Tình hình nghiên cứu đề tài
Tại Việt Nam, việc giải quyết xung đột pháp luật trong lĩnh vực hợp đồng đã được nghiên cứu nhiều và không còn là đề tài mới Dựa trên tình hình nghiên cứu hiện tại, có thể phân chia các công trình nghiên cứu thành hai nhóm chính.
Nhóm 1 tập trung vào các nghiên cứu liên quan đến Tư pháp quốc tế, đặc biệt là các vấn đề chung và quan hệ hợp đồng có yếu tố nước ngoài Một số công trình tiêu biểu trong lĩnh vực này bao gồm tác phẩm của Đỗ Văn Đại và Mai Hồng Quỳ (2006) mang tên "Tư pháp Quốc tế Việt Nam", được xuất bản bởi NXB.
Nghiên cứu về các vấn đề lý luận trong chính trị quốc gia tại Hà Nội tập trung vào quy định của pháp luật Việt Nam liên quan đến các quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài, bao gồm hôn nhân gia đình, hợp đồng và bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, cũng như quan hệ tài sản Tác giả chỉ ra những hạn chế của pháp luật Việt Nam khi so sánh với pháp luật nước ngoài và thực tiễn áp dụng, đồng thời đề xuất các định hướng nhằm hoàn thiện những bất cập này.
Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp đã chỉ ra thực trạng ghi nhận quyền lựa chọn pháp luật trong Tư pháp quốc tế Việt Nam, đồng thời phân tích những mặt tích cực và hạn chế của quyền này Bài viết cũng so sánh quyền lựa chọn pháp luật trong Tư pháp quốc tế Việt Nam với pháp luật của một số quốc gia khác Từ đó, tác giả đề xuất rằng pháp luật Việt Nam nên mở rộng quyền lựa chọn pháp luật cho nhiều quan hệ dân sự khác, bao gồm quan hệ thừa kế, bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, sở hữu tài sản và quan hệ hôn nhân gia đình có yếu tố nước ngoài.
Lê Thị Nam Giang (2011), Tư pháp Quốc tế, NXB Đại học quốc gia
Công trình nghiên cứu tại TP Hồ Chí Minh được chia thành hai nội dung chính: (i) Nghiên cứu lý luận về Tư pháp quốc tế, bao gồm khái niệm, đối tượng điều chỉnh, nguồn luật và các vấn đề xung đột pháp luật; (ii) Phân tích và đánh giá quy định của pháp luật Việt Nam liên quan đến giải quyết xung đột pháp luật trong các quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài, như hợp đồng, hôn nhân gia đình, thừa kế, sở hữu trí tuệ, lao động và bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.
Trần Minh Ngọc (2015) trong bài viết “Góp phần hoàn thiện Phần 5 Bộ luật Dân sự (sửa đổi) về pháp luật áp dụng đối với quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài” đã phân tích những điểm mới của Dự thảo Bộ luật Dân sự Công trình nghiên cứu này đóng góp quan trọng vào việc hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài.
Bộ luật Dân sự 2015 quy định về pháp luật áp dụng cho quan hệ dân sự có yếu tố nước, đồng thời chỉ ra những bất cập trong quy định mới của Dự thảo Bài viết cũng đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện những vấn đề này.
Vũ Thị Hương và Lê Hồng Sơn (2015) đã nghiên cứu về hình thức và thời điểm thỏa thuận chọn pháp luật áp dụng của các bên trong Tư pháp quốc tế tại Việt Nam Bài viết được đăng trên Tạp chí, cung cấp cái nhìn sâu sắc về quy định pháp lý và thực tiễn liên quan đến việc lựa chọn pháp luật trong các tranh chấp quốc tế.
Nghiên cứu Lập pháp (19) phân tích và đánh giá các quy định của pháp luật Việt Nam về nguyên tắc luật do các bên lựa chọn, tập trung vào khía cạnh hình thức và thời điểm chọn luật Các tác giả chỉ ra những bất cập trong quy định của pháp luật Việt Nam so với pháp luật Liên minh châu Âu và đề xuất định hướng hoàn thiện nhằm khắc phục những vấn đề này.
Nhiều công trình nghiên cứu khác cũng đề cập đến các vấn đề tương tự trong lĩnh vực xung đột pháp luật Tuy nhiên, hầu hết các nghiên cứu này chủ yếu tập trung vào lý thuyết chung, trong khi việc phân tích sâu về xung đột pháp luật trong hợp đồng theo pháp luật Việt Nam, đặc biệt là Bộ luật Dân sự, vẫn còn hạn chế.
Năm 2005, khi so sánh với pháp luật Liên minh châu Âu và đánh giá những điểm mới của Bộ luật Dân sự 2015, có thể thấy rằng các công trình này vẫn chưa giải quyết được vấn đề một cách thỏa đáng.
Nhóm 2 tập trung vào các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết xung đột pháp luật trong lĩnh vực hợp đồng Một số công trình nghiên cứu tiêu biểu trong lĩnh vực này bao gồm:
Nguyễn Lê Hoài (2015) trong luận văn thạc sĩ "Hoàn thiện các quy định của Tư pháp quốc tế Việt Nam về hợp đồng – Kinh nghiệm từ pháp luật của một số nước" đã phân tích và đánh giá thực trạng quy định của Bộ luật Dân sự 2005 cùng với các văn bản pháp luật chuyên ngành liên quan đến giải quyết xung đột pháp luật trong lĩnh vực hợp đồng Nghiên cứu này so sánh với pháp luật của một số quốc gia trên thế giới nhằm đưa ra định hướng hoàn thiện các quy định của pháp luật Việt Nam về hợp đồng có yếu tố nước ngoài, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cải cách trong lĩnh vực này.
Bành Quốc Tuấn (2012), “Hoàn thiện quy định về quyền thỏa thuận chọn luật áp dụng cho hợp đồng yếu tố nước ngoài”, Tạp chí nghiên cứu lập pháp, (121,
122) Công trình nghiên cứu đã phân tích, đánh giá quy định của Bộ luật Dân sự
Bộ luật Dân sự 2005 quy định quyền thỏa thuận chọn luật áp dụng cho hợp đồng có yếu tố nước ngoài, bao gồm hình thức và thời điểm chọn luật, quyền điều chỉnh một phần hoặc toàn bộ hợp đồng, cũng như quyền lựa chọn Điều ước quốc tế và tập quán quốc tế Tác giả đã chỉ ra những bất cập trong quy định của pháp luật Việt Nam khi so sánh với pháp luật Liên minh châu Âu, đồng thời đề xuất định hướng hoàn thiện cho những vấn đề này Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ tập trung vào việc đánh giá quy định về giải quyết xung đột pháp luật trong lĩnh vực hợp đồng từ góc độ quyền thỏa thuận chọn luật.
Bùi Thị Thu (2015) trong bài viết “Bàn về khái niệm “Luật có mối quan hệ mật thiết nhất” trong quan hệ hợp đồng” đã cung cấp cái nhìn tổng quan về nguồn gốc và cách áp dụng nguyên tắc này trong pháp luật Liên minh châu Âu Tác giả nhấn mạnh rằng pháp luật Việt Nam cần ghi nhận nguyên tắc này để giải quyết xung đột pháp luật trong quan hệ hợp đồng Tuy nhiên, nguyên tắc luật có mối quan hệ mật thiết với hợp đồng chỉ là một trong nhiều nguyên tắc khác trong lĩnh vực này.