Khả năng sinh trưởng của gà liên minh nuôi tại trung tâm phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo

Với khả năng thích ứng cao, chất lượng thịt thơm ngon cũng như đặc trưng cho một nét văn hóa tín ngưỡng, đồng thời giữ gìn sự đa dạng của các giống gà trong nước thì gà Liên Minh nên đượ

H ỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

KHOA CHĂN NUÔI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

ĐỀ TÀI:

“KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG CỦA GÀ LIÊN MINH

CÔNG NGHỆ VÀ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO”

Hà Nội – 2023

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

KHOA CHĂN NUÔI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

ĐỀ TÀI:

“KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG CỦA GÀ LIÊN MINH

CÔNG NGHỆ VÀ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO”

Người thực hiện : Lê Hạnh Nga

Khóa : 63

Ngành : Dinh dưỡng thức ăn

Giảng viên hướng dẫn : TS Nguy ễn Hoàng Thịnh

Hà Nội – 2023

L ỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả trong khoá luận này hoàn toàn là số liệu trung thực do tôi trực tiếp thực hiện, theo dõi ghi chép hằng ngày trong quá trình thực tập Các kết quả trình bày trong khoá luận đã được xử lý chính xác

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc hoàn thành khoá luận này đều đã được cảm ơn Mọi sự trích dẫn trong khoá luận đều đã được ghi rõ nguồn gốc

Hà Nội, ngày … tháng … năm 2022

Người thực hiện

Lê Hạnh Nga

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, em đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép em được bày tỏ lòng kính trọng và

biết ơn sâu sắc TS Nguyễn Hoàng Thịnh, đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho em trong suốt quá trình học tập và thực

hiện đề tài

Em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý Đào

tạo, Bộ môn Di truyền – Giống gia súc, Khoa Chăn nuôi - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ em trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn

Em xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo cán bộ Trung tâm Phát triển Khoa học Công nghệ và Đổi mới sáng tạo đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho em trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè và đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ em về mọi mặt, động viên khuyến khích em hoàn thành luận văn

Hà N ội, ngày tháng năm 2022

H ọc viên

Lê H ạnh Nga

TĂ TN : Thức ăn thu nhận

TT TĂ : Tiêu tốn thức ăn

KTKS : Khai thác khoáng sản

M ỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT iii

DANH MỤC BẢNG vi

DANH MỤC HÌNH vii

TRÍCH YẾU LUẬN VĂN viii

PHẦN 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1

1.2 MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI 2

1.2.1 Mục tiêu chung 2

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 2

1.3 Ý NGHĨA KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 2

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

2.1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 3

2.1.1 Nguồn gốc của gà nhà 3

2.1.2 Thông tin về giống gà Liên Minh 3

2.1.3 Giới thiệu về gà Liên Minh 4

2.2 CƠ SỞ NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG CỦA GIA CẦM 5 2.2.1 Khái niệm sinh trưởng 5

2.2.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của gia cầm 6

2.2.3 Các chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh trưởng của gia cầm 20

2.2.4 Sức sống và khả năng kháng bệnh của gia cầm 21

2.2.5 Các tính trạng ngoại hình của gia cầm 21

2.2.6 Tiêu tốn thức ăn 23

2.3 GIỚI THIỆU VỀ GIỐNG GÀ THÍ NGHIỆM 23

2.3.1 Nguồn gốc của gà Liên Minh 23

2.3.2 Đặc điểm ngoại hình của gà Liên Minh 12

2.3.3 Khả năng sinh trưởng của gà Liên Minh 14

2.3.4 Khả năng sinh sản của gà Liên Minh 15

2.4 TÌNH HÌNH NGHIÊN C ỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC 16

2.4.1 Tình hình nghiên cứu trong nước 16

2.4.2 Tình hình nghiên cứu ngoài nước 17

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 30

3.1 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 30

3.2 TH ỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU 30

3.3 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 30

3.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 30

3.4.1 Bố trí thí nghiệm 30

3.4.2 Các chỉ tiêu theo dõi 32

3.4.3 Phương pháp xử lí số liệu 33

PHẦN 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 34

4.1 ĐẶC ĐIỂM NGOẠI HÌNH CỦA GÀ LIÊN MINH 34

4.2 KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG CỦA GÀ LIÊN MINH QUA CÁC TUẦN TUỔI 40

4.2.1 Tỷ lệ nuôi sống 40

4.2.2 Sinh trưởng tích lũy của gà Liên Minh qua các tuần tuổi 41

4.2.3 Sinh trưởng tương đối của gà Liên Minh qua các tuần tuổi 43

4.2.4 Sinh trưởng tuyệt đối của gà Liên Minh qua các tuần tuổi 44

4.3 THỨC ĂN THU NHẬN CỦA GÀ LIÊN MINH QUA CÁC TUẦN TUỔI 35

4.4 HIỆU QUẢ SỬ DỤNG THỨC ĂN ( FCR ) 37

PHẦN 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 38

5.1 KẾT LUẬN 38

5.2 ĐỀ NGHỊ 38

TÀI LIỆU THAM KHẢO 50

Tài liệu trong nước 50

Tài liệu nước ngoài 51

DANH M ỤC BẢNG

Bảng 2.1 Một số chiều đo gà Liên Minh trưởng thành……… 26

Bảng 3.1 Chế độ chăm sóc gà……… 30

Bảng 3.2 Tiêu chuẩn thức ăn trong khẩu phần ăn đối với đàn gà……… 31

Bảng 3.3 Lịch tiêm vacxin của đàn gà thí nghiệm……… 31

Bảng 4.1 Đặc điểm ngoại hình của gà Liên Minh……… 37

Bảng 4.2 Kích thước một số chiều đo của gà Liên Minh 18 tuần tuổi……… 38

Bảng 4.3 Tỷ lệ sống của đàn gà Liên Minh giai đoạn từ 1-18 tuần tuổi……… 40

Bảng 4.4 Sinh trưởng tích lũy của gà Liên Minh qua các tuần tuổi………… 41

Bảng 4.5 Sinh trưởng tương đối của gà Liên Minh qua các tuần tuổi……… 43

Bảng 4.6 Tốc độ sinh trưởng tuyệt đối của gà Liên Minh qua các tuần tuổi 45

Bảng 4.7 Lượng thức ăn tiêu tốn của gà Liên Minh qua các tuần tuổi ………47

Bảng 4.8 Hiệu quả sử dụng thức ăn của gà Liên Minh qua các tuần tuổi…… 48

DANH M ỤC HÌNH

Hình 2.1 Giới thiệu về gà Liên Minh 17

Hình 4.1 Gà Liên Minh 1 ngày tuổi 34

Hình 4.2 Gà Liên Minh 5 tuần tuổi 35

Hình 4.3 Gà Liên Minh trưởng thành 35

Hình 4.4 Gà Liên Minh trống trưởng thành 36

Hình 4.5 Gà Liên Minh mái trưởng thành 37

Biểu hình 1.Đồ thị sinh trưởng tích lũy của gà Liên Minh……… 42

Biểu hình 2.Đồ thị sinh trưởng tương đối của gà Liên Minh 44

Biểu hình 3.Đồ thị sinh trưởng tuyệt đối của gà Liên Minh ……… 46

TRÍCH Y ẾU LUẬN VĂN

Tên tác giả: LÊ HẠNH NGA

Tên lu ận văn: Khả năng sinh trưởng của gà Liên Minh tại Trung tâm Phát triển

Khoa học Công nghệ và Đổi mới sáng tạo

Ngành: Chăn nuôi Mã sinh viên: 639135

Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam

Mục đích nghiên cứu:

- Đánh giá khả năng sinh trưởng của gà Liên Minh

- So sánh và nhận xét năng suất sinh trưởng của gà Liên Minh với các giống gà bản địa

- Đánh giá tỷ lệ nuôi sống

- Đánh giá khả năng sinh trưởng:

+ Khối lượng cơ thế

+ Sinh trưởng tương đối

+ Sinh trưởng tuyệt đối

- Tiêu tốn thức ăn

- Hiệu quả sử dụng thức ăn

Phương pháp nghiên cứu:

1.1 Điều kiện nghiên cứu

- Theo dõi khối lượng gà mới nở và qua các tuần tuổi của các giai đoạn bằng cách cân khối lượng, thông qua khối lượng đánh giá đồng đều

- Theo dõi ghi chép số liệu, số gà nuôi sống, số gà hao hụt từng ngày và theo tuần, giai đoạn

- Theo dõi sử dụng thức ăn

1.2 Khả năng sinh trưởng của gà Liên Minh (từ 0-18 tuần tuổi)

- Cân khối lượng cá thể của 300 gà hậu bị lúc mới nở và qua các tuần

PH ẦN 1 MỞ ĐẦU

1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Trong xu thế phát triển kinh tế như hiện nay, đời sống của người dân được nâng lên thì nhu cầu sản phẩm gia cầm chất lượng cao nói chung và gà nói riêng ngày càng lớn Trong thực tế các giống gà quý hiếm chất lượng cao thường có năng suất thấp, vì vậy khó phát triển thành hàng hóa Với khả năng thích ứng cao, chất lượng thịt thơm ngon cũng như đặc trưng cho một nét văn hóa tín ngưỡng, đồng thời giữ gìn sự đa dạng của các giống gà trong nước thì gà Liên Minh nên được quan tâm trong việc bảo tồn và phát triển

Giống gà Liên Minh có đặc điểm đẹp về ngoại hình và màu sắc lông, da vàng, phẩm chất thịt thơm ngon, lớp mỡ dưới da mỏng, da giòn và dai, thịt có vị ngọt đậm

đà, mang hương vị đặc trưng Dáng gà Liên Minh to cao, chân và cổ dài, lông mượt,

da vàng óng Gà trống có ngoại hình đẹp, màu sắc lông sặc sỡ có thể nặng tới 5kg, gà mái 3kg Con mái lông màu vàng nhạt, năng suất trứng thấp chỉ khoảng 75 – 78 quả/mái/năm Gà thịt thương phẩm ở 6 tuần tuổi nặng 603g, 20 tuần tuổi nặng 1700g Như vậy gà Liên Minh cũng giống như một số giống gà nội khác, có năng suất trứng và tốc độ sinh trưởng rất thấp Các sản phẩm chế biến được làm từ thịt gà Liên Minh đã trở thành đặc sản tại các nhà hàng, siêu thị và địa điểm ẩm thực Nhu cầu của thị trường đối với gà Liên Minh là rất lớn, tuy nhiên trong điều kiện chăn nuôi với qui mô nhỏ và phương thức chăn nuôi quảng canh tại thôn Liên Minh và các vùng lân cận chỉ đáp ứng được một phần rất nhỏ nhu cầu của thị trường

Để khắc phục hiện tượng này và để khai thác hiệu quả nguồn gen của giống gà Liên Minh, đồng thời phát huy ưu thế về chất lượng thịt của giống gà này Trung tâm Phát triển Khoa học Công nghệ và Đổi mới sáng tạo đã tiến hành

nghiên cứu nhằm lai tạo nhân giống để phát triển nguồn gen quý của giống gà Liên Minh Để tìm hiểu khả năng sinh trưởng của giống gà Liên Minh nên tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:

“Khả năng sinh trưởng của gà Liên Minh tại Trung tâm Phát triển Khoa

học Công nghệ và Đổi mới sáng tạo ”

Đề tài góp phần bảo tồn, nhân giống và phát triển giống gà quý này để phục

vụ nhu cầu người tiêu dùng và mang lại hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi

1.2 M ỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI

1.3 Ý NGHĨA KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI

Theo dõi đầy đủ, ghi chép, thu thập số liệu liên quan về đặc điểm ngoại hình, chiều đo cơ thể, tỷ lệ nuôi sống, khả năng sinh trưởng, tiêu tốn thức ăn của đàn gà Liên Minh

PH ẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI

2.1.1 Nguồn gốc của gà nhà

Hiện nay có rất nhiều giả thuyết về nguồn gốc của giống loài gà nhà nhưng thuyết phục hơn cả là giả thuyết cho rằng tổ tiên của các giống gà nhà hiện nay có nguồn gốc từ gà rừng Gallus banquiva, đang tồn tại ở miền bắc Ấn Độ và bán đảo Đông Dương, được khởi xướng dựa trên nghiên cứu của Darwin

Theo ông gà nhà có nguồn gốc từ gà rừng Gallus gallus bao gồm 4 chủng khác nhau:

- Gallus sonnerati phân bố ở miền tây và miền nam Ấn Độ

- Gallus lafeyetti phân bố ở Srilanca

- Gallus varius phân bố ở Indonesia

- Gallus banquiva phân bố ở Ấn Độ, bán đảo Đông Dương Philippin Cách đây khoảng 3000 năm từ giống gà hoang dại đầu tiên, trải qua thời giang dài, nhân dân ta đã tạo ra được nhiều giống gà khác nhau như: Gà Chọi, gà Đông Tạo, gà Hồ, gà Mía, gà Ri và được phân bố rộng rãi

2.1.2 Thông tin về giống gà Liên Minh

Gà Liên Minh là giống gà bản địa hiện được nuôi chăn thả tại thôn Liên Minh - xã Trân Châu - huyện Cát Hải - Thành Phố Hải Phòng Trong chương trình bảo tồn quỹ gen vật nuôi Quốc gia năm 2008, gà Liên Minh được goi là giống gà bản địa được Viện chăn nuôi đưa vào danh mục nghiên cứu, bảo tồn vật nuôi quý hiếm Giống gà này có đặc điểm đẹp về ngoại hình và màu sắc lông, da vàng, phẩm chất thịt thơm ngon, lớp mỡ dưới da mỏng, da giòn và dai, thịt có ngọt đâm đà, mang hương vị đặc trưng Giống gà này to cao, chân và cổ dài, lông mượt và da vàng óng Gà trống có ngoại hình đẹp, màu lông sặc sỡ có thể nặng tới 5kg, gà mái 3kg Gà thường khỏe, ít khi bị dịch bệnh Gà được nuôi theo hình thức thả vườn, thức ăn chủ yếu là ngô Ban đêm gà tự do ngủ trên cây, hầu như không cần chuồng trại Chuồng chỉ cần khi gà ấp nở Gà Liên Minh được ấp nở

tự nhiên, tuy nhiên cũng giống như một số giống gà bản địa khác của Việt Nam

gà Liên Minh đẻ ít, mỗi lứa chỉ 10-12 quả Nuôi chừng 7-8 tháng thì có thể xuất bán, giá cả khoảng 270 nghìn đồng/kg

Thôn Liên Minh - xã Trân Châu - huyện Cát Hải - Thành phố Hải Phòng được coi là đảo của đảo Đây là nơi có địa hình cao nhất trên đảo Cát Bà và biệt lập với bên ngoài bởi các dạng núi đá cao vút, tạo nên một vùng tiểu khí hậu và thổ nhưỡng riêng Theo ông Vũ Văn Liệu-Chủ tịch xã Trân Châu, thôn Liên Minh có 18 hộ và cả 18 hộ đều nuôi giống gà Liên Minh của thôn Mỗi hộ nuôi từ vài chục tới vài trăm con Thòi gian gần đây, thôn Liên Minh phát triển hình thức

du lịch sinh thái và thể thao mạo hiểm (leo núi), khách du lịch tới đây vô cùng thích thú khi được thưởng thức các món ăn từ gà Liên Minh Tuy nhiên thôn không đủ nguồn cung cấp để đáp ứng nhu cầu của khách du lịch và người dân địa phương

2.1.3 Giới thiệu về gà Liên Minh

Gà Liên Minh là giống gà địa phương dễ nuôi, sức chống chịu bệnh tật tốt, mùi vị thơm ngon và giá bán cao nhưng khả năng sinh trưởng thấp, năng suất trứng thấp và tiêu tốn thức ăn cao

Gà Liên Minh là một giống gà nổi tiếng và có nguồn gốc tại thôn Liên Minh, xã Trân Châu, huyện đảo Cát Hải, thành phố Hải Phòng được coi là sản phẩm đặc trưng của đảo Cát Bà; là một trong mười tám đặc sản của Hải Phòng được chứng nhận đăng ký nhãn hiệu; đã được chỉ dẫn địa lý Gà Liên Minh có ngoại hình to cao chân, rất đặc trưng, lông màu vàng nhạt và cánh gián, mào đơn, con mái chủ yếu màu vàng rơm, đặc biệt là sản lượng trứng thấp chỉ khoảng 75 –

78 quả/mái/năm

Gà Liên Minh được phát hiện và đưa vào danh sách bảo tồn từ năm 2008 khi mới được phát hiện, tình trạng nguồn gen gà Liên Minh theo tiêu chí đánh giá của FAO (2007) ở mức độ đe dọa nguy hiểm Bên cạnh đó, việc chăn nuôi gà Liên Minh theo hình thức nhỏ lẻ, chăn thả tự do làm gà bị lai tạp, tự chọn lọc và nhân giống tại mỗi gia đình nên xảy ra hiện tượng cận huyết, khối lượng cơ thể,

và năng suất sinh sản của đàn gà giống giảm dần qua các thế hệ Để bảo tồn cấp bách giống gà này năm 2013 Bộ Khoa học và Công nghệ đã giao cho Trung tâm ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ Hải Phòng thực hiện nhiệm vụ “Khai thác và phát triển giống gà Liên Minh tại Hải Phòng” và đây cũng là một trong rất nhiều nhiệm vụ bảo tồn và khai thác và phát triển các giống bản địa ở Việt Nam trong chương trình quỹ gen Quốc gia Thông qua chương trình bảo tồn nguồn gen đã giúp cho gà Liên Minh phát triển đàn tốt hơn và ngày 16 tháng 01 năm 2018, Bộ NN và PTNT đã ban hành thông tư số 01/2018/TT-BNNPTNT, công bố Danh mục giống vật nuôi được sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam, trong

đó có giống gà Liên Minh trước đó Bộ NN – PTNT cũng đã đưa giống gà Liên Minh vào vào danh mục nguồn gen vật nuôi quý hiếm cần bảo tồn

Gà có ngoại hình to cao chân, rất đặc trưng: con trống nặng trên 4 kg, cá biệt

có cá thể nặng gần 5 kg, lông màu vàng nhạt và cánh gián, mào đơn, con mái chủ yếu màu vàng rơm, nặng trên 3 kg

Hình 2.1 Giới thiệu về gà Liên Minh

2.2 CƠ SỞ NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG CỦA GIA CẦM 2.2.1 Khái niệm sinh trưởng

Sự sinh trưởng là sự gia tăng kích thước cũng như khối lượng cơ thể động vật (cả ở mức độ tế bào, mô, cơ quan và toàn bộ cơ thể) theo thời gian Sự tổng hợp và tích luỹ các chất làm tế bào tăng kích thước, sự phân bào làm tăng số

lượng tế bào và tăng kích thước mô, kích thước cơ quan làm cho cơ quan và cơ thể lớn lên Tốc độ sinh trưởng của các mô, cơ quan khác nhau trong cơ thể diễn

ra không giống nhau và tùy thuộc từng giai đoạn của cơ thể Thông thường giai đoạn đầu tốc độ sinh trưởng nhanh hơn và sau đó có xu hướng giảm dần Trong cùng một giai đoạn có cơ quan sinh trưởng nhanh có cơ quan sinh trưởng chậm hơn Tốc độ sinh trưởng của động vật là chỉ tiêu quan trọng trong chăn nuôi

Sinh trưởng là sự tích lũy các chất hữu cơ do đồng hoá và dị hoá, là sự tăng chiều dài, chiều cao và bề ngang, khối lượng các bộ phận và toàn bộ cơ thể trên cơ sở tính di truyền của đời trước (Trần Đình Miên và cs, 1975), là một quá trình sinh lý, sinh hóa phức tạp diễn ra từ khi phôi thai đến khi con vật thành thục về tầm vóc và được chia làm 2 giai đoạn chính: giai đoạn trong thai và giai đoạn ngoài thai (đối với gia cầm là thời kỳ hậu phôi và thời kỳ trưởng thành) Sinh trưởng chính là sự tích luỹ dần các chất, chủ yếu là protein.Tốc độ tích luỹ của các chất và sự tổng hợp protein cũng chính là tốc độ hoạt động của các gen điều khiển sự sinh trưởng của cơ thể

Sinh trưởng tuyệt đối: Là sự tăng lên về khối lượng kích thước cơ thể trong khoảng thời gian giữa 2 lần khảo sát (TCVN 2.39-77) Sinh trưởng tuyệt đối thường tính bằng g/con/tuần, đồ thị của nó là dạng parabol, giá trị sinh trưởng tuyệt đối càng cao hiệu quả kinh tế càng cao

Sinh trưởng tương đối: Là tỷ lệ phần trăm tăng lên của khối lượng kích thước và thể tích cơ thể lúc kết thúc khảo sát so với lúc đầu khảo sát (TCVN 2.40-77) Đồ thị sinh trưởng này có dạng hypecbol

2.2.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của gia cầm

Có rất nhiều yếu tố ảnh hường đến sự sinh trưởng của gà và với các mức

độ khác nhau Dưới đây là một số ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của gà

+ Ảnh hưởng của dòng, giống

Các giống gà khác nhau có tốc độ sinh trưởng khác nhau, giống gà thịt có tốc độ sinh trưởng cao hơn giống gà kiêm dụng thịt- trứng và giống gà chuyên trứng Ngoài ra, giữa các dòng của cùng một giống cũng khác nhau về tốc độ sinh

trưởng

Yếu tố di truyền có ảnh hưởng rất lớn đến khả năng sinh trưởng của gà Nguồn gen khác nhau sẽ ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của gà Con lai thường có khả năng sinh trưởng tốt hơn con thuần

+ Ảnh hưởng của tính biệt

Trong cùng một dòng, giống gia cầm trống thường có khả năng sinh

trưởng nhanh hơn gia cầm mái cùng điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng

+ Ảnh hưởng của tốc độ mọc lông

Tốc độ mọc lông cũng có quan hệ chặt chẽ với tốc độ sinh trưởng Tốc

độ mọc lông là tính trạng di truyền được quy định bởi alen liên kết giới tính Trong cùng một giống gà thì gà mái có thời điểm mọc lông sớm hơn so với gà trống và nhưng tốc độ sinh trưởng lại chậm hơn so với gà trống, đó là do hooc-môn có gen liên kết ngược chiều với gen giới tính Cùng một tính biệt thì gà có tốc độ mọc lông nhanh sẽ có tốc độ sinh trưởng và phát triển tốt hơn

+ Ảnh hưởng của chế độ dinh dưỡng

Chế độ dinh dưỡng có ảnh hưởng tới sự phát triển của từng mô khác nhau gây nên sự biến động trong quá trình phát triển và có sự khác nhau giữa mô này với mô khác Để phát huy được khả năng sinh trưởng tối đa cần phải cung cấp đầy đủ dinh dưỡng với sự cân bằng nghiêm ngặt giữa protein, axit amin và năng lượng Những cá thể nào có tốc độ sinh trưởng nhanh thường tiêu tốn thức ăn ít hơn Khẩu phần thức ăn và thành phần dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp cho trao đổi chất được tăng cường dẫn đến hiệu quả sử dụng thức ăn tốt hơn

+ Nhiệt độ môi trường:

Nhiệt độ môi trường là yếu tố ảnh hưởng rõ rệt đến sinh trưởng của gia cầm Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp đều ảnh hưởng tới sinh trưởng của gia cầm Khi nhiệt độ quá cao gà sẽ giảm lượng thu nhận thức ăn, mất năng lượng để làm mát cơ thể, nóng quá gà sẽ chết Khi nhiệt độ thấp gà phải sản sinh ra một lượng năng lượng để chống rét làm ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của gà

Nhiệt độ môi trường có ảnh hưởng rất lớn đến nhu cầu năng lượng và

protein của gà Khi nhiệt độ môi trường tăng nhu cầu về năng lượng và protein giảm

+ Ẩm độ

Ẩm độ cũng ảnh hưởng tới sự phát triển của gà Ẩm độ thích hợp nhất cho gia cầm từ 65 -70%, nếu ẩm độ quá thấp hay quá cao đều gây ảnh hưởng tới sức khỏe đàn gà Nếu ẩm độ cao làm cho chất độn chuồng ẩm ướt, thức ăn dễ ôi, mốc tạo điều kiện cho vi khuẩn nấm mốc phát triển gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của đàn gà, làm cho gà dễ mắc các bệnh về đường tiêu hoá Nếu ẩm độ thấp

sẽ làm cho không khí chuồng nuôi khô, chất độn chuồng khô tạo nhiều bụi nên gà rất dễ mắc bệnh về đường hô hấp

+ Ảnh hưởng của ánh sáng

Ánh sáng cũng là một yếu tố ảnh hưởng lớn đến quá trình sinh trưởng của gà vì gà rất nhạy cảm với ánh sáng Thời gian chiếu sáng dài sẽ làm tăng đòi hỏi về thức ăn và kích thích cho cơ thể phát triển, song lại làm giảm hiệu quả sử dụng thức ăn Thời gian chiếu sáng ngắn sẽ gây nên hậu quả ngược lại tức là làm giảm nhu cầu về thức ăn, giảm tăng khối lượng, tăng hiệu quả sử dụng thức ăn Ánh sáng có cường độ chiếu sáng quá yếu sẽ khiến gà không nhìn thấy đường, khó tìm đến được máng ăn Nhưng nếu cường độ chiếu sáng quá mạnh sẽ là nguyên nhân gây hiện tượng mổ cắn nhau

Như vậy để thúc đẩy quá trình sinh trưởng và sức sản xuất của gia cầm chúng ta cần có chế độ chiếu sáng thích hợp cho từng gia cầm, với từng phương thức chăn nuôi

+ Ảnh hưởng của mật độ nuôi

Nếu gà nuôi với mật độ quá cao sẽ sản sinh ra nhiều khí độc như NH3,

H2S, CO2,… làm gà thiếu oxy làm ảnh hưởng tới quá trình trao đổi chất của chúng, làm độ ẩm chuồng nuôi tăng lên thuận lợi cho các mầm bệnh phát triển và xâm nhập vào cơ thể làm giảm tăng khối lượng Nhưng ngược lại, nếu nuôi gà với mật độ quá thấp sẽ làm giảm hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi

Cần nuôi gà với mật độ hợp lý tùy vào phương thức chăn nuôi, điều kiện

khí hậu, điều kiện chuồng nuôi, trang thiết bị chăn nuôi của mỗi cơ sở giúp gà phát triển sinh trưởng tốt và mang lại hiệu quả kinh tế cao

2.2.3 Các chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh trưởng của gia cầm

+ Kích thước cơ thể

Kích thước cơ thể là một chỉ tiêu quan trọng cho sự sinh trưởng, đặc trưng cho từng giai đoạn sinh trưởng của từng giống, qua đó góp phần vào việc phân biệt giống Giới hạn kích thước cơ thể của loài, cá thể, do tính di truyền quyết định Kích thước cơ thể luôn có mối tương quan đến các chỉ tiêu sinh sản như: tuổi thành thục về vóc, thời gian giết mổ thích hợp trong chăn nuôi gà

+ Khối lượng cơ thể

Khối lượng cơ thể là một tính trạng số lượng và được quy định bởi yếu tố di truyền Khối lượng gà con khi nở ra phụ thuộc vào khối lượng trứng và khối lượng

gà mẹ vào thời gian đẻ trứng Đối với gà hướng thịt, điều quan trọng là khối lượng

gà giết mổ Khối lượng cơ thể không chỉ liên quan đến hiệu quả sử dụng thức ăn mà còn cần thiết để quyết định thời gian nuôi thích hợp

+ Tốc độ sinh trưởng

Theo Trần Đình Miên và cs (1975), tốc độ sinh trưởng là khái niệm biểu thị

sự thay đổi về kích thước, khối lượng cơ thể trong một thời gian nhất định Trong chăn nuôi gia cầm người ta sử dụng hai chỉ tiêu để mô tả tốc độ sinh trưởng của vật nuôi là tốc độ sinh trưởng tuyệt đối và tốc độ sinh trưởng tương đối

2.2.4 Sức sống và khả năng kháng bệnh của gia cầm

Sức sống và khả năng kháng bệnh của gia cầm góp phần làm tăng hiệu quả trong chăn nuôi Sức sống và khả năng kháng bệnh của gia cầm chịu ảnh hưởng của các yếu tố di truyền và ngoại cảnh Chính vì vậy, các giống khác nhau, các cá thể khác nhau thì sức sống khác nhau và khả năng kháng bệnh cũng khác nhau Mặt khác, sức sống còn chịu ảnh hưởng lớn của điều kiện môi trường như chế độ nuôi dưỡng, chăm sóc và tiểu khí hậu chuồng nuôi…

Sức sống và khả năng kháng bệnh của gia cầm còn phụ thuộc vào sức sống của đàn bố mẹ Gia cầm mái đẻ tốt thì tỷ lệ nuôi sống của gia cầm con cao hơn so

với gia cầm đẻ kém

Marco (1982) cho rằng sức sống được thể hiện ở thể chất trước hết được quy định bởi đặc điểm di truyền của con vật Mỗi loài đều có sự truyền thụ từ thế hệ này sang thế hệ khác các gen có khả năng chống lại những điều kiện bất lợi của môi trường cũng như sức đề kháng với bệnh tật

Chỉ tiêu này có liên quan chặt chẽ với kết quả của tỉ lệ nuôi sống của đang gia cầm sau mỗi tuần tuổi Chỉ tiêu này chịu tác động của nhiều nhân tố: di truyền, môi trường, kỹ thuật chăm sóc, dinh dưỡng và yếu tố dịch bênh luôn đe dọa số đàn gà có thể giảm mạnh khi sảy ra dịch bệnh, điều này phù hợp với nghiên cứu của Johanson (1972)

Sự giảm sức sống của giai đoạn hậu phôi có thể do tác động của các gene nữa gây chết, nhưng chủ yếu do tác động của môi trường bất lợi (Brandsch và Biichel, 1987) Theo Trần Đình Miên và cs (1994), Nguyễn Văn Thiện (1995) thì cho biết các giống vật nuôi vùng nhiệt đới có khả năng chống bệnh truyền nhiễm, ký sinh trùng cao hơn so với các giống vật nuôi vùng ôn đới

2.2.5 Các tính trạng ngoại hình của gia cầm

Ngoại hình là hình dáng bên ngoài có liên quan đến sức khỏe, cấu tạo, chức năng của các bộ phận bên trong cơ thể cũng như khả năng sản xuất và hình dáng đặc trưng của một giống

+ Màu sắc da, lông

Màu sắc lông, da là một trong những chỉ tiêu dùng trong các công tác chọn lọc gia cầm Thông thường thì màu sắc của lông đồng nhất là giống thuần, màu lông không đồng nhất là giống không thuần đã bị pha tạp (không phải giống nào cũng như vậy) Da của gia cầm có rất nhiều màu sắc khác nhau như: vàng, đen, đỏ,… phụ thuộc vào sắc tố có trong tế bào da Ngoài ra giống, dòng gia cầm cũng có ảnh hưởng đến chỉ tiêu này

+ Đầu

Cấu tạo bộ xương của đầu được coi là có độ tin cậy nhất trong việc đánh giá đầu Đầu thô đều xấu với cả gà trống và gà mái Gà trống có đầu giống

đầu gà mái thì có tính dục kém Gà mái có đầu giống đầu gà trống sẽ không đạt được khả năng sản xuất cao nhất, trứng đẻ ra thường không có phôi

+ Mào

Mào là đặc điểm sinh dục thứ cấp của gia cầm, có thể dùng để phân biệt trống, mái Mào là do gấp nếp của da tạo thành gồm lớp biểu bì và biểu mô dưới da, ở giữa chứa nhiều mạch máu (quyết định sắc tố của mào), mảng keo,

tế bào mỡ và các đầu mút thần kinh Theo màu sắc, trạng thái sự phát triển của mào, người ta có thể đoán được sức khỏe, sự phát dục và khả năng sinh sản của gia cầm (Nguyễn Thị Mai, 2009) Kích thước, màu sắc đặc trưng cho từng giống Các giống gà nhẹ cân, mào có kích thước trung bình, mào tai mềm và trắng Các giống gà nặng cân, mào nhỏ hơn, mào tai mỏng và đỏ Tích hay còn gọi là mào dưới, nằm ở dưới mỏ của gà Đặc điểm cấu tạo của tích giống với mào

+ Mỏ

Mỏ là sừng chắc do biểu bì dày lên Mỏ là một chỉ tiêu quan trọng trong chọn lọc giống Màu sắc của nó thường phù hợp với màu sắc của da chân

và là một đặc điểm của giống (Nguyễn Thị Mai, 2009) Mỏ phải chắc và ngắn,

mỏ trên và mỏ dưới phải phù hợp với nhau Gà có mỏ dài và mảnh không có khả năng sản xuất cao Những giống gà da vàng thì mỏ cũng vàng, ở gà mái màu sắc này có thể bị nhạt đi vào kỳ cuối đẻ trứng

to hơn có vảy bóng che phủ Gà có chân hình chữ bát, các ngón cong thì không nên chọn làm giống

2.2.6 Tiêu tốn thức ăn

Lượng thức ăn thu nhận là một chỉ tiêu quan trọng trong chăn nuôi gia cầm, đặc biệt là chăn nuôi gia cầm theo phương thức công nghiệp, chịu ảnh hưởng trực tiếp của nồng độ các chất dinh dưỡng trong khẩu phần ăn của mỗi loại gia cầm, chất lượng giống, mùa vụ Thông qua chỉ tiêu này, có thể đánh giá được tình trạng sức khỏe của đàn gia cầm, chất lượng thức ăn và trình độ nuôi dưỡng, chăm sóc Dựa vào lượng thức ăn thu nhận và năng suất của mỗi đàn gia cầm, người ta tính được tiêu tốn và chi phí thức ăn cho một đơn vị sản phẩm chăn nuôi (FCR) Vì vậy, lượng thức ăn thu nhận có một ý nghĩa rất quan trọng trong nghiên cứu cũng như trong sản xuất của ngành chăn nuôi gia cầm

Đối với gia cầm nuôi thịt, TT TĂ thường tính cho 1kg tăng khối lượng cơ thể, phụ thuộc vào dòng, giống, tính biệt, độ tuổi,… các giống có tốc độ tăng trọng nhanh sẽ TT TĂ ít hơn các giống các giống có tốc độ tăng trọng thấp Những giai đoạn tuổi đầu tiên TT TĂ thấp hơn so với giai đoạn sau

TT TĂ của gia cầm còn phụ thuộc vào điều kiện khí hậu, thời tiết, chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng, tình trạng sức khỏe,… Vậy TT TĂ là một chỉ tiêu kinh tế

kĩ thuật quyết định đến hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi

2.3 GI ỚI THIỆU VỀ GIỐNG GÀ THÍ NGHIỆM

2.3.1 Nguồn gốc của gà Liên Minh

Nguồn gốc gà Liên Minh là một giống gà quý hiếm rất nổi tiếng và được khác nguồn gốc tại thôn Liên Minh-xã Trân Châu-huyện Cát Hải-Thành phố Hải Phòng Giống gà Liên Minh này là nột trong những sản phẩm đặc trưng của đảo Cát Bà, là một trong 18 đặc sản của Hải Phòng đã được chứng nhận đăng ký nhãn hiệu

2.3.2 Đặc điểm ngoại hình của gà Liên Minh

Ngoại hình là hình dáng bên ngoài,có liên quan tới sức khỏe, cấu tạo, chức năng của các bộ phận bên trong cơ thể cũng như khả năng sản xuất của gia cầm

Là hình dáng đặc trưng của một gia cầm(Nguyễn Hải Quân, 1995) Nó liên quan đến thị yếu người tiêu dùng khi lựa chọn sản phẩm vật nuôi

Gà lúc mới nở, toàn thân được bao phủ bởi lớp lông tơ màu vàng rơm, một

số ít có sự phân ly về màu lông: trên lưng và cổ có đốm đen; Mỏ vàng, chân vàng Gà Liên Minh có tốc độ mọc lông nhanh, ở 8 tuần tuổi có thể phân biệt

trống mái qua tốc độ mọc lông cánh: gà trống tốc độ mọc lông cánh nhanh hơn gà mái; hoặc thông qua mào, con trống mào phát triển hơn con mái Qua các giai đoạn 4 tuần, 8 tuần, 12 tuần có sự thay đổi màu lông đặc biệt

Gà Liên Minh có màu lông mượt, mào cờ đỏ tươi, dáng cao, nhanh nhẹn,

mỏ vàng, chân to vàng, móng vàng, dáng to khỏe, ức rộng, da dày và vàng Giống

gà này chịu đựng được sự kham khổ, khả năng chịu đựng mưa nắng, giá rét tốt

Gà tự kiếm ăn, không đòi hỏi chăm sóc nhiều, gà thích nhảy lên cây đậu và ban đêm gà ngủ luôn trên cây

Ngoại hình của gà Liên Minh có một số đặc điểm đặc trưng và khác với các giống gà bản địa

- Đầu gà Liên Minh cân đối, linh hoạt phù hợp với thân hình và điều kiện nuôi chăn thả, kiếm thức ăn trên đồi

- Mắt gà Liên Minh sáng, tinh nhanh, mí mắt gọn gàng không chảy sệ

những lợi thế về mắt giúp gà nhanh nhẹn và có phản xạ tốt,nhanh chóng phát

hiện ra kẻ thù

- Mỏ gà Liên Minh có màu ngà vàng, dài, thanh cân đối, phù hợp với đầu

- Phần cổ thon đều, to, dài, có lông bao phủ Màu lông ở cổ thường giống màu lông ở thân

- Gà trống trưởng thành có màu lông đỏ tía, một số có xen lông đen ở cánh và đuôi, mào cờ, dái tai đỏ, chân vàng, mỏ vàng, đùi phát triển Trọng lượng gà trống từ 3 – 4 kg, có con nặng đến 5kg

- Gà mái trưởng thành lông màu vàng nhạt, vàng trắng hay nâu xám, mỏ vàng, chân vàng Gà ham ấp trứng và nuôi con, bảo vệ con tốt, có phản xạ nhanh

- Gà Liên Minh có hình dáng vừa phải, là giống gà thả vườn, rất nhanh nhẹn , khả năng tự kiếm mồi tốt

So với giống gà Mía, gà Liên Minh có kích thước dài thân, dài đùi, vòng ngực tương đương nhưng con trống của gà Liên Minh có thể hình cao hơn thể hiện ở số đo cao chân 10,85cm (ở gà trống Mía là 8,18 - 8,87 cm)

So với giống gà Đông Tảo và gà Hồ (Trần Thị Kim Anh, 2004), các chỉ số

về dài thân, dài lườn, vòng ngực của gà Liên Minh là nhỏ hơn, nhưng lớn hơn gà

Ri (Nguyễn Huy Đạt và cs., 2005b)

2.3.3 Khả năng sinh trưởng của gà Liên Minh

Gà Liên Minh có ngoại hình to, cao chân, màu lông rất đặc trưng: con mái lông màu vàng nhạt, năng suất trứng thấp chỉ khoảng 75 – 78 quả/mái/năm, con trống có màu cánh gián nhưng nhạt hơn rất nhiều so với các giống gà nội khác, mào đơn Gà thịt thương phẩm ở 6 tuần tuổi nặng 603g, 20 tuần tuổi nặng 1700g.Như vậy gà Liên Minh cũng giống như một số giống gà nội khác, có năng suất trứng và tốc độ sinh trưởng rất thấp Gà Liên Minh được đưa vào danh sách bảo tồn từ năm 2008 Trước đó, theo tiêu chí đánh giá của FAO-2007, gà Liên Minh

ở mức độ đe dọa nguy hiểm Bên cạnh đó, việc chăn nuôi gà Liên Minh hoàn toàn theo hình thức nhỏ lẻ, chăn thả tự do trong những nông hộ chỉ của 1 thôn Liên Minh Nông hộ tự chọn lọc và nhân giống trong mỗi gia đình nên không tránh khỏi hiện tượng cận huyết Để bảo tồn cấp bách giống gà này, năm 2013 Bộ Khoa học và Công nghệ đã giao cho Trung tâm ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ Hải Phòng thực hiện nhiệm vụ “Khai thác và phát triển giống gà Liên Minh tại Hải Phòng” Kết quả, bước đầu dự án đã đánh giá được các đặc điểm ngoại hình đặc trưng của giống gà Liên Minh Đồng thời đã tạo ra được đàn gà Liên Minh hạt nhân gồm 300 con, có năng suất cao hơn so với quần thể Cụ thể, khi 8 tuần tuổi, gà trống tăng từ 708g lên 800 g, gà mái 553g lên 616g ở thế hệ 1 Đến thế hệ thứ 2 có khối lượng 716g đối với con trống, và 605 g đối với con mái Đến thế hệ thứ 3 có khối lượng 723g đối với con trống, và 617 g đối với con mái

Khi trưởng thành kích thước một số chiều đo của gà Liên Minh như sau:

Bảng 2.1 Một số chiều đo gà Liên Minh trưởng thành

Dài thân 22,63 - 23,08 cm 21,9 - 22,17 cm Dài cánh 21,83 - 22,09 cm 21,22 - 31,34 cm Dài đùi 21,99 - 22,17 cm 19,55 - 20,01 cm Vòng ngực 30,49 - 30,89 cm 28,9 - 29,08 cm Cao chân 11,07 - 11,31 cm 7,09 - 7,21 cm

Gà được nuôi theo hình thức thả vườn, thức ăn chủ yếu là ngô Ban đêm,

gà tự do ngủ trên cây, hầu như không gần chuồng trại Chuồng chỉ cần khi gà ấp

nở Gà Liên Minh được ấp đẻ tự nhiên, nhưng không đẻ được nhiều, mỗi lứa chỉ

10 – 12 quả/lứa/mái

Không chỉ có hình thức đẹp, gà Liên Minh nổi tiếng bởi chất lượng tuyệt hảo Thịt thơm và mềm, ngọt, da giòn, vàng tươi rất bắt mắt Nhưng ưu điểm vượt trội của gà Liên Minh hấp dẫn nhiều người chăn nuôi ở các địa phương khác

2.3.4 Khả năng sinh sản của gà Liên Minh

Tỷ lệ nuôi sống ở giai đoạn sinh sản là chỉ tiêu quan trọng phản ánh sức sống, chất lượng của đàn bố mẹ và ảnh hưởng lớn đến chất lượng con sau này Nếu đàn bố mẹ có sức sống tốt sẽ cho đàn con có chất lượng cao Đàn gà sinh sản

bố mẹ có sức sống, khả năng kháng bệnh tốt sẽ kéo dài được khả năng sản xuất, nâng cao hiệu quả chăn nuôi Tỷ lệ nuôi sống của đàn bố mẹ ở giai đoạn sinh sản còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố và chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ giống, dòng, quy trình chăm sóc nuôi dưỡng,…chính vì vậy để mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất ngoài chất lượng con giống thì việc chăm sóc nuôi dưỡng cũng đóng góp một phần không hề nhỏ