Luận văn Thạc sĩ Khoa học giáo dục: Quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

Vì vậy, nếu đề tài nghiên cứu thành công sẽ vận dụng đồng bộ các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Ng

NGÔ THƯỢNG MINH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG

CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

THỊ XÃ PHỔ YÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2020

NGÔ THƯỢNG MINH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG

CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

THỊ XÃ PHỔ YÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS Đinh Đức Hợi

THÁI NGUYÊN - 2020

hoàn toàn trung thực, chưa được sử dụng và công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Thái Nguyên, tháng 6 năm 2020

Tác giả Ngô Thượng Minh

giáo - TS Đinh Đức Hợi, người thầy đã tận tình giúp đỡ, định hướng khoa học

và luôn động viên, khích lệ em hoàn thành luận văn

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Ban Giám hiệu, tập thể các thầy, cô giáo Khoa Tâm lý - Giáo dục; Phòng Đào tạo trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên đã trực tiếp giảng dạy, định hướng trong quá trình học tập và nghiên cứu

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu các trường trung học phổ thông, cán bộ quản lý, giáo viên các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên đã giúp đỡ, chia sẻ, cung cấp cho tôi nhiều tư liệu, thông tin cũng như đóng góp cho tôi nhiều ý kiến quý báu để hoàn thành luận văn này

Cuối cùng, xin cảm ơn những người thân trong gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã quan tâm, tạo điều kiện tốt nhất cho tôi hoàn thành luận văn

Trong quá trình học tập, nghiên cứu, mặc dù bản thân đã có nhiều

cố gắng, tâm huyết và trách nhiệm, song luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót Kính mong các thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp chỉ dẫn, góp ý

Xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 6 năm 2020

Tác giả Ngô Thượng Minh

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU v

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Giả thuyết nghiên cứu 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc luận văn 5

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG CHO HỌC SINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 6

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 6

1.1.1 Nghiên cứu trên thế giới 6

1.1.2 Nghiên cứu trong nước 8

1.2 Một số khái niệm cơ bản 12

1.2.1 Quản lý 12

1.2.2 Giáo dục 13

1.2.3 Môi trường 14

1.2.4 Giáo dục môi trường 14

1.2.5 Hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông 15

1.3 Lý luận về hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường

trung học phổ thông 16 1.3.1 Mục tiêu hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường

trung học phổ thông 17 1.3.2 Nội dung giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học

phổ thông 18 1.3.3 Phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục môi trường

cho học sinh ở các trường trung học phổ thông 19 1.3.4 Hình thức tổ chức hoạt động giáo dục môi trường 22 1.3.4 Kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở

các trường trung học phổ thông 23 1.3.5 Các lực lượng tham gia giáo dục môi trường cho học sinh ở trường

trung học phổ thông 23 1.3.6 Hoạt động dạy học tích hợp GDMT ở các môn học chiếm ưu thế tại

các trường trung học phổ thông 24 1.4 Quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường

trung học phổ thông 27 1.4.1 Lập kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở

các trường trung học phổ thông 27 1.4.2 Tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở

các trường trung học phổ thông 28 1.4.3 Chỉ đạo thực hiện hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các

trường trung học phổ thông 29 1.4.4 Kiểm tra, đánh giá thực hiện hoạt động giáo dục môi trường cho học

sinh ở các trường trung học phổ thông 30

1.5.2 Yếu tố khách quan 32

Tiểu kết chương 1 35

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỊ XÃ PHỔ YÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN 36

2.1 Khái quát về khách thể nghiên cứu 36

2.1.1 Vài nét về các trường THPT Thị xã Phổ Yên 36

2.1.2 Tình hình môi trường ở thị xã Phổ Yên hiện nay 37

2.2 Tổ chức nghiên cứu thực trạng 39

2.2.1 Mục đích khảo sát 39

2.2.2 Nội dung khảo sát 39

2.2.3 Khách thể khảo sát và địa bàn khảo sát 39

2.2.4 Phương pháp khảo sát 40

2.3 Thực trạng hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên 40

2.3.1 Thực trạng nhận thức về mục tiêu hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông 40

2.3.2 Thực trạng nội dung hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông 43

2.3.3 Thực trạng phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông 48

2.3.4 Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông 53

2.3.5 Thực trạng các lực lượng tham gia giáo dục môi trường cho học sinh ở trường trung học phổ thông 55

cho học sinh ở các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên,

tỉnh Thái Nguyên 56

2.4.2 Thực trạng tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông 59

2.4.3 Thực trạng chỉ đạo thực hiện hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông 61

2.4.4 Thực trạng kiểm tra, đánh giá thực hiện hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông 63

2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông 65

2.5.1 Các yếu tố chủ quan 65

2.5.2 Các yếu tố khách quan 67

2.6 Đánh giá chung về thực trạng 69

2.6.1 Kết quả đạt được 69

2.6.2 Tồn tại, hạn chế 71

Tiểu kết chương 2 72

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỊ XÃ PHỔ YÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN 73

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 73

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 73

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 73

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 73

3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường THPT thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên 74

pháp, hình thức giáo dục môi trường cho học sinh 79

3.2.3 Chỉ đạo đảm bảo các điều kiện hỗ trợ hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh 85

3.2.4 Chỉ đạo phối hợp các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường tham gia hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh 87

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 89

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 90

3.4.1 Mục tiêu 90

3.4.2 Nội dung, đối tượng khảo sát 90

Tiểu kết chương 3 93

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 94

TÀI LIỆU THAM KHẢO 97

PHỤ LỤC

Bảng 2.2 Trình độ GV, CBQL các trường THPT ở thị xã Phổ Yên 37 Bảng 2.3 Nhận thức của CBQL, GV về mục tiêu hoạt động giáo dục môi

trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên 40 Bảng 2.4 Nhận thức của HS về mục tiêu hoạt động giáo dục môi

trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên 41 Bảng 2.5 Đánh giá của CBQL, GV và HS về nội dung giáo dục môi

trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên 44 Bảng 2.6 Đánh giá của CBQL, GV và HS về phương pháp tổ chức

hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên 49 Bảng 2.7 Đánh giá của CBQL, GV và HS về hình thức tổ chức hoạt

động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên 52 Bảng 2.8 Đánh giá của CBQL, GV về kiểm tra, đánh giá hoạt động

giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên 54 Bảng 2.9 Đánh giá của CBQL, GV các lực lượng tham gia hoạt động

giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên 55 Bảng 2.10 Đánh giá của CBQL, GV công tác lập kế hoạch quản lý hoạt

động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên 57

Bảng 2.12 Đánh giá của CBQL, GV về chỉ đạo thực hiện hoạt động

giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên 61 Bảng 2.13 Đánh giá của CBQL, GV về kiểm tra, đánh giá thực hiện

hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên 64 Bảng 2.14 Đánh giá của CBQL, GV về các yếu tố chủ quan ảnh hưởng

đến hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên 66 Bảng 3.1 Khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp đề xuất 90 Bảng 3.2 Khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp đề xuất 92

chung và ở thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên nói riêng Thị xã Phổ Yên được thành lập đã mở ra thời kỳ mới, thời cơ mới và vị thế mới cho Phổ Yên trong thời

kỳ đổi mới, hội nhập và phát triển với khu công nghiệp Yên Bình, khu vực đã được quy hoạch vào tổ hợp công nghiệp, nông nghiệp, đô thị và dịch vụ, là cửa ngõ giao lưu kinh tế - văn hóa của Thái Nguyên Tuy nhiên, hiện nay vấn đề ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí đang diễn ra hàng ngày, hàng giờ tại thị

xã, do chính hậu quả của con người Mặt khác, vấn đề thu gom, xử lý rác thải và rác thải rắn công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp ở các đô thị cũng ngày càng khó khăn, ô nhiễm môi trường đất do sử dụng quá nhiều thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hoá học

Giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường phổ thông là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, vì trường phổ thông là nơi đào tạo thế hệ trẻ, những người chủ tương lai của đất nước Thực tiễn hoạt động môi trường ở các nước đã chỉ ra rằng,

sẽ không có đạo luật hoặc một mức thuế nào có thể bắt buộc được các công dân phải tôn trọng môi trường, vì sự tôn trọng tự nguyện chỉ có thể được truyền thụ qua giáo dục

Hiện nay, tình trạng ô nhiễm môi trường sinh thái ở thị xã Phổ Yên do các hoạt động sản xuất và sinh hoạt của con người gây ra ngày càng trở nên nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp sự phát triển kinh tế - xã hội cũng như sự tồn tại, phát triển của các thế hệ hiện tại và tương lai Giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay không chỉ là đòi hỏi cấp thiết đối với các cấp quản lý, các nhà trường mà đó còn là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và của toàn xã hội Thị xã Phổ Yên có 4 trường trung học phổ thông, việc truyền thụ kiến thức giáo dục môi trường đến học sinh thuận lợi và hiệu quả nhất vẫn là hình thức tích hợp và lồng ghép vào các môn học để học sinh nhận thấy tầm quan trọng, ý nghĩa của bảo vệ môi trường đối với sự phát triển bền

bài học giáo dục môi trường trong chương trình học tập còn quá ít, thường bị xem

là những tiết học không quan trọng, ít khi có trong các bài kiểm tra thi cử Vì thế học sinh có thái độ bàng quan trong học tập và nghiên cứu các vấn đề liên quan đến môi trường Một bộ phận học sinh chưa có ý thức cao trong bảo vệ môi trường sinh thái, sử dụng tài nguyên nước, năng lượng tiết kiệm, vệ sinh làm sạch môi trường sống, vứt rác bừa bãi, giẫm đạp, bẻ cây cối, sử dụng tài nguyên lãng phí… Vấn đề quản lý hoạt động giáo dục môi trường ở các trường THPT hiện nay còn bị xem nhẹ và chưa được quan tâm đúng mức Mặt khác, tổ chuyên môn chưa thực hiện thường xuyên tổng kết đánh giá GDMT nhằm giải quyết những vẫn đề phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện, những vấn đề trọng tâm khác như rút kinh nghiệm, vạch ra phương hướng GDMT trong thời gian tiếp theo, công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động GDMT được tiến hành chưa thường xuyên và hiệu quả Vì vậy, nếu đề tài nghiên cứu thành công sẽ vận dụng đồng bộ các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên thực hiện đúng kế hoạch quản lý sẽ góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của học sinh hiện nay

Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài: “Quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên” làm công trình nghiên cứu của mình

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông, luận văn đề xuất biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông

4 Giả thuyết nghiên cứu

Giáo dục môi trường ở trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên đã có những kết quả tích cực về nội dung, phương pháp giáo dục môi trường….nhưng vẫn còn hạn chế như giáo viên chưa có sự đổi mới về phương pháp, hình thức dạy học, vấn đề quản lý lập kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch, kiểm tra, đánh giá chưa sát sao…, do vậy chưa đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực và ý thức cho người học trong việc bảo vệ môi trường Vì vậy, nếu đề xuất và thực hiện đồng bộ các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên thực hiện đúng kế hoạch quản lý sẽ phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn của người học

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở trường trung học phổ thông

5.2 Khảo sát và đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên 5.3 Đề xuất biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh

Thái Nguyên

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

- Đề tài tập trung đi sâu nghiên cứu biện pháp quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh của Hiệu trưởng các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

- Thời gian khảo sát: tháng 7/2019 đến tháng 4/2020

- Địa bàn nghiên cứu: Các trường THPT Lê Hồng Phong, THPT Bắc Sơn THPT Lý Nam Đế, THPT Phổ Yên ở thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

khái quát hóa các vấn đề về lý luận: mục tiêu, nội dung, phương pháp hình thức… giáo dục môi trường và quản lý giáo dục môi trường ở các trường trung học phổ thông thị

xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên như: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch, chỉ đạo thực hiện, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện quản lý giáo dục môi trường

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp quan sát: Quan sát hoạt động dạy và học nội dung giáo dục

môi trường nhằm đánh giá những mặt mạnh, phát hiện những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong hoạt động giáo dục môi trường và quản lý giáo dục môi trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

Phương pháp điều tra viết: Xây dựng các phiếu điều tra để thu thập các ý

kiến đánh giá từ các đối tượng cần khảo sát Phiếu hỏi dành cho CBQL và GV, HS

về thực tiễn hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh và quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn các giảng viên, chuyên gia, CBQL giáo

dục và giáo viên về thực tiễn hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh: thực trạng mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức giáo dục môi trường, thực trạng và quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện

kế hoạch, chỉ đạo thực hiện, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện quản lý giáo dục môi trường

Phương pháp chuyên gia: Trao đổi trực tiếp hoặc thông qua phỏng vấn để

các chuyên gia tư vấn, góp ý các nội dung liên quan đến luận văn nghiên cứu: mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức giáo dục môi trường và quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch, chỉ đạo thực hiện, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện quản lý giáo dục môi trường

áp dụng, triển khai tại các trường THPT ở thị xã Phổ Yên phù hợp hay không? Kết quả trước và sau khảo nghiệm có nâng cao chất lượng hoạt động GDMT cho HS ở các trường THPT ở thị xã Phổ Yên có như mong muốn không?

7.3 Nhóm phương pháp xử lý số liệu

Dùng thống kê toán học để tính % và điểm trung bình nhằm phân tích kết quả nghiên cứu

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài Mở đầu, Kết luận, Khuyến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ lục,

luận văn được chia thành 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học

sinh ở trường trung học phổ thông

Chương 2 Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở

các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

Chương 3 Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở

các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

1.1.1 Nghiên cứu trên thế giới

A M Lucas, chuyên gia của Trung tâm nghiên cứu Khoa học, Toán học và GDMT, Trường Chelsea, Đại học London đã nhấn mạnh đến vai trò của môn Khoa học trong giáo dục vì môi trường Công trình này đã đưa ra những đánh giá: Các môn học, trong đó có mô khoa học phải bao hàm nội dung GDMT, vì vậy, trong hoạt động dạy học môn Khoa học phải tăng cường bảo tồn môi trường sống của con người “Việc quan tâm xây dựng các khóa học, nội dung học của môn học đóng vai trò quan trọng trong việc GDMT và được coi như một cơ sở để phát triển

GDMT” [dẫn theo 19]

Alvin Pettus - Environment EANL trong công trình nghiên cứu về GDMT và thái độ đối với môi trường đã đánh giá kết quả một số cuộc thử nghiệm nhằm đo lường thái độ với môi trường và tìm ra các nhân tố ảnh hưởng đến những thái độ

đó Từ đó đã đưa ra một số kết luận cụ thể: “Con người có càng nhiều biện pháp

để cải tạo chất lượng MT nếu họ có nhiều thông tin về GDMT; Điều kiện sống và làm việc có ảnh hưởng đến việc kiểm soát về MT và tham gia vào các hoạt động MT; Niềm tin, văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc thay đổi thái độ của con người về MT; Ở khu vực tư nhân thì thái độ bảo vệ MT khác với ở khu vực công cộng” [dẫn theo 10]

Matthew J Brennan, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu về MT Brentree ở Milford, PA và là người người đầu tiên chịu trách nhiệm trong việc xuất bản Tạp chí GDMT đã xây dựng chương trình bảo tồn con người và MT dựa trên các khái niệm có liên quan đến MT Chương trình giáo dục môi trường được thể hiện ở hầu hết các môn học và các cấp học Mục đích của chương trình là nhằm xây dựng và

và đại học), hội đồng GDMT, Học viện Báo chí, Vương quốc Anh khẳng định giáo dục môi trường nhằm mục tiêu vì sự phát triển bền vững ở các nước đang phát triển Do vậy, giáo dục môi trường cần có sự trợ giúp của các tổ chức, các nước phát triển và các nước công nghiệp đối với các nước đang phát triển Các nước đang phát triển cần sự trợ giúp về chuyển giao công nghệ, các hoạt động xúc tiến kinh tế, xúc tiến phát triển công nghiệp nhằm không làm suy thoái MT Trong quá trình hợp tác với các nước, cần đẩy nhanh các dự án GDMT trong cộng đồng

để thực hiện có hiệu quả mục tiêu vì sự phát triển bền vững, “cần phải đưa việc quan tâm tới MT vào trong tất cả các khía cạnh của các chương trình hợp tác, trợ giúp để phát triển; đẩy nhanh các dự án GDMT cộng đồng và giáo dục những người lập chính sách” [trích theo 17]

R R Ballantyne and J I Packer, giảng viên Đại học Kỹ thuật Queensland,

Brisbane, Australia trong công trình “Dạy và học trong GDMT” nhằm mục đích

phát triển nhận thức về MT [trích theo 19] Công trình đề cập đến mô hình nhận thức về GDMT, trong đó nêu rõ kiến thức, thái độ và định hướng hành vi với MT Trong GDMT cần áp dụng các nguyên tắc tích cực trong dạy học, cung cấp nền tảng nhằm khuyến khích sinh viên các trường đại học nên tích cực hơn, quan tâm

và có hành động tích cực đối với vấn đề môi trường Từ những thông tin, quan điểm do người học đề xuất, cung cấp sẽ giúp các nhà MT thiết kế những khóa học trải nghiệm trong dạy học, phát triển những quan niệm về MT cùng với việc thực hiện cam kết các hành vi có trách nhiệm trong MT và vì MT

Richard R Perdue and Donald S Warder trong công trình “GDMT và sự thay

đổi thái độ” đã nghiên cứu các chương trình GDMT sống trải nghiệm và đã đưa ra

những kiến thức liên quan đến mối quan hệ giữa con người và MT, sự phát triển của các kỹ năng và khả năng, sự phát triển tính trách nhiệm và cách đánh giá MT Công trình nghiên cứu nhằm đánh giá mức độ thay đổi thái độ của con người đối với MT

cam kết các hành vi có trách nhiệm trong MT và vì MT” [trích theo 19] Các công trình nghiên cứu trên đây là nguồn tài liệu tham khảo để chúng tôi triển khai nghiên cứu cơ sở lý luận về nội dung GDMT cho HS ở trường phổ thông và quản lý nội dung GDMT cho HS ở trường THPT, đó là các nội dung về môi trường, hoạt động giáo dục môi trường cho HS, mục tiêu GDMT, nội dung GDMT…

1.1.2 Nghiên cứu trong nước

Các nghiên cứu về giáo dục môi trường cho học sinh ở trường THPT:

Theo tác giả Nguyễn Thị Thu Hằng (2015), Giáo dục môi trường thông qua

dạy học dự án chương nhóm Cacbon - Hóa học 11 nâng cao [9], đã phân tích cơ

sở lý luận và thực tiễn của giáo dục môi trường thông qua dạy học dự án như: Phương pháp dạy học dự án trên thế giới và Việt Nam, giáo dục bảo vệ môi trường và các biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường…Từ đó, tác giả triển khai thực trạng giáo dục môi trường thông qua dạy học dự án chương nhóm Cacbon - Hóa học 11 nâng cao và Thiết kế các dự án học tập và giáo án bài dạy chương nhóm Cacbon-Hóa học lớp 11 nâng cao Tiến hành thực nghiệm sư phạm nhằm đánh giá tính phù hợp, khả thi và hiệu quả của các đề xuất

Trong công trình nghiên cứu của Nguyễn Thị Nguyên (2011), Tuyển chọn

xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập và giáo dục môi trường dạy học phần hóa học hữu cơ ở trường Trung học phổ thông [16] Tác giả đã tiến hành đánh giá tổng

quan về môi trường, ô nhiễm môi trường, giáo dục môi trường, lí thuyết về xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập có nội dung giáo dục môi trường Phân tích thực trạng sử dụng bài tập hoá học có nội dung liên quan đến môi trường trong dạy học

ở trường THPT hiện nay Tìm hiểu nội dung của các bài trong chương trình hoá học hữu cơ THPT để nêu ra được những kiến thức hoá học liên quan đến môi trường, giáo dục môi trường Tuyển chọn, xây dựng hệ thống bài tập

về giáo dục môi trường phần hoá học hữu cơ Nghiên cứu phương pháp sử dụng

Thông qua môn Địa lý, giáo viên có thể giúp học sinh tìm hiểu được một cách sâu sắc bản chất về: Thành phần cấu tạo của môi trường: đất, nước, không khí và thế giới sinh quyển; sự biến đổi của các chất trong môi trường; ảnh hưởng của các yếu

tố tới thành phần của môi trường Nguồn gây ô nhiễm môi trường: các chất hoá học và tác hại sinh lí của chúng với động thực vật và con người; tiêu chuẩn môi trường và mức độ ô nhiễm môi trường; biện pháp hóa học, vật lí, sinh hóa để bảo

vệ môi trường và chống ô nhiễm: xử lí nước thải sinh hoạt, nước thải công nghiệp, chất thải rắn

Theo tác giả Hoàng Thị Thu Nhã (2010) trong nghiên cứu về Tích hợp giáo

dục môi trường trong dạy học sinh học ở trường phổ thông [17], trong chương về

cơ sở lý luận và thực tiễn của dạy học sinh học theo quan điểm tích hợp, tác giả đã phân tích một số vấn đề về dạy học tích hợp và giáo dục môi trường trong dạy học tích hợp; phần cơ sở thực tiến, tác giả đã trình bày tổng quan về tình hình giáo dục môi trường, tình hình giáo dục môi trường thông qua dạy học sinh học ở trường phổ thông, thực trạng về giáo dục môi trường trong nhà trường phổ thông Phần chương 2, tác giả đã phân tích thực trạng mục tiêu, nội dung, hình thức và phương pháp dạy học tích hợp mà giáo viên đã sử dụng trong dạy học môn sinh học nhằm mục đích giáo dục môi trường Trên cơ sở đánh giá những mặt mạnh đạt được, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế, tác giả tiến hành thực nghiệm sư phạm qua các bài học

Bài viết của tác giả Phạm Thị Phương Anh về “Tích hợp giáo dục bảo vệ môi

trường trong dạy học phần di truyền học (sinh học 12)” [1] đã phân tích vấn đề ô

nhiễm môi trường, phân tích các mức độ giáo dục môi trường trong dạy học phần

di truyền học, từ đó tác giả thiết kế hoạt động dạy học phần di truyền học theo hướng tích hợp bảo vệ môi trường

Các công trình nghiên cứu trên đã đề cập đến vấn đề giáo dục môi trường và dạy học tích hợp trong giáo dục bảo vệ môi trường Những công trình nghiên cứu

trường THPT:

Công trình nghiên cứu của tác giả Trần Xuân Hòa (2014), Quản lý hoạt

động giáo dục môi trường cho học sinh trường trung học phổ thông huyện Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc [10], luận văn đã phân tích cơ sở lý luận về

quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh trường THPT như sự phát triển của hoạt động giáo dục môi trường, giáo dục môi trường ở Việt Nam; nguyên tắc giáo dục môi trường, mục tiêu, nội dung, phương pháp, các hình thức giáo dục môi trường Trong quản lý giáo dục môi trường gồm quản lý mục tiêu, quản lý nội dung, quản lý hình thức và quản lý việc sử dụng, bồi dưỡng giáo viên Các biện pháp đề xuất gồm: nâng cao nhận thức cho CBQL,

GV trường THPT về vai trò, ý nghĩa của hoạt động GDMT và quản lý hoạt động GDMT; Quản lý hoạt động dạy học tích hợp, lồng ghép nội dung GDMT; Quản lý hoạt động GDMT thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp…

Theo tác giả Nguyễn Thị Thu Hương trong công trình Quản lý

hoạt động giáo dục môi trường thông qua hoạt động dạy học ở trường trung học

cơ sở thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh [12], tác giả đã phân tích về lịch sử

nghiên cứu vấn đề như tổng quan về các công trình nghiên cứu trong nước và trên thế giới, những vấn đề về giáo dục môi trường và nội dung quản lý giáo dục môi trường thông qua hoạt động dạy học Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng hoạt động giáo dục môi trường thông qua hoạt động dạy học ở trường THCS thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh gồm nhận thức của HS về GDMT, thực trạng nội dung và phương pháp, hình thức tổ chức GDMT đã tiến hành ở trường trung học cơ sở thành phố Uông Bí, tác giả đánh giá những mặt được và hạn chế của hoạt động dạy học Bên cạnh đó, tác giả đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giáo dục môi trường như xây dựng kế hoạch, thực hiện kế hoạch, chỉ đạo GDMT, kiểm tra và đánh giá GDMT thông qua dạy học tích hợp tác giả đề

sở vật chất và thiết bị dạy học phục vụ cho hoạt động dạy học…

Tác giả Nguyễn Văn Linh (2014) trong công trình Tổ chức hoạt động giáo

dục bảo vệ môi trường tại các trường trung học phổ thông tỉnh Bắc Ninh [15],

trên cơ sở phân tích cơ sở lý luận về tổ chức hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường trung học phổ thông như vấn đề môi trường và ô nhiễm môi trường, GDMT và tổ chức GDMT ở trường phổ thông, các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức GDMT ở trường phổ thông làm cơ sở để nghiên cứu thực trạng Ở phần thực trạng, tác giá tiến hành đánh giá nhận thức của CBQL, GV và HS về vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường, thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường, từ đó đề xuất các biện pháp như: Bồi dưỡng nâng cao nhận thức về môi trường, ô nhiễm môi trường và giáo dục bảo vệ môi trường cho CBQL, GV và HS

ở trường THPT; Đa dạng hóa các hình thức giáo dục bảo vệ môi trường; Tăng cường và sử dụng hiệu quả, hợp lý cơ sở vật chất phục vụ công tác tổ chức giáo dục bảo vệ môi trường; Thường xuyên kiểm tra, đánh giá tổng kết rút kinh nghiệm

về công tác tổ chức hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường…

Trong bài viết của tác giả Nguyễn Thị Hồng Nhật về “Thực trạng và các biện

pháp quản lý công tác giáo dục bảo vệ môi trường ở trường đại học Huế” [18]

Tạp chí Khoa học, Đại học Huế, số 68/2011, đã khảo sát thực trạng công tác giáo dục bảo vệ môi trường và nhận thấy nhận thức về ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác giáo dục bảo vệ môi trường cho sinh viên của cán bộ, giảng viên chưa đúng mức; Chương trình, nội dung giáo dục bảo vệ môi trường chưa được triển khai đồng bộ, một số ngành học chưa đưa giáo dục bảo vệ môi trường thành môn học chính thức; Phương pháp, hình thức triển khai các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường chưa phong phú… Trên cơ sở đó, cần có các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại Đại học Huế như: nâng cao nhận thức của giảng viên và sinh viên về sự cần thiết của giáo dục bảo vệ môi trường; Tăng

tác kiểm tra, đánh giá và khen thưởng về công tác giáo dục bảo vệ môi trường

Theo tác giả Nguyễn Thị Thương (2015), Đại học Đà Nẵng, “Biện pháp

quản lý công tác giáo dục bảo vệ môi trường ở các trường THPT thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai [22], Nghiên cứu cơ sở lý luận của quản lý công tác giáo dục

BVMT ở trường THPT Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý giáo dục bảo vệ môi trường ở các trường THPT thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai Đề xuất các biện pháp quản lý công tác giáo dục bảo vệ môi trường ở các trường THPT thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai: Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý và giáo viên trường THPT về vai trò, ý nghĩa của công tác giáo dục bảo vệ môi trường; Tăng cường quản lý hoạt động dạy học tích hợp, lồng ghép các nội dung giáo dục bảo vệ môi trường; Quản lý công tác giáo dục bảo vệ môi trường thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; Phối hợp các lực lượng tham gia công tác giáo dục bảo vệ môi trường; Quản lý cơ sở vật chất, thiết bị dạy học phục vụ công tác giáo dục bảo vệ môi trường

Các công trình nghiên cứu trên đã nghiên cứu về cơ sở lý luận và thực tiễn của quản lý hoạt động giáo dục môi trường thông qua hoạt động dạy học hay tổ chức hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường trung học phổ thông và biện pháp quản lý công tác giáo dục bảo vệ môi trường ở các trường THPT, các biện pháp của các công trình nghiên cứu trên là nguồn tài liệu để chúng tôi tham khảo trong chương 3 của đề tài nghiên cứu

Như vậy, hiện nay chưa có công trình nghiên cứu nào về quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên, đây là vấn đề mà chúng tôi quan tâm, nghiên cứu trong luận văn này

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý

Quản lý được định nghĩa ở nhiều khía cạnh khác nhau:

Quan điểm của Nguyễn Ngọc Quang cho rằng “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động (nói chung là khách thể quản lý) nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến” [20, tr.34]

Vậy, quản lý là sự tác động có tính hướng đích của chủ thể quản lý tác động

đến khách thể quản lý theo cơ chế quản lý nhất định nhằm đạt được mục tiêu đề

ra, đồng thời đảm bảo cho tổ chức ổn định, phát triển lâu dài

1.2.2 Giáo dục

Quan điểm của John Dewey (1859 - 1952), nhà triết học, nhà tâm lí học và nhà cải cách giáo dục người Mỹ cho rằng cá nhân con người không bao giờ vượt qua được quy luật của sự chết và cùng với sự chết thì những kiến thức, kinh nghiệm mà cá nhân mang theo cũng sẽ biến mất Tuy nhiên, tồn tại xã hội lại đòi hỏi phải những kiến thức, kinh nghiệm của con người phải vượt qua được sự khống chế của sự chết để duy trì tính liên tục của sự sống xã hội Giáo dục là “khả năng” của loài người để đảm bảo tồn tại xã hội Ngoài ra, John Dewey cũng cho rằng, xã hội không chỉ tồn tại nhờ truyền dạy, nhưng còn tồn tại chính trong quá trình truyền dạy ấy Như vậy, theo quan điểm của John Dewey, đã đề cập đến việc truyền đạt, mục tiêu cuối cùng của việc giáo dục, là dạy dỗ

Quan điểm của Nguyễn Sinh Huy cho rằng: phải hiểu giáo dục là cho tất cả mọi người, được thực hiện ở bất cứ không gian và thời gian nào thích hợp với từng loại đối tượng, bằng các phương tiện dạy học khác nhau, kể cả các phương tiện truyền thông đại chúng với các kiểu học tập rất đa dạng, linh hoạt trong đó chủ thể học sinh đóng vai trò “trung tâm”; thực hiện theo phương thức đa dạng hóa, năng động, thích ứng với mọi biến đổi; là trách nhiệm của nhà nước, của tất cả các ngành, mọi người trong xã hội, không riêng gì ngành giáo dục [trích theo 17]

Vậy, giáo dục là quá trình hình thành ở con người niềm tin, lý tưởng, động

cơ, tình cảm, thái độ, những nét tính cách, những hành vi và thói quen cư xử đúng đắn trong xã hội

gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo, quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển

của con người và thiên nhiên" [21]

Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật Thành phần môi trường là yếu tố vật chất tạo thành môi trường gồm đất, nước, không khí, âm thanh, ánh sáng, sinh vật và các hình thái vật chất khác [21]

Vậy, môi trường được hiểu là toàn bộ hệ thống tự nhiên và hệ thống xã hội

do con người tạo ra, chúng có quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người

và ảnh hưởng đến sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên

1.2.4 Giáo dục môi trường

Theo luật giáo dục môi trường của Mỹ: Giáo dục môi trường là quá trình giúp người học hiểu được mối quan hệ giữa con người với môi trường tự nhiên và môi trường xã hội bao quanh, nhận thức được các vấn đề dân số, ô nhiễm, bảo toàn thiên nhiên, kỹ thuật phát triển đô thị và nông thôn có ảnh hưởng đến môi trường con người như thế nào [9, tr.26]

Hội nghị quốc tế về GDMT năm 2015 do Liên Hợp Quốc tổ chức, đã đưa ra quan điểm về GDMT: “GDMT là bộ phận hữu cơ của quá trình giáo dục, nó nên tập trung vào những vấn đề thực tiễn và mang tính chất liên thông Nó nhằm vào xây dựng giá trị, đóng góp vào sự nghiệp phồn vinh của cộng đồng và liên quan đến sự sống của nhân loại Nó được hướng dẫn ở môn học hiện tại và tương lai có liên quan” [17, tr.27]

Tại hội nghị ở Belgrade (1975), GDMT được định nghĩa trên quy mô toàn cầu: “GDMT là quá trình nhằm phát triển một cộng đồng dân cư có nhận thức rõ ràng và quan tâm đến môi trường cũng như các vấn đề liên quan, có kiến thức, kỹ năng, động cơ và sẵn sàng làm việc độc lập hoặc phối hợp nhằm tìm ra giải pháp

cho những vấn đề hiện tại và phòng chống các vấn đề có thể nảy sinh trong tương lai” [9, tr.8]

Vậy, GDMT là một quá trình hình thành những nhận thức, hiểu biết về mối

quan hệ qua lại giữa con người với MT tự nhiên và xã hội bao quanh con người Hơn nữa, GDMT đòi hỏi hình thành ở người học khả năng quyết định, thái độ và những hành động liên quan tới chất lượng MT

GDMT đạt hiệu quả khi HS thể hiện sự quan tâm và khả năng nhận biết về môi trường và các vấn đề liên quan đến môi trường, HS có kỹ năng giải quyết các vấn đề môi trường Giúp họ có được giá trị và xúc cảm, mối quan tâm đến môi trường và động cơ muốn tham gia và bảo vệ môi trường

1.2.5 Hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông

Hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông là hoạt động nhằm hình thành cho HS ý thức trách nhiệm, thái độ và những hành động đối với sự phát triển bền vững của môi trường và của trái đất, HS có khả năng biết đánh giá vẻ đẹp của thiên nhiên và một giá trị nhân cách khắc sâu bởi một nền tảng đạo lí về môi trường

Hoạt động giáo dục môi trường gồm các nội dung như: Giáo dục cho HS hệ thống tri thức về môi trường, khái niệm tài nguyên thiên nhiên; Tình hình môi trường hiện nay và phương hướng, biện pháp bảo vệ và sử dụng tài nguyên thiên nhiên, chiến lược chống ô nhiễm và bảo vệ môi trường Giáo dục cho HS thái độ tích cực trước các vấn đề về môi trường Hình thành ở HS tình yêu, sự trân trọng thiên nhiên; mong muốn được tham gia bảo vệ môi trường sống cho thực vật, động vật và con người HS tham gia tích cực và có hiệu quả các hoạt động trồng cây, chăm sóc cây cối, các hoạt động vệ sinh MT

1.2.6 Quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông

Quản lý hoạt động GDMT cho học sinh ở các trường trung học phổ thông là

tác động của cơ quan quản lý giáo dục cấp trên và hiệu trưởng đến hoạt động GDMT nhằm giúp cho hoạt động GDMT đạt được kết quả mong muốn làm cho các thành viên của nhà trường, tùy theo vị trí công tác được giao, có nhận tức

đúng đắn về tầm quan trọng của việc GDMT cho HS, trang bị cho HS một ý thức trách nhiệm đối với sự phát triển bền vững của trái đất, một khả năng biết đánh giá

vẻ đẹp của thiên nhiên và một giá trị nhân cách khắc sâu bởi nền tảng đạo lý về môi trường

Nội dung quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông gồm: Lập kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông; Tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông; Chỉ đạo thực hiện hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông; Kiểm tra, đánh giá thực hiện hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông

1.2.7 Học sinh trung học phổ thông

Học sinh trung học phổ thông là lứa tuổi đang trong quá trình học tập và rèn luyện; là những công dân trẻ của đất nước Học sinh trung học phổ thông là lứa tuổi đầu thanh niên, độ tuổi từ 15 - 18 tuổi

“Tuổi thanh niên cũng thể hiện tính chất phức tạp và nhiều mặt của hiện tượng, nó được giới hạn ở hai mặt: giới hạn về sinh lý và giới hạn về tâm lý Đây

là vấn đề khó khăn và phức tạp vì không phải lúc nào nhịp điệu và các giai đoạn của sự phát triển tâm sinh lý cũng trùng hợp với các thời kỳ trưởng thành về mặt

26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo

1.3.1 Mục tiêu hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông

- Hình thành ở HS sự quan tâm và khả năng nhận biết về môi trường và các

vấn đề liên quan đến môi trường Nhận thức và có sự nhạy cảm đối với các vấn đề môi trường chung và các vấn đề liên quan đến môi trường và sự phát triển

- Hình thành ở HS những hiểu biết cơ bản về môi trường và các vấn đề liên quan đến môi trường, trách nhiệm của cá nhân với môi trường

- Hình thành ở HS kỹ năng giải quyết các vấn đề môi trường Giúp họ có

được giá trị và xúc cảm, mối quan tâm đến môi trường và động cơ muốn tham gia

và bảo vệ môi trường

- Hình thành ở HS năng đo lường hiện trạng môi trường và đánh giá chương

trình GDMT đứng trên quan điểm sinh thái, chính trị, kinh tế xã hội, thẩm mỹ và quan điểm giáo dục khác Có năng lực đánh giá để nhận ra, ngăn chặn và giải quyết các vấn đề môi trường

- Hình thành ở HS nhận thức sâu sắc về tính khẩn cấp của các vấn đề môi

trường và tinh thần trách nhiệm tham gia giải quyết các vấn đề môi trường Giúp các cá nhân và cộng đồng có cơ hội và động lực để tham gia tích cực trong việc bảo vệ môi trường

Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra mục tiêu GDMT ở cấp THPT như sau:

“GDMT trong nhà trường phổ thông nhằm đạt đến mục tiêu: HS được trang bị ý thức, trách nhiệm đối với sự phát triển bền vững của trái đất, một khả năng đánh giá vẻ đẹp của thiên nhiên và một nhân cách được khắc sâu nền tảng đạo lý về môi trường” [19]

Cung cấp sự hiểu biết cơ bản về tài nguyên thiên nhiên và tình hình khai thác tài nguyên thiên nhiên ở Việt Nam, hiểu biết về tình trạng môi trường hiện nay, nguyên nhân và hậu quả sinh thái Giúp HS thấy được mối liên quan ảnh hưởng lẫn nhau giữa các yếu tố môi trường và tác động của các hoạt động của con người đến việc sử dụng và khai thác không hợp lý tài nguyên thiên nhiên Từ đó hình thành trách nhiệm bảo vệ môi trường

Cụ thể, theo Thông tư ban hành chương trình giáo dục phổ thông mới [1], GDMT được tích hợp trong các môn học sau:

- Môn sinh học: Chương trình môn Sinh học chú trọng giúp học sinh phát triển khả năng thích ứng trong một thế giới biến đổi không ngừng; khả năng chung sống hài hoà với thiên nhiên và bảo vệ môi trường để phát triển bền vững Chương trình môn Sinh học quan tâm tới những nội dung gần gũi với cuộc sống hằng ngày, tạo điều kiện để học sinh tăng cường vận dụng kiến thức khoa học vào thực tiễn, từ thực tiễn nhận thức rõ những vấn đề về môi trường và phát triển bền vững, xây dựng ý thức bảo vệ môi trường, rèn luyện khả năng thích ứng trong một thế giới biến đổi không ngừng

- Môn vật lý: Vận dụng được một số kiến thức, kĩ năng trong thực tiễn, ứng xử với thiên nhiên phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững xã hội và bảo vệ môi trường

- Môn Hóa học: Môn Hoá học hình thành, phát triển ở học sinh năng lực hoá học; đồng thời góp phần cùng các môn học, hoạt động giáo dục khác hình thành, phát triển ở học sinh các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung, đặc biệt là thế giới quan khoa học; hứng thú học tập, nghiên cứu; tính trung thực; thái độ tôn trọng các quy luật của thiên nhiên, ứng xử với thiên nhiên phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững; khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích,

điều kiện và hoàn cảnh của bản thân

1.3.2 Nội dung giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông

- Hệ thống tri thức:

+ Các khái niệm khác nhau về môi trường, khái niệm tài nguyên thiên nhiên (tài nguyên không phục hồi như nhiên liệu và khoáng sản; tài nguyên phục hồi như: rừng, nước, đất, tài nguyên vùng cửa sông ven biển…); tình hình sử dụng các loại tài nguyên và hậu quả đối với môi trường Các thành phần trong MT như: đất, nước, không khí, ánh sáng, động vật, thực vật và mối quan hệ khăng khít, tác động lẫn nhau giữa các sự vật, hiện tượng và giữa con người với các sự vật, hiện tượng xung quanh Ô nhiễm MT và một số biện pháp bảo vệ MT xung quanh như: nhà ở, trường lớp, thôn xóm, đường phố, nơi công cộng,

+ Tình hình môi trường hiện nay: sự nhiễm bẩn đối với không khí, đất, nước, biển, đại dương Nguyên nhân và hậu quả sinh thái đối với môi trường

+ Phương hướng, biện pháp bảo vệ và sử dụng tài nguyên thiên nhiên, chiến lược chống ô nhiễm và bảo vệ môi trường, vấn đề tích hợp giáo dục môi trường trong trường học

- Hệ thống thái độ tích cực trước các vấn đề về sự nhiễm bẩn đối với không khí, đất, nước, biển, đại dương Có thái độ chống ô nhiễm môi trường và bảo vệ môi trường Hình thành ở HS tình yêu, sự trân trọng thiên nhiên; mong muốn được tham gia bảo vệ môi trường sống cho thực vật, động vật và con người Có thái độ tích cực, thể hiện sự quan tâm đến MT, đến việc cải thiện MT; phê phán, không khoan nhượng trước các việc làm hủy hoại MT, gây ô nhiễm MT Có ý thức về tầm quan trọng của MT trong sạch đối với sức khỏe con người; có ý thức tuyên truyền, vận động mọi người cùng tham gia bảo vệ môi trường sống Có tinh thần, thái độ tham gia tích cực trong các hoạt động bảo vệ MT

- Hệ thống kỹ năng và các hành vi để bảo vệ môi trường không khí, đất, nước, biển, đại dương….HS tự phát hiện ra được mối quan hệ giữa các yếu tố của môi trường sống HS thể hiện được những hành vi sống hòa hợp, thân thiện với thiên nhiên, sống ngăn nắp, vệ sinh HS tham gia tích cực và có hiệu quả các hoạt động trồng cây, chăm sóc cây cối, các hoạt động vệ sinh MT HS thể hiện lối sống tiết kiệm, biết chia sẻ và hợp tác với mọi người xung quanh trong các hoạt động bảo vệ MT

1.3.3 Phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông

- Phương pháp xử lý tình huống: Đây là kỹ năng cơ bản nhất cần phát triển ở

HS Đó là khả năng xem xét, phân tích điều đang xảy ra và các bước nhằm cải thiện tình hình Khi biết cách sử dụng phương pháp xử lý tình huống, chúng ta có thể tìm ra cách giải quyết cho từng vấn đề cụ thể gặp phải trong cuộc sống hàng ngày

- Phương pháp thuyết trình: Là phương pháp dạy học phổ biến nhất thường

được GV vận dụng trong quá trình dạy học Phương pháp này được hiểu là GV

trình bày bài giảng trên lớp bằng cách giới thiệu khát quát bài, giải thích các điểm

chính của bài và giao bài cho HS

- Dạy học hợp tác theo nhóm:

+ Chọn nội dung và nhiệm vụ phù hợp: Trong thực tế dạy học, tổ chức HS học tập hợp tác là cần thiết và có hiệu quả khi nhiệm vụ học tập tương đối cần nhiều thời gian để thực hiện, nhiệm vụ học tập có tính chất tương đối khó khăn hoặc rất khó khăn Do đó cần huy động kinh nghiệm của nhiều HS, cần chia sẻ nhiệm vụ cho một số HS hoặc cần có ý kiến tranh luận, thảo luận để thống nhất một vấn đề có nhiều cách hiểu khác nhau hoặc có ý kiến đa dạng, phong phú Với nội dung đơn giản, dễ dàng thì tổ chức HS học tập hợp tác sẽ lãng phí thời gian và không có hiệu quả Có những nhiệm vụ, bài học có thể thực hiện hoàn toàn theo nhóm, cũng có những nhiệm vụ, bài học chỉ có một phần được thực hiện theo nhóm Do đó người GV cần căn cứ vào đặc điểm này để lựa chọn nội dung cho phù hợp

+ Thiết kế kế hoạch bài học: GV cần quán triệt ngay việc dạy học hợp tác theo nhóm từ mục tiêu của bài, các phương pháp dạy học chủ yếu đến tiến trình dạy học và tổ chức các hoạt động của HS Việc đầu tiên là xác định mục tiêu bài học, mục tiêu bài học thông thường bao gồm mục tiêu về kiến thức, kỹ năng, thái

độ, năng lực hướng tới Sau đó đến xác định phương pháp dạy học chủ yếu để kết hợp với dạy học theo nhóm nhỏ, chuẩn bị thiết bị dụng cụ, thiết kế hoạt động của

GV và HS Chú ý xác định thời gian phù hợp cho hoạt động nhóm, để nhóm thực hiện có hiệu quả, tránh hình thức Cuối cùng là thiết kế nhiệm vụ củng cố, đánh giá GV cần dự kiến cách tổ chức đánh giá, cho điểm mỗi nhóm và thành viên trong nhóm HS Tổ chức đánh giá trong nhóm về sự đóng góp của mỗi cá nhân, tạo điều kiện cho đại diện nhóm trình bày kết quả, nhận xét đánh giá giữa các nhóm GV có thể thiết kế thêm một số bài tập củng cố đánh giá phù hợp tạo điều kiện để HS thấy rõ kết quả của cá nhân, nhóm

+ Tổ chức dạy học: Phân công nhóm học tập và bố trí vị trí nhóm phù hợp theo thiết kế - Giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm HS Hướng dẫn hoạt động của nhóm

HS GV theo dõi, điều khiển, hướng dẫn HS hoạt động nếu cần Tổ chức HS báo cáo kết quả và đánh giá GV nhận xét đánh giá và chốt lại kiến thức cần lĩnh hội

- Dạy học giải quyết vấn đề: Giúp HS phát triển năng lực tư duy, sáng tạo,

năng lực giải quyết vấn đề của HS HS được đặt trong tình huống có vấn đề, thông qua việc giải quyết vấn đề giúp HS lĩnh hội tri thức, kỹ năng và thái độ

Quy trình dạy học giải quyết vấn đề gồm:

+ Nhận biết vấn đề: GV hướng dẫn HS phân tích tình huống đặt ra nhằm nhận biết vấn đề Đặt HS vào tình huống có vấn đề, vấn đề cần được trình bày rõ ràng + Tìm các phương án giải quyết vấn đề: Cần so sánh với các vấn đề tương tự

để biết và tìm phương án giải quyết mới Các phương án cần được sắp xếp, hệ thống hóa để xử lý ở giai đoạn tiếp theo

+ Giải quyết vấn đề: Xây dựng giả thiết về vấn đề đặt ra theo các hướng khác nhua; Lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch giải quyết vấn đề; Kiểm tra các giả thiết bằng các phương pháp khác nhau

- Phương pháp sử dụng bài tập: Bài tập thực tiễn có nội dung xuất phát từ

thực tiễn, góp phần giải quyết các vấn đề đặt ra từ thực tiễn, gắn với môi trường xung quanh, nội dung bài học thực tiễn phải đảm bảo tính chính xác, khoa học, hiện đại

- Dạy học dự án: GV thành lập dự án học tập và phân chia từng dự án cho

lớp HS thực hiện dự án tự thu thập tư liệu qua báo chí và các phương tiện truyền thông khác, xây dựng thành một báo cáo và trình bày trước lớp Phương pháp này giúp HS thể hiện sự tổng hợp các phương pháp khác: khám phá, điều tra, thực địa, quan sát - phỏng vấn…giúp HS đặt mình vào vị trí là người có trách nhiệm với môi trường, thông tin và kêu gọi mọi người quan tâm đến vấn đề môi trường Phương pháp này phát huy tính tích cực, trách nhiệm và sáng tạo của HS

- Phương pháp thực địa: Là phương pháp học tập ngoài lớp, giúp HS có điều

kiện quan sát các mối quan hệ trong môi trường tự nhiên và quan hệ giữa tác động của con người với môi trường Yêu cầu khi sử dụng phương pháp: Lựa chọn

địa điểm thực địa phù hợp với bài học; GV và HS phải lập kế hoạch và chuẩn bị chu đáo; GV tiến hành chỉ dẫn và tổ chức hoạt động dạy học khoa học, rõ ràng theo từng bước

- Phương pháp thí nghiệm: Phương pháp thí nghiệm là phương pháp dạy học

khi ta dùng các dụng cụ để tác động lên sự vật, hiện tượng cần nghiên cứu với mục đích tái tạo lại các hiện tượng đã xảy ra cho HS quan sát Trong GDMT, phương pháp thí nghiệm giúp HS được tận mắt chứng kiến các quá trình diễn ra trong thế giới tự nhiên để hiểu rõ hơn về các sự vật, hiện tượng đó

1.3.4 Hình thức tổ chức hoạt động giáo dục môi trường

- Các dạng bài có nội dung GDMT Dạng 1: Những kiến thức GDMT hoàn

toàn trùng với những vấn đề cấp thiết của môi trường địa phương nói riêng và môi trường sống nói chung Dạng 2: Những kiến thức GDMT được đưa vào bài học có một phần nhỏ liên quan đến những vấn đề cấp thiết của môi trường Dạng 3: Những kiến thức GDMT được đưa vào bài học chỉ là những vấn đề chung chung,

chưa phải là vấn đề cấp thiết về môi trường

- Hình thức dạy học trong nội bộ môn học: là tích hợp trong nội dung các

phân môn thuộc môn học Tích hợp trong phạm vi hẹp sẽ xử lý các nội dung có liên quan của các phân môn trong một môn học

- Hình thức dạy học đa môn: Là tích hợp vào môn học những vấn đề mang

tính toàn cầu theo đặc trưng của mỗi môn học cho phép

- Hình thức dạy học liên môn: Tích hợp nội dung, kỹ năng của môn học, lĩnh

vực học tập khác nhau trong cùng một chủ đề, trong khi các môn học vẫn độc lập tương đối với nhau

- Hình thức dạy học xuyên môn: là một số môn học, lĩnh vực học tập được

kết hợp với nhau thành những chủ đề trong một môn học mới

- Lồng ghép: Đưa các yếu tố nội dung gắn với thực tiễn, gắn với xã hội, với

môn học khác vào dòng chảy chủ đạo của nội dung bài học của một môn học Theo cách tích hợp này, các kỹ năng, thái độ GDMT được lồng ghép vào chương trình các môn học thường ngày Tích hợp lồng ghép có liên quan đến các kỹ năng

cơ bản

1.3.4 Kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông

- Giám sát việc thực hiện giáo dục môi trường của GV: Hoạt động dạy học

GDMT phải được thể hiện bằng kế hoạch giảng dạy của cá nhân dựa trên kế hoạch chung của tổ chuyên môn Hàng tuần, hàng tháng, Tổ trưởng, Ban giám hiệu phải

có kế hoạch kiểm tra việc thực hiện giờ dạy GDMT theo kế hoạch đã đề ra

- Để tránh việc dạy học GDMT theo hình thức, thì khâu kiểm tra việc thực hiện rất quan trọng Kiểm tra bằng các hình thức: kiểm tra định kỳ, kiểm tra đột xuất, kiểm tra kết quả nhận thức của HS

Mục tiêu của đánh giá kết quả GDMT cho học sinh THPT là đánh giá được nhận thức, thái độ và hành vi của học sinh THPT về môi trường và bảo vệ môi trường:

Nội dung đánh giá:

(1) Đánh giá nhận thức của học sinh về môi trường, các vấn đề ô nhiễm môi trường …

(2) Đánh giá thái độ của học sinh trước các vấn đề về môi trường, các vấn đề

ô nhiễm môi trường … (3) Đánh giá về kỹ năng hành vi của học sinh các vấn đề về môi trường, các vấn đề ô nhiễm môi trường …

Hình thức và phương pháp đánh giá: Đánh giá thông qua bài tập thực tiễn giao cho HS, hình vẽ của HS về bảo vệ môi trường, hành vi của HS đối với vấn đề bảo vệ môi trường…

1.3.5 Các lực lượng tham gia giáo dục môi trường cho học sinh ở trường trung học phổ thông

Vai trò của giáo dục nhà trường Nhà trường có vai trò quan trọng, là một thiết chế xã hội chuyên biệt, thực hiện những chức năng cơ bản là tái sản xuất sức lao động, phát triển nhân cách con người theo hướng ngày càng lên cao để duy trì

sự phát triển của xã hội Để thống nhất và tăng cường vai trò của gia đình, xã hội trong việc GDMT cho HS, ngoài việc thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục, nhà trường còn phải biết lôi cuốn, tổ chức, hướng dẫn gia đình và các lực lượng xã hội tham

gia vào quá trình GDMT cho HS ở mọi nơi, mọi lúc

Trách nhiệm của giáo viên chủ nhiệm lớp, giáo viên bộ môn, các tổ chức đoàn thể trong giáo dục giới tính cho học sinh ở nhà trường là v.v là người tổ chức, điều chỉnh, điều khiển quá trình thực hiện mục tiêu, nội dung, phương pháp

và hình thức tổ chức giáo dục môi trường cho học sinh Ban giám hiệu có nhiệm

vụ quản lý quá trình hoạt động nêu trên để đạt được mục tiêu xác định

HS sinh sống, lớn lên và hình thành nhân cách của mình, trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách của mỗi người thì gia đình luôn luôn là cái nôi ấp ủ cả về mặt thể chất lẫn tâm hồn, gia đình là môi trường sống, nuôi dưỡng sự hình thành, phát triển, hoàn thiện nhân cách GDMT là việc làm thường xuyên, liên tục,

ở mọi lúc, mọi nơi Vì thế, gia đình là một lực lượng giáo dục không thể thiếu trong quá trình giáo dục nói chung và GDMT cho HS nói riêng; trong đó, nhận thức, hành vi cùng sự hướng dẫn, giáo dục của những người lớn trong gia đình về vấn đề môi trường có ảnh hưởng lớn đến nhận thức, hành vi của trẻ

Vai trò của giáo dục xã hội: Giáo dục xã hội theo nghĩa hẹp bao gồm hoạt động do các đoàn thể nhân dân tham gia gánh vác như Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ, Hội cha mẹ HS hoạt động của các cá nhân, những người coi việc giúp đỡ nhà trường và việc đảm nhiệm công tác giáo dục thế hệ trẻ là hoạt động xã hội của bản thân Giáo dục của xã hội góp phần đắc lực cùng với nhà trường, gia đình trong việc cung cấp kiến thức, hình thành thái độ, hành vi ứng xử đối với môi trường cho HS, góp phần hình thành văn hóa môi trường cho thế hệ trẻ - những chủ nhân tương lai của đất nước

1.3.6 Hoạt động dạy học tích hợp GDMT ở các môn học chiếm ưu thế tại các trường trung học phổ thông

Dạy học tích hợp GDMT ở các môn học chiếm ưu thế là định hướng dạy học giúp HS phát triển khả năng huy động tổng hợp kiến thức về môi trường, phát triển được năng lực giải quyết vấn đề về môi trường và bảo vệ môi trường Tính tích hợp thể hiện qua sự huy động, kết hợp, liên hệ các kiến thức về môi trường có liên quan với nhau để giải quyết có hiệu quả một vấn đề về môi trường và đạt

được mục tiêu bảo vệ môi trường và giáo dục môi trường cho HS Dạy học tích hợp GDMT là sự kết hợp chặt chẽ có hệ thống các kiến thức giáo dục MT và kiến thức các môn học chiếm ưu thế thành một nội dung thống nhất, gắn bó chặt chẽ Thực hiện tích hợp giáo dục môi trường ở môn học chiếm ưu thế làm cho các quá trình học tập không bị cô lập với cuộc sống hằng ngày, các kiến thức gắn liền với kinh nghiệm sống của HS và được liên hệ với các tình huống về môi trường cụ thể, có ý nghĩa đối với HS Khi đó, HS được dạy sử dụng kiến thức trong những tình huống cụ thể và việc giảng dạy các kiến thức không chỉ là lý thuyết mà còn phục vụ thiết thực cho mục tiêu giáo dục môi trường Mặt khác, các kiến thức về giáo dục môi trường ở các môn học chiếm ưu thế sẽ không lạc hậu do thường xuyên cập nhật về tình hình môi trường hiện nay Do vậy, dạy học tích hợp giáo dục môi trường ở các môn học chiếm ưu thế khác với các môn học khi GV trong quá trình giảng dạy ở từng bài xác định rõ mục tiêu, phân biệt cái cốt yếu và cái ít quan trọng hơn khi lựa chọn nội dung giáo dục môi trường Từ đó có thể dành thời gian cho việc nâng cao kiến thức giáo dục môi trường cho HS khi cần thiết Bên cạnh đó, dạy học tích hợp giáo dục môi trường ở các môn học chiếm ưu thế giúp người học thiết lập mối liên hệ giữa các khái niệm đã học trong cùng một một môn học và giữa các môn học khác nhau Đồng thời, dạy học tích hợp giáo dục môi trường ở các môn học chiếm ưu thế giúp tránh những kiến thức, kỹ năng, nội dung trùng lặp khi nghiên cứu riêng rẽ từng môn học, nhưng lại có những nội dung, kỹ năng mà nếu theo môn học riêng rẽ sẽ không có được Dạy học tích hợp giáo dục môi trường ở các môn học chiếm ưu thế sẽ giúp phát triển những năng lực giải quyết các vấn đề về môi trường và làm cho việc học tập giáo dục môi trường trở nên ý nghĩa hơn đối với HS so với việc học tập các môn học khác Dạy học tích hợp giáo dục môi trường ở các môn học chiếm ưu thế giúp HS trở thành người tích cực, có năng lực giải quyết tốt các tình huống có vấn đề về môi trường mang tính tích hợp trong thực tiễn cuộc sống Dạy học tích hợp giáo dục môi trường ở các môn học chiếm ưu thế cho phép rút ngắn được thời gian dạy học, đồng thời tăng cường được khối lượng và chất lượng thông tin về môi trường

Trên cơ sở khung chương trình giáo dục phổ thông mới do Bộ GD&ĐT ban hành theo Thông tư 32/2018, các trường trung học phổ thông hiện nay đã chỉ đạo các tổ chuyên môn tổ chức cho giáo viên thảo luận về các nội dung tích hợp ở môn học chiếm ưu thế như các môn: Sinh học, Vật lý, Hóa học, Địa lý , Tổ chuyên môn tiến hành thảo luận trong từng bài cần phải dạy theo hướng tích hợp GDMT và các nội dung dạy tích hợp GDMT cần được đưa vào mỗi bài học; đồng thời hướng dẫn giáo viên xây dựng phân phối chương trình, kế hoạch dạy học theo hướng tích hợp sao cho phù hợp với điều kiện thực tiễn Tổ chuyên môn góp ý, chỉnh sửa và thống nhất nội dung phân phối chương trình, kế hoạch dạy học của từng môn, khối lớp trong năm học trình Hiệu trưởng phê duyệt để triển khai thực hiện Dạy học tích hợp xuất phát từ yêu cầu của mục tiêu dạy học phát triển năng lực học sinh, đòi hỏi phải tăng cường yêu cầu học sinh vận dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn về môi trường Các chủ đề tích hợp GDMT ở các môn học chiếm ưu thế có tính thực tiễn nên sinh động, hấp dẫn đối với học sinh, có ưu thế trong việc tạo ra động cơ, hứng thú học tập cho học sinh Học các chủ đề tích hợp GDMT ở các môn học chiếm ưu thế, học sinh được tăng cường vận dụng kiến thức tổng hợp vào giải quyết các tình huống thực tiễn về môi trường, ít phải ghi nhớ kiến thức một cách máy móc Điều quan trọng là dạy học nhằm phát triển năng lực học sinh đòi hỏi phải tổ chức hoạt động học tích cực, tự lực và sáng tạo cho học sinh, mà các hoạt động ấy phải được tổ chức ở trong lớp, ngoài lớp, trong trường, ngoài trường, ở nhà và cộng đồng, đặc biệt quan tâm đến hoạt động thực hành và ứng dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn Như vậy, dạy học tích hợp GDMT đã gắn với thực tiễn cuộc sống, gần gũi và hấp dẫn với HS, không chỉ đánh giá kiến thức học sinh lĩnh hội được mà đánh giá xem học sinh có năng lực sử dụng kiến thức trong các tình huống có ý nghĩa hay không Đây là hình thức dạy học tốt nhất hiện nay để phát triển năng lực người học

1.4 Quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông

Quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông là quá trình xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo thực hiện

và kiểm tra đánh giá hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh Quản lý GDMT là một bộ phận của công tác quản lý giáo dục trong nhà trường góp phần hình thành ở HS trách nhiệm và ý thức đối với vấn đề môi trường

1.4.1 Lập kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông

Lập kế hoạch GDMT chung cho cả năm học, trong bản kế hoạch, rút kinh nghiệm về việc thực hiện hoạt động giáo dục môi trường cho HS, đánh giá kết quả đạt được, những hạn chế cần khắc phục và nguyên nhân của hạn chế, trong kế hoạch chỉ ra biện pháp cần khắc phục những nguyên nhân và hạn chế

Căn cứ vào tình hình thực tế của Tổ chuyên môn, Ban Giám hiệu chỉ đạo xây dựng kế hoạch cho năm học mới về dạy học tích hợp giáo dục môi trường cho HS Đánh giá thực trạng năng lực của GV trong giảng dạy GDMT, đánh giá điều kiện nguồn lực và khả năng của nhà trường, của tổ chuyên môn cho nhiệm vụ GDMT ở cấp THPT

Hiệu trưởng chỉ đạo lập kế hoạch GDMT qua các nội dung sau:

Hiệu trưởng thực hiện phân cấp xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động GDMT với cấp độ Khối, Lớp tương ứng với mỗi loại kế hoạch trên lại có kế hoạch hoạt động theo năm, theo học kỳ và theo tháng

Hiệu trưởng cần thống nhất các loại kế hoạch, kế hoạch của khối lớp phải nằm trong kế hoạch chung của trường

Kế hoạch hoạt động giáo dục môi trường thông qua môn học chiếm ưu thế trong chương trình giáo dục THPT Trong kế hoạch nêu rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức GDMT

Kế hoạch nêu rõ huy động nguồn lực từ các lực lượng sau để thực hiện giáo

dục môi trường cho học sinh: nhà trường có thể mời thêm các chuyên gia, huy động cha mẹ học sinh và các lực lượng khác tham gia giáo dục môi trường

Ban giám hiệu cần thể hiện rõ trong kế hoạch về nội dung, hình thức, con đường, phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh và đánh giá kết quả giáo dục môi trường cho học sinh THPT

Kế hoạch GDMT được giao cho tổ chuyên môn chủ trì xây dựng kế hoạch,

cụ thể tổ trưởng chuyên môn dự thảo kế hoạch, tổ chức các thành viên đóng góp, chỉnh sửa kế hoạch, hoàn thiện kế hoạch để trình lên nhà trường và cuối cùng phổ biến kế hoạch GDGT đã được nhà trường phê duyệt

Kết quả sẽ đạt được: sự thay đổi về lượng kiến thức, kỹ năng hành vi, thái

để thực hiện kế hoạch GMMT cho học sinh Cụ thể, có các nội dung sau:

Thành lập Ban chỉ đạo GDMT, quy định chức năng, nhiệm vụ của từng thành viên trong Ban chỉ đạo, Ban chỉ đạo gồm: Hiệu trưởng hoặc Phó hiệu trưởng, đại diện công đoàn, Bí thư đoàn trường, giáo viên và đại diện Ban đại diện cha mẹ học sinh Ban chỉ đạo HĐTN có nhiệm vụ giúp hiệu trưởng xây dựng chương trình, kế hoạch hoạt động hàng năm và chỉ đạo thực hiện chương trình, kế hoạch

đó Hiệu trưởng chỉ đạo ban hành văn bản hướng dẫn về GDMT cho HS

Chỉ đạo Tổ chuyên môn tổ chức thực hiện, cần xác định rõ các nội dung GDMT: Xác định rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức GDMT cho

HS Lồng ghép tích hợp GDMT vào từng môn học cụ thể

Chuẩn bị cơ vật chất, thiết bị dạy học, tài chính, xây dựng môi trường dạy học để phục vụ cho hoạt động GDMT

Tổ chuyên môn họp nhóm định kỳ có sự thống nhất trong mục tiêu, nội dung,