Chứng minh du lịch góp phần phát triển kinh tế một cách bền vững

Ngày nay, khi chất lượng cuộc sống ngày càng cao thì cùng với đó du lịch đã trở thành một nhu cầu không thể thiếu trong đời sống tinh thần của nhiều người. Hiện nay du lịch là một xu hướng phát triển mạnh ở các quốc gia trên thế giới và cả Việt Nam. Trong đó du lịch bền vững đang ngày càng được quan tâm và phát triển trong ngành du lịch. Đây là một hình thức du lịch với sự tập trung vào việc giảm thiểu tác động tiêu cực của hoạt động du lịch đến môi trường, văn hóa và kinh tế địa phương. Hiện nay du lịch có thể góp phần phát triển kinh tế một cách bền vững bởi vì nó là một ngành công nghiệp quan trọng và có tiềm năng phát triển. Du lịch tạo ra các cơ hội việc làm, thu hút đầu tư, tăng trưởng kinh tế, đóng góp vào ngân sách quốc gia và cải thiện mức sống cho cộng đồng địa phương. Tuy nhiên, để đảm bảo sự bền vững, việc quản lý du lịch phải đảm bảo không gây tổn hại đến môi trường, văn hóa và phát triển xã hội trong dài hạn.

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

KHOA LỊCH SỬ

*******

HỌC PHẦN: PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG

BÀI TIỂU LUẬN GIỮA KỲ

Đề tài:

Chứng minh du lịch góp phần phát triển kinh tế một cách bền

vững

Đà Nẵng, tháng 4 năm 2023

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 4

NỘI DUNG 5

I LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG VỀ MẶT KINH TẾ 5

1.1 Khái niệm du lịch 5

1.2 Khái niệm du lịch bền vững 6

1.2.1 Mục tiêu phát triển du lịch bền vững về mặt kinh tế 7

1.2.2 Nguyên tắc phát triển du lịch bền vững về mặt kinh tế 7

1.3 Khái niệm kinh tế du lịch bền vững 8

II DU LỊCH GÓP PHẦN PHÁT TRIỂN KINH TẾ MỘT CÁCH BỀN VỮNG 9

2.1 Thúc đẩy các ngành nghề khác cùng phát triển 9

2.2 Kích thích hoạt động đầu tư và thu hút vốn đầu tư nước ngoài 9

2.3 Tạo công ăn việc làm cho người lao động 10

2.4 Tăng cường nhu cầu tiêu thụ sản phẩm địa phương 11

2.5 Góp phần tăng thu nhập thuế cho Nhà nước 11

2.6 Đóng góp vào GDP 11

2.7 Mang lại nguồn thu ngoại tệ 11

III LỢI ÍCH CỦA DU LỊCH GIÚP PHÁT TRIỂN KINH TẾ BỀN VỮNG 12

3.1 Thế giới 12

3.2 Việt Nam 13

KẾT LUẬN 17

TÀI LIỆU THAM KHẢO 18

MỞ ĐẦU

Ngày nay, khi chất lượng cuộc sống ngày càng cao thì cùng với đó du lịch đã trở thành một nhu cầu không thể thiếu trong đời sống tinh thần của nhiều người Hiện nay du lịch là một xu hướng phát triển mạnh ở các quốc gia trên thế giới và cả Việt Nam Trong

đó du lịch bền vững đang ngày càng được quan tâm và phát triển trong ngành du lịch Đây là một hình thức du lịch với sự tập trung vào việc giảm thiểu tác động tiêu cực của hoạt động du lịch đến môi trường, văn hóa và kinh tế địa phương

Hiện nay du lịch có thể góp phần phát triển kinh tế một cách bền vững bởi vì nó là một ngành công nghiệp quan trọng và có tiềm năng phát triển Du lịch tạo ra các cơ hội việc làm, thu hút đầu tư, tăng trưởng kinh tế, đóng góp vào ngân sách quốc gia và cải thiện mức sống cho cộng đồng địa phương Tuy nhiên, để đảm bảo sự bền vững, việc quản lý du lịch phải đảm bảo không gây tổn hại đến môi trường, văn hóa và phát triển xã hội trong dài hạn

NỘI DUNG

I LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG VỀ MẶT KINH

TẾ 1.1 Khái niệm du lịch

Con người vốn tò mò về thế giới xung quanh, muốn có thêm hiểu biết về cảnh quan, địa hình, hệ động thực vật và nền văn hóa của những nơi khác Vì vậy, du lịch đã xuất hiện và trở thành một hiện tượng khá quan trọng trong đời sống của con người Đến nay, du lịch không còn là một hiện tượng riêng lẻ, đặc quyền của cá nhân hay một nhóm người nào đó, mà du lịch đã trở thành một nhu cầu xã hội phổ biến, đáp ứng mục tiêu không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho con người Tuy nhiên, khái niệm

du lịch có nhiều cách hiểu do được tiếp cận dưới nhiều góc độ khác nhau

Tiếp cận dưới góc độ nhu cầu: Du lịch là hiện tượng con người rời khỏi nơi cư trú thường xuyên để đến một nơi xa lạ vì nhiều mục đích khác nhau ngoại trừ mục đích kiếm việc làm (kiếm tiền) và trong thời gian đó (họ) phải tiêu tiền mà họ đã kiếm được

Tiếp cận dưới góc độ tổng hợp: Michael Coltman đã đưa ra khái niệm như sau

Du lịch là tổng thể những hiện tượng và những mối quan hệ phát sinh từ sự tác động qua lại lẫn nhau giữa khách du lịch, những nhà kinh doanh du lịch, chính quyền sở tại, cộng đồng cư dân địa phương trong quá trình thu hút và lưu giữ khách du lịch

Theo Từ điển Bách khoa Toàn thư Việt Nam, du lịch được hiểu trên hai khía cạnh: Thứ nhất, du lịch là một dạng nghỉ dưỡng sức, tham quan tích cực của con người ngoài nơi cư trú với mục đích nghỉ ngơi, giải trí, xem danh lam thắng cảnh, di tích lịch

sử, công trình văn hóa nghệ thuật Theo nghĩa này, du lịch được xem xét ở góc độ cầu, góc độ người đi du lịch

Thứ hai, du lịch là một ngành kinh doanh tổng hợp có hiệu quả cao về nhiều mặt như nâng cao hiểu biết về thiên nhiên, truyền thống lịch sử và văn hóa dân tộc, từ đó góp phần làm tăng thêm tình yêu đất nước; đối với người nước ngoài là tình hữu nghị với dân tộc mình Về mặt kinh tế du lịch là lĩnh vực kinh doanh mang lại hiệu quả rất lớn, có thể

coi là hình thức xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ tại chỗ Theo nghĩa này, du lịch được xem xét ở góc độ một ngành kinh tế

Theo Chương I, Điều 4 của Luật Du lịch Việt Nam: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định.”

Theo Tổ chức Du lịch Thế giới: “Du lịch bao gồm tất cả những hoạt động của cá nhân đi, đến và lưu lại ngoài nơi ở thường xuyên trong thời gian không dài (hơn một năm) với những mục đích khác nhau ngoại trừ mục đích kiếm tiền hàng ngày”

Tóm lại, du lịch là một khái niệm có nhiều cách tiếp cận xuất phát từ tính chất phong phú và sự phát triển của hoạt động du lịch Chính vì vậy, tùy thuộc vào từng mục đích nghiên cứu mà ta có thể sử dụng các khái niệm đó một cách phù hợp

1.2 Khái niệm du lịch bền vững

Theo Tổ chức Du lịch Thế giới của Liên hợp quốc, du lịch bền vững là du lịch đáp ứng nhu cầu của khách du lịch hiện tại và các khu vực tiếp nhận đồng thời bảo vệ và nâng cao cơ hội cho tương lai Mục tiêu là duy trì các lợi thế kinh tế và xã hội khi phát triển du lịch đồng thời giảm thiểu bất kỳ tác động không mong muốn nào đến môi trường tự nhiên, lịch sử, văn hóa xã hội tại địa bàn liên quan Điều đó có nghĩa là để du lịch thực sự bền vững, duy trì hiệu quả lâu dài cần hài hòa, quan tâm tới việc thực hiện cả hai mục tiêu chính là vừa mang đến lợi ích kinh tế, xã hội đồng thời vẫn đảm bảo sự đóng góp cho bảo tồn và tôn tạo các nguồn tài nguyên, duy trì được sự toàn vẹn về văn hóa để phát triển hoạt động du lịch trong tương lai, cho công tác bảo vệ môi trường và góp phần nâng cao mức sống của cộng đồng địa phương

Theo Liên minh Bảo tổn thế giới (World Conservation Union, 1996): “Du lịch bền vững là việc di chuyển và tham quan đến các vùng tự nhiên một cách có trách nhiệm với môi trường để tận hưởng và đánh giá cao tự nhiên, các đặc điểm văn hóa kèm theo (có thể là cả trong quá khứ và hiện tại) theo cách khuyến cáo về bảo tồn, có tác động thấp từ

du khách và mang lại những lợi ích cho sự tham gia chủ động về kinh tế - xã hội của cộng đồng địa phương.”

Khái niệm về phát triển du lịch bền vững ở Việt Nam đã được đưa ra trong Luật

Du lịch Việt Nam (2014): “Phát triển du lịch bền vững là sự phát triển du lịch đáp ứng đồng thời các yêu cầu về kinh tế - xã hội và môi trường, bảo đảm hài hòa lợi ích của các chủ thể tham gia hoạt động du lịch, không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu về

du lịch trong tương lai”

Một vấn đề quan trọng trong phát triển du lịch bền vững đó là phải gắn phát triển

du lịch bền vững với phát triển bền vững Do du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp có định hướng tài nguyên rõ rệt (bao gồm tài nguyên tự nhiên và tài nguyên nhân văn) và sự phát triển của du lịch gắn liền với môi trường nên chính bản thân sự phát triển của du lịch đòi hỏi phải có sự phát triển bền vững chung của xã hội và ngược lại

1.2.1 Mục tiêu phát triển du lịch bền vững về mặt kinh tế

 Đạt hiệu quả kinh tế

Đảm bảo tính hiệu quả kinh tế và tính cạnh tranh để các doanh nghiệp và các điểm du lịch có khả năng tiếp tục phát triển phồn thịnh và đạt lợi nhuận lâu dài

 Phát triển cho địa phương

Với tính đặc thù liên ngành, phát triển bền vững không phải chỉ riêng nó mà kéo theo nhiều lĩnh vực khác Trong lĩnh vực du lịch, việc hỗ trợ cho ngành nghề khác không chỉ các doanh nghiệp trực tiếp tham gia hoạt động du lịch mà còn hỗ trợ rất nhiều doanh nghiệp gián tiếp tham gia vào hoạt động này, từ đó dẫn đến hỗ trợ kinh tế cho địa phương Tăng tối đa đóng góp của du khách đối với sự phát triển thịnh vượng của nền kinh tế địa phương tại các điểm du lịch, khu du lịch, bao gồm phần tiêu dùng của khách

du lịch được giữ lại tại địa phương

1.2.2 Nguyên tắc phát triển du lịch bền vững về mặt kinh tế

 Phát triển du lịch phải đặt trong quy hoạch tổng thể của kinh tế xã hội

Nhắc đến phát triển bền vững có nghĩa là ngành du lịch cần có kế hoạch và định hướng để tồn tại và phát triển lâu dài Để tồn tại và phát triển lâu dài thì sự phát triển của

du lịch phải nằm trong khuôn khổ chiến lược, định hướng về kinh tế xã hội của một quốc gia, vùng miền hoặc địa phương Chính vì thế, để thực hiện phát triển bền vững ngành du

lịch cần phải quan tâm đến cả nhu cầu của du khách lẫn người dân địa phường, cần phải biết họ cần gì, muốn gì để dựa vào đó phát triển du lịch Trong việc quy hoạch và khai thác du lịch cần có sự thống nhất và phù hợp về mặt kinh tế xã hội, môi trường và định hướng phát triển chung Thực hiện lồng ghép các chiến lược phát triển du lịch vào chiến lược phát triển chung Lấy chiến lược phát triển chung làm định hướng cho toàn ngành

Sự tôn trọng đối với tình hình kinh tế xã hội tổng thể của một địa phương, một vùng miền hay một quốc gia chính là “chìa khóa” cho sự tồn tại và phát triển lâu dài của ngành du lịch

 Phát triển du lịch phải chia sẻ lợi ích kinh tế cho địa phương

Tại sao nói phát triển du lịch phải chia sẻ lợi ích kinh tế cho địa phương? Đó là bởi lẽ, khi chúng ta phát triển du lịch tại một vùng miền hay một địa phương nào đó, việc khai thác tài nguyên và nguồn lực là điều tất yếu xảy ra, chính vì thế chỉ khai thác và biết đến lợi ích của mình mà không quan tâm đến lợi ích kinh tế chung và quyền lợi của người dân địa phương thì việc phát triền du lịch không gọi là phát triển du lịch bền vững Một địa điểm du lịch hấp dẫn du khách chính là nhờ tài nguyên vốn có của nó và sự độc đáo của văn hóa và đời sống của dân cư địa phương, chúng gắn bó với nhau, lồng ghép tạo nên sự thu hút riêng của địa điểm đó Nếu là người khai thác du lịch thông minh sẽ sớm nhìn nhận thấy được sự phát triển của kinh tế xã hội của địa phương liên quan mật thiết đến sự phát triển của du lịch tại địa phương đó Chẳng có du khách nào muốn đến nghỉ ngơi thư giãn tại những địa điểm mà kinh tế còn nghèo nàn, dân cư vì không có nền tảng

về kinh tế mà lạc hậu, du lịch thì không gắn liền với văn hóa xã hội Chưa kể, nếu khai thác du lịch mà không quan tâm đến đời sống kinh tế của dân cư địa phương thì rất dễ phát sinh ra những mâu thuẫn, không chỉ không hỗ trợ được về mặt kinh tế mà còn gây khó khăn, đẩy người dân địa phương vào tình thế phải khai thác các nguồn tài nguyên sẵn

có tại địa phương mình để đáp ứng các nhu cầu cơ bản của cuộc sống Điều này dẫn tới

sự cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển bền vững của một địa phương Và thử nghĩ xem, nếu làm du lịch trên một vùng đất càng ngày càng kém phát triển thì mô hình du lịch của bạn sẽ ra sao? Đó có phải là phát triển du lịch bền vững không? Từ đó, chúng ta có thể thấy đời sống kinh tế của người dân và ngành du lịch tại địa phương đó có một mối liên hệ mật thiết với nhau Chính vì vây, phát triển du lịch bền vững phải đi kèm với đóng góp về mặt kinh tế cho địa phương

Do đó, du lịch phải là đầu tàu cho nhiều ngành kinh tế khác cùng phát triển, làm nền tảng cho sự đa dạng hóa kinh tế trên nhiều lĩnh vực Phát triển du lịch bền vững chính là làm du lịch và hỗ trợ cho các ngành khác cùng phát triển, tạo việc làm cho người dân địa phương, đào tạo nguồn lực sẵn có góp phần nâng cao dân trí tại địa phương Phát triển du lịch bền vững chính là giúp cho dân cư ở địa phương đó thấy được rằng họ có nhiều nguồn tài nguyên cần được gìn giữ, bảo tồn và khai thác để phát triển một cách hợp lí Nếu nhận thấy được tiềm năng kinh tế của ngành du lịch tại địa phương thì người dân sẽ không phải bỏ xứ để đi làm ăn, cũng chính nhờ thế mà ngành du lịch cũng tận dụng được một nguồn nhân lực dồi dào từ chính người dân địa phương đồng thời cũng hạn chế được những sự tổn hại đến môi trường Sự tương hỗ trong việc phát triển sẽ giúp ngành du lịch sớm đạt được mục tiêu phát triển bền vững

1.3 Khái niệm kinh tế du lịch bền vững

Thuật ngữ phát triển bền vững được đưa ra khi mà con người nhận thức được những hậu quả to lớn của việc đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế mà không quan tâm đúng mức tới bảo vệ môi trường, đã làm phát sinh sự mâu thuẫn sâu sức giữa môi trường

và phát triển kinh tế Nằm trong khối mâu thuẫn chung đó, du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp mà sự phát triển của nó gắn với sự tồn tại, phát triển của tài nguyên và môi trường Do đó việc phát triển du lịch theo hướng bền vững là xu hướng tất yếu mà các quốc gia muốn đẩy mạnh kinh tế du lịch phải tính tới

Ngay từ những năm đầu thập niên 1990, các nhà khoa học trên thế giới đã đề cập nhiều đến việc phát triển du lịch với mục đích đơn thuần về kinh tế đang đe dọa hủy hoại môi trường sinh thái và các nền văn hóa bản địa Do đó cần có một chiến lược phát triển

du lịch dài hạn nhằm hạn chế các tác động tiêu cực của hoạt động du lịch, đảm bảo sự phát triển lâu dài của ngành này Từ đó các loại hình du lịch thân thiện với môi trường đã xuất hiện như du lịch sinh thái, du lịch khám phá, du lịch mạo hiểm…

Kinh tế du lịch bền vững là một mô hình phát triển du lịch thích ứng với các tiêu chuẩn bền vững Nó có thể đáp ứng nhu cầu du lịch hiện tại mà không làm tổn hại đến tài nguyên tự nhiên, văn hoá và cộng đồng địa phương đồng thời tạo ra các lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường cho địa phương và du khách Kinh tế du lịch bền vững tập trung vào việc tạo ra các trải nghiệm du lịch đáp ứng nhu cầu của du khách và đồng thời giữ gìn và bảo tồn tài nguyên du lịch cho thế hệ tương lai

II DU LỊCH GÓP PHẦN PHÁT TRIỂN KINH TẾ MỘT CÁCH BỀN VỮNG 2.1 Thúc đẩy các ngành nghề khác cùng phát triển

Sản phẩm du lịch được cấu thành từ rất nhiều các sản phẩm đơn lẻ khác nhau như vận chuyển, lưu trú, ăn uống, tham quan, vui chơi giải trí đây là sản phẩm của rất nhiều ngành kinh doanh

Ví dụ: Để có một sản phẩm ăn uống phục vụ khách du lịch, nhà hàng phải sử dụng rất nhiều sản phẩm khác nhau như: sản phẩm thủy sản của doanh nghiệp chế biến thủy sản, rau, hoa quả của các doanh nghiệp trồng trọt, thịt của các doanh nghiệp chăn nuôi, sử dụng trang thiết bị dụng cụ phục vụ ăn uống của các doanh nghiệp sản xuất hàng gia dụng, các loại khăn vải của doanh nghiệp may mặc Hoạt động du lịch càng phát triển thì điều này rõ ràng sẽ kích thích các ngành nghề kinh doanh trên phát triển theo

2.2 Kích thích hoạt động đầu tư và thu hút vốn đầu tư nước ngoài

Nhìn chung sự phát triển của bất cứ ngành nào cũng tạo cơ hội đầu tư Khác với các ngành kinh tế khác, du lịch có một cấu trúc độc đáo - là ngành được tạo nên bởi rất nhiều doanh nghiệp nhỏ và hàng loạt các dịch vụ khác nhau như lưu trú, ăn uống, vui chơi giải trí, vận chuyển Ngoài ra, sự đầu tư của nhà nước vào cơ sở hạ tầng như đường sá, công viên, hệ thống cấp nước - điện, viễn thông và đôi khi cả cấu trúc thượng tầng như nghệ thuật, lễ hội, văn hóa dân gian nhằm tạo điều kiện cho du lịch phát triển

sẽ kích thích đầu tư rộng rãi của người dân, của các doanh nghiệp

Đồng thời du lịch khuyến khích và thu hút vốn đầu tư nước ngoài, tăng cường mối quan hệ hợp tác giữa các nước trên thế giới Như Việt Nam đã có quan hệ liên kết với nhiều quốc gia như Trung Quốc, Thái Lan, Nhật Bản, các nước Châu Âu… Ngành du lịch Việt Nam ước tính thu hút được hơn 190 nhà đầu tư nước ngoài

Có thể kể đến một vài minh chứng như năm 2014 Công ty TNHH Dewan International do nhà đầu tư Hồng Kông đầu tư tại Khánh Hòa với tổng vốn đầu tư đăng

ký 1,25 tỉ đô la Mỹ Dự án này dự kiến đầu tư vào việc xây dựng, phát triển toàn bộ khu vực bãi biển chính của thành phố Nha Trang Các khách sạn lớn ở Hà Nội như khách sạn Sheraton là liên kết giữa Việt Nam và Malaysia Grand Plaza là của Việt Nam và Hàn Quốc, Khách sạn Sofitel Metropole được đầu tư bởi 2 nhà đầu tư người Pháp

2.3 Nâng cao thu nhập cho người dân địa phương

Đặc thù của ngành du lịch là có hệ số sử dụng lao động rất cao Ngành du lịch cung cấp cho người dân nhiều việc làm và thu nhập cao hơn so với nhiều ngành khác Cụ thể:

Hướng dẫn viên du lịch: Hỗ trợ khách du lịch trong việc khám phá các địa danh và các khu di tích lịch sử, giải trí và mua sắm

Lữ hành và đặt phòng khách sạn: Hỗ trợ khách du lịch trong việc đặt phòng khách sạn, vé máy bay, đưa đón sân bay, dịch vụ xe đưa đón

Khởi nghiệp trong ngành du lịch và ẩm thực: Khởi nghiệp trong cung cấp các dịch

vụ ăn uống, du lịch, vận chuyển, thuê xe, cung cấp món đặc sản

Đào tạo và giảng dạy: Truyền tải kỹ năng và kiến thức về ngành du lịch cho các sinh viên, học viên hoặc những người muốn trở thành chuyên gia trong việc tổ chức và quản lý các tour du lịch

Công việc quản lý: Quản lý văn phòng, quản lý khách sạn, quản lý nhà hàng, bếp trưởng hoặc giám đốc marketing

Marketing và quảng bá: Tìm kiếm, quản lý khách hàng, tạo niềm tin cho sản phẩm

du lịch

Đồng thời du lịch tạo ra nhiều việc làm mang tính thời vụ hoặc nhất thời Công việc thời vụ, công việc theo ca và công việc vào các ngày nghỉ (cuối tuần, ngày lễ) là những đặc điểm của ngành này Mọi người đều thừa nhận rằng du lịch là ngành kinh doanh 24 giờ một ngày, 7 ngày trong tuần

Như vậy ngành du lịch tạo ra hàng triệu công việc trên toàn cầu Điều này góp phần phát triển kinh tế và giải quyết vấn đề thất nghiệp ở nhiều quốc gia

2.4 Tăng cường nhu cầu tiêu thụ sản phẩm địa phương

Du lịch thường đòi hỏi những sản phẩm địa phương, từ thức ăn đến đồ thủ công

mỹ nghệ Vì thế, du lịch tạo ra một nhu cầu thúc đẩy sản xuất địa phương và giúp cho các sản phẩm địa phương được tiêu thụ rộng rãi hơn Đồng thời du lịch giúp phát triển hoạt