Giáo viên chưa hiểu rõ về vai trò của đánh giá đồng đẳng trong dạy học phát triển năng lực phẩm chất người học, chưa hiểu rõ quy trình đánh giá đồng đẳng, chưa xây dựng được các tiêu chí
Điểm mới của đề tài
- Góp phần hệ thống hóa lý luận và cơ sở thực tiễn về đánh giá đồng đẳng trong đánh giá quá trình dạy học
- Xây dựng quy trình và biện phát rèn luyện kĩ năng đánh giá đồng đẳng cho học sinh trung học phổ thông
- Thiết kế và sử dụng bộ tiêu chí đánh giá đồng đẳng trong dạy học phần Sinh trưởng và phát triển - Sinh học 11
Rèn luyện và phát triển các kỹ năng quan trọng cho người học, bao gồm kỹ năng giao tiếp, hợp tác, phản biện, tự điều chỉnh, thích ứng, và khả năng tự học, tự hoàn thiện.
Phương pháp nghiên cứu
5.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
- Nghiên cứu các công trình khoa học, các bài báo, tài liệu tập huấn liên quan đến đánh giá quá trình, đánh giá đồng đẳng
Nghiên cứu tài liệu về sinh trưởng và phát triển giúp hiểu rõ hơn về các khía cạnh của quá trình này, đồng thời khám phá các ứng dụng của kiến thức sinh trưởng và phát triển trong đời sống hàng ngày.
5.2 Phương pháp quan sát và điều tra
- Khảo sát, dự giờ các tiết học môn Sinh học ở trường THPT
- Trao đổi trực tiếp với các giáo viên và học sinh về việc sử dụng hình thức đánh giá đồng đẳng trong quá trình dạy học
- Sử dụng phiếu điều tra đối với giáo viên và học sinh
Trao đổi trực tiếp với các chuyên gia về phương pháp dạy học, giáo dục học và giáo viên bộ môn Sinh học tại một số trường THPT nhằm tìm hiểu khả năng áp dụng hình thức đánh giá đồng đẳng trong quá trình giảng dạy môn Sinh học.
5.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Tiến hành thực nghiệm điều tra và thực nghiệm sư phạm ở trường THPT nhằm:
- Đánh giá thực trạng sử dụng các hình thức đánh giá đồng đẳng trong dạy và học bộ môn Sinh học ở trường THPT
- Thực nghiệm tổ chức dạy một số tiết trong phần Sinh trưởng và phát triển có sử dụng hình thức đánh giá đồng đẳng trong quá trình dạy học
Việc kiểm tra và đánh giá hiệu quả của hình thức đánh giá đồng đẳng là rất quan trọng trong việc phát triển năng lực học sinh, đặc biệt trong dạy học phần Sinh trưởng và phát triển Hình thức này không chỉ giúp học sinh tự nhận thức về khả năng của bản thân mà còn khuyến khích sự hợp tác và trao đổi kiến thức giữa các em Thông qua việc đánh giá lẫn nhau, học sinh có cơ hội rèn luyện kỹ năng phản biện và cải thiện khả năng giao tiếp, từ đó nâng cao chất lượng học tập.
1.1 Một số vấn đề lí luận về kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo hướng phát triển năng lực
1.1.1 Mục tiêu kiểm tra, đánh giá theo định hướng năng lực
Kiểm tra đánh giá là một phần không thể thiếu của quá trình dạy học, nó diễn ra trong suốt quá trình dạy học
Do đó, mục tiêu của kiểm tra, đánh giá là:
- Xác định đƣợc năng lực và kết quả học tập của mỗi HS và tập thể lớp, giúp
HS nhận thức được sự tiến bộ của bản thân và phát triển kỹ năng tự đánh giá, từ đó thúc đẩy tinh thần học tập của các em.
- Giúp GV nhận ra những mặt mạnh, yếu của mình để hoàn thiện bản thân, nâng cao hiệu quả dạy học
- Giúp cho các cơ quan quản lý có cơ sở để đánh giá xếp loại các mặt hàng năm của GV và HS
1.1.2 Nguyên tắc kiểm tra đánh giá phẩm chất và năng lực học sinh
Theo tài liệu modul 3: KTĐG theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực
HS THPT cần đảm bảo các nguyên tắc sau:
Để đảm bảo tính toàn diện và linh hoạt trong quá trình đánh giá, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau nhằm đánh giá chính xác năng lực của người được đánh giá.
Để đảm bảo sự phát triển của học sinh, việc đánh giá là cần thiết nhằm nhận diện những điểm mạnh và điểm yếu của các em Qua đó, giáo viên có thể hỗ trợ học sinh phát huy tối đa khả năng của mình và khắc phục những hạn chế, giúp các em ngày càng tiến bộ hơn.
Để đảm bảo đánh giá hiệu quả, cần đưa vào các tình huống thực tiễn liên quan, giúp học sinh có cơ hội trải nghiệm và thể hiện khả năng của mình.
Để đảm bảo tính hiệu quả trong kiểm tra đánh giá (KTĐG), cần phải phù hợp với đặc thù của từng môn học Mỗi môn học có những yêu cầu và đặc điểm riêng, do đó, giáo viên cần lựa chọn và sử dụng các phương pháp, công cụ đánh giá phù hợp với mục tiêu và yêu cầu của môn học đó.
1.2 Đánh giá đồng đẳng trong dạy học
Cha ông ta đã khẳng định rằng “Học thầy không tày học bạn”, cho thấy việc học từ bạn bè hiệu quả hơn nhiều so với từ người khác Điều này thể hiện nền tảng của dạy học đồng đẳng tại Việt Nam, nơi mà quá trình dạy và học diễn ra giữa những người có cùng địa vị và hoàn cảnh xã hội Đánh giá đồng đẳng là quá trình mà các cá nhân trong nhóm tự đánh giá lẫn nhau, dựa trên thảo luận trước đó hoặc các tiêu chí đã thỏa thuận Hình thức đánh giá này có thể sử dụng công cụ hoặc danh sách kiểm tra do giáo viên thiết kế trước, hoặc do chính nhóm học sinh tạo ra để đáp ứng nhu cầu đánh giá cụ thể của họ.
Trong quá trình đánh giá, cá nhân sẽ xem xét các yếu tố như số lượng, mức độ, giá trị, phẩm chất và chất lượng của sản phẩm hoặc kết quả học tập của bạn bè trong cùng một điều kiện.
Đánh giá đồng đẳng ở học sinh là quá trình theo dõi và nhận định về số lượng, mức độ, giá trị, phẩm chất và hiệu quả sản phẩm học tập của bạn học Quá trình này diễn ra trong cùng điều kiện so sánh với các tiêu chuẩn nhất định, nhằm cung cấp thông tin phản hồi để nâng cao hiệu quả học tập.
Đánh giá đồng đẳng là phương pháp tổ chức hoạt động cho học sinh, giúp họ tham gia vào các nhóm hoạt động khác nhau, từ đó tự khám phá kiến thức thay vì tiếp thu thụ động Hoạt động này diễn ra giữa các học sinh, với nội dung bài học liên quan đến thực tế Việc truyền đạt kiến thức được thực hiện qua nhiều hình thức dạy học đa dạng như dạy theo cặp, nhóm nhỏ, hoặc thông qua các tương tác ngoài trường học như kèm cặp tại nhà và thư điện tử Các kỹ thuật dạy học như tranh luận, thảo luận nhóm, trò chơi sắm vai và mô phỏng cũng được áp dụng Do đó, việc tổ chức hoạt động cho người học là điều kiện cần thiết để dạy học đồng đẳng diễn ra hiệu quả và truyền tải nội dung bài học.
Đánh giá đồng đẳng không chỉ nâng cao hiệu quả học tập mà còn giúp người học phát triển phương pháp tự học Trong quá trình này, người dạy trở thành “Thầy giáo nhỏ” và cần chuẩn bị kỹ lưỡng để truyền đạt kiến thức Điều này đòi hỏi họ phải tạo áp lực tích cực cho bản thân và chuẩn bị nội dung cũng như phương pháp giảng dạy một cách đầy đủ Do đó, phương pháp tự học, tự khám phá và sự ham hiểu biết là những yếu tố không thể thiếu trong quá trình này.
Những người được học thường tự trang bị cho mình phương pháp tự học thông qua sự phụ thuộc lẫn nhau và trách nhiệm với bạn bè Mỗi cá nhân sẽ có nhiệm vụ riêng, từ đó tự tìm kiếm kiến thức và khám phá tri thức Vai trò của người dạy và người học được hoán đổi trong một chu trình thời gian, tạo cơ hội cho cả hai Đánh giá đồng đẳng rất đa dạng về nội dung và hình thức, với kế hoạch rõ ràng do người học xây dựng, từ đó thúc đẩy trách nhiệm, sự tôn vinh, hợp tác và phụ thuộc tích cực.
Thứ ba: đánh giá đồng đẳng là dạy học có sự tăng cường học tập cá thể phối hợp với học hợp tác
Trong đánh giá đồng đẳng, để đạt được mục tiêu dạy học, người học cần thực hiện các nhiệm vụ học tập, nơi diễn ra quá trình học tập cá thể Tuy nhiên, có những nhiệm vụ mà cả người dạy lẫn người học đều không thể vượt qua, dẫn đến việc cần hợp tác để giải quyết Sự hợp tác này giúp hội tụ trí tuệ cá nhân, từ đó hỗ trợ mọi người trong việc hoàn thành nhiệm vụ Đồng thời, trí tuệ hội tụ cũng góp phần vào việc tích lũy trí tuệ cá nhân.