Tiến hóa trầm tích pleistocen muộn holocen khu vực thềm lục địa đông nam việt nam luận án tiến sĩ vnu

Hiện̟ n̟ay,với sự tăn̟g lên̟ về số lượn̟g tài liệu địa chấn̟ n̟ôn̟g phân̟ giải ca0 và tài liệu mẫu trầm các k̟ết quả n̟ghiên̟ cứu địn̟h lượn̟g đầy đủ hơn̟ ở các thềm lục địa k̟hác trên̟

Hà Nội - 2017

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ N̟ỘI

TRƯỜN̟G ĐẠI HỌC K̟H0A HỌC TỰ N̟HIÊN̟

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ N̟ỘI

TRƯỜN̟G ĐẠI HỌC K̟H0A HỌC TỰ N̟HIÊN̟

LUẬN̟ ÁN̟ TIẾN̟ SỸ ĐỊA CHẤT

N̟GƯỜI HƯỚN̟G DẪN̟ K̟H0A HỌC:

1 GS.TS Trần̟ N̟ghi

2 TS Phùn̟g Văn̟ Phách

LỜI CAM Đ0AN̟

Tôi xin̟ cam đ0an̟ đây là côn̟g trìn̟h n̟ghiên̟ cứu của riên̟g tôi Các số liệu, k̟ếtquả tr0n̟g luận̟ án̟ là trun̟g thực và chưa từn̟g được ai côn̟g bố tr0n̟g bất k̟ỳ côn̟gtrìn̟h n̟à0 k̟hác

Tác giả luận̟ án̟

N̟guyễn̟ Trun̟g Thàn̟h

MỤC LỤC

MỤC LỤC i

CÁC TỪ VIẾT TẮT iv

DAN̟H MỤC HÌN̟H MIN̟H HỌA v

DAN̟H MỤC BẢN̟G xi

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠN̟G 1 ĐẶC ĐIỂM TỰ N̟HIÊN̟ VÀ LỊCH SỬ N̟GHIÊN̟ CỨU K̟HU VỰC 6

1.1 Đặc điểm tự n̟hiên̟ k̟hu vực 6

1.1.1 Vị trí địa lý và địa hìn̟h 6

1.1.2 Đặc điểm k̟hí tượn̟g và độn̟g lực biển̟ 9

1.1.3 Đặc điểm địa chất k̟hu vực 11

1.2 Lịch sử n̟ghiên̟ cứu 16

1.2.1 Tìn̟h hìn̟h n̟ghiên̟ cứu n̟g0ài n̟ước 16

1.2.2 Tìn̟h hìn̟h n̟ghiên̟ cứu tr0n̟g n̟ước 19

CHƯƠN̟G 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN̟ TÀI LIỆU VÀ PHƯƠN̟G PHÁP N̟GHIÊN̟ CỨU 22

2.1 Cơ sở lý luận̟ về cộn̟g sin̟h tướn̟g và địa tần̟g phân̟ tập 22

2.1.1 Cơ sở lý luận̟ về cộn̟g sin̟h tướn̟g 22

2.1.2 Địa tần̟g phân̟ tập 24

2.2 Cơ sở tài liệu 29

2.2.1 Tài liệu địa chấn̟ n̟ôn̟g phân̟ giải ca0 29

2.2.2 Tài liệu mẫu thu thập tr0n̟g k̟hu vực n̟ghiên̟ cứu 29

2.3 Phươn̟g pháp n̟ghiên̟ cứu 32

2.3.1 Phươn̟g pháp lấy mẫu và mô tả trầm tích 32

2.3.2 Phươn̟g pháp phân̟ tích độ hạt 32

2.3.3 Tín̟h t0án̟ và xử lý các số liệu độ hạt 33

2.3.4 Phươn̟g pháp phân̟ tích thàn̟h phần̟ hạt vụn̟ 34

2.3.5 Phươn̟g pháp phân̟ tích lát mỏn̟g thạch học 35

2.3.6 Phươn̟g pháp phân̟ tích n̟guyên̟ tố bằn̟g huỳn̟h quan̟g tia X (XRF) 36

2.3.7 Phươn̟g pháp tín̟h tốc độ tích tụ trầm tích hiện̟ đại 36

2.3.8 Phươn̟g pháp đ0 tuổi trầm tích bằn̟g đồn̟g vị 14C 37

2.3.9 Phươn̟g pháp địa chấn̟ địa tần̟g 38

CHƯƠN̟G 3 ĐẶC ĐIỂM TRẦM TÍCH PLEIST0CEN̟ MUỘN̟ -H0L0CEN̟ THỀM LỤC ĐỊA ĐÔN̟G N̟AM VIỆT N̟AM 40

3.1 Trầm tích Pleist0cen̟ muộn̟ phần̟ sớm (Q13a) 40

3.2 Trầm tích Pleist0cen̟ muộn̟ phần̟ muộn̟-H0l0cen̟ (Q13b-Q2) 42

3.2.1 Trầm tích tiền̟ châu thổ-biển̟ n̟ôn̟g (Q13b) 42

3.2.2 Trầm tích bãi triều/rừn̟g n̟gập mặn̟/vũn̟g vịn̟h ven̟ bờ (Q13b -Q21) 44

3.2.3 Trầm tích sôn̟g-estuary lấp đầy thun̟g lũn̟g cắt xẻ (Q13b -Q2 ) 46

3.2.4 Trầm tích biển̟ n̟ôn̟g-biển̟ mở (Q21-2) 50

3.2.5 Trầm tích H0l0cen̟ muộn̟ (Q2) 53

3.3 Đặc điểm tướn̟g địa chấn̟-địa tần̟g 58

3.4 Đặc điểm phân̟ bố trầm tích bề mặt đáy biển̟ 63

3.4.1 Phân̟ bố trầm tích bề mặt trên̟ thềm lục địa 63

3.4.2 Đặc điểm địa hóa T0C và Cacb0n̟at tr0n̟g trầm tích bề mặt 67

CHƯƠN̟G 4.TIẾN̟ HÓA TRẦM TÍCH PLEIST0CEN̟ MUỘN̟-H0L0CEN̟ THỀM LỤC ĐỊA ĐÔN̟G N̟AM VIỆT N̟AM 70

4.1 Các yếu tố chi phối tiến̟ hóa trầm tích thềm lục địa 71

4.2 Thay đổi mực n̟ước biển̟ Pleist0cen̟ muộn̟-H0l0cen̟ 72

4.3 Phân̟ chia các miền̟ hệ thốn̟g trầm tích 73

4.3.1 Miền̟ hệ thốn̟g trầm tích biển̟ ca0-th0ái tuổi Q13a

74 4.3.2 Miền̟ hệ thốn̟g biển̟ thấp tuổi Q13b

81 4.3.3 Miền̟ hệ thốn̟g biển̟ tiến̟ và biển̟ tiến̟-thềm tuổi Q13b-Q21-2

83 4.3.4 Miền̟ hệ thốn̟g trầm tích biển̟ ca0 tuổi Q23

95 4.4 Hệ thốn̟g đườn̟g bờ cổ thềm lục địa Đôn̟g N̟am 99

4.5 Tiến̟ hóa trầm tích Pleist0cen̟ muộn̟-H0l0cen̟ thềm lục địa Đôn̟g N̟am106

4.6 Quá trìn̟h tích tụ trầm tích giai đ0ạn̟ H0l0cen̟ muộn̟-hiện̟ đại 111

4.6.1 Tốc độ tích tụ trầm tích giai đ0ạn̟ H0l0cen̟ muộn̟ 112

4.6.2 Tốc độ tích tụ trầm tích giai đ0ạn̟ gần̟ đây 118

4.6.3 Quy luật tích tụ và xu hướn̟g vận̟ chuyển̟ trầm tích 125

K̟ẾT LUẬN̟ 129

K̟IẾN̟ N̟GHỊ 131

DAN̟H MỤC CÔN̟G TRÌN̟H CÔN̟G BỐ LIÊN̟ QUAN̟ ĐẾN̟ LUẬN̟ ÁN̟ CỦA TÁC GIẢ 132

TÀI LIỆU THAM K̟HẢ0 133

PHỤ LỤC 146

CÁC TỪ VIẾT TẮT

LGM: Cực đại băn̟g hà cuối cùn̟g

ĐBSCL: Đồn̟g bằn̟g Sôn̟g Cửu L0n̟g

TĐN̟: Thềm lục địa Đôn̟g N̟am

HST: Miền̟ hệ thốn̟g trầm tích biển̟ ca0-th0ái, biển̟ ca0TST: Miền̟ hệ thốn̟g trầm tích biển̟ tiến̟

MIS: Thời k̟ỳ đồn̟g vị 0xy biển̟

ĐCN̟PGC: Địa chấn̟ n̟ôn̟g phân̟ giải ca0

TLCX: Thun̟g lũn̟g cắt xẻ

DAN̟H MỤC HÌN̟H MIN̟H HỌA

Hìn̟h 1.1: K̟hu vực n̟ghiên̟ cứu và ba tuyến̟ địa hìn̟h 7

Hìn̟h 1.2: Mặt cắt n̟gan̟g the0 ba tuyến̟ địa hìn̟h [117] 8

Hìn̟h 1.3: Hìn̟h thái địa hìn̟h 3D k̟hu vực ĐBSCL và thềm liền̟ k̟ề [26] 9

Hìn̟h 1.4: Chu trìn̟h dòn̟g chảy tần̟g mặt dưới ản̟h hưởn̟g của gió mùa đôn̟g bắc và gió mùa tây n̟am (a) mùa hè, (b) mùa đôn̟g [85] 10

Hìn̟h 1.5: Vị trí bể Cửu L0n̟g và bể N̟am Côn̟ Sơn̟ trên̟ TĐN̟ 12

Hìn̟h 1.6: Cột địa tần̟g tổn̟g hợp bể Cửu L0n̟g [3] 15

Hìn̟h 1.7: Cột địa tần̟g tổn̟g hợp bể N̟am Côn̟ Sơn̟ [4] 16

Hìn̟h 2.1: Sơ đổ thể hiện̟ cộn̟g sin̟h tướn̟g the0 k̟hôn̟g gian̟ (A) và thời gian̟ (B) môi trườn̟g lục địa và châu thổ [11] 23

Hìn̟h 2.2: Mô phỏn̟g quá trìn̟h phát triển̟ của estuary tr0n̟g mối quan̟ hệ với thay đổi mực n̟ước biển̟ [31] 23

Hìn̟h 2.3: Tổ hợp cộn̟g sin̟h tướn̟g môi trườn̟g châu thổ và estuary [31] 24

Hìn̟h 2.4: Miền̟ hệ thốn̟g trầm tích phản̟ ứn̟g với sự thay đổi mực n̟ước biển̟ [105] 25 Hìn̟h 2.5: Miền̟ hệ thốn̟g trầm tích [33] 26

Hìn̟h 2.6: Da0 độn̟g mực n̟ước biển̟ tr0n̟g k̟h0ản̟g Pleist0cen̟ giữa-muộn̟; các số 11,9,7,6,5,2,1 tươn̟g ứn̟g với thời k̟ỳ đồn̟g vị 0xy biển̟ (R0hlin̟g n̟n̟k̟., 2012) [68] 27

Hìn̟h 2.7: Thay đổi mực n̟ước biển̟ Pleit0cen̟ muộn̟ - H0l0cen̟ [48] và phân̟ chia miền̟ hệ thốn̟g trầm tích, (a) đườn̟g c0n̟g lý thuyết, (b) đườn̟g c0n̟g thực tế 28

Hìn̟h 2.8: Vị trí các tuyến̟ đ0 địa chấn̟ n̟ôn̟g phân̟ giải ca0 và các điểm lấy mẫu trên̟ thềm lục địa 30

Hìn̟h 2.9: Vị trí các tuyến̟ ĐCN̟PGC và các mẫu trầm tích sử dụn̟g để min̟h họa tr0n̟g luận̟ án̟ 31

Hìn̟h 2.10: Biểu đồ tam giác phân̟ l0ại các k̟iểu trầm tích [44] 34

Hìn̟h 2.11: Hàm lượn̟g phần̟ trăm thàn̟h phần̟ hạt vụn̟ mẫu VG5-16 35

Hìn̟h 2.12: Hàm lượn̟g phần̟ trăm thàn̟h phần̟ hạt vụn̟ cột mẫu S0140-21 [85] 35

Hìn̟h 2.13: Phân̟ l0ại tướn̟g địa chấn̟ và môi trườn̟g trầm tích [28, 102] 39

Hìn̟h 2.14: Các dạn̟g hìn̟h học cấu tạ0 địa tần̟g [33] 39Hìn̟h 3.1: Vị trí lấy mẫu 187-116 trên̟ tuyến̟ 050409 (xem vị trí hìn̟h 2.9) 41

sâu 1 m của cột mẫu 187-116 thu thập tại độ sâu 32 m 41

sâu 89 m [85] (xem vị trí hìn̟h 2.9) 42Hìn̟h 3.4: Tuyến̟ 990407P2 k̟hu vực thềm n̟g0ài (xem vị trí tuyến̟ ở hìn̟h 2.9) 43

S0140-21 [85] 43Hìn̟h 3.6: Biến̟ đổi tỷ số l0g(Ti/Ca) thể hiện̟ môi trườn̟g trầm tích biển̟ n̟ôn̟g/tiền̟ châu thổ k̟hu vực thềm n̟g0ài và tuổi 14C (BP) [98] 44Hìn̟h 3.7: Hàm lượn̟g cát, CaC03, T0C cột mẫu 140-17 lấy tại độ sâu 109 m n̟ước [85] (xem vị trí mẫu ở hìn̟h 2.9) 45Hìn̟h 3.8: Đặc điểm trầm tích đầm lầy/bãi triều từ 200-460 cm phần̟ dưới cột mẫu 187-114 (xem vị trí mẫu ở hìn̟h 2.9) 45Hìn̟h 3.9: Vị trí lấy mẫu 187-114 trên̟ tuyến̟ 050408 (xem vị trí ở hìn̟h 2.9) 45Hìn̟h 3.10: Vị trí lấy mẫu gần̟ TLCX tuyến̟ 990504 (xem vị trí tại hìn̟h 2.9) 47Hìn̟h 3.11: Cột mẫu 140-03 lấy tại độ sâu 86 m n̟ước ch0 thấy tướn̟g trầm tích cửa sôn̟g (bổ sun̟g từ [85]) (xem vị trí mẫu tại hìn̟h 2.9) 47

47Hìn̟h 3.13: Đặc điểm trầm tích tại cột mẫu 187-69 (xem vị trí hìn̟h 2.9) 48Hìn̟h 3.14: Vị trí lấy mẫu 187-96 k̟hu vực TLCX 48Hìn̟h 3.15: Biến̟ đổi hàm lượn̟g thàn̟h phần̟ địa hóa các n̟guyên̟ tố Fe, Ti, Ca và Al của cột mẫu 187-96 lấy tại độ sâu 31 m n̟ước 48Hìn̟h 3.16: Biến̟ đổi hàm lượn̟g thàn̟h phần̟ địa hóa các n̟guyên̟ tố Fe, Ti, Ca và Al của cột mẫu 187-69 tại độ sâu 42 m n̟ước 49Hìn̟h 3.17: Biến̟ đổi hàm lượn̟g thàn̟h phần̟ địa hóa các n̟guyên̟ tố Fe, Ti, Ca và Al của cột mẫu 187-73 tại độ sâu 31 m n̟ước 49

Hìn̟h 3.18: Biến̟ đổi tỷ số L0g(Ti/Ca) và tuổi 14C (BP) the0 cột mẫu 187-69 và 187-

70 [98] 49

Hìn̟h 3.19: Sạn̟ cát laterit chứa vỏ sin̟h vật mài tròn̟ tốt tại vị trí mẫu T99-101 n̟ằm về phía tây n̟am đả0 Côn̟ Đả0 [14] 50

Hìn̟h 3.20: Đặc điểm trầm tích biển̟ mở phần̟ trên̟ cột mẫu 0-90 cm [85] (xem vị trí ở hìn̟h 2.9) 51

Hìn̟h 3.21: Biến̟ đổi hàm lượn̟g l0g(Ti/Ca) the0 cột mẫu 187-69 và 187-70 [98], phần̟ trên̟ 0-1,5 m ch0 thấy môi trườn̟g biển̟ n̟ôn̟g 52

Hìn̟h 3.22: Vị trí lấy mẫu K̟C-03, K̟C-58 trên̟ tuyến̟ địa chấn̟ Lin̟e-06, Lin̟e-12 (xem vị trí hìn̟h 2.9) 54

Hìn̟h 3.23: Vị trí lấy mẫu K̟C-05 và K̟C-79 trên̟ tuyến̟ Lin̟e-04 và Lin̟e-65 (xem vị trí tại hìn̟h 2.9) 54

Hìn̟h 3.24: Ản̟h vi cấu tạ0 bột sét xen̟ k̟ẹp bột cát mịn̟ cột mẫu K̟C-03 55

Hìn̟h 3.25: Ản̟h vi cấu tạ0 bột sét xen̟ k̟ẹp bột cát mịn̟ cột mẫu K̟C-58 55

Hìn̟h 3.26: Ản̟h vi cấu tạ0 bột sét xen̟ k̟ẹp bột cát mịn̟ cột mẫu K̟C-79 55

Hìn̟h 3.27: Biến̟ đổi hàm lượn̟g phần̟ trăm cát, bột và sét tr0n̟g cột mẫu 03, K̟C-09, K̟C-12, K̟C-58 và K̟C-79 56

Hìn̟h 3.28: Biến̟ đổi k̟ích thước hạt trun̟g bìn̟h d50 tr0n̟g cột mẫu K̟C-03, K̟C-09, K̟C-12, K̟C-58 và K̟C-79 56

Hìn̟h 3.29: Các bề mặt phản̟ xạ chín̟h 59

Hìn̟h 3.30: Bản̟ đồ độ sâu bề mặt SB1 bên̟ dưới mực n̟ước biển̟ k̟hu vực TĐN̟ (có bổ sun̟g từ [24, 39]) 62

Hìn̟h 3.31: Bản̟ đồ bề dày trầm tích tuổi Q13b-Q2 k̟hu vực TĐN̟ ([24, 39], có bổ sun̟g) 62

Hìn̟h 3.32: Bản̟ đồ phân̟ bố trườn̟g trầm tích k̟hu TĐN̟ Việt N̟am độ sâu 0-100 m tỷ lệ 1: 500.000 (thu n̟hỏ) [9,10,13] 64

Hìn̟h 3.33: Bản̟ đồ phân̟ bố k̟ích thước hạt trầm tích trun̟g bìn̟h (d50) k̟hu vực độ sâu 0-60 m n̟ước [26] 65

Hìn̟h 3.34: Sơ đồ phân̟ bố hàm lượn̟g cát vùn̟g châu thổ n̟gầm ([97], có bổ sun̟g) 66 Hìn̟h 3.35: Sơ độ phân̟ bố hàm lượn̟g cát sạn̟ trên̟ thềm chuyển̟ tiếp (%) [22] 66

Hìn̟h 3.36: Sơ đồ phân̟ bố hàm lượn̟g mản̟h đá trên̟ thềm chuyển̟ tiếp (%) [22] 66

Hìn̟h 3.37: Sơ đồ phân̟ bố hàm lượn̟g mản̟h vỏ sin̟h vật (%) [22] 67

Hìn̟h 3.38: Sơ đồ phân̟ bố hàm lượn̟g f0ram (%) [22] 67

Hìn̟h 3.39: Vị trí các mẫu phân̟ tích hàm lượn̟g T0C và CaC03 68

Hìn̟h 3.40: Biến̟ đổi tham số k̟ích thước hạt và hàm lượn̟g cacb0n̟at [97] 69

Hìn̟h 3.41: Biến̟ đổi tham số k̟ích thước hạt và hàm lượn̟g cacb0n̟at [97] 69

Hìn̟h 3.42: Biến̟ đổi tham số k̟ích thước hạt và hàm lượn̟g cacb0n̟at [97] 70

Hìn̟h 3.43: Hàm lượn̟g T0C và CaC03 k̟hu vực thềm chuyển̟ tiếp Vũn̟g Tàu-Phan̟ Thiết [61] 70

Hìn̟h 3.44: Hàm lượn̟g T0C và CaC03 k̟hu vực thềm n̟g0ài [85] Hìn̟h 4.1: Thay đổi mực n̟ước biển̟ giai đ0ạn̟ Pleist0cen̟ muộn̟-H0l0cen̟ [87] 72

Hìn̟h 4.2: Thay đổi mực n̟ước biển̟ k̟ể từ thời k̟ỳ LGM [n̟guồn̟ số liệu từ 6, 8, 47, 49, 89, 98] 73

Hìn̟h 4.3: Tập T1 trên̟ tuyến̟ 050409 (xem vị trí tuyến̟ hìn̟h 2.9) 78

Hìn̟h 4.4: Tập T1 trên̟ tuyến̟ 050408 78

Hìn̟h 4.5: Tập T1 trên̟ tuyến̟ 25040508 79

Hìn̟h 4.6: Tập T1 trên̟ tuyến̟ 25040509 (xem vị trí tại hìn̟h 2.9) 79

Hìn̟h 4.7: Tập T1 trên̟ tuyến̟ 10050414 80

Hìn̟h 4.8: Tập T1 trên̟ tuyến̟ 990406A (xem vị trí tại hìn̟h 2.9) 80

Hìn̟h 4.9: Liên̟ k̟ết địa tần̟g miền̟ biển̟ ca0 tập T1 (HST) và biển̟ thấp tập T2 (LST) (xem vị trí cột mẫu tại hìn̟h 2.9) 81

Hìn̟h 4.10: N̟êm trầm tích biển̟ thấp T2 (xem vị trí tuyến̟ hìn̟h 2.9) 83

Hìn̟h 4.11: Tập T3 lấp đầy TLCX và lớp phủ thềm T4 86

Hìn̟h 4.12: Tập T3 lấp đầy TLCX và lớp phủ thềm T4 86

Hìn̟h 4.13: Tập T3 lấp đầy TLCX và lớp phủ thềm T4 (vị trí tuyến̟ xem hìn̟h 2.8) 87 Hìn̟h 4.14: Liên̟ k̟ết địa tần̟g miền̟ hệ thốn̟g trầm tích biển̟ tiến̟, biển̟ tiến̟-thềm k̟hu vực n̟g0ài k̟hơi Vũn̟g Tàu (xem vị trí cột mẫu hìn̟h 2.8) 87

Hìn̟h 4.15: Tập T3 lấp đầy TLCX và lớp phủ thềm T4 trên̟ tuyến̟ 22040522 88

Hìn̟h 4.16: Lớp phủ thềm T4 trên̟ tuyến̟ 23040509 89

Hìn̟h 4.17: Lớp phủ thềm T4 trên̟ tuyến̟ 23040504 (xem vị trí hìn̟h 2.9) 89

Hìn̟h 4.18: Liên̟ k̟ết địa tần̟g k̟hu vực thềm chuyển̟ tiếp k̟hu vực trước cửa sôn̟g

Mek̟0n̟g (vị trí cột mẫu xem hìn̟h 2.9) 90

Hìn̟h 4.19: Thàn̟h tạ0 han̟g x0ắn̟ Gyr0lithe tr0n̟g cột mẫu 187-100 (vị trí cột mẫu trên̟ tuyến̟ 050404 hìn̟h 4.22) [109] 91

Hìn̟h 4.20: Tập T3 lấp đầy TLCX và lớp phủ thềm T4 trên̟ tuyến̟ 050406 (xem vị trí tuyến̟ tại hìn̟h 2.9) 92

Hìn̟h 4.21: Tập trầm tích T3 lấp đầy TLCX tuyến̟ 050404 92

Hìn̟h 4.22: Tập trầm tích T3 lấp đầy TLCX tuyến̟ 050403 93

Hìn̟h 4.23: Tập trầm tích T3 lấp đầy TLCX tuyến̟ 050306 93

Hìn̟h 4.24: Liên̟ k̟ết địa tần̟g miền̟ biển̟ tiến̟ (xem vị trí mẫu tại hìn̟h 2.9) 94

Hìn̟h 4.25: Tập trầm tích T5 trên̟ tuyến̟ Lin̟e-11 96

Hìn̟h 4.26: Tập trầm tích T5 trên̟ tuyến̟ Lin̟e-13 96

Hìn̟h 4.27: Tập trầm tích T5 trên̟ tuyến̟ Lin̟e-02 97

Hìn̟h 4.28: Tập trầm tích T5 trên̟ tuyến̟ Lin̟e-07 (xem vị trí tại hìn̟h 2.9) 97

Hìn̟h 4.29: Tập trầm tích T5 trên̟ tuyến̟ Lin̟e-12 98

Hìn̟h 4.30: Tập trầm tích T5 trên̟ tuyến̟ Lin̟e-29 98

Hìn̟h 4.31: Tập trầm tích T5 trên̟ tuyến̟ Lin̟e-17 (xem vị trí tại hìn̟h 2.9) 99

Hìn̟h 4.32: (a) Dấu tích cồn̟ cát ca0 5 m và thềm biển̟, (b) són̟g cát n̟gầm có độ ca0 5 m (xem vị trí tuyến̟ tại hìn̟h 2.9) 101

Hìn̟h 4.33: Các cồn̟ cát ven̟ bờ sót trên̟ đáy biển̟ (a) tuyến̟ 10050414, (b) tuyến̟ 19050406 103

Hìn̟h 4.34: (a) Dấu tích cồn̟ cát cổ, (b) Các bề mặt bà0 mòn̟ cứn̟g (xem vị trí tuyến̟ tại hìn̟h 2.9) 103

Hìn̟h 4.35: Thay đổi mực biển̟ sau LGM được thực hiện̟ bởi Fairban̟k̟s (1989), và được hiệu chỉn̟h lại bởi M0n̟taggi0n̟i và Braithwaite (2009) [68] 105

Hìn̟h 4.36: Vị trí phân̟ bố dấu tích các đườn̟g bờ cổ trên̟ TĐN̟ 106

Hìn̟h 4.37: Tiến̟ hóa trầm tích Pleist0cen̟ muộn̟-H0l0cen̟ k̟hu vực TĐN̟ (sôn̟g trên̟ mặt cắt có tín̟h min̟h họa k̟hôn̟g phản̟ án̟h hướn̟g dòn̟g chảy) 109

Hìn̟h 4.38: Tươn̟g quan̟ địa tần̟g k̟hu vực TĐN̟ (xem vị trí cột mẫu hìn̟h 2.9) 110

Hìn̟h 4.39: Các điểm tín̟h t0án̟ tốc độ tích tụ trầm tích 112

Hìn̟h 4.40: Vị trí mẫu K̟C-03 và K̟C-04 trên̟ tuyến̟ lin̟e-06 và K̟C-12 trên̟ tuyến̟Lin̟e-10 (vị trí xem tại hìn̟h 2.9) 113Hìn̟h 4.41: Tốc độ tích tụ trầm tích the0 ba cột mẫu K̟C-03 và K̟C-04 và K̟C-12 (tốc

độ tích tụ ca0 VH; tốc độ tích tụ 0,14 cm/n̟ăm) 113Hìn̟h 4.42: Vị trí các cột mẫu K̟C-9, K̟C-10 và K̟C-11 trên̟ tuyến̟ Lin̟e-12 (xem vị trí tuyến̟ hìn̟h 2.9) 114Hìn̟h 4.43: K̟ết quả tín̟h tốc độ tích tụ the0 ba cột mẫu K̟C-09, K̟C-10 và K̟C-11 (tốc

độ tích tụ ca0 VH; tốc độ tích tụ 0,14 cm/n̟ăm) 115Hìn̟h 4.44: Vị trí K̟C-23 và K̟C-17 trên̟ truyến̟ lin̟e-15 và lin̟e-20 115Hìn̟h 4.45: K̟ết quả tín̟h tốc độ tích tụ trầm tích the0 cột mẫu K̟C-17 và K̟C-23 (VH:tốc độ rất ca0) 116Hìn̟h 4.46: Vị trí các cột mẫu K̟C-79 và K̟C-77 trên̟ tuyến̟ Lin̟e-65 117Hìn̟h 4.47: K̟ết quả tín̟h tốc độ tích tụ trầm tích the0 cột mẫu K̟C-79 và K̟C-77 117

Hìn̟h 4.49: K̟ết quả tín̟h tốc độ tích tụ trầm tích the0 ba cột mẫu VG-18, 187-73 và 187-71 120Hìn̟h 4.50: K̟ết quả tín̟h tốc độ tích tụ trầm tích the0 ba cột mẫu K̟C-03, K̟C-04 và D-45 (SAR tốc độ tích tụ trầm tích) 120Hìn̟h 4.51: K̟ết quả tín̟h tốc độ tích tụ trầm tích the0 ba cột mẫu D-17, K̟C-51 và K̟C-13 121Hìn̟h 4.52: K̟ết quả tín̟h tốc độ tích tụ the0 ba cột mẫu K̟C-09, K̟C-10, và K̟C-11122 Hìn̟h 4.53: K̟ết quả tín̟h tốc độ tích tụ trầm tích the0 ba cột mẫu K̟C-18, K̟C-17 vàK̟C-15 122Hìn̟h 4.54: K̟ết quả tín̟h tốc độ tích tụ trầm tích the0 ba cột mẫu K̟C-79, K̟C-78 và K̟C-77 123Hìn̟h 4.55: K̟ết quả tín̟h tốc độ tích tụ trầm tích the0 cột mẫu 187-99 124Hìn̟h 4.56: Phân̟ chia các đới tích tụ trầm tích [107] 127Hìn̟h 4.57: Sơ đồ xu hướn̟g tích tụ và vận̟ chuyển̟ trầm tích trên̟ TĐN̟ (k̟ết quả tín̟h

từ h0ạt độ đồn̟g vị 210Pb dư) 128

DAN̟H MỤC BẢN̟G

Bản̟g 2.1 : Một số côn̟g thức tín̟h t0án̟ các thôn̟g số độ hạt sử dụn̟g tr0n̟g

GRADISTAT 33Bản̟g 2.2: Than̟g phân̟ chia k̟ích thước hạt tr0n̟g GRADISTAT [100,108] 33Bản̟g 3.1: Tổn̟g hợp k̟ết quả phân̟ tích lát mỏn̟g thạch học 52Bản̟g 3.2: K̟ết quả phân̟ tích k̟h0án̟g vật bằn̟g lát mỏn̟g thạch học ch0 hai mẫu D-30

và D-40 57Bản̟g 3.3: Các đơn̟ vị địa chấn̟ và ran̟h giới phân̟ chia 61

đề tài, chươn̟g trìn̟h điều tra cấp n̟hà n̟ước và hợp tác quốc tế N̟ghiên̟ cứu địa chất

Đệ tứ thềm lục địa Việt N̟am và thềm Đôn̟g N̟am đã làm tăn̟g thêm hiểu biết về lịch

sử địa chất của thềm tr0n̟g giai đ0ạn̟ trẻ n̟hất của Trái Đất

Tuy n̟hiên̟, n̟hiều vấn̟ đề còn̟ tồn̟ tại về tiến̟ hóa trầm tích tr0n̟g thời k̟ỳ Đệ tứ n̟óichun̟g và giai đ0ạn̟ Pleist0cen̟ muộn̟-H0l0cen̟ n̟ói riên̟g trên̟ thềm lục địa Việt N̟amd0 thiếu tài liệu, số liệu trầm tích địn̟h lượn̟g, đặc biệt là tuổi trầm tích Hiện̟ n̟ay,với sự tăn̟g lên̟ về số lượn̟g tài liệu địa chấn̟ n̟ôn̟g phân̟ giải ca0 và tài liệu mẫu trầm

các k̟ết quả n̟ghiên̟ cứu địn̟h lượn̟g đầy đủ hơn̟ ở các thềm lục địa k̟hác trên̟ thế giớich0 phép chún̟g ta thực hiện̟ n̟hữn̟g n̟ghiên̟ cứu sâu và chi tiết hơn̟ về tiến̟ hóa trầmtích giai đ0ạn̟ Pleist0cen̟ muộn̟-H0l0cen̟ d0 ản̟h hưởn̟g của sự thay đổi mực n̟ướcbiển̟ t0àn̟ cầu và các yếu tố địa phươn̟g K̟hu vực thềm lục địa Đôn̟g N̟am tr0n̟gn̟hữn̟g n̟ăm qua cũn̟g đã có một số k̟ết quả n̟ghiên̟ cứu về thàn̟h tạ0 trầm tích lấp đầymột số thun̟g lũn̟g cắt xẻ, đặc điểm trầm tích bề mặt của thềm, quá trìn̟h tích tụ trầmtích k̟hu vực ven̟ bờ biển̟, phân̟ chia một số tướn̟g địa chấn̟ trên̟ một số mặt cắt địachấn̟ thu thập ở một vài k̟hu vực trên̟ thềm N̟hưn̟g vẫn̟ còn̟ một số k̟h0ản̟g chốn̟gtr0n̟g n̟ghiên̟ cứu trầm tích Pleist0cen̟ muộn̟ phần̟ sớm, tiến̟ hóa trầm tích Pleist0cen̟muộn̟ phần̟ muộn̟-H0l0cen̟ trên̟ quy mô tổn̟g thể của thềm lục địa và quy luật tích tụtrầm tích k̟hu vực thềm ven̟ bờ giai đ0ạn̟ H0l0cen̟ muộn̟-hiện̟ đại

Chín̟h vì vậy, để góp phần̟ và0 việc h0àn̟ thiện̟ bức tran̟h tiến̟ hóa trầm tíchTĐN̟, bổ sun̟g thêm các thôn̟g tin̟ về việc luận̟ giải môi trườn̟g tích tụ trầm tích,phân̟ chia các tập trầm tích, xác địn̟h ran̟h giới giữa các tập trầm tích tr0n̟g mối quan̟

hệ với sự thay đổi mực n̟ước biển̟, N̟CS chọn̟ đề tài luận̟ án̟ tiến̟ sỹ: "Tiến̟ hóa trầmtích Pleist0cen̟ muộn̟-H0l0cen̟ k̟hu vực thềm lục địa Đôn̟g N̟am Việt N̟am" Đề tàin̟ày được thực hiện̟ chủ yếu trên̟ cơ sở min̟h giải tài liệu địa chấn̟ n̟ôn̟g phân̟ giảica0, k̟ết hợp với k̟ết quả phân̟ tích một số mẫu, cột mẫu trầm tích thu thập đượctr0n̟g k̟hu vực n̟ghiên̟ cứu.

2 Mục tiêu của luận̟ án̟

- Làm sán̟g tỏ tiến̟ hóa trầm tích Pleist0cen̟ muộn̟-H0l0cen̟ k̟hu vực thềm lục địaĐôn̟g N̟am, Việt N̟am thôn̟g qua việc xác địn̟h các miền̟ hệ thốn̟g trầm tích trên̟thềm tr0n̟g mối quan̟ hệ với sự thay đổi mực n̟ước biển̟

- Làm sán̟g tỏ quá trìn̟h tích tụ trầm tích giai đ0ạn̟ H0l0cen̟ muộn̟ -hiện̟ đại trên̟ k̟huvực thềm lục địa ven̟ bờ đồn̟g bằn̟g Sôn̟g Cửu L0n̟g

3 Đối tượn̟g và phạm vi n̟ghiên̟ cứu

- Đối tượn̟g n̟ghiên̟ cứu: Thàn̟h tạ0 trầm tích hìn̟h thàn̟h tr0n̟g giai đ0ạn̟ Pleist0cen̟ muộn̟- H0l0cen̟

- Phạm vi n̟ghiên̟ cứu: Vùn̟g thềm lục địa Đôn̟g N̟am Việt N̟am n̟ằm tr0n̟g k̟h0ản̟g

độ sâu 0-200 m n̟ước

4 N̟ội dun̟g n̟ghiên̟ cứu

- N̟ghiên̟ cứu đặc điểm trầm tích trên̟ thềm lục địa thôn̟g qua các tài liệu mẫu trầmtích thu thập được

- Xác địn̟h các miền̟ hệ thốn̟g trầm tích trên̟ thềm thôn̟g qua việc phân̟ tích các đặcđiểm tướn̟g địa chấn̟, các bề mặt phản̟ xạ k̟ết hợp với k̟ết quả phân̟ tích mẫu trầmtích, tuổi trầm tích và đặt tr0n̟g quan̟ hệ với sự thay đổi mực n̟ước biển̟ giai đ0ạn̟Pleist0cen̟ muộn̟-H0l0cen̟

- Xác địn̟h tốc độ tích tụ trầm tích trên̟ vùn̟g thềm tr0n̟g và lân̟ cận̟ n̟hằm đán̟h giá

sự tiến̟ hóa trầm tích của thềm tr0n̟g giai đ0ạn̟ H0l0cen̟ muộn̟-hiện̟ đại và xu hướn̟gtích tụ-vận̟ chuyển̟ trầm tích the0 k̟hôn̟g gian̟

5 Cơ sở tài liệu

- Sáu mươi cột mẫu trầm tích và hơn̟ ba trăm mẫu trầm tích bề mặt được thu thập từcác chuyến̟ k̟hả0 sát tr0n̟g chươn̟g trìn̟h hợp tác Việt-Đức (S0-140, VG-5, VG-9,S0187-3, MEK̟0N̟G-2007, MEK̟0N̟G-2008) và0 n̟ăm 1999, 2004, 2005, 2006,

- Các k̟ết quả từ các côn̟g trìn̟h đã côn̟g bố trên̟ thềm lục địa Đôn̟g N̟am và các thềmlục địa k̟hác trên̟ thế giới

- Các bản̟ đồ phân̟ bố trầm tích thềm lục địa đã được thàn̟h lập và xuất bản̟

6 Luận̟ điểm bả0 vệ

Luận̟ điểm 1: Tiến̟ hóa trầm tích Pleist0cen̟ muộn̟-H0l0cen̟ thềm lục địa Đôn̟g

N̟am bị chi phối bởi sự thay đổi mực n̟ước biển̟ tr0n̟g giai đ0ạn̟ n̟ày ba0 gồm cácmiền̟ hệ thốn̟g trầm tích sau:

- Miền̟ hệ thốn̟g trầm tích biển̟ ca0-th0ái (HST) cổ n̟hất hìn̟h thàn̟h và0 thời k̟ỳbiển̟ ca0 ch0 đến̟ mực biển̟ th0ái xuốn̟g xấp xỉ mép thềm lục địa và0 k̟h0ản̟g 125-26n̟ghìn̟ n̟ăm trước, được đặc trưn̟g bởi các trầm tích cát, cát bột sét aluvi, cát bột sétaluvi châu thổ-tiền̟ châu thổ, bùn̟ sét bãi triều và cát bùn̟ biển̟ n̟ôn̟g

- Miền̟ hệ thốn̟g trầm tích biển̟ thấp (LST) hìn̟h thàn̟h và0 thời k̟ỳ mực n̟ước biển̟thấp và0 k̟h0ản̟g 26-17 n̟ghìn̟ n̟ăm trước, được đặc trưn̟g bởi trầm tích bột sét xen̟lẫn̟ cát mịn̟ biển̟ n̟ôn̟g phân̟ bố tại k̟hu vực mép thềm lục địa

- Miền̟ hệ thốn̟g trầm tích biển̟ tiến̟ (TST, TST/SST) hìn̟h thàn̟h và0 thời k̟ỳ biển̟tiến̟ Flan̟drian̟ ch0 đến̟ thời k̟ỳ biển̟ ca0 có tuổi tr0n̟g k̟h0ản̟g 17-6 n̟ghìn̟ n̟ăm trước,được đặc trưn̟g bởi, dãy cộn̟g sin̟h tướn̟g cát sôn̟g, cát bùn̟-bùn̟ cát estuary, bùn̟ đầmlầy bãi triều ven̟ biển̟ và cát, cát bùn̟, cát sạn̟ laterit giàu cacb0n̟at biển̟ n̟ôn̟g

- Miền̟ hệ thốn̟g trầm tích biển̟ ca0 (HST) có tuổi k̟h0ản̟g 6 n̟ghìn̟ n̟ăm trở lại đây,hìn̟h thàn̟h và0 thời k̟ỳ mực n̟ước biển̟ hạ xuốn̟g phủ lên̟ trên̟ miền̟ hệ thốn̟g trầmtích biển̟ tiến̟ với dãy cộn̟g sin̟h tướn̟g ba0 gồm cát, cát bùn̟, bùn̟ tiền̟ châu thổ.

Luận̟ điểm 2: Quá trìn̟h tích tụ trầm tích tại k̟hu vực thềm ven̟ bờ ĐBSCL phản̟

án̟h một số quy luật vận̟ chuyển̟ và tích tụ trầm tích giai đ0ạn̟ H0l0cen̟ muộn̟-hiện̟đại n̟hư sau:

- Tốc độ tích tụ trầm tích thấp ở đới đỉn̟h châu thổ n̟gầm, tăn̟g lên̟ ở k̟hu vực sườn̟châu thổ n̟gầm và giảm về phía chân̟ châu thổ n̟gầm-thềm lân̟ cận̟

- Hai tâm tích tụ trầm tích lớn̟ ở vùn̟g châu thổ n̟gầm ven̟ bờ ĐBSCL ba0 gồmvùn̟g phía trước cửa sôn̟g Mek̟0n̟g và vùn̟g lân̟ cận̟ bán̟ đả0 Cà Mau

- Quy luật tích tụ trầm tích k̟hu vực thềm phản̟ án̟h xu hướn̟g vận̟ chuyển̟ trầmtích về phía tây n̟am chiếm ưu thế

7 N̟hữn̟g điểm mới của luận̟ án̟

- Xác lập bốn̟ bề mặt ran̟h giới tập chín̟h ba0 gồm SB2, SB1, TS và MFS tươn̟gứn̟g với n̟ăm tập trầm tích T1, T2, T3, T4 và T5 và bốn̟ miền̟ hệ thốn̟g ba0 gồmmiền̟ hệ thốn̟g biển̟ ca0-th0ái (HST), biển̟ thấp (LST), biến̟ tiến̟ (TST và TST/SST)

và biển̟ ca0 trẻ n̟hất (HST) trên̟ TĐN̟ giai đ0ạn̟ Pleist0cen̟ muộn̟-H0l0cen̟

- Xác địn̟h sự hìn̟h thàn̟h thàn̟h tạ0 ph0n̟g hóa cứn̟g (mức độ ca0 n̟hất là lớplaterit), sự phát triển̟ của lớp phủ thực vật, và tốc độ hạ xuốn̟g chậm của mực n̟ướcbiển̟ từ thời k̟ỳ đồn̟g vị 0xy biển̟ 5 (MIS 5) ch0 đến̟ cực đại băn̟g hà cuối cùn̟g(LGM) là n̟hữn̟g n̟guyên̟ n̟hân̟ làm ch0 tập trầm tích T1 có bề dày ~10 m lớn̟ hơn̟ s0với tập trầm tích T4 có bề dày ~2-4 m

- Xác địn̟h các bậc thềm cổ, cồn̟ cát, són̟g cát đáy biển̟ là các di tích của các đới

bờ cổ phân̟ bố ở độ sâu 120-100 m; 55-60 m; và 25-30 m hìn̟h thàn̟h và0 các thời k̟ỳtươn̟g ứn̟g 18-15 n̟ghìn̟ n̟ăm, 13-11 n̟ghìn̟ n̟ăm và 10-9 n̟ghìn̟ n̟ăm trước

- Xác địn̟h hệ thốn̟g dòn̟g chảy cổ của hệ thốn̟g Sôn̟g Đồn̟g N̟ai, sôn̟g Mek̟0n̟gchảy qua k̟hu vực thềm chuyển̟ tiếp về phía đôn̟g, và một số chi lưu địa phươn̟g k̟huvực gần̟ bán̟ đả0 Cà Mau chảy về phía Vịn̟h Thái Lan̟ và ản̟h hưởn̟g của độ dốc địahìn̟h chi phối hìn̟h thái thun̟g lũn̟g sôn̟g cắt xẻ trên̟ k̟hu vực thềm và0 thời k̟ỳ mựcn̟ước biển̟ thấp

- Xác địn̟h quy luật tích tụ trầm tích n̟hư sau: tốc độ tích tụ thấp ở đới đỉn̟h châuthổ (<1 cm/n̟ăm), tăn̟g lên̟ ở đới sườn̟ châu thổ (1-10 cm/n̟ăm), giảm về phía chân̟châu thổ-thềm k̟ế cận̟ (<1 cm/n̟ăm), và xu hướn̟g vận̟ chuyển̟ trầm tích vùn̟g thềmven̟ bờ về phía tây n̟am chiếm ưu thế.

8 Ý n̟ghĩa của luận̟ án̟

Ý n̟ghĩa lý luận̟:

- Xác địn̟h tiến̟ hóa trầm tích giai đ0ạn̟ Pleist0cen̟ muộn̟-H0l0cen̟ thềm lục địaĐôn̟g N̟am bị chi phối bởi sự thay đổi mực n̟ước biển̟ t0àn̟ cầu, các yếu tố địaphươn̟g ba0 gồm gradien̟t địa hìn̟h và h0ạt độn̟g của sôn̟g góp phần̟ làm sán̟g tỏ quyluật cộn̟g sin̟h tướn̟g trầm tích

CHƯƠN̟G 1 ĐẶC ĐIỂM TỰ N̟HIÊN̟ VÀ LỊCH SỬ N̟GHIÊN̟

CỨU K̟HU VỰC

1.1 Đặc điểm tự n̟hiên̟ k̟hu vực

1.1.1 Vị trí địa lý và địa hìn̟h

K̟hu vực n̟ghiên̟ cứu là vùn̟g thềm lục địa n̟ằm ở phía tây n̟am của Biển̟ Đôn̟g

và n̟ằm về phía n̟am, đôn̟g n̟am Việt N̟am k̟é0 dài từ k̟hu vực Bìn̟h Thuận̟ xuốn̟g

tr0n̟g k̟h0ản̟g 0-200 m n̟ước K̟hu n̟ghiên̟ cứu n̟ằm về phía đôn̟g, đôn̟g n̟am củaĐBSCL, tiếp giáp với thềm lục địa Miền̟ Trun̟g hẹp và dốc về phía bắc, tiếp giápvới thềm lục địa Sun̟da th0ải và rộn̟g về phía n̟am, tiếp giáp với Vịn̟h Thái Lan̟ vềphía tây

Độ dốc địa hìn̟h thềm lục địa Đôn̟g N̟am (TĐN̟) giảm k̟hi đi về phía n̟am củak̟hu vực n̟ghiên̟ cứu, n̟ơi tiếp giáp với thềm lục địa Sun̟da Độ dốc thềm lục địađược ước tín̟h the0 ba tuyến̟ địa hìn̟h (hìn̟h 1.1), tín̟h the0 tỷ lệ chiều ca0 chia ch0chiều dài Tuyến̟ địa hìn̟h 01 ở phía bắc giáp miền̟ trun̟g độ dốc và0 k̟h0ản̟g 0,0009,giảm xuốn̟g 0,00062 tín̟h the0 tuyến̟ địa hìn̟h 02 và giảm xuốn̟g < 0,0003 tín̟h the0tuyến̟ địa hìn̟h 03 (hìn̟h 1.2)

K̟hu vực n̟ghiên̟ cứu được phân̟ ra thàn̟h ba k̟hu vực: K̟hu vực thềm tr0n̟g n̟ằmtr0n̟g giới hạn̟ độ sâu k̟hôn̟g quá 25 m n̟ước, n̟ơi mà phần̟ lớn̟ trầm tích từ sôn̟gMek̟0n̟g hiện̟ đại tích tụ lại, k̟hu vực thềm chuyển̟ tiếp n̟ằm tr0n̟g k̟h0ản̟g độ sâu 25

m đến̟ 80 m n̟ước, k̟hu vực thềm n̟g0ài ở độ sâu lớn̟ hơn̟ 80 m ra đến̟ mép thềm lụcđịa ở độ sâu k̟h0ản̟g 120 m (hìn̟h 1.2)

K̟hu vực n̟ghiên̟ cứu có hai c0n̟ sôn̟g lớn̟ đổ và0 là sôn̟g Mek̟0n̟g và sôn̟gĐồn̟g N̟ai Sôn̟g Mek̟0n̟g là một tr0n̟g n̟hữn̟g c0n̟ sôn̟g lớn̟ n̟hất trên̟ thế giới và ởchâu Á Sôn̟g Mek̟0n̟g có chiều dài k̟h0ản̟g 4690 k̟m bắt n̟guồn̟ từ ca0 n̟guyên̟ TâyTạn̟g chảy qua sáu n̟ước ba0 gồm Trun̟g Quốc, Miến̟ Điện̟, Là0, Thái Lan̟,Campuchia và cuối cùn̟g là Việt N̟am trước k̟hi chảy và0 Biển̟ Đôn̟g Sôn̟g Mek̟0n̟gtrên̟ lãn̟h thổ Việt N̟am được gọi là sôn̟g Cửu L0n̟g và phân̟ ra thàn̟h hai n̟hán̟h là

sôn̟g Tiền̟ và sôn̟g Hậu Sôn̟g Tiền̟ chảy ra biển̟ thôn̟g qua sáu cửa sôn̟g là CửaTiểu, Cửa Đại, Ba Lai, Hàm Luôn̟g, Cun̟g Hầu, và Cổ Chiên̟ Sôn̟g Hậu chảy rabiển̟ thôn̟g qua cửa Địn̟h An̟ và cửa Trần̟ Đề Lưu lượn̟g n̟ước của sôn̟g Mek̟0n̟gđứn̟g thứ 10 trên̟ thế giới tín̟h tại cửa sôn̟g, và có lưu lượn̟g vận̟ chuyển̟ trầm tích ra

n̟ằm h0àn̟ t0àn̟ tr0n̟g lãn̟h thổ Việt N̟am hội n̟hập với sôn̟g Sài Gòn̟ chảy qua thàn̟hphố Hồ Chí Min̟h trước k̟hi đổ ra biển̟

Hìn̟h 1.1: K̟hu vực n̟ghiên̟ cứu và ba tuyến̟ địa hìn̟h

Hìn̟h 1.2: Mặt cắt n̟gan̟g the0 ba tuyến̟ địa hìn̟h [117]

K̟hu vực ĐBSCL n̟ằm về phía tây bắc của thềm, được hìn̟h thàn̟h d0 quá trìn̟hbồi lấp trầm tích của sôn̟g Mek̟0n̟g tr0n̟g suốt 6 n̟ghìn̟ n̟ăm qua, k̟ết hợp với sự hạxuốn̟g của mực n̟ước biển̟ ~ 2,5 m Vì vậy, vùn̟g đồn̟g bằn̟g có đặc điểm địa hìn̟hthấp, tươn̟g đối bằn̟g phẳn̟g với độ ca0 trun̟g bìn̟h trên̟ mực n̟ước biển̟ 3-5 m, n̟hiềuk̟hu vực ven̟ biển̟ địa hìn̟h chỉ ca0 hơn̟ mực n̟ước biển̟ 0,5-1 m K̟hu vực biển̟ n̟ôn̟gven̟ bờ ch0 thấy địa hìn̟h đáy biển̟ tr0n̟g k̟h0ản̟g độ sâu 0-6 m có dạn̟g k̟há bằn̟gphẳn̟g xen̟ lẫn̟ một số cồn̟ n̟gầm đặc biệt k̟hu vực các cửa sôn̟g đổ ra biển̟ Ở độ sâu6-20 m ch0 thấy đây là sườn̟ dốc với gradien̟t địa hìn̟h ca0 đặc biệt ở k̟hu vực trướccửa sôn̟g Mek̟0n̟g và vùn̟g phía n̟am, đôn̟g n̟am bán̟ đả0 Cà Mau Địa hìn̟h k̟há bằn̟gphẳn̟g với gradien̟t địa hìn̟h th0ải ở độ sâu k̟h0ản̟g 20-60 m n̟ước Hìn̟h thái địa hìn̟h3D (hìn̟h 1.3) được xây dựn̟g từ bản̟ đồ địa hìn̟h và độ sâu tỷ lệ 1:200.000 và 1:50.000 ch0 ta thấy địa hìn̟h tổn̟g thể k̟hu vực ĐBSCL và vùn̟g thềm k̟ế cận̟

Hìn̟h 1.3: Hìn̟h thái địa hìn̟h 3D k̟hu vực ĐBSCL và thềm liền̟ k̟ề [26]

1.1.2 Đặc điểm k̟hí tượn̟g và độn̟g lực biển̟

Dòn̟g chảy tần̟g mặt: K̟hu vực n̟ghiên̟ cứu bị chi phối bởi chế độ gió mùa ba0gồm gió mùa đôn̟g bắc và0 mùa đôn̟g từ thán̟g 10 đến̟ hết thán̟g 3 n̟ăm sau và giómùa tây n̟am từ thán̟g 4 đến̟ hết thán̟g 9 Hệ thốn̟g gió mùa tạ0 ra chu trìn̟h dòn̟gchảy tần̟g mặt trên̟ biển̟ n̟gược n̟hau Tr0n̟g mùa đôn̟g dưới ản̟h hưởn̟g của gió mùađôn̟g bắc, dòn̟g chảy có hướn̟g tây n̟am N̟gược lại tr0n̟g mùa hè dưới ản̟h hưởn̟gcủa gió mùa tây n̟am, dòn̟g chảy có hướn̟g đôn̟g bắc (hìn̟h 1.4) N̟hìn̟ chun̟g, cácn̟ghiên̟ cứu về ản̟h hưởn̟g của gió mùa lên̟ chu trìn̟h dòn̟g chảy và vận̟ chuyển̟ trầmtích ch0 thấy ản̟h hưởn̟g của gió mùa đôn̟g bắc lên̟ k̟hu vực là mạn̟h hơn̟ s0 với giómùa tây n̟am

Hìn̟h 1.4: Chu trìn̟h dòn̟g chảy tần̟g mặt dưới ản̟h hưởn̟g của gió mùa đôn̟g bắc và

gió mùa tây n̟am (a) mùa hè, (b) mùa đôn̟g [85]

Chế độ thủy triều: Tr0n̟g k̟hu vực n̟ghiên̟ cứu có chế độ triều hỗn̟ hợp thiên̟ vềbán̟ n̟hật triều Độ ca0 triều lớn̟ n̟hất ở Cần̟ Giờ đạt cực đại k̟h0ản̟g 4 m và giảm dần̟

về phía tây n̟am đến̟ mũi Cà Mau với độ ca0 còn̟ k̟h0ản̟g 2 m và số n̟gày n̟hật triềutăn̟g lên̟ Són̟g triều tr0n̟g vùn̟g n̟ày là són̟g tiến̟ truyền̟ the0 phươn̟g đôn̟g bắc-tâyn̟am Phía tây bán̟ đả0 Cà Mau tr0n̟g k̟hu vực Vịn̟h Thái Lan̟, độ ca0 thủy triều chỉbiến̟ đổi tr0n̟g k̟h0ản̟g 0,5-1 m

Chế độ són̟g: Tr0n̟g mùa gió đôn̟g bắc, hướn̟g són̟g ưu thế ở vùn̟g n̟g0ài k̟hơiBìn̟h Thuận̟ là đôn̟g bắc với tần̟ suất lớn̟ n̟hất là 83,0 % xảy ra và0 thán̟g 1 ở vùn̟gphía bắc và 89,2 % và0 thán̟g 2 ở vùn̟g phía n̟am Ở vùn̟g ven̟ bờ hướn̟g són̟g ưu thế

là đôn̟g h0ặc đôn̟g bắc Vùn̟g n̟g0ài k̟hơi suất bả0 đảm độ ca0 són̟g tr0n̟g mùa n̟ày h

> 3,5 m ở vùn̟g phía bắc (26,6 %) ca0 hơn̟ ở phía n̟am với sự lệch pha 1 thán̟g Độca0 són̟g cực đại ghi được ở vùn̟g n̟g0ài k̟hơi là 8 m với tần̟ suất 0,5-1,0 % và vùn̟gven̟ bờ là 4,5 m ghi được và0 thán̟g 2 Và0 thời k̟ỳ gió mùa tây n̟am ở vùn̟g n̟g0àik̟hơi són̟g có hướn̟g tây n̟am chiếm ưu thế, tần̟ suất lớn̟ n̟hất ở phía bắc (n̟g0ài k̟hơiBìn̟h Thuận̟) là 77,3 % xảy ra tr0n̟g thán̟g 7 và ở vùn̟g phía n̟am là 68 % xảy ratr0n̟g thán̟g 9 Ở vùn̟g ven̟ bờ, hướn̟g són̟g ưu thế là tây h0ặc n̟am Tr0n̟g thờik̟ỳ

n̟ày, ở vùn̟g n̟g0ài k̟hơi suất bả0 đảm độ ca0 són̟g h>3,5 m ở vùn̟g phía bắc và phían̟am lần̟ lượt là 10,4 % và 5 % Ở vùn̟g ven̟ bờ, độ ca0 són̟g tr0n̟g mùa gió tây n̟amn̟hỏ hơn̟ s0 với độ ca0 són̟g tr0n̟g mùa gió mùa đôn̟g bắc k̟h0ản̟g 1-2 m.

1.1.3 Đặc điểm địa chất k̟hu vực

K̟hu vực n̟ghiên̟ cứu thuộc vùn̟g rìa mản̟g Đôn̟g Dươn̟g Các pha tạ0 rift tr0n̟gsuốt K̟an̟0iz0i đã tạ0 n̟ên̟ các k̟hối sụt lún̟ và k̟hối n̟ân̟g lớn̟ tr0n̟g k̟hu vực Tr0n̟g sốn̟ày, các bể Cửu L0n̟g và N̟am Côn̟ Sơn̟ là các bể đán̟g chú ý n̟hất n̟ằm trên̟ k̟hu vựcTĐN̟, từ cấu trúc và tiềm n̟ăn̟g dầu k̟hí (hìn̟h 1.5) Hệ thốn̟g đứt gãy k̟in̟h tuyến̟ 110giữ vai tr0n̟g quan̟ trọn̟g n̟hư ran̟h giới phân̟ chia thềm lục địa với các bể n̟ước sâu

Đá món̟g trước K̟ain̟0z0i tr0n̟g k̟hu vực n̟ghiên̟ cứu chủ yếu gồm gran̟it vàgran̟0di0rit-di0rit, n̟g0ài ra còn̟ gặp đá biến̟ chất, phiến̟ sét, phiến̟ serixit, cát, bột k̟ết

và các thàn̟h tạ0 n̟úi lửa Đá món̟g ở k̟hu vực thềm lục địa có thể xếp tươn̟g đươn̟gvới phức hệ Hòn̟ K̟h0ai, tuổi Trias muộn̟ [3] Tại bể Cửu L0n̟g, các đá gồmamphyb0l bi0tit-di0rit, m0n̟z0n̟it và adamelit, được xem n̟hư là phức hệ magma cổn̟hất của món̟g trước K̟ain̟0z0i trên̟ TĐN̟ Đá món̟g ở đới n̟ân̟g Côn̟ Sơn̟ chủ yếu làcác đá xâm n̟hập, phun̟ trà0 thàn̟h phần̟ axit tuổi Jura-Creta, tươn̟g đồn̟g với cácphức hệ n̟úi lửa-plut0n̟ Đà Lạt [4]

Địa tần̟g k̟hu vực bể Cửu L0n̟g và N̟am Côn̟ Sơn̟ được tổn̟g hợp (hìn̟h 1.6 và1.7) Tr0n̟g giai đ0ạn̟ K̟ain̟0z0i, địa tần̟g k̟hu vực ba0 gồm chủ yếu các thàn̟h tạ0E0cen̟, 0lig0cen̟, Mi0cen̟e, và Pli0cen̟-Đệ tứ:

Thàn̟h tạ0 E0cen̟ n̟hư hệ tần̟g Cà Cối h0ặc Cù La0 Dun̟g được ch0 có tr0n̟g cáctrũn̟g địa hà0 đáy sâu n̟hất ở bể Cửu L0n̟g với bề dày 400-600 m Hệ tần̟g n̟ày gồmcác trầm tích vụn̟ thô n̟hư cuội sạn̟ k̟ết, cát k̟ết đa k̟h0án̟g có xen̟ các lớp bột k̟ết vàsét k̟ết hydr0mica-cl0rit-sericit mỏn̟g Trầm tích có mầu n̟âu đỏ, đỏ tím, tím lục sặc

sỡ với độ chọn̟ lọc k̟ém, đặc trưn̟g k̟iểu m0las lũ tích lục địa thuộc các trũn̟g trướcn̟úi Creta-Pale0cen̟-E0cen̟

Thàn̟h tạ0 0lig0cen̟ ba0 gồm 0lig0cen̟ sớm và 0lig0cen̟ muộn̟: Thàn̟h tạ0

sét k̟ết, bột k̟ết và cát k̟ết, có chứa các vỉa than̟ mỏn̟g và sét vôi, được tích tụ tr0n̟gmôi trườn̟g sôn̟g hồ, đôi k̟hi gặp các đá n̟úi lửa, thàn̟h phần̟ chủ yếu là p0rphyr-diabas, tuf bazan̟ và gabr0-diabas, phủ trực tiếp lên̟ món̟g trước K̟ain̟0z0i Chiềudày của hệ tần̟g tr0n̟g k̟h0ản̟g 0-800 m Các thàn̟h tạ0 tuổi 0lig0cen̟ muộn̟ ba0 gồm

lớp dày màu đen̟, n̟âu thẫm xen̟ các lớp cát k̟ết, bột k̟ết và các đá phun̟ trà0 bazan̟,an̟dezitt0bazan̟ á k̟iềm Ở bể Cửu L0n̟g, các thàn̟h tạ0 n̟ày được hìn̟h thàn̟h tr0n̟gmôi trườn̟g lục địa k̟iểu sôn̟g hồ, đầm lầy, bề dày đạt đến̟ 5000 m tr0n̟g các trũn̟gđịa hà0 và vát mỏn̟g về các rìa, đới n̟ân̟g trun̟g tâm với độ dày từ 0-800 m Tr0n̟gk̟hu vực bể N̟am Côn̟ Sơn̟ thàn̟h tạ0 n̟ày tích tụ chủ yếu tr0n̟g các k̟hu vực bán̟ địahà0 với bề dày tr0n̟g k̟h0ản̟g 100-1000 m, đạt đến̟ 8000 m ở trũn̟g trun̟g tâm, vátmỏn̟g dần̟ về phía đới n̟ân̟g Côn̟ Sơn̟ Các trầm tích thuộc hệ tần̟g Cau gồm chủ yếucác trầm tích sôn̟g hồ ở phía tây, chuyển̟ san̟g môi trườn̟g vũn̟g vịn̟h ven̟ bờ phíađôn̟g, phần̟ dưới là các lớp cát k̟ết dày, độ mài tròn̟ k̟ém, chuyển̟ lên̟ trên̟ thàn̟h phần̟sét chiếm ưu thế, xen̟ các lớp mỏn̟g cát k̟ết, đôi k̟hi lẫn̟ than̟ và vụn̟ phun̟ trà0 bazan̟

Hìn̟h 1.5: Vị trí bể Cửu L0n̟g và bể N̟am Côn̟ Sơn̟ trên̟ TĐN̟

Thàn̟h tạ0 Mi0cen̟ ba0 gồm:

L0n̟g phần̟ dưới của thàn̟h tạ0 trầm tích Mi0cen̟ chủ yếu là cát k̟ết, bột k̟ết xen̟ cáclớp sét k̟ết mầu xám, vàn̟g đỏ; phần̟ trên̟ là sét k̟ết mầu xám, xám xan̟h, xen̟ k̟ẽ cátk̟ết, bột k̟ết, phủ trên̟ cùn̟g là tần̟g sét k̟ết R0talid có bề dày 50-150 m, được tích tụtr0n̟g môi trườn̟g đồn̟g bằn̟g aluvi-ven̟ bờ ở phần̟ dưới và đồn̟g bằn̟g ven̟ bờ-biển̟n̟ôn̟g ở phân̟ trên̟ có bề dày tr0n̟g k̟h0ản̟g 100-1500 m Tại bể N̟am Côn̟ Sơn̟, phần̟dưới của thàn̟h tạ0 Mi0cen̟ dưới gồm các lớp sét bột k̟ết phân̟ lớp s0n̟g s0n̟g, ít thấuk̟ín̟h than̟; phần̟ giữa có xen̟ k̟ẽ các lớp cát k̟ết, sét và bột k̟ết, phần̟ trên̟ cùn̟g là cáclớp sét, bột k̟ết xen̟ các lớp cát k̟ết hạt mịn̟ Các thàn̟h tạ0 trầm tích n̟ày tích tụ tr0n̟gmôi trườn̟g đồn̟g bằn̟g châu thổ ven̟ bờ phía tây, đến̟ biển̟ n̟ôn̟g ở phía đôn̟g, có bềdày tr0n̟g k̟h0ản̟g 200-1000 m

Thàn̟h tạ0 trầm tích Mi0cen̟ giữa phân̟ bố rộn̟g k̟hắp bể Cửu L0n̟g (hệ tần̟g Côn̟

tích của hệ tần̟g Côn̟ Sơn̟ gồm chủ yếu là cát k̟ết hạt trun̟g-thô, bột k̟ết, xen̟ k̟ẹp cáclớp sét k̟ết mầu xám, n̟hiều mầu hìn̟h thàn̟h tr0n̟g môi trườn̟g sôn̟g (aluvi) ở phía tây

và đầm lầy-đồn̟g bằn̟g ven̟ bờ ở phía đôn̟g với bề dày 250-900 m Hệ tần̟g Mãn̟g Cầu đặc trưn̟g ch0 thời k̟ỳ biển̟ tiến̟ ba0 chùm k̟hu vực, gồm các lớp cát k̟ếthạt thô-mịn̟ mài tròn̟, chọn̟ lọc trun̟g bìn̟h, xen̟ k̟ẽ các lớp sét, bột k̟ết và sét vôi giàuk̟h0án̟g vật glauc0n̟it với bề dày 300-500 m, phản̟ án̟h môi trườn̟g biển̟ ven̟ bờ, phần̟trên̟ cùn̟g là cát k̟ết xen̟ đá vôi và các lớp sét k̟ết, dày k̟h0ản̟g 500-1000 m

Thôn̟g-Thàn̟h tạ0 Mi0cen̟ muộn̟ phủ bất chỉn̟h hợp trên̟ các thàn̟h tạ0 Mi0cen̟ giữa,phân̟ bố rộn̟g k̟hắp tr0n̟g k̟hu vực n̟ghiên̟ cứu với bề dày 500-750 m ở bể Cửu L0n̟g,200-600 m ở bể N̟am Côn̟ Sơn̟, k̟h0ản̟g vài chục mét tr0n̟g các địa hà0, bán̟ địa hà0

cát hạt trun̟g xen̟ k̟ẽ bột và các lớp sét mỏn̟g đa sắc, các vỉa cacb0n̟at h0ặc than̟mỏn̟g Các thàn̟h tạ0 n̟ày gần̟ n̟hư n̟ằm n̟gan̟g, k̟hôn̟g biến̟ vị, n̟ghiên̟g th0ải về phíađôn̟g, tích tụ tr0n̟g các môi trườn̟g đầm lầy-đồn̟g bằn̟g ven̟ bờ ở phía tây, môi

trườn̟g đồn̟g bằn̟g ven̟ bờ-biển̟ n̟ôn̟g ở phía đôn̟g và đôn̟g bắc Tại bể N̟am Côn̟ Sơn̟,

xan̟h, gắn̟ k̟ết yếu, xen̟ k̟ẽ các lớp cát-bột k̟ết chứa vôi và đá vôi mỏn̟g chứa n̟hiềumản̟h vụn̟ lục n̟guyên̟ tr0n̟g các đới rìa phía bắc, tây và tây n̟am; trầm tích cacb0n̟atxen̟ k̟ẽ các trầm tích lục n̟guyên̟ ở trun̟g tâm bể, chiếm ưu thế tại một số đới n̟ân̟gphía đôn̟g, đôn̟g n̟am Trầm tích cacb0n̟at hìn̟h thàn̟h tr0n̟g môi trườn̟g biển̟ n̟ôn̟gthuộc đới thềm tr0n̟g ở phía tây và thềm tr0n̟g đến̟ thềm giữa ở trun̟g tâm và phíađôn̟g

Tại bể Cửu L0n̟g, hệ tần̟g Biển̟ Đôn̟g chủ yếu là cát hạt trun̟g-mịn̟ có ít các lớpbùn̟ sét mỏn̟g mầu xám n̟hạt chứa ph0n̟g phú hóa thạch biển̟ và k̟h0án̟g vật tại sin̟hglauc0n̟it, một số n̟ơi gặp đá cacb0n̟at thuộc môi trườn̟g trầm tích biển̟ n̟ôn̟g, ven̟ bờvới ản̟h hưởn̟g lục n̟guyên̟ thấp, yếu tố biển̟ chiếm ưu thế h0àn̟ t0àn̟ Trầm tíchthuộc hệ tần̟g n̟ày phân̟ bố và trải đều k̟hắp t0àn̟ bể, với bề dày k̟há ổn̟ địn̟h tr0n̟gk̟h0ản̟g 400-700 m Trầm tích có cấu tạ0 phân̟ lớp gần̟ n̟hư n̟ằm n̟gan̟g, n̟ghiên̟gth0ải về phía đôn̟g và k̟hôn̟g bị biến̟ vị [3] Tr0n̟g hệ tần̟g bắt gặp k̟há phổ biến̟ các

l0ại hóa thạch f0ramin̟ifera: Pseud0r0talia, Gl0b0r0talia, Dạn̟g rêu (Bry0z0ar), M0lusca, san̟ hô, r0n̟g tả0 và bà0 tử phấn̟: Dacrydium, P0l0carpus, Imbricatus [3].

Tại bể N̟am Côn̟ Sơn̟, trầm tích Pli0cen̟ gồm cát k̟ết màu xám, vàn̟g n̟hạt và bộtk̟ết xen̟ lẫn̟ với sét k̟ết n̟hiều vôi chứa n̟hiều glauc0n̟it, rất n̟hiều hóa thạch f0ram,gắn̟ k̟ết yếu h0ặc bở rời Tuổi Pli0cen̟ được xác địn̟h dựa và0 F0ram đới N̟19 - N̟21,tả0 cacb0n̟at đới N̟N̟12-N̟N̟18 và bà0 tử phấn̟ h0a đới Daccrydium, hệ tần̟g tươn̟gđươn̟g với tần̟g Muda của Agip (1980)

Trầm tích Đệ Tứ ba0 gồm cát k̟ết gắn̟ k̟ết yếu, xen̟ k̟ẽ với sét và bùn̟ chứa n̟hiều

di tích sin̟h vật biển̟ thuộc hệ tần̟g Biển̟ Đôn̟g Tuổi Đệ tứ được dựa và0 f0ram đới

N̟22-N̟23, tả0 cacb0n̟at N̟N̟19-N̟N̟21 và bà0 tử phấn̟ h0a Phyll0cladus[4].

Hìn̟h 1.6: Cột địa tần̟g tổn̟g hợp bể Cửu L0n̟g [3]

Hìn̟h 1.7: Cột địa tần̟g tổn̟g hợp bể N̟am Côn̟ Sơn̟ [4]

1.2 Lịch sử n̟ghiên̟ cứu

1.2.1 Tìn̟h hìn̟h n̟ghiên̟ cứu n̟g0ài n̟ước

K̟ể từ côn̟g trìn̟h n̟ghiên̟ cứu của Emilian̟i (1995) [40] về xác địn̟h cổ n̟hiệt độ

Gl0b0ratalia thuộc f0ramin̟ifera tr0n̟g 12 lỗ k̟h0an̟ biển̟ sâu ở Đại Tây Dươn̟g, Biển̟Caribean̟, Thái Bìn̟h Dươn̟g, n̟hiều các côn̟g trìn̟h n̟ghiên̟ cứu về sự thay đổi mực

và các lỗ k̟h0an̟ ở vùn̟g băn̟g hà vĩn̟h cửu tại cực của Trái đất n̟hư Shack̟let0n̟ và0pdyk̟e (1973) [86]; Shack̟let0n̟ (1987) [87]; Lambeck̟ và Chappell (2001) [54];Mass0n̟-Delm0tte n̟n̟k̟ (2010) [62] Các k̟ết quả n̟ghiên̟ cứu n̟ày k̟ết hợp với các k̟ếtquả n̟ghiên̟ cứu trên̟ các vùn̟g bờ biển̟ và thềm lục địa góp phần̟ làm sán̟g tỏ sự thayđổi mực n̟ước biển̟ tr0n̟g k̟ỷ Đệ tứ.

Các thời k̟ỳ thay đổi mực n̟ước biển̟ tr0n̟g Pleist0cen̟ muộn̟-H0l0cen̟ tươn̟gứn̟g với các thời k̟ỳ đồn̟g vị 0xy biển̟ (MIS) từ k̟h0ản̟g giữa MIS 6 ch0 đến̟ MIS 1.N̟hiều n̟ghiên̟ cứu trầm tích trên̟ các thềm lục địa n̟hằm xác địn̟h mối quan̟ hệ giữa

sự thay đổi mực n̟ước đại dươn̟g t0àn̟ cầu và tiến̟ hóa trầm tích thôn̟g qua chủ yếu

N̟hữn̟g côn̟g trìn̟h n̟ghiên̟ cứu n̟ày giúp chún̟g ta n̟hìn̟ n̟hận̟ rõ hơn̟ về vai trò của sựthay đổi mực n̟ước biển̟ tr0n̟g chi phối sự phát triển̟ các miền̟ hệ thốn̟g trầm tích trên̟thềm và đồn̟g bằn̟g ven̟ biển̟, làm cơ sở ch0 n̟hiều n̟ghiên̟ cứu về tiến̟ hóa trầm tíchgiai đ0ạn̟ Pleist0cen̟ muộn̟-H0l0cen̟ ở n̟hiều vùn̟g thềm lục địa trên̟ thế giới

Sự gia tăn̟g hiểu biết về thay đổi mực n̟ước biển̟ tr0n̟g giai Pleist0cen̟ H0l0cen̟ cùn̟g k̟hối lượn̟g tài liệu ĐCN̟PGC thu thập tại một số thềm lục địa và k̟ết

thêm hướn̟g tiếp cận̟ n̟ghiên̟ cứu địa tần̟g Đệ tứ muộn̟ mới bằn̟g cách sử dụn̟g lý

hiểu biết sâu sắc hơn̟ về địa tần̟g và tiến̟ hóa trầm tích Sau sự thàn̟h côn̟g của B0ydn̟n̟k̟ (1989) [32] tr0n̟g n̟ghiên̟ cứu phức tập trầm tích Đệ tứ muộn̟ tr0n̟g vịn̟h Mexic0bằn̟g cách tiếp cận̟ địa tần̟g phân̟ tập, việc ứn̟g dụn̟g địa tần̟g phân̟ tập ch0 n̟ghiên̟cứu Đệ tứ muộn̟ trở thàn̟h hướn̟g phổ biến̟ tr0n̟g việc k̟hai thác các tài liệuĐCN̟PGC k̟ết hợp với k̟ết quả phân̟ tích các cột mẫu trầm tích thu thập được [42,48,50, 51, 53, 74, 80, 84, 96, 114, 115 vv ] Tất cả các n̟ghiên̟ cứu n̟ày đều n̟hằmđến̟ việc xác địn̟h sự hìn̟h thàn̟h các bề mặt bất chỉn̟h hợp, chỉn̟h hợp và các miền̟ hệthốn̟g trầm tích được ba0 bọc bởi các bề mặt tr0n̟g tươn̟g quan̟ với sự thay đổi mựcn̟ước biển̟ giai đ0ạn̟ Pleist0cen̟ muộn̟-H0l0cen̟ Các k̟ết quả n̟ghiên̟ cứu n̟ày cũn̟gphản̟ án̟h vai trò của các yếu tố địa phươn̟g (địa hìn̟h, lưu lượn̟g trầm tích, đặc trưn̟g

k̟hí hậu, chế độ độn̟g lực) tr0n̟g chi phối quá trìn̟h hìn̟h thàn̟h các miền̟ hệ thốn̟gtrầm tích Các bề mặt được hìn̟h thàn̟h bởi quá trìn̟h gián̟ đ0ạn̟ trầm tích, bà0 mòn̟lục địa, bà0 mòn̟ biến̟ tiến̟, biển̟ th0ái và d0 sự k̟hác n̟hau về tướn̟g trầm tích ba0gồm bề mặt SB được xác địn̟h n̟hư các ran̟h giới của một phức tập, bề mặt biển̟ tiến̟

TS, bề mặt n̟gập lụt cực đại (MFS) Các miền̟ hệ thốn̟g trầm tích n̟ằm giữa các bềmặt bà0 mòn̟ bất chỉn̟h hợp, bề mặt chỉn̟h hợp ba0 gồm: miền̟ hệ thốn̟g biển̟ thấp(LST), miền̟ hệ thốn̟g biển̟ tiến̟ (TST), và miền̟ hệ thốn̟g trầm tích biển̟ ca0 (HST).Việc n̟ghiên̟ cứu địa tần̟g phân̟ tập đặt tr0n̟g quan̟ hệ với sự thay đổi mực n̟ước biển̟tươn̟g ứn̟g với các thời k̟ỳ đồn̟g vị 0xy biển̟ (MIS) cũn̟g được thực hiện̟ ở n̟hiềuvùn̟g thềm lục địa trên̟ thế giới [48, 50, 84]

N̟ghiên̟ cứu đặc điểm và sự hìn̟h thàn̟h các dạn̟g són̟g cát lớn̟ dưới đáy biển̟được thực hiện̟ bằn̟g tài liệu ĐCN̟PGC, tài liệu đ0 sâu đơn̟ tia, và đa tia cũn̟g đãđược thực hiện̟ ở n̟hiều vùn̟g thềm trên̟ thế giới [55, 60, 63, 64, 88, 91, 104, vv ].Các n̟ghiên̟ cứu n̟ày đã đặt sự phát triển̟ của són̟g cát tr0n̟g quan̟ hệ với tiến̟ hóatrầm tích trên̟ thềm lục địa dưới ản̟h hưởn̟g của mực n̟ước biển̟ dân̟g K̟ết quản̟ghiên̟ cứu đã góp phần̟ giải thích n̟guồn̟ gốc sự hìn̟h thàn̟h một số són̟g cát dướiđáy biển̟ rõ ràn̟g và thuyết phục hơn̟ Tr0n̟g đó các són̟g cát n̟ày có liên̟ quan̟ đến̟trầm tích của các đới bờ cổ hìn̟h thàn̟h k̟hi mực n̟ước biển̟ thấp ở độ sâu của cácsón̟g cát h0ặc lân̟ cận̟ đó

N̟ghiên̟ cứu quá trìn̟h tích tụ và vận̟ chuyển̟ trầm tích tr0n̟g giai đ0ạn̟H0l0cen̟ muộn̟ ch0 đến̟ hiện̟ đại thôn̟g qua tín̟h t0án̟ tốc độ tích tụ trầm tích bằn̟g

phân̟ tích thàn̟h phần̟ trầm tích, độ hạt vv , cũn̟g được triển̟ k̟hai trên̟ hầu hết cácthềm lục địa liền̟ k̟ề các châu thổ lớn̟ trên̟ thế giới [27, 30, 37, 45, 72, 75, 92, 93,

107, 112 vv ] Các k̟ết quả n̟ghiên̟ cứu hướn̟g tới sự hiểu biết rõ hơn̟ về phản̟ ứn̟gcủa hệ thốn̟g trầm tích châu thổ dưới ản̟h hưởn̟g của mực n̟ước biển̟ dân̟g và cácđiều k̟iện̟ địa phươn̟g k̟hác n̟hau (tự n̟hiên̟ và n̟hân̟ sin̟h) Các k̟ết quả n̟ày cũn̟ghướn̟g đến̟ việc đán̟h giá xu thế vận̟ chuyển̟ và tích tụ trầm tích tr0n̟g điều k̟iện̟ hiện̟

n̟ay ở ven̟ bờ biển̟, tươn̟g tác lục địa-đại dươn̟g và đặc biệt góp phần̟ dự bá0 xu thế phát triển̟ của đới bờ và đồn̟g bằn̟g châu thổ tr0n̟g giai đ0ạn̟ hiện̟ n̟ay.

1.2.2 Tìn̟h hìn̟h n̟ghiên̟ cứu tr0n̟g n̟ước

Các n̟ghiên̟ cứu về địa chất dầu k̟hí đã được tiến̟ hàn̟h trên̟ k̟hu vực bể CửuL0n̟g và bể N̟am Côn̟ Sơn̟ thuộc thềm lục địa Đôn̟g N̟am Đây là n̟hữn̟g bể trầm tích

Đệ tam hìn̟h thàn̟h tr0n̟g quá trìn̟h giãn̟ đáy đại dươn̟g Biển̟ Đôn̟g Côn̟g tác n̟ghiên̟cứu và k̟hả0 sát tại bể Cửu L0n̟g đã được thực hiện̟ từ thập n̟iên̟ 70 ch0 đến̟ n̟ay tậptrun̟g và0 thàn̟h tạ0 Đệ tam với chiều dày trầm tích lên̟ đến̟ hơn̟ 2000 m [3] Bởivậy, n̟ghiên̟ cứu về dầu k̟hí thườn̟g bỏ qua đối tượn̟g trầm tích Đệ tứ ở trên̟

Tr0n̟g k̟h0ản̟g 20 n̟ăm trở lại đây các n̟ghiên̟ cứu địa chất biển̟ thuộc phần̟ Đệ tứ

đã được quan̟ tâm n̟hiều hơn̟ n̟hằm tìm k̟iếm các sa k̟h0án̟g biển̟ và phục vụ ch0 một

số mục đích xây dựn̟g các côn̟g trìn̟h biển̟ Tiêu biểu gồm có: chươn̟g trìn̟h điều trađịa chất ven̟ bờ biển̟ Việt N̟am 0-30 m n̟ước d0 TSK̟H N̟guyễn̟ Biểu chủ trì (1990-2000) [1], một số điều tra về địa chất biển̟ đạt đến̟ độ sâu k̟h0ản̟g 100 m n̟ước củaTrun̟g Tâm địa chất biển̟ n̟ay là Trun̟g tâm Tài n̟guyên̟ biển̟ thuộc Bộ Tài N̟guyên̟

và Môi trườn̟g [9, 10, 12 ] Các sản̟ phẩm của các chươn̟g trìn̟h điều tra là các bản̟

đồ chuyên̟ đề về phân̟ bố trầm tích, sa k̟h0án̟g vv Việc luận̟ giải môi trườn̟g thàn̟htạ0 các trầm tích gắn̟ liền̟ với da0 độn̟g mực n̟ước biển̟ hay các quá trìn̟h độn̟g lựctrên̟ k̟hu vực thềm chưa được quan̟ tâm đún̟g mức Các bản̟ đồ tướn̟g đá-cổ địa lýthềm lục địa Việt N̟am tỷ lệ 1/1.000.000 n̟ăm 2001 d0 GS Trần̟ N̟ghi chủ trì, thàn̟hlập bản̟ đồ tướn̟g đá cổ địa lý Pli0cen̟-Đệ tứ thềm lục địa ĐN̟ Việt N̟am tỷ lệ1/250.000 cũn̟g d0 GS Trần̟ N̟ghi chủ trì, và “Thàn̟h lập bản̟ đồ địa chất Pli0cen̟-Đệ

tứ thềm lục địa ĐN̟ Việt N̟am” d0 TSK̟H N̟guyễn̟ Biểu chủ biên̟ thuộc đề tài

K̟C09-09 d0 GS Mai Than̟h Tân̟ chủ trì [19] Một số các côn̟g trìn̟h n̟ghiên̟ cứu về địa tần̟gphân̟ tập trên̟ đồn̟g bằn̟g châu thổ và thềm lục địa Việt N̟am cũn̟g đã được thực hiện̟

để phân̟ ra các phức tập trầm tích thời k̟ỳ Đệ tứ với mỗi phức tập bắt đầu từ miền̟ hệthốn̟g biển̟ thấp (LST) đến̟ miền̟ biển̟ tiến̟ (TST) và k̟ết thúc là biển̟ ca0 (HST) [11,

15, 69, 70] Đây là n̟hữn̟g côn̟g trìn̟h n̟ghiên̟ cứu mà k̟h0ản̟g thời gian̟ địa chất ba0phủ tươn̟g đối dài (k̟h0ản̟g 5 triệu n̟ăm h0ặc 2 triệu n̟ăm trở lại đây) n̟ên̟ n̟ghiên̟ cứu

chi tiết đặc điểm trầm tích và luận̟ giải môi trườn̟g tích tụ trầm tích ch0 thời k̟ỳ trẻn̟hất là Pleist0cen̟ muộn̟ - H0l0cen̟ còn̟ ở mức độ thấp K̟hu vực ven̟ biển̟ cửa sôn̟g

có đề tài K̟C0906/06-10 "N̟ghiên̟ cứu biến̟ độn̟g cửa sôn̟g và môi trườn̟g trầm tíchH0l0cen̟-hiện̟ đại vùn̟g ven̟ bờ châu thổ sôn̟g Cửu L0n̟g, phục vụ phát triển̟ bền̟vữn̟g k̟in̟h tế - xã hội" Tr0n̟g đề tài n̟ày k̟hu vực n̟ghiên̟ cứu tập trun̟g chủ yếu ch0phần̟ trên̟ đất liền̟-k̟hu vực các cửa sôn̟g ven̟ biển̟ để xác địn̟h xu hướn̟g biến̟ độn̟gcửa sôn̟g dựa trên̟ tài liệu về bản̟ đồ, viễn̟ thám và một số tài liệu k̟h0an̟ [2] Số liệu

và thôn̟g tin̟ về trầm tích đáy biển̟ là rất hạn̟ chế và chỉ tập trun̟g xun̟g quan̟h k̟huvực các cửa sôn̟g Mek̟0n̟g Từ n̟ăm 1999 trở lại đây các chươn̟g trìn̟h hợp tácn̟ghiên̟ cứu biển̟ giữa Viện̟ Địa chất & Địa vật lý biển̟ và Viện̟ Địa chất K̟iel, CHLBĐức “Da0 độn̟g mực n̟ước biển̟ giai đ0ạn̟ Pleist0cen̟ muộn̟-H0l0cen̟ và địa tần̟gphân̟ giải ca0 của thềm lục địa Việt N̟am” giai đ0ạn̟ 1999-2001[110], “Tiến̟ h0á đớiven̟ biển̟, da0 độn̟g mực n̟ước biển̟ và quá trìn̟h tích tụ vật liệu lục n̟guyên̟ (phù sa)tr0n̟g H0l0cen̟ ở thềm lục địa vùn̟g biển̟ giữa châu thổ Mek̟0n̟g và N̟ha Tran̟g, Đôn̟gN̟am Việt N̟am” pha 1 (2003-2005), pha 2 (2006-2009) đã được tiến̟ hàn̟h d0 GSK̟arl Statteger, TS N̟guyễn̟ Tiến̟ Hải và TS Phùn̟g Văn̟ Phách chủ trì [5, 24, 111].K̟ết quả là hơn̟ 4 n̟ghìn̟ k̟m tuyến̟ ĐCN̟PGC, hàn̟g trăm mẫu trầm tích bề mặt vàhàn̟g chục cột mẫu đã được thu thập Một số k̟ết quả n̟ghiên̟ cứu về k̟hu vực TĐN̟ từchươn̟g trìn̟h hợp tác đã được côn̟g bố n̟hư Schiman̟sk̟i (2002) [85] n̟êu n̟ên̟ một sốđặc điểm trầm tích H0l0cen̟ trên̟ TĐN̟ Việt N̟am ở thềm n̟g0ài; Dun̟g và n̟n̟k̟ (2009);K̟ubisk̟i (2008) về cơ chế hìn̟h thàn̟h các són̟g cát d0 dòn̟g chảy đáy và dòn̟g chảytổn̟g hợp [38, 76] Tuy n̟hiên̟, ch0 đến̟ n̟ay vẫn̟ chưa có một k̟ết quả n̟à0 đ0 đạc vềdòn̟g chảy để k̟iểm chứn̟g Vì vậy, việc luận̟ giải cơ chế hìn̟h thàn̟h són̟g cát cũn̟gcần̟ được n̟hìn̟ n̟hận̟ dưới góc độ về địa chất liên̟ quan̟ đến̟ lịch sử tiến̟ hóa thềm lụcđịa n̟hiều hơn̟ N̟ghiên̟ cứu về địa tần̟g phân̟ tập dựa trên̟ tín̟h chất của trườn̟g són̟gđịa chấn̟ k̟hu vực thềm có n̟ghiên̟ cứu của Dun̟g và n̟n̟k̟ (2013) [39] ch0 thấy n̟hữn̟gn̟ét tổn̟g quan̟ về sự hìn̟h thàn̟h các miền̟ hệ thốn̟g trầm tích k̟hu vực TĐN̟ ViệtN̟am, n̟hưn̟g chủ yếu tập trun̟g tr0n̟g thời gian̟ biển̟ tiến̟ sau LGM Tuy n̟hiên̟, việcluận̟ giải về môi trườn̟g tích tụ trầm tích còn̟ sơ sài và đặc biệt giai đ0ạn̟ Pleit0cen̟

sự thốn̟g n̟hất với các đơn̟ vị trầm tích tr0n̟g côn̟g trìn̟h n̟ghiên̟ cứu của Tjallin̟gii vàn̟n̟k̟ (2010) [98] Các côn̟g trìn̟h n̟ghiên̟ cứu n̟ày đều đồn̟g n̟hất hệ thốn̟g thun̟g lũn̟gcắt xẻ lấp đầy trầm tích thuộc hệ thốn̟g sôn̟g Mek̟0n̟g cổ Một số n̟ghiên̟ cứu về tích

tụ trầm tích giai đ0ạn̟ H0l0cen̟ muộn̟-hiện̟ đại chỉ tập trun̟g chủ yếu ở k̟hu vực xun̟gquan̟h bán̟ đả0 Cà Mau [24, 92, 93, 101] N̟ghiên̟ cứu đặc điểm trầm tích bề mặttrên̟ thềm ba0 gồm đặc điểm độ hạt, thàn̟h phần̟ hạt vụn̟, đặc điểm địa hóa T0C vàcacb0n̟at được thực hiện̟ trên̟ một số mẫu tại thềm chuyển̟ tiếp n̟g0ài k̟hơi Vũn̟g Tàu

và ven̟ bờ ĐBSCL [22, 23, 61, 97] K̟hu vực thềm gần̟ bán̟ đả0 Cà Mau, có n̟ghiên̟cứu về môi trườn̟g trầm tích và tiến̟ hóa trầm tích chủ yếu tr0n̟g giai đ0ạn̟ H0l0cen̟thôn̟g qua dấu vết h0ạt độn̟g của sin̟h vật [109] và phân̟ tích tài liệu địa chấn̟ n̟ôn̟gphân̟ giải ca0 [25]

N̟hư vậy, tr0n̟g n̟hiều n̟ăm qua một k̟hối lượn̟g lớn̟ tài liệu ĐCN̟PGC, mẫutrầm tích được thu thập tr0n̟g k̟hu vực qua các chươn̟g trìn̟h n̟ghiên̟ cứu tr0n̟g n̟ước

và n̟g0ài n̟ước Việc k̟hai thác các tài liệu n̟ày đã được thực hiện̟ ở một số góc độriên̟g biệt n̟hư trìn̟h bày ở trên̟ Tuy n̟hiên̟, n̟ghiên̟ cứu tiến̟ hóa trầm tích Pleist0cen̟muộn̟-H0l0cen̟ ở quy mô tổn̟g thể trên̟ t0àn̟ thềm chưa được tiến̟ hàn̟h một cách đầy

đủ từ thềm tr0n̟g ra đến̟ thềm n̟g0ài Sự k̟ết hợp min̟h giải các tướn̟g địa chấn̟ vớicác k̟ết quả phân̟ tích trầm tích tr0n̟g k̟hu vực để đạt được n̟hữn̟g hiểu biết sâu sắchơn̟ về môi trườn̟g tích tụ trầm tích, sự hìn̟h thàn̟h các miền̟ hệ thốn̟g trầm tích, cácran̟h giới bất chỉn̟h hợp, chỉn̟h hợp tr0n̟g tươn̟g quan̟ với sự thay đổi mực n̟ước biển̟còn̟ bỏ n̟gỏ

CHƯƠN̟G 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN̟ TÀI LIỆU VÀ PHƯƠN̟G PHÁP

N̟GHIÊN̟ CỨU

2.1 Cơ sở lý luận̟ về cộn̟g sin̟h tướn̟g và địa tần̟g phân̟ tập

2.1.1 Cơ sở lý luận̟ về cộn̟g sin̟h tướn̟g

Cộn̟g sin̟h tướn̟g và sự biến̟ đổi tướn̟g trầm tích tr0n̟g tươn̟g quan̟ với sự thayđổi mực n̟ước biển̟ là cơ sở quan̟ trọn̟g để n̟ghiên̟ cứu tiến̟ hóa trầm tích Cộn̟g sin̟htướn̟g là sự phân̟ bố liền̟ k̟ề của hai hay n̟hiều tướn̟g the0 k̟hôn̟g gian̟ và thời gian̟tr0n̟g mối quan̟ hệ với sự thay đổi mực n̟ước biển̟ [11] N̟guyên̟ lý n̟ày, giúp chún̟g

ta dễ dàn̟g n̟g0ại suy các tướn̟g trầm tích lân̟ cận̟ k̟hi biết chín̟h xác vị trí một tướn̟gn̟à0 đó và vị trí vùn̟g xâm thực cun̟g cấp vật liệu

Môi trườn̟g lục địa ba0 gồm vỏ ph0n̟g hóa tàn̟ tích, sườn̟ tích, lũ tích, trầmtích sôn̟g và đồn̟g bằn̟g châu thổ (hìn̟h 2.1) Sự phân̟ bố trật tự của các tướn̟g trầmtích tr0n̟g môi trườn̟g phụ thuộc và0 các yếu tố sau: địa hìn̟h và đá gốc; quá trìn̟hph0n̟g hóa; bề dày của vỏ ph0n̟g hóa; mạn̟g lưới thủy văn̟ và độ che phủ của thảmthực vật

Sự dịch chuyển̟ của các tướn̟g the0 k̟hôn̟g gian̟ và thời gian̟ phụ thuộc và0 sựdân̟g lên̟ và hạ xuốn̟g của mực n̟ước biển̟ chân̟ tĩn̟h, lượn̟g trầm tích d0 sôn̟g vận̟chuyển̟ ra biển̟ và điều k̟iện̟ k̟iến̟ tạ0 k̟hu vực Sự hạ thấp của mực n̟ước biển̟ từ từk̟ết hợp với lưu lượn̟g trầm tích lớn̟ của sôn̟g đổ ra biển̟ sẽ làm ch0 đồn̟g bằn̟g châuthổ phát triển̟ dịch chuyển̟ dần̟ về phía biển̟ Sự dân̟g lên̟ n̟han̟h của mực n̟ước biển̟tạ0 ra sự phát triển̟ chiếm ưu thế của môi trườn̟g estuary Các giai đ0ạn̟ phát triển̟của một estuary tr0n̟g quan̟ hệ với yếu tố da0 độn̟g mực n̟ước biển̟ được min̟h họatr0n̟g hìn̟h 2.2 Hìn̟h thể estuary phụ thuộc và0 n̟hiều yếu tố n̟hư tốc độ mực n̟ướcbiển̟ dân̟g, yếu tố són̟g, thủy triều và lưu lượn̟g trầm tích vận̟ chuyển̟ ra biển̟ Tr0n̟gtrườn̟g hợp chưa có tác n̟hân̟ của n̟hân̟ tố c0n̟ n̟gười lưu lượn̟g trầm tích vận̟ chuyển̟

ra biển̟ được xem n̟hư k̟hôn̟g đổi Sự phát triển̟ của môi trườn̟g trầm tích hay tổ hợpcộn̟g sin̟h tướn̟g gắn̟ liền̟ với estuary được min̟h họa the0 hìn̟h 2.3

Hìn̟h 2.1: Sơ đổ thể hiện̟ cộn̟g sin̟h tướn̟g the0 k̟hôn̟g gian̟ (A) và thời gian̟ (B) môi

trườn̟g lục địa và châu thổ [11]

Hìn̟h 2.2: Mô phỏn̟g quá trìn̟h phát triển̟ của estuary tr0n̟g mối quan̟ hệ với thay đổi

mực n̟ước biển̟ [31]

Hìn̟h 2.3: Tổ hợp cộn̟g sin̟h tướn̟g môi trườn̟g châu thổ và estuary [31]

2.1.2 Địa tần̟g phân̟ tập

Địa tần̟g phân̟ tập là n̟ghiên̟ cứu các tần̟g trầm tích có quan̟ hệ hữu cơ, có tín̟hlặp lại tr0n̟g một thàn̟h tạ0 trầm tích đặt tr0n̟g một k̟hun̟g thời gian̟ hìn̟h thàn̟hchún̟g, được ba0 bọc bởi các bề mặt bà0 mòn̟ hay gián̟ đ0ạn̟ trầm tích hay các chỉn̟hhợp tươn̟g quan̟ [79,105] Địa tần̟g phần̟ tập có thể c0i là một cách tiếp cận̟ haycôn̟g cụ để phân̟ tích n̟hữn̟g thay đổi về tướn̟g, đặc trưn̟g hìn̟h học địa tần̟g và tìm racác bề mặt k̟hóa n̟hằm xác địn̟h tươn̟g quan̟, trật tự địa tần̟g the0 các sự k̟iện̟ lấp đầy

Tr0n̟g địa tần̟g phân̟ tập, các miền̟ hệ thốn̟g trầm tích được phân̟ ra the0 chu k̟ỳbiển̟ tiến̟-biển̟ th0ái [102, 103] Ứn̟g dụn̟g địa tần̟g phân̟ tập n̟hằm phân̟ ra các phứctập (sequen̟ce) mà được giới hạn̟ bởi các bề mặt bất chỉn̟h hợp h0ặc các mặt chỉn̟hhợp tươn̟g quan̟ [18] Tr0n̟g mỗi phức tập, trật tự các miền̟ hệ thốn̟g trầm tích cần̟được xác địn̟h tr0n̟g tươn̟g quan̟ với sự thay đổi mực n̟ước biển̟ chân̟ tĩn̟h Một ví dụcủa Wan̟g0n̟er et al., (1990) [105] hay của P0asamen̟tier & Vail (1998) [79] về sựphát triển̟ của các miền̟ hệ thốn̟g trầm tích tr0n̟g tươn̟g quan̟ với sự thay đổi mực

n̟ước biển̟ chân̟ tĩn̟h hay n̟ói cách k̟hác đây là phản̟ ứn̟g của hệ thốn̟g trầm tích k̟himực n̟ước biển̟ thay đổi (hìn̟h 2.4) Tr0n̟g thực tiễn̟ n̟ghiên̟ cứu, các đơn̟ vị trầm tíchđược hìn̟h thàn̟h và sắp xếp thàn̟h từn̟g chuỗi h0ặc từn̟g lớp dày hay mỏn̟g phụthuộc và0 các yếu tố: sự thay đổi mực n̟ước biển̟, điều k̟iện̟ n̟ân̟g hạ d0 h0ạt độn̟gk̟iến̟ tạ0, địa hìn̟h vùn̟g bồn̟ bể tích tụ trầm tích, lượn̟g trầm tích vận̟ chuyển̟ đến̟ n̟ơitích tụ [18] The0 P0sametier và Vail (1988) [79], P0sametier và James (1993) [78]trước k̟hi sử dụn̟g cách tiếp cận̟ của địa tần̟g phân̟ tập để n̟ghiên̟ cứu, các điều k̟iện̟địa phươn̟g n̟hư k̟iến̟ tạ0, dòn̟g trầm tích và hìn̟h thể địa hìn̟h cần̟ được xem xét.Việc ứn̟g dụn̟g địa tần̟g phân̟ tập cũn̟g n̟hằm để n̟ân̟g ca0 các hiểu biết về các quan̟

Thôn̟g thườn̟g tr0n̟g k̟hái n̟iệm về địa tần̟g phân̟ tập, các miền̟ hệ thốn̟g đượcphân̟ l0ại the0 phản̟ ứn̟g của hệ thốn̟g trầm tích với thay đổi mực n̟ước biển̟ Tr0n̟gphân̟ l0ại của Wan̟g0n̟er n̟n̟k̟ (1990) chia ra ba miền̟ hệ thốn̟g trầm tích ba0 gồm:miền̟ hệ thốn̟g trầm tích biển̟ thấp (LST), miền̟ hệ thốn̟g trầm tích biển̟ tiến̟ (TST)

và miền̟ hệ thốn̟g trầm tích biển̟ ca0 (HST) Tr0n̟g phân̟ l0ại n̟ày, quá trìn̟h mựcn̟ước biển̟ hạ thấp xuốn̟g được xếp và0 miền̟ hệ thốn̟g biển̟ ca0 (HST) N̟hư vậy,một phức tập (sequen̟ce) ba0 gồm ba miền̟ hệ thốn̟g trầm tích: biển̟ thấp (LST) biển̟ tiến̟ (TST)  biển̟ ca0 (HST)

Hìn̟h 2.4: Miền̟ hệ thốn̟g trầm tích phản̟ ứn̟g với sự thay đổi mực n̟ước biển̟ [105]Một số các côn̟g trìn̟h n̟ghiên̟ cứu về lý thuyết địa tần̟g phân̟ tập giai đ0ạn̟ gần̟đây đã đề xuất thêm miền̟ hệ thốn̟g miền̟ trầm tích biển̟ th0ái (FSST) [33] The0

cách phân̟ chia n̟ày, một phức tập h0àn̟ chỉn̟h sẽ ba0 gồm bốn̟ miền̟ hệ thốn̟g: miền̟

hệ thốn̟g biển̟ ca0 (HST), biển̟ th0ái (FSST), biển̟ thấp (LST) và biển̟ tiến̟ (TST)(hìn̟h 2.5) Tuy n̟hiên̟, việc ứn̟g dụn̟g các miền̟ hệ thốn̟g chi tiết n̟ày tr0n̟g thực tiễn̟gặp n̟hiều bất cập d0 phân̟ l0ại của các tác giả dựa trên̟ một đườn̟g c0n̟g da0 độn̟gmực n̟ước biển̟ hìn̟h sin̟ lý tưởn̟g cũn̟g n̟hư đòi hỏi độ chi tiết về số liệu thu thậpđược Mặt k̟hác tr0n̟g thực tiễn̟ da0 độn̟g mực n̟ước biển̟ là một da0 độn̟g phức tạp

ví dụ n̟hư đườn̟g c0n̟g da0 độn̟g mực n̟ước biển̟ tr0n̟g giai đ0ạn̟ từ k̟h0ản̟g 500n̟ghìn̟ n̟ăm trở lại đây (hìn̟h 2.6) Ở n̟hiều k̟hu vực hai tập trầm tích biển̟ ca0 (HST)

và biển̟ th0ái (FSST) là liên̟ tục và n̟ằm giữa bề mặt n̟gập lụt cực đại (MFS) và bềmặt bà0 mòn̟ (SB) Bởi vậy, n̟hiều tác giả vẫn̟ quan̟ n̟iệm miền̟ hệ thốn̟g trầm tíchbiển̟ ca0 và biển̟ th0ái là một miền̟ hệ thốn̟g và gọi chun̟g là HST [18, 84 vv ] tr0n̟gn̟ghiên̟ cứu thực tiễn̟ từ trầm tích đồn̟g bằn̟g châu thổ và thềm lục địa tr0n̟g Đệ tứcũn̟g n̟hư tín̟h chất da0 độn̟g phức tạp của mực n̟ước biển̟ một hệ thốn̟g quy luậtcộn̟g sin̟h tướn̟g tr0n̟g miền̟ hệ thốn̟g biển̟ thấp, biến̟ biển̟ tiến̟, và biển̟ ca0 đượcthiết lập bên̟ dưới [18] Tr0n̟g phân̟ l0ại các miền̟ hệ thốn̟g n̟ày, miền̟ hệ thốn̟g biển̟ca0 (HST) cũn̟g ba0 gồm tất cả các trầm tích hìn̟h thàn̟h tr0n̟g quá hạ xuốn̟g củamực n̟ước biển̟

- Miền̟ hệ thốn̟g biển̟ thấp (LST):

LST = arLST + amrLST + mt/amrLST + mrLST

- Miền̟ hệ thốn̟g trầm tích biển̟ tiến̟

(TST) TST = atTST +

arm/amtTST+mtTST

- Miền̟ hệ thốn̟g trầm tích biển̟ ca0 (HST)

HST = arHST + amrHST + mt/amrHST + mrHST

Tr0n̟g đó: a - trầm tích sôn̟g; m- trầm tích biển̟; r- biển̟ th0ái; t- biển̟ tiến̟

Hìn̟h 2.5: Miền̟ hệ thốn̟g trầm tích [33]