử dụng được đồng hồ đo điện và máy khoan bê tông dùng trong thi công

Ống luồn dây có loại tròn, loại dẹp (hình 1-1) của nhiều hãng sản xuất khác nhau

do đó chúng ta cần căn cứ vào yêu cầu sử dụng để chọn loại thích hợp Mỗi loại ống luồn dây lại có nhiều kích cỡ khác nhau Trên từng tuyến ống đi dây, chúng ta cần chọn ống có kích cỡ phù hợp với số lượng dây dẫn và tiết diện dây dẫn luồn trong đó

Hình 5-1

- Đi dây đúng theo sơ đồ

- Các tuyến ống thẳng, chắc chắn, đảm bảo kích thước, không vỡ, bẹp

- Các vị trí nối ghép ống phải phẳng, kín khít, đẹp

- Không được nối dây trong ống vì trong trường hợp đó không thể kiểm tra nhiệt

độ của dây dẫn ở chỗ nối, trạng thái chỗ nối

- Phải đảm bảo an toàn cho người và thiết bị

Trong quá trình lắp đặt, chúng ta thường phải làm việc trên thang Do vậy, việc dùng thang cũng phải an toàn để không xảy ra tai nạn

Công việc lắp đặt còn phải sử dụng khoan…Do vậy, cần phải chú ý an toàn lao động trong mọi công việc là rất cần thiết

Bên cạnh đó chúng ta còn phải chú ý để không làm hỏng vỡ ống, hỏng dây

2.Đọc bản vẽ sơ đồ đi dây

Sơ đồ mạng điện được thể hiện trên bản vẽ điện Thường bản vẽ điện chỉ thể hiện sơ đồ phân phối điện, mặt bằng bố trí điện, có thể vẽ thêm mặt cắt

2.1 Sơ đồ phân phối điện

Sơ đồ phân phối điện thể hiện trục chính, trục phân nhánh cấp điện cho từng pha, phạm vi cấp điện của từng pha tới phụ tải, đồng thời thể hiện hệ thống thiết bị bảo vệ, điều khiển cùng thông số kỹ thuật của chúng, mã hiệu tiết diện dây, công suất phụ tải

2.2 Sơ đồ mặt bằng bố trí điện

Trên mặt bằng thể hiện các tuyến dây trục chính, trục phân nhánh, số sợi dây

và tiết diện dây; vị trí đặt bảng điện chính, các bảng điện nhánh; các thiết bị, phụ tải điện và vị trí lắp đặt của nó Sơ đồ mặt bằng bao giờ cũng đi kèm bảng thuyết minh

kỹ thuật và bảng tổng hợp vật liệu

Nếu có thêm mặt cắt, mặt cắt thể hiện độ cao lắp đặt

Ví dụ: Đọc bản vẽ điện sau:

380 V- 10A

SƠ ĐỒ PHÂN PHỐI ĐIỆN

MẶT BẰNG BỐ TRÍ ĐIỆN

Hình 5-2

Bảng tổng hợp vật liệu

3300 3300

1

2*0,5 2*0,5

2*0,5

2*(2*0,75) 2*(2*0,75)

2*(2*0,75) PHA C 2*1,5 PHA B 2*1,5 PHA A

75 2,8 2

80 3

Nguồ n

đ ế n 25m

A

B

9 Cầu dao 3 pha 380V-10A 1 cái

Trình tự đọc bản vẽ:

Nhìn trên sơ đồ phân phối điện ta nhận thấy rằng nguồn đến dùng dây 2(2×2,5)

từ bên ngoài vào cầu dao 3 pha 380V-10A Từ cầu dao 3 pha, 3 pha phân bổ cho 3 phòng dùng 3 dây 2×1,5 vào 3 áptômát Áptômát của mỗi pha đều có trị số 2MT-10A Công suất của mỗi pha là 1,2 KW

Nhìn trên mặt bằng ta thấy nguồn điện từ bên ngoài vào bảng điện chính là dây 2(2×2,5) = 25m Bảng điện chính đặt ở trục 4 Từ bảng điện chính có 3 dây 2×1,5 chạy dọc theo trục A tới bảng điện phụ ở 3 phòng Bảng điện phụ ở mỗi phòng đặt ở phía tay phải cửa ra vào, trong đó bao gồm 1 áptômát, 1 công tắc đèn, 1 ổ cắm, 1 điều tốc quạt trần Từ bảng điện phụ có 2 dây dẫn 2×0,75: 1 dây dẫn tới đèn, 1 dây dẫn tới quạt Dây từ bóng đèn thứ nhất đến bóng đèn thứ 2 dùng dây 2×0,5 Mỗi phòng 2 bóng đèn mang ký hiệu

8 , 2

75

và một quạt trần mang ký hiệu

3

80

Bảng điện phụ đặt sát tường, đối chiếu với mặt cắt thấy ngay cách sàn 1,5m Các thiết

bị lắp đặt ta đếm được trực tiếp trên mặt bằng

Thông qua mặt bằng và mặt cắt ta đọc được từng chủng loại và chiều dài dây dẫn cùng với các thiết bị trong bảng tổng hợp vật liệu

3 Đánh dấu vị trí đặt dây và thiết bị

3.1 Đánh dấu vị trí đặt thiết bị

Phụ tải mạng điện sinh hoạt bao gồm các thiết bị điện một pha như:

- Các loại đèn điện (đèn sợi đốt, đèn huỳnh quang, đèn compact,…);

- Các loại quạt điện (quạt bàn, quạt trần, quạt thông gió,…);

- Tủ lạnh, máy điều hòa nhiệt độ;

- Máy bơm nước;

cắt, bảo vệ được lắp đặt trên bảng điện Vị trí đặt bảng điện được thể hiện trên bản vẽ điện

Sau khi nghiên cứu bản vẽ điện, chúng ta tiến hành đánh dấu vị trí đặt thiết bị Dụng cụ vạch dấu: chúng ta sử dụng các loại thước, bút chì, mũi vạch và phấn

là chủ yếu

Phương pháp vạch dấu: Tùy theo sản phẩm, yêu cầu kỹ thuật, chúng ta lựa chọn các phương pháp vạch dấu: trên mặt phẳng, theo tọa độ không gian Tất cả các phương pháp vạch dấu đều cần chọn vạch chuẩn, đường chuẩn, cạnh chuẩn hoặc mặt chuẩn Các chuẩn trên được dùng làm căn cứ để xác định những vị trí của sản phẩm Sau đây là phương pháp đánh dấu một số thiết bị điện

- Đánh dấu vị trí lắp đặt quạt trần

Vạch dấu 2 đường chéo trên sàn nhà Từ giao điểm vừa tạo được chuyển lên trần nhà bằng cách dùng đầu nhọn của gậy có dây dọi lên trần nhà sao cho dây dọi đặt dọi đúng vào chỗ giao điểm của 2 đường chéo trên sàn nhà (hình 1-3)

200mm

Sau khi đã xác định được độ cao và khoảng cách mép tường cửa, tùy theo kích thước bảng điện to hay nhỏ, chúng ta lấy bảng điện đặt trùng khít lên 2 đường đã vạch, dùng bút chì vạch tiếp theo cho hết chu vi bảng điện (hình 5-6)

Hình 5-6

3.2 Vạch dấu các tuyến ống đi dây

* Vạch dấu các tuyến ống nằm ngang

Đường ống nhựa được đi theo 2 cách:

- Đi sát trần và tường

- Đi cánh trần 500 mm

Đường ống phải nằm ở phương ngang (song song với mặt trần, mặt sàn) Dùng dây gai để lấy dấu tuyến ống ngang Căng dây dọc theo tường với khoảng cách cách trần như trên, định vị 2 đầu dây

Dùng bút chì vạch dấu theo đường dây đã căng, khoảng cách giữa 2 dấu từ 40 đến 50 cm (hình 1-7) Các vị trí lấy dấu này chính là các vị trí cố định các vòng ốp

Hình 5-7

* Vạch dấu các tuyến ống thẳng đứng

Đường ống phải nằm ở phương thẳng đứng (vuông góc với mặt trần, mặt sàn) Dùng dây dọi để lấy dấu các tuyến ống thẳng đứng, dùng bút chì vạch dấu,

Tuyến ống tại vị trí bảng điện, lấy dây dọi đặt đúng tâm bảng điện rồi vạch dấu (hình 5-8)

Dây dọi

Bảng điện

4.Cố định ống nhựa lên vị trí đã xác định

4.1 Khoan lỗ theo dấu đã vạch

Dùng khoan bê tông tạo các lỗ chứa nở nhựa và vít thép để giữ ống gen Để thực hiện công việc đạt hiệu quả cao, đảm bảo an toàn cho người và thiết bị thì đòi hỏi mỗi người thợ phải nắm được tính năng và sử dụng thành thạo dụng cụ

Khi sử dụng máy khoan chúng ta phải biết sơ lược cấu tạo, tính năng của khoan

* Sơ lược cấu tạo máy khoan Xem hình 5-9

Hình 5-9

* Các bước thực hiện

Bước 1: Kiểm tra sơ bộ máy khoan

Bước 2: Đặt chế độ khoan

- Đặt nút chế độ khoan về vị trí khoan bê tông

- Đặt nút chiều quay của khoan về vị trí quay thuận

Bước 3: Lắp mũi khoan

- Chọn mũi khoan: Khoan lỗ bắt vít trên tường chúng ta sử dụng mũi khoan bê

ý: Không dùng mũi khoan cong, mẻ đầu hoặc ở đuôi mũi khoan bị bào mòn, đầu mũi khoan quá cùn

không

Bước 4: Chuẩn bị vị trí và tư thế khoan

- Tư thế khoan có thể đứng hoặc ngồi sao cho thuận lợi và chắc chắn

- Một tay nắm vào tay cầm của khoan, tay kia đỡ vào thân khoan hoặc giá đỡ khoan

Bước 5: Khoan lỗ theo dấu đã vạch

- Ấn nhẹ công tắc điện cho khoan quay chậm tạo dấu Điều chỉnh sao cho mũi khoan thật vuông góc với mặt phẳng tường Sau đó ấn mạnh công tắc để khoan quay nhanh tạo lỗ khoan Vừa ấn công tắc điện chúng ta vừa phải ấn từ từ máy khoan cho mũi khoan tiến dần vào tường

- Khi lỗ khoan đủ độ sâu, chúng ta vẫn giữ công tắc cho máy khoan chạy và rút mũi khoan ra khỏi lỗ khoan

- Nhả công tắc điện kết thúc việc khoan

Khoan xong một lỗ, chúng ta tiếp tục khoan các lỗ còn lại theo dấu đã vạch

Bước 6: Sau khi khoan xong chúng ta vệ sinh máy khoan sạch sẽ trước khi cất

Lưu ý:

- Đeo kính bảo hộ lao động trước khi sử dụng máy khoan

- Không để vật khác đè lên dây điện của khoan

- Trong suốt quá trình khoan phải luôn giữ máy khoan ngay ngắn tránh làm lỗ khoan quá rộng và không bị gẫy mũi khoan

4.2 Chôn vít nở

Ta tiến hành chôn vít nở vào các lỗ khoan Nở nhựa có nhiều kích cỡ khác nhau,

trung bình của thân nở nhựa bằng đường kính lỗ khoan

Tra nở nhựa vào lỗ khoan, ta dùng búa đóng nhẹ tới khi mặt nở phẳng với bề mặt tường

Chúng ta sử dụng lò xo uốn ống và thực hiện như sau:

- Đo khoảng cách từ một đầu ống tới điểm tiếp giáp với đoạn ống cong ta có điểm

A

- Đo tiếp một đoạn bằng 10 lần đường kính ống ta có điểm B

- Từ điểm B ta đo tiếp đoạn ống còn lại

- Lồng lò xo uốn ống vào trong đoạn ống cần uốn Chúng ta dùng dây dẫn hướng buộc vào lò xo để kéo, điều chỉnh lò xo tới vị trí cần uốn

- Dùng tay nắn dần dần đoạn ống đã đánh dấu cho tới khi đạt góc vuông là được Trong quá trình uốn ống chúng ta có thể hơ nóng cho dễ uốn và tránh bẹp ống Hình 5-10

Hình 5-10

- Nối dài ống ( nối thẳng) chúng ta dùng đầu măng sông nối ống Cắt ống ngắn

Hình 5-11

- Các vị trí rẽ vuông góc ngả hai hoặc ngả ba, ngả bốn chúng ta sử dụng các phụ kiện như ống nối L, ống nối T, cút hoặc sử dụng các hộp rẽ nhánh Hình 5-12 + Nối ống ngả hai Hình 5-12a

Hình 5-12a

+ Nối ống ngả ba Hình 1-12b

Hình 5-12b

Hình 1-13c

+ Mối ghép ngả bốn Hình 1-13d

Hình 1-13d

4.3.4 Đặt ống lên tường

* Đối với ống gen tròn: Đặt dây trong ống trước khi lắp đặt cố định đường ống lên

tường Sau đó đặt các ống nối T, L, và tiến hành từng đoạn ống với đầy đủ số lượng dây đã dự trù trước Việc cố định đường ống trên tường nhờ các vòng ốp tại các vị trí có nở nhựa Chúng ta định vị vòng ốp giữ ống bằng vít thép tại lỗ ở chân vòng ốp

* Đối với ống gen dẹp:

- Cắt đầu đáy ống và thành ống ở các vị trí rẽ, đổi hướng dây dẫn bằng kìm cắt hoặc dao nhỏ

- Nắp ống được giữ chắc trên đáy ống nhờ các gờ và rãnh trên nắp và đáy ống Các vị trí rẽ, đổi hướng dây dẫn phải cắt đầu và thành nắp ống Nắp ống được lắp đặt khi đặt dây lên tuyến máng

5.Đặt dây và lắp nắp ống

5.1 Đối với ống gen tròn

Thực hiện đặt dây trong ống kết hợp với công đoạn đặt ống như đã nêu ở trên Dây dẫn được luồn vào trong ống nhờ một dụng cụ kéo dây gọi là dây dẫn hướng

- Trước tiên, chúng ta tiến hành đo, cắt dây Chiều dài của từng đoạn dây trên từng tuyến dây chúng ta cũng đọc trên bản vẽ điện Lưu ý, các đầu dây phải để dài ra khoảng 20cm ở mỗi đầu ống

- Trải dây Số lượng dây, chủng loại dây trên từng tuyến dây chúng ta đọc được trên bản vẽ điện

- Để luồn dây, ta đẩy dây dẫn hướng qua đường ống trước

- Gọt cách điện các đầu dây dẫn muốn lắp đặt nối vào dây dẫn hướng sao cho mối nối gọn, nhỏ Có thể băng mối nối để tránh sự vướng mắc bên trong ống khi kéo

- Kéo từ từ dây dẫn hướng qua ống để luồn dây dẫn vào ống

Cứ thế luồn các đường dây trong các đoạn ống kế tiếp Lưu ý: Để dễ luồn dây, trước khi luồn dây chúng ta có thể thổi bột tan vào trong ống và dùng giẻ lau có rắc bột tan để vuốt dây trước khi luồn

Cách lắp đặt dây này có thể đặt thêm đường dây nếu cần thiết, vì có sự dự trù rộng cho bên trong đường ống, hoặc thay thế đường dây cũ sau một thời gian sử dụng 5.2 Đối với ống gen dẹp

- Trước tiên, chúng ta tiến hành đo, cắt dây Chiều dài của từng đoạn dây trên từng tuyến dây chúng ta đọc trên bản vẽ điện Lưu ý, các đầu dây phải để dài ra khoảng 20cm ở mỗi đầu ống

- Trải dây Số lượng dây, chủng loại dây trên từng tuyến dây chúng ta cũng đọc được trên bản vẽ điện Các dây dẫn xếp song song, gom gọn

- Bố trí hợp lý dây dẫn đặt trong ống kết hợp đặt dây lên đáy ống đồng thời đậy nắp ống lại

6.Kiểm tra và vận hành thử

6.1 Kiểm tra Sau khi chúng ta đã lắp đặt được dây dẫn đi trong ống nhựa nổi thì tại mỗi đầu ống phía ra bảng điện có nhiều đầu dây ra Dây nào nối với nguồn , dây nào là dây

ra đèn, ra quạt trần, chúng ta cần tiến hành đo kiểm tra Thực hiện như sau:

- Xoắn các đầu dây ở phía phụ tải ( ví dụ: dây dẫn ra đèn) Lưu ý: Gọt cách điện đầu dây trước khi xoắn

- Đo thông mạch dây dẫn phía đầu dây ra bảng điện

Mạch thông khi điện trở dây dẫn rất nhỏ Điện trở dây dẫn càng nhỏ khi chiều dài dây dẫn càng ngắn Chúng ta dùng đồng hồ VOM (đồng hồ vạn năng) để đo điện trở thông mạch

Sơ lược cấu tạo đồng hồ VOM: Đồng hồ VOM là loại đồng hồ có nhiều mạch đo

để đo nhiều đại lượng điện khác nhau như điện áp một chiều, điện áp xoay chiều, dòng điện một chiều, điện trở, Đồng hồ VOM bao gồm các bộ phận chính sau: Mặt số chỉ thị có nhiều thang đo của các đại lượng điện khác nhau; công tắc

bộ hai que đo có hai màu đen và đỏ; các lỗ cắm dây đo của đồng hồ có ký hiệu N (-) cho que đen và P (+) cho que đỏ; bộ pin lắp trong đồng hồ để đo điện trở Hình 5-14

Hình 5-14

Các bước thực hiện đo điện trở:

Bước 1: Vệ sinh sạnh sẽ vị trí đặt que đo

Bước 2: Đặt chế độ đo

Cắm que đỏ vào cọc (+), que đen vào cọc (-)

Xoay công tắc chuyển mạch về mạch đo điện trở

Chập hai que đo để kiểm tra chỉnh kim về vạch 0 trên thang đo

Bước 3: Tiến hành đo

Chạm hai que đo vào hai đầu dây dẫn cần đo điện trở

Đọc trị số trên thang đo điện trở Kim đồng hồ càng gần vạch 0 thì giá trị điện trở càng nhỏ

Giá trị đọc được trên thang đo nhân với trị số mà chuyển mạch đang đặt chính là giá trị đo được Chúng ta lần lượt kiểm tra hai đầu dây dẫn một cho tới khi đạt thông mạch thì hai dây dẫn đó là hai dây dẫn được chọn (hai dây ra đèn ở ví dụ trên)

Chúng ta lần lượt kiểm tra mạch từng phụ tải

Bước 4: Kết thúc quá trình đo

Bật công tắc chuyển mạch về vị trí OFF

Lưu ý: Chỉ được phép đo điện trở khi mạch không có điện áp Vì trở kháng của mạch Ohm-kế trong đồng hồ VOM rất thấp, nếu vô tình đo mà có điện áp sẽ làm hỏng điện kế của đồng hồ đo

6.2 Đánh dấu các đầu dây Sau khi đo kiểm tra, chúng ta xác định được dây nào nối với nguồn , dây nào ra đèn, ra quạt trần Để tránh nhầm lẫn khi đấu dây vào thiết bị bảo vệ, điều khiển trên bảng điện, chúng ta cần đánh dấu các đầu dây ở phía bảng điện Đo kiểm tra

xong mạch tải nào ta đánh dấu ngay các đầu dây của mạch đó

Kiểm tra

A Mô tả kỹ thuật bài thực hành

Đọc bản vẽ, lắp đặt dây dẫn đi trong ống nhựa nổi trên ca bin thực tập đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật, đúng trình tự, đảm bảo an toàn cho người và thiết bị

1 Sơ đồ phân phối điện

4(1×0,75)

3(1×0,75) 5(1×0,75)

Hình 1-16

TT Dụng cụ, thiết bị Đơn vị Số lượng Đặc tính Ghi chú

2 Danh mục dụng cụ, thiết bị, vật tư nhà trường cấp cho học sinh

TT Dụng cụ, thiết bị Đơn vị Số lượng Đặc tính Ghi chú

C Danh mục dụng cụ, thiết bị cho giáo viên đánh giá

TT Dụng cụ, thiết bị Đơn vị Số lượng Đặc tính Ghi chú

Lắp đặt dây dẫn đi trong ống nhựa nổi

- Dây dẫn chồng chéo nhiều

- Các đầu dây ra sai vị trí theo sơ đồ

- Có mối nối dây dẫn trong ống máng

- Điểm kỹ năng đạt 60 điểm trở lên bài thực hành mới đạt yêu cầu

- Bài thực hành vượt quá thời gian quy định không đánh giá

BẢNG QUI TRÌNH LẮP ĐẶT DÂY DẪN ĐI TRONG ỐNG NHỰA NỔI

VẬT LIỆU

YÊU CẦU KỸ THUẬT

THAO TÁC

mặt bằng, mặt cắt

hệ thống điện, -Thống kê được thiết bị, vật tư cần lắp đặt

-Đọc bản vẽ mặt bằng;

-Đọc bản vẽ mặt đứng;

- thống kê thiết bị, vật tư

2 Đánh dấu vị trí các thiết bị và các tuyến dây

Thước mét, ni

vô, bút vạch dấu

-Đánh dấu đúng vị trí các thiết bị;

- Vạch được vị trí các tuyến ống theo bản vẽ;

-Đánh dấu vị trí các thiết bị;

-vạch dấu các tuyến ống;

3 Cố định ống nhựa lên vị trí đã xác định

Máy khoan, đinh vít, ống nẹp nhựa, kìm cắt, rũa cầm tay, tuốc nơ vít

-Cácg tuyến ống phải ngang bằng, thẳng đứng;

- Các mối ghép đảm bảo mỹ thuật

-Đo,gia công ống;

- Cắt ống;

- khoan vị trí lắp đặt ống;

- định vị ống nẹp nhựa

4 Luồn dây và lắp nắp ống Dây điện, kìm cắt, thước mét, -Luồn dây đúng chủng loại, số

lượng;

- Đo cắt dây;

- Lắp đặt dây trục chính;

- Dây không chồng chéo;

- Không nối dây giữa ống;

- Tuyến ống đảm bảo mỹ thuật

- lắp đặt dây trục phân nhánh;

- lắp nắp ống

5 Kiểm tra và đánh dấu đàu dây ra các thiết bị

Đồng hồ VOM, -Các đầu dây đúng

vị trí lắp đặt với thiết bị theo yêu cầu

- tuốt vỏ nhựa cách điện các đầu dây; -Đo và đánh dấu các đầu dây

Bài 6: Lắp đặt dây dẫn đi ngầm trong tường

Thời gian: 16 giờ

Mục tiêu của bài

- Xác định được vị trí đặt dây và thiết bị

- Nêu được các yêu cầu kỹ thuật lắp đặt dây dẫn đi ngầm trong tường

- Trình bày được các bước trong lắp đặt dây dẫn đi ngầm trong tường

- Sử dụng được các dụng cụ đồng hồ đo điện và máy khoan bê tông dùng trong thi công

- Kiểm tra được chất lượng các loại vật liệu và thiết bị sử dụng trong lắp đặt mạng điện sinh hoạt

- Lắp đặt được dây dẫn đi ngầm trong tường đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật

- Cẩn thận , chính xác

- Tuân thủ các quy định an toàn về điện, an toàn khi sử dụng máy cắt

- Hợp tác tốt với nhóm, tổ để thực hiện công việc

Nội dung chính

1 Yêu cầu kỹ thuật

1.1 Yêu cầu về lắp đặt Khi thi công lắp đặt dây dẫn đi ngầm trong tường cần phải đảm bảo các yêu cầu

kỹ thuật sau:

- Xác định đúng chủng loại vật tư cần lắp đặt

Ống luồn dây có nhiều loại: Ống nhựa, ống kẽm, ống thép của nhiều hãng sản xuất khác nhau do đó chúng ta phải căn cứ vào đặc điểm của công trình, nhu cầu sử dụng để lựa chọn loại ống thích hợp Trên từng tuyến ống đi dây việc chọn loại ống lắp đặt phải phù hợp với số lượng dây dẫn và tiết diện dẫn theo bảng 2-1

Bảng 2-1: Số lượng dây dẫn có bọc cách điện được phép đặt trong ống luồn dây Tiết diện

( mm 2 ) Số sợi

Đặt ngầm Ống nhựa Ống kẽm Ống thép

- Đi dây phải đúng theo sơ đồ

- Các tuyến ống phải thẳng, đúng kích thước, không bị dập, bẹp

1.2 Yêu cầu về an toàn

- Không được nối dây trong ống

- Khi đi ngầm tuyệt đối không được nối dây trong ống vì trong trường hợp đó không kiểm tra được nhiệt độ của dây ở trong chỗ nối, sẽ gây ra toả nhiệt gây ra sự cố

rà điện không đảm bảo an toàn cho đường dây và mất an toàn cho người sử dụng khi thời tiết ẩm ướt tác động vào

công trình Vì vậy những nơi

có nhiều đường dây giao nhau nối với nhau, hoặc đường dây thiếu người ta thường sử dụng phụ kiện nối dây gọi là hộp nối dây

Hình 6 - 1: Hộp nối dây

- Đảm bảo an toàn cho người và thiết bị

Trong quá trình thi công lắp đặt, chúng ta thường làm việc ở trên giàn giáo hoặc thang vì vậy việc chọn tư thế,thao tác, kê chân giáo và các phụ kiện dảm bảo thăng bằng, chắc chắn Ngoài ra thường xuyên kiểm tra nguồn điện, thao tác đúng quy trình

để đảm bảo an toàn, Trong quá trình thi công luôn đeo khẩu trang, trang phục bảo hộ lao động giữ vệ sinh công nghiệp

2 Đọc bản vẽ sơ đồ đi dây

2.1 Sơ đồ phân phối điện Cho sơ đồ phân phối điện cho một nhà dân ba tầng, điện cấp vào là một pha hai dây, mỗi tầng đều sử dụng nguồn điện một pha cấp cho các phòng

Lầ u tầ ng

2

Lầ u tầ ng

1 T1

2MT – 10A

2MT – 10A

2MT –

Hình 6-4: Sơ đồ mặt bằng bố trí điện lầu 1

Hình 6-5: Sơ đồ mặt bằng bố trí điện lầu 2

- Khi sử dụng máy cắt cần nắm được cấu tạo và tính năng của máy

Hình 6 - 6: Cấu tạo máy cắt cầm tay Makita của Nhật

- Quy trình sử dụng máy cắt + Lấy dấu vị trí cần cắt: Vạch dấu trên tường bằng dụng cụ vạch cầm dấu + Lắp và điều chỉnh máy cắt

+ Lắp lưỡi vào máy, chọn lưỡi phải đúng chủng loại, điều chỉnh độ sâu của lưỡi phù hợp, lắp vòi nước vào máy, cắm điện chạy thử

+ Chọn tư thế cắt: Tư thế đứng hoặc ngồi phải thuận tiện trong quá trình cắt + Cắt vị trí vạch dấu: Đặt máy vào vị trí vạch dấu, mở vòi nước, ấn công tắc điện cho máy dịch chuyển theo các đường vạch dấu

+ Đục, tẩy các vị trí đã cắt: Nếu có điều kiện ta sử dụng máy đục còn không

4 Đánh dấu vị trí đặt dây và thiết bị

Khi công việc đọc bản vẽ và chuẩn bị dụng cụ, thiết bị đã hoàn tất việc xác định các vị trí tuyến đường ống, đường dây chính, nhánh trong công trình là rất quan trọng Tùy theo tính chất công việc người ta có thể lựa chọn dụng cụ vạch dấu phù hợp, thông thường là các loại thước, bút, mũi vạch hoặc là phấn chủ yếu

Phương pháp vạch dấu: Tùy theo loại sản phẩm, yêu cầu kỹ thuật mà lựa chọn phương pháp cho phù hợp trên mặt phẳng, theo tọa độ không gian để cho kết quả vạch dấu đạt chuẩn để các tuyến ống, tuyến dây thẳng, vuông góc, song song các phương vật kiến trúc

4.1 Đánh dấu các vị trí tuyến dây chính (đường dây chính) Đường dây chính: Là đường dây đi ngầm ở ngoài nhà tới các bảng điện chính, rồi từ bảng điện chính đến các bảng điện phụ

Bảng điện chính: Là nơi đặt các thiết bị đo lường, bảo vệ công tơ điện, Át tô mát, cầu dao, cầu chì

Bảng điện phụ: Là nơi đặt các thiết bị điều khiển ( công tắc, chiết áp…), ổ cắm lấy điện trực tiếp cho các phụ tài dòng điện, các loại đèn, quạt, điều hòa,… Đường dây ngắn là đường dây ngắn gọn nhất, quá trình bố trí dây nhanh công suất phụ tải phải bố trí đều

Ví dụ: Vạch dấu các tuyến ống thẳng đứng cách thực hiện giống bài 1 Cách thực hiện:

- Dùng dây lấy dấu các tuyến ống

- Dùng phấn ( bút mực) vạch dấu

- Khoảng cách 2 điểm lấy dấu 50cm

Những điều lưu ý khi lấy dấu:

- Việc đánh dấu tuân thủ đường đi của tuyến ống, tuyến dây theo đúng bản vẽ thiết kế

- Trên bản vẽ thiết kế các đường trục và con số chỉ cao độ ( mét), sâu của nền nhà

- Căn cứ vào tim, cốt để xác định các kích thước cần thiết việc lắp đặt ống 4.2 Đánh dấu các vị trí tuyến dây nhánh (đường dây nhánh)

Đường dây nhánh là đường dây dẫn đi từ bảng điện chính hay từ bảng điện nhánh (bảng điện phụ) kéo dọc theo nhà đi ngầm trong tường, dưới sàn bê tông…cấp điện trực tiếp cho các phụ tải dùng điện: các loại đèn, quạt, điều hòa…

Đường dây nhánh là tuyến đường dây đi ngắn gọn nhất, trong quá trình thiết kế, thi công tuyến đường dây nhánh công suất phụ tải phải bố trí đều

Cách thực hiện:

- Dùng dây dọi lấy dấu các tuyến ống

- Dùng phấn (bút mực), vạch dấu: khoảng cách giữa hai điểm lấy dấu 50cm Những điểm lưu ý khi lấy đấu:

- Việc lấy dấu tuân thủ đường đi của tuyến ống, tuyến dây theo đúng bản vẽ thiết

kế

- Trên bản vẽ thiết kế các đường trục độ cao ghi bằng ký hiệu , con số chỉ độ cao (mét) so với sàn, nền nhà Dấu chỉ đường trục gọi là tim

- Căn cứ vào tim, cốt để xác định kích thước cần thiết cho công việc lắp đặt

5 Xẻ rãnh trên tường

5.1 Xẻ rãnh các tuyến ống dây chính, dây nhánh

- Trên cơ sở việc lấy đã định vị trên tường, cần dùng máy cắt bê tông để xẻ rãnh, tạo đường đặt ống

- Đường rãnh đặt ống phải đảm bảo rộng hơn kích thước của ống, dây đường đi phải thẳng, và đảm bảo kích thước phù hợp

- Quá trình sử dụng máy giữ tay đều, chắc chắn

Hình 6-7: Một số cách thao tác sử dụng máy cắt

5.2 Đục tẩy rãnh đã xẻ Đục tẩy rãnh phải đảm bảo độ sâu của ống, độ thăng bằng với đường ống đục từ dưới lên, các đường ống nằm ngang tùy thuộc vào hướng thuận tay của người thi công

Sau khi tạo đường ống sau cần kiểm tra, chỉnh sửa lại rãnh đặt ống cho đúng yêu cầu

6 Chôn dây vào rãnh

6.1 Cố định phụ kiện vào rãnh Phụ kiện cố định vào rãnh có tác dụng đỡ, hãm cho đường ống đi dây được ổn định thông thường chúng ta sử dụng đinh bê tông và thép buộc 1mm dùng búa sắt cố định vào chính giữa của rãnh đặt ống luồn dây

6.2 Rải dây vào rãnh 6.2.1 Gia công lắp đặt đường ống

- Đặt đường ống ngầm trong tường là do yêu cầu thẩm mỹ Khi tiến hành cần chú ý nơi lắp đặt đường ống khô ráo, thiết kế đường ống ngầm tính đến khả năng dự

phải sử dụng hộp nối Tại những nơi cần bỏ góc đường ống, không có mối nối sẽ phải uốn cong ống đường ống theo bán kinh bằng mười lần đường kính ống với dụng cụ uốn ống

Hình 6- 8: Một số dụng cụ uốn ống và

cách nối cong đường ống

Hình 6-9: Một số cách uốn cong đường ống

- Trước khi gia công lắp đặt đường ống phải kiểm tra tổng thể lại, toàn bộ vật tư các loại ống luồn dây chính, ống luồn dây nhánh, các phụ kiện, ống nối, các phụ kiện

Trình tự lắp đặt đường ống

+ Đọc bản vẽ xác định đường kính ống chính, ống nhánh

+ Đo và cắt ống theo kích thước từng vị trí lắp đặt

+ Lắp đặt ống vào vị trí theo đường tạo rãnh ống chính, ống nhánh dùng phụ kiện đỡ ống cố định đường ống lắp đặt

+ Lắp đặt hộp nối dây đế âm đặt thiết bị