Tóm tắt tiếng việt: Phát triển năng lực tự học cho học sinh trung học phổ thông thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim.

Phát triển năng lực tự học cho học sinh trung học phổ thông thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim.Phát triển năng lực tự học cho học sinh trung học phổ thông thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim.Phát triển năng lực tự học cho học sinh trung học phổ thông thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim.Phát triển năng lực tự học cho học sinh trung học phổ thông thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim.Phát triển năng lực tự học cho học sinh trung học phổ thông thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim.Phát triển năng lực tự học cho học sinh trung học phổ thông thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim.Phát triển năng lực tự học cho học sinh trung học phổ thông thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim.Phát triển năng lực tự học cho học sinh trung học phổ thông thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim.Phát triển năng lực tự học cho học sinh trung học phổ thông thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim.Phát triển năng lực tự học cho học sinh trung học phổ thông thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim.Phát triển năng lực tự học cho học sinh trung học phổ thông thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim.Phát triển năng lực tự học cho học sinh trung học phổ thông thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim.Phát triển năng lực tự học cho học sinh trung học phổ thông thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim.Phát triển năng lực tự học cho học sinh trung học phổ thông thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim.Phát triển năng lực tự học cho học sinh trung học phổ thông thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim.Phát triển năng lực tự học cho học sinh trung học phổ thông thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim.Phát triển năng lực tự học cho học sinh trung học phổ thông thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

LƯƠNG QUỐC THÁI

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÔNG QUA DẠY HỌC CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP PHẦN HOÁ HỌC PHI KIM

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Chuyên ngành: LL&PPDH bộ môn Hoá học

Mã số: 91.40.111

HÀ NỘI, 2023

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Trung Ninh

Trường Đại học Thủ đô Hà Nội

Luận án được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Trường

họp tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

vào hồi … giờ … ngày … tháng … năm …

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia Việt Nam

- Thư viện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thế kỷ XXI là kỷ nguyên của công nghệ thông tin, truyền thông và nền kinh tế tri thức với cuộc cách mạng công nghệ 4.0 Trong xu thế rất nhiều ngành nghề thay đổi cách vận hành, người học cần phải thay đổi tư duy và kỹ năng học tập để thích nghi và hòa nhập Để đáp ứng được đòi hỏi ngày càng cao của xã hội, ngoài việc học tập trong nhà trường, người học cần có nhu cầu tự học, tự bồi đắp tri thức bằng nhiều con đường, cách thức khác nhau Vấn đề tự học, tự đào tạo của người học đã được Đảng, Nhà nước quan tâm quán triệt sâu sắc từ nhiều năm qua Nghị quyết hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới, căn bản toàn diện

giáo dục và đào tạo đã xác định: “Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo

nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện NL và phẩm chất người học

Trong chương trình GDPT 2018 đã đề xuất những năng lực cốt lõi mà chương trình cần hình thành và phát triển cho HS, trong đó NL tự chủ và tự học là một trong ba năng lực chung được hình thành, phát triển thông qua tất cả các môn học và hoạt động giáo dục Để phát triển NLTH, yêu cầu đặt ra cho việc đổi mới PPDH là lựa chọn những PPDH phù hợp nhằm phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của HS, hướng tới việc bồi dưỡng phương pháp tự học cho HS để hình thành NLTH

DHTH là một quan niệm dạy học nhằm hình thành ở HS những NL giải quyết hiệu quả các tình huống thực tiễn dựa trên sự huy động nội dung, KTKN thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau Điều đó cũng có nghĩa là đảm bảo để mỗi HS biết cách vận dụng kiến thức học được trong nhà trường vào các hoàn cảnh mới lạ, khó khăn, bất ngờ, qua đó trở thành một người công dân có trách nhiệm, một người lao động có NL Quan điểm của DHTH được vận dụng trong xây dựng chương trình GDPT 2018 với định hướng nghề nghiệp ở cấp THPT Bằng việc tổ chức theo hướng tích hợp nội dung của hai hay nhiều môn học và tích hợp với các vấn đề của đời sống tạo thành các chủ đề, DHTH đã tạo cơ hội cho HS nghiên cứu các kiến thức trong mối tương quan, logic với nhau

Thực trạng dạy phần học hóa học phi kim ở các trường THPT hiện nay, việc tích hợp các chủ đề hóa học phi kim để thực hiện DHTH đáp ứng phát triển NLTH của học sinh ở các trường THPT chưa thực sự được chú trọng và quan tâm đúng mức Xuất phát từ những lý do

trên, chúng tôi lựa chọn đề tài: “Phát triển NLTH cho học sinh THPT thông qua dạy học chủ

đề tích hợp phần hóa học phi kim” với mong muốn đóng góp một phần vào việc dạy học hóa

học lớp 10, 11 nói riêng, việc đổi mới giáo dục nói chung

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu xây dựng khung NLTH, công cụ đánh giá NLTH và đề xuất PPDH để dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim nhằm phát triển NLTH cho HS THPT

3 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học môn Hóa học ở trường THPT;

Đối tượng nghiên cứu: NLTH của HS trường THPT và phương pháp DHDA, PPDH

Webquest thông qua dạy học chủ đề phần hoá học phi kim;

Phạm vị nghiên cứu:

- Nội dung nghiên cứu: Phần hóa học phi kim lớp 10, 11;

- Thời gian nghiên cứu: Từ năm học 2015-2016 đến năm học 2021-2022;

- Địa bàn nghiên cứu: Một số trường THPT ở 3 miền Bắc, Trung, Nam

4 Giả thuyết khoa học

Nếu vận dụng được các phương pháp DHDA và dạy học WebQuest trong dạy học chủ đề tích hợp phần hoá học phi kim một cách hợp lý, phù hợp với đối tượng thì sẽ phát triển NLTH cho HS THPT

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tổng hợp, phân tích các tài liệu về NLTH (NL, NLTH, dạy học phát triển NL, khung NLTH, công cụ đánh giá NLTH), về DHTH (tích hợp, DHTH, chủ đề hóa học, DHTH theo chủ đề hóa học) và các phương pháp DHDA, dạy học WebQuest trong việc phát triển NLTH của HS;

- Điều tra làm rõ thực trạng NLTH của HS THPT, các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển NLTH, thực trạng dạy học chủ đề tích hợp hóa học và sử dụng các PPDH hóa học phần phi kim ở trường THPT;

- Phân tích mục tiêu, cấu trúc nội dung, đặc điểm chương trình hóa học THPT phần hóa học phi kim;

- Xây dựng khung NLTH của HS THPT trong dạy học chủ đề tích hợp hóa học;

- Thiết kế bộ công cụ đánh giá NLTH của HS THPT trong dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim;

- Đề xuất chủ đề phần hóa học phi kim để tổ chức dạy học nhằm phát triển NLTH cho

HS THPT;

- Đề xuất biện pháp tổ chức DHDA và dạy học WebQuest nhằm phát triển NLTH cho

HS THPT, xây dựng các quy trình dạy học cụ thể, thiết kế bài dạy cho từng chủ đề đề xuất;

- Thực nghiệm sư phạm tại một số trường THPT nhằm khẳng định tính khả thi, hiệu quả của các thiết kế dạy học đã đề xuất

6 Phương pháp nghiên cứu

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa, đánh giá, … trong tổng quan các cơ sở lý luận của đề tài;

- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Sử dụng các phương pháp quan sát, điều tra, phỏng vấn, trao đổi ý kiến chuyên gia, ý kiến giáo viên, học sinh, …

- Thực nghiệm sư phạm: Tiến hành TNSP DH theo dạy học dự án và dạy học WebQuest nhằm phát triển NLTH cho HS ở một số trường THPT

- Phương pháp thống kê: Sử dụng phương pháp thống kê toán học trong nghiên cứu khoa học giáo dục để xử lý số liệu thực nghiệm, …từ đó rút ra kết luận của luận án

7 Điểm mới của luận án

- Hoàn thiện và xây dựng cơ sở lý luận về NLTH, dạy học chủ đề tích hợp hoá học để phát triển NLTH cho HS THPT;

- Đánh giá thực trạng NLTH của HS THPT, các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển NLTH, thực trạng dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim và sử dụng các PPDH phần hóa học phi kim ở trường THPT;

- Xây dựng khung NLTH và bộ công cụ đánh giá NLTH của HS THPT trong dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim;

- Đề xuất và tổ chức dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim với phương pháp DHDA và dạy học WebQuest nhằm phát triển NLTH cho HS THPT trên cơ sở thực nghiệm tính cần thiết, khả thi, hiệu quả của phương pháp DHDA và dạy học WebQuest

8 Cấu trúc của luận án

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và khuyến nghị, danh mục các công bố, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung luận án gồm 03 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc phát triển NLTH cho HS THPT thông qua

dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim

Chương 2: Biện pháp phát triển NLTH cho HS THPT thông qua dạy học chủ đề tích hợp

phần hóa học phi kim

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÔNG QUA

DẠY HỌC CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP PHẦN HÓA HỌC PHI KIM 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Nghiên cứu về phát triển NLTH cho học sinh THPT

1.1.1.1 Trên thế giới

1.1.1.2 Ở Việt Nam

1.1.2 Nghiên cứu về DHTH, dạy học chủ đề tích hợp hóa học

1.1.2.1 Trên thế giới

1.1.2.2 Ở Việt Nam

1.1.3 Nghiên cứu về DHDA, dạy học WebQuest

1.1.3.1 Trên thế giới

1.1.3.2 Ở Việt Nam

Chưa có công trình chuyên biệt nào đi sâu vào nghiên cứu phát triển NLTH của HS THPT trên cơ sở tạo lập các chủ đề dạy học theo chủ đề phần hoá học phi kim và khai thác mỗi chủ đề dưới nhiều góc độ khác nhau để lựa chọn PPDH phù hợp với từng chủ đề đó

Luận án này có thể được xem như là nghiên cứu ban đầu cho nội dung Phát triển NLTH

cho HS THPT thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hoá học phi kim theo chương trình GDPT

2006 và chương trình GDPT 2018 Với xu thế tất yếu của hội nhập và vai trò quan trọng của công nghệ thông tin trong hội nhập, với đặc thù của sự tương tác cá nhân hóa trong cuộc cách mạng

4.0, nghiên cứu Phát triển NLTH cho HS THPT thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hoá học

phi kim là nội dung cấp thiết để có thể nhanh chóng ứng dụng trong thực tiễn cho các nhà trường

THPT hiện nay

1.2 Một số lý thuyết nền tảng cho dạy học phát triển NL cho HS

1.2.1 Thuyết nhận thức

1.2.2 Thuyết kiến tạo

1.2.3 Thuyết vùng phát triển gần của Vygotsky

1.2.4 Thuyết kết nối

1.2.5 Thuyết đa trí tuệ

1.3 Năng lực, NLTH của HS

1.3.1 Năng lực

1.3.1.1 Khái niệm

1.3.1.2 Cấu trúc năng lực

1.3.2 Tự học và NLTH

1.3.2.1 Khái niệm

1.3.2.2 Cấu trúc của NLTH

1.3.3 Vai trò của tự học

1.3.4 Khung NLTH

1.3.5 Đánh giá NLTH

1.3.5.1 Khái niệm đánh giá NLTH

1.3.5.2 Mục đích đánh giá NLTH

1.3.5.3 Một số công cụ đánh giá NLTH

1.4 Chủ đề, tích hợp, dạy học chủ đề tích hợp hóa học

1.4.1 Chủ đề và dạy học theo chủ đề

1.4.3.2 Phân loại chủ đề hóa học theo mức độ tích hợp

1.4.3.3 Đặc trưng của dạy học chủ đề tích hợp hóa học

1.4.4 Tổ chức dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học nhằm phát triển NLTH cho HS

1.4.4.1 Đặc điểm tổ chức dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học nhằm phát triển NLTH cho HS 1.4.4.2 Quy trình lý thuyết về tổ chức dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học nhằm phát triển NLTH cho HS THPT

1.4.4.3 Phương pháp DHDA và dạy học WebQuest trong việc phát triển NLTH của HS THPT

a Phương pháp DHDA

b Phương pháp dạy học WebQuest

1.5 Cơ sở thực tiễn của việc phát triển NLTH cho HS THPT thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim

1.5.1 Mục tiêu khảo sát

1.5.2 Nội dung, phương pháp khảo sát

1.5.2.1 Nội dung khảo sát

1.5.2.2 Phương pháp khảo sát

1.5.3 Chọn mẫu địa bàn và đối tượng khảo sát

Chúng tôi lựa chọn khảo sát tại 11 tỉnh/thành phố Thanh Hóa, Hải Phòng, Hải Dương, Ninh Bình, Quảng Ninh, Thái Bình, Bắc Giang, Đà Nẵng, Hưng Yên, Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh Tổng số 41 trường được khảo sát Tổng số GV được khảo sát là 249 GV; tổng số

HS được khảo sát là 1508 HS,

1.5.4 Phương pháp xử lý số liệu và các thang đánh giá

1.5.5 Phân tích kết quả khảo sát

1.5.5.1 Kết quả khảo sát đối với GV

Nhận thức của GV về vai trò của việc phát triển năng lực tự học cho HS

TT Vai trò của việc phát triển NLTH cho HS THPT thông qua dạy

học chủ đề tích hợp phần hoá học phi kim

Ý kiến GV

SL %

1 Nâng cao kiến thức và hiệu quả học tập 249 100.00

2 Giúp người học có khả năng tự giải quyết các vấn đề học tập, biết vận

dụng vào giải quyết các vấn đề thực tiễn 234 93.98

TT Vai trò của việc phát triển NLTH cho HS THPT thông qua dạy

học chủ đề tích hợp phần hoá học phi kim

Ý kiến GV

SL %

3 Hình thành các kĩ năng, phương pháp học tập khoa học 204 81.93

6 Nâng cao khả năng tiếp nhận thông tin cho người học 196 78.71

Nội dung khảo sát Kết quả

Thầy/ Cô thường rèn luyện cho HS năng lực tự học ở mức:

Mức độ thực hiện các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học hóa học

TT Phương pháp dạy học Tổng

mẫu

Tổng điểm

Điểm

TB Mức độ Thứ

bậc

1 Phương pháp thuyết trình, vấn đáp 249 1017 4.08 Cao 2

2 Dạy học giải quyết vấn đề 249 942 3.78 Cao 4

3 Dạy học theo nhóm nhỏ 249 1024 4.11 Cao 1

5 Tổ chức cho HS nghiên cứu khoa học 249 780 3.13 Rất thấp 9

6 Thực hành, biểu diễn thí nghiệm 249 1002 4.02 Cao 3

Các nguyên nhân gây khó khăn cho GV trong việc dạy học chủ đề tích hợp phần hoá học

Nội dung

Đánh giá

Không phải

là nguyên nhân

Chỉ là

nguyên nhân phụ

Là nguyên nhân chính

SL % SL % SL %

Đa số GV THPT chỉ được đào tạo một môn học

chuyên sâu, gặp nhiều khó khăn khi dạy học tích

hợp kiến thức đa môn, liên môn

114 45.78 49 19.68 86 34.54

Khó vận dụng linh hoạt các hình thức và phương

pháp dạy học hiệu quả trong dạy học tích hợp 116 46.59 67 26.91 66 26.51 Thời gian chuẩn bị và thực hiện còn hạn chế 92 36.95 79 31.73 78 31.33 Chưa có công cụ đánh giá năng lực tự học phù hợp 71 28.51 73 29.32 105 42.17

HS chưa tích cực, chủ động 80 32.13 82 32.93 87 34.94

HS chưa xác định và lựa chọn được phong cách

(phương pháp) học tập phù hợp, hiệu quả với bản

thân trong quá trình tự học

48 19.28 65 26.10 136 54.62 Điều kiện, cơ sở vật chất chưa đáp ứng 117 46.99 59 23.69 73 29.32

1.5.5.2 Kết quả khảo sát đối với học sinh

Các kiến thức, kỹ năng hiện có của HS liên quan đến NLTH

STT NLTH Nội dung trả lời

Tổng

số câu trả lời

Có Tỷ lệ có Thứ

Biết đặt mục tiêu học tập môn Hoá học phù

hợp với khả năng nhận thức về môn Hoá học của bản thân và các kết quả đã đạt được

1508 203 13.49% 12

3 Biết cách liên hệ mục tiêu học tập môn Hoá

học với định hướng nghề nghiệp của bản thân 1508 65 4.36% 15

Nhận định được ưu điểm nổi trội của bản thân

để tiếp thu tri thức hoá học nhanh chóng và hiệu quả nhất

1508 977 64.83% 5

5 Có khả năng lựa chọn một cách thức học tập hiệu

quả nhất đối với bản thân 1508 1085 71.99% 4

Xác định được nhiệm vụ, biện pháp thực hiện

để hoàn thành mục tiêu của các kế hoạch đã

đề ra

1508 735 48.76% 7

8 Biết cách xây dựng thời gian biểu để thực hiện 1508 1335 88.59% 2

STT NLTH Nội dung trả lời

Tổng

số câu trả lời

Có Tỷ lệ có Thứ

1508 672 44.61% 9

11

Vận dụng kinh nghiệm nền tảng của bản thân

và kiến thức liên môn để giải quyết nhiệm vụ

1508 237 15.77% 11

14 Xác nhận được giá trị của thông tin, tri thức

khoa học đúng đắn nhất sau quá trình tự học 1508 735 48.76% 7

15 Có phương án khắc phục hạn chế và điều

chỉnh quá trình tự học cho các chủ đề tiếp theo 1508 275 18.26% 10

1.5.6 Đánh giá kết quả nghiên cứu thực trạng và những vấn đề cần giải quyết

1.5.6.1 Thuận lợi

1.5.6.2 Khó khăn

1.5.6.3 Nguyên nhân của thực trạng

1.5.6.4 Những vấn đề đặt ra cần giải quyết

Vấn đề chung: Cần xác định một công cụ đo lường NLTH của HS làm căn cứ để đánh giá NLTH của HS trước và sau khi học tập một chủ đề hoá học, từ đó xác định được mức độ và hành

vi cần điều chỉnh trong kế hoạch dạy học của GV nhằm phát triển NLTH của HS

Vấn đề riêng đối với GV: Cần hiểu rõ cơ sở lý luận của dạy học các chủ đề hoá học, hiểu

rõ bản chất của các PPDH tương ứng để lựa chọn PPDH đảm bảo phù hợp với đặc điểm dạy học các chủ đề hóa học đáp ứng mục tiêu phát triển NLTH cho HS; Cần hiểu rõ và thực hiện đánh giá NLTH của HS thông qua bộ công cụ đánh giá để đảm bảo tính toàn diện trong đánh giá

Vấn đề riêng đối với HS: Cần được tiếp cận và rèn luyện hệ thống kỹ năng tự học như: Xác định mục tiêu học tập, định hình phong cách học tập, lập kế hoạch học tập, triển khai kế hoạch học tập, đánh giá kết quả và đề xuất hướng điều chỉnh kế hoạch học tập nhằm đạt được mục tiêu phát triển NLTH sau mỗi chủ đề hóa học

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

CHƯƠNG 2: BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC CHO HỌC SINH

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÔNG QUA DẠY HỌC CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP PHẦN HÓA HỌC PHI KIM 2.1 Phân tích chương trình phần hóa học phi kim THPT

2.1.1 Chương trình phần hoá học phi kim THPT

2.1.1.1 Nội dung phần hoá học phi kim của chương trình GDPT 2006

2.1.1.2 Nội dung phần hoá học phi kim của chương trình GDPT 2018

2.1.1.3 So sánh phần hoá học phi kim trong hai chương trình môn Hoá học 2006 và 2018

2.1.2 PPDH phần hóa học phi kim

2.2 Xây dựng khung và công cụ đánh giá NLTH cho HS THPT trong dạy dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim

2.2.1 Nguyên tắc xây dựng khung NLTH

2.2.2 Quy trình xây dựng khung NLTH

Bước 1 Đề xuất khung NLTH dự thảo

Bước 2 Xin ý kiến chuyên gia về khung và bảng mô tả tiêu chí đánh giá NLTH dự thảo

Bước 3 Chỉnh sửa khung và bảng mô tả tiêu chí đánh giá NLTH

Bước 4 Tiến hành thử nghiệm khung NLTH

Bước 5 Hoàn thiện cấu trúc NLTH và bảng mô tả chi tiết các mức độ biểu hiện NLTH

2.2.3 Khung NLTH của học sinh THPT trong dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim

2.2.3.1 Căn cứ để xây dựng khung NLTH

2.2.3.2 Xác định các thành phần cấu trúc của NLTH

2.2.3.3 Xác định chỉ số hành vi cho từng thành phần của NLTH

(1) Xác định mục tiêu học tập

(2) Định hình phong cách học tập

(3) Lập kế hoạch học tập

(4) Triển khai tự học

(5) Đánh giá và điều chỉnh tự học

2.2.3.4 Xây dựng tiêu chí đánh giá NLTH các chủ đề hoá học

Bảng 2.1 Bảng mô tả tiêu chí đánh giá NLTH của HS THPT

Thông qua việc HS lựa chọn 4 cách học: kiểu nhìn, kiểu nghe, kiểu đọc-viết, kiểu vận động phù hợp với mục đích, nhiệm vụ học tập khác nhau; thuận lợi cho việc ghi nhớ,

áp dụng các KTKN trong mỗi chủ đề

PC.3

Tự điều chỉnh cách học cho phù hợp

Thông qua việc HS nhận ra những hạn chế/nhược điểm/yếu điểm của bản thân khi lựa chọn cách học không phù hợp với nhiệm vụ học tập này nhưng đã có

2.2.3.5 Xây dựng các mức độ và quy chiếu điểm số

2.2.4 Xây dựng bộ công cụ đánh giá NLTH cho học sinh THPT trong dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim

2.2.4.1 Phiếu đánh giá NLTH của HS (dành cho GV)

2.2.4.2 Đề KTĐG KTKN HS

2.2.4.3 Phiếu đánh giá/theo dõi thực hiện nhiệm vụ trong quá trình học tập của HS

(1) Phiếu phân công nhóm học tập

(2) Kế hoạch học tập của nhóm

(3) Kế hoạch học tập cá nhân

(4) Phiếu đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ học tập

(5) Phiếu đánh giá của nhóm dành cho cá nhân

(6) Phiếu đánh giá sản phẩm theo từng chủ đề

NL thành

phần

Tiêu chí đánh giá

Mã

TC Tên tiêu chí Mô tả tiêu chí

những điều chỉnh cách học phù hợp với nhiệm vụ học tập khác

KH.5

Xác định phương pháp, hình thức và phương tiện tự

Thông qua việc HS chọn lọc nguồn thông tin qua SGK, sách tham khảo, internet, website, khảo sát thực tiễn, thực nghiệm, giáo trình điện tử, phục vụ cho việc giải quyết nhiệm vụ học tập

TK.7

Ghi chép và xử lý thông tin đã tìm kiếm

Thông qua việc HS lựa chọn các hình thức ghi chép phù hợp, thuận lợi cho việc ghi nhớ, sử dụng, bổ sung khi xử lý thông tin đưa ra kết luận

TK.8

Vận dụng kiến thức, kỹ năng

để giải quyết nhiệm vụ học tập

Thông qua việc HS đề xuất và lựa chọn các kiến thức, kỹ năng để giải quyết các yêu cầu của nhiệm vụ học tập

học

Thông qua việc học sinh tự đánh giá được bản thân và đánh giá được các thành viên trong nhóm, nhận ra và điều chỉnh được những sai sót, hạn chế của bản thân trong quá trình tự học, từ đó rút kinh nghiệm để vận dụng vào các tình huống nhiệm vụ khác

2.3 Đề xuất chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim để tổ chức dạy học nhằm phát triển NLTH cho học sinh THPT

2.3.1 Nguyên tắc xây dựng chủ đề

2.2.1.1 Đảm bảo mục tiêu giáo dục, hình thành và phát triển NLTH cho HS

2.2.1.2 Đáp ứng được yêu cầu phát triển của xã hội, mang tính thiết thực, có ý nghĩa với người học 2.2.1.3 Đảm bảo tính khoa học và tiếp cận những thành tựu của khoa học kỹ thuật, đồng thời vừa sức với HS

2.2.1.4 Đảm bảo tính giáo dục và giáo dục vì sự phát triển bền vững

2.2.1.5 Tăng tính thực tiễn, quan tâm tới những vấn đề mang tính xã hội của địa phương

2.2.1.6 Việc xây dựng chủ đề dựa trên các chương trình GDPT hiện hành

2.3.2 Quy trình xây dựng chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim

2.3.2.1 Phương thức tích hợp

2.3.2.2 Xác định quy trình xây dựng chủ đề phần hóa học phi kim

phi kim

2.3.3 Cấu trúc chung của chủ đề

2.3.4 Minh họa cách xây dựng một chủ đề phần hóa học phi kim theo quy trình 7 bước 2.3.4.1 Rà soát nội dung kiến thức phần hóa học phi kim

Trên cơ sở rà soát nội dung toàn chương trình phần hóa học phi kim, chúng tôi tiến hành rà soát các nội dung kiến thức có liên quan đến chủ đề hóa học “Clo và nước sinh hoạt”

2.3.4.2 Lên ý tưởng xây dựng chủ đề

Để lên ý tưởng xây dựng chủ đề, tác giả đặt ra một số câu hỏi để trả lời, cụ thể:

(1) Tại sao phải xây dựng chủ đề?

(2) Chủ đề xây dựng cần các kiến thức gì? Chương nào, bài nào của môn học?

(3) Các kiến thức đó tích hợp như thế nào?

(4) Dự tính các bước xây dựng chủ đề, vạch ra cách tổ chức hoạt động

2.3.4.3 Lựa chọn chủ đề

Để lựa chọn chủ đề, tác giả đặt ra một số câu hỏi để trả lời, cụ thể:

Tên chủ đề là gì? Clo và nước sinh hoạt

Chủ đề thuộc môn học nào, lớp nào, bài

học nào trong chương trình?

Bài 36 Nước/ SGK Hoá 8 Bài 22 Clo/ SGK Hoá 10 Tích hợp nội dung nào là hợp lý? Sinh học 6

Câu hỏi Trả lời

Các nội dung kiến thức chính là gì?

Tính chất Vật lí, học học, điều chế, ứng dụng của clo

Nước và xử lý nước ô nhiễm

Thời lượng cho chủ đề đó là bao nhiêu? 2 tuần

Logic và mạch phát triển nội dung cần tích

hợp đó như thế nào?

Nội dung Hóa học làm cốt lõi, nội dung Sinh học là các yếu tố ảnh hưởng

2.3.4.4 Xác định các kiến thức cần thiết để giải quyết vấn đề

(1) Kiến thức để giải quyết vấn đề của chủ đề

(2) Nguồn tư liệu

2.3.4.5 Xây dựng mục tiêu dạy học của chủ đề

2.3.4.6 Xây dựng nội dung các hoạt động dạy học

2.3.4.7 Tổ chức các hoạt động dạy học và đánh giá chủ đề

2.3.5 Đề xuất chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim nhằm phát triển NLTH cho HS THPT

2.3.5.1 Rà soát nội dung kiến thức phần hóa học phi kim

2.3.5.2 Đề xuất chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim để tổ chức dạy học nhằm phát NLTH cho HS THPT

2.4 Một số biện pháp phát triển NLTH cho HS THPT thông qua dạy học chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim

2.4.1 Biện pháp 1: Tổ chức DHDA chủ đề tích hợp phần hóa học phi kim để phát triển NLTH cho HS THPT

2.4.1.1 Mục tiêu của biện pháp

2.4.1.2 Cách thức thực hiện biện pháp

a Bước 1: GV xây dựng đề cương dự án

b Bước 2: Thiết kế kế hoạch bài dạy, hệ thống bài kiểm tra, phiếu khảo sát, bản tự đánh giá và đánh giá theo đề cương dự án đã xây dựng

c Bước 3: Tổ chức dạy học theo kế hoạch bài dạy đã thiết kế, đánh giá mức độ đạt mục tiêu và mức độ phát triển NLTH của HS

d Bước 4: Điều chỉnh và hoàn thiện dự án

2.4.1.3 Cấu trúc kế hoạch DHDA

2.4.1.4 Minh họa thiết kế tổ chức DHDA với chủ đề “Clo và nước sinh hoạt”

CLO VÀ NƯỚC SINH HOẠT

1 Lý do chọn chủ đề

Nước sạch là tài nguyên quý giá, nhưng không phải là vô tận Nước là cần thiết cho sự sống nhưng khi bị biến đổi, ô nhiễm có thể gây ra những hiểm họa khôn lường cho con người Nước sạch không thể thiếu trong đời sống của con người, hàng ngày chúng ta sinh hoạt đều phải sử dụng nguồn nước sạch từ ăn uống, tắm rửa, giặt giũ, vệ sinh,… Ngoài ra, việc sử dụng nước sạch trong sản xuất công nghiệp, nông nghiệp để tạo ra các thực phẩm sạch cũng là yếu tố quan trọng quyết định sức khỏe của con người