Tâm Lý Học, Thỏa Mãn Công Việc, Công Nhân, Công Ty Giày Da Xuất Khẩu, Hải Phòng.docx

ĐẠIHỌCQUỐCGIAHÀ NỘI TRƢỜNGĐẠIHỌCKHOAHỌCXÃHỘIVÀNHÂNVĂN THO N SỰTHỎA MÃNCÔNGVIỆCCỦACÔNGNHÂNTẠICÁCCÔ NGTY GIẦY DAXUẤTKHẨUTHÀNH PHỐHẢIPHÒNG LUẬNVĂNTHẠCSĨTÂMÝ HỌC ĐẠIHỌCQUỐCGIAHÀ NỘI TRƢỜNGĐẠIHỌCKHOAHỌCXÃH[.]

NGTY GIẦY DAXUẤTKHẨUTHÀNH

PHỐHẢIPHÒNG

LUẬNVĂNTHẠCSĨTÂMÝ HỌC

NGTY GIẦY DAXUẤTKHẨUTHÀNH

Đểhoànthànhkhóluậnnày,emx i n tỏlòngbiếtơns â u s ắ c đếnPGSTSLThMinhLon đãtậntìnhhướngdẫntrongsuốtquátrìnhthựchin Luậnvn

EmchânthànhcảmơnquýThầy,CôtrongkhoTâmlýhọc,TrườngĐạihọcKhohọcxãhộivàNhânvn đãtậntìnhtruyềnđạtkiếnthứctrongnhữngnmemhọctậpVớivốnkiếnthứcđượctiếpthutrongquátrìnhhọclànềntảngchoquátrìnhnghin cứukhóluận

cvin

ỜICM ĐON

Tôixincmđonluậnvn nàylàdotôithựchin Cáctríchdẫnvàtàiliusửdụngtrongluậnvnđềuđượcdẫnnguồnvàcóđộchínhxáccaotrongđ ộ hiểu

biếtcủatôi.Cácsốliu,kếtquảnêutrongluậnvnlàtrungthựcvàchưtừngđượcaicôngbốtrongbấtkỳcôngtrìnhnàokhác

HàNội, ngày30tháng6năm2015

cvin

MỤC LỤC MỞĐẦU Error!Bookmarknotdefined Chương1:CƠSỞÝ UẬN Error!Bookmarknotdefined.

11Lchsửnghincứuvấnđề Error!Bookmarknotdefined.

1.1.1 Nhữngnghin cứuởnướcngoài Error!Bookmarknotdefined.

1.1.2 Nhữngnghin cứutrongnước Error!Bookmarknotdefined.

12Cáckhái nimcólin qun đếnđềtài Error!Bookmarknotdefined.

1.2.1 Kháiniệm nhucầu Error!Bookmarknotdefined 1.2.2 Kháiniệm Độngcơ Error!Bookmarknotdefined 1.2.3 KháiniệmvềSựthỏamãn Error!Bookmarknotdefined.

1.2.4 Kháiniệm Ngườicôngnhân Error!Bookmarknotdefined 1.2.5 Kháiniệmsựthỏamãntrongcôngviệccủacôngnhân Error!

Bookmarknotdefined.

1.3 Cácyếut ốảnhhưởngđếnsự thỏmãntrongcôngviccủcôngnhân

Error!Bookmarknotdefined 1.4 Môhìnhnghiêncứuvàcácgiảthuyết Error!

Bookmarknotdefined.ChươnT CHỨCVÀPHƯƠNGPHPNGHINCỨ

U 50

2 1Đcđiểmđbànkhảosát 50

2.1.1 ôngtd a giài hn g 50

2.1.2 ôngtphầnhun ch 51

2 2Đcđiểmmẫukhảosát 52

2.3 Phươngphápnghin cứu 53

2.3.1 Phươngphápnghin cứutàiliệu 53

2.3.2 Phươngphápchuyêngia 54

2.3.3 Phươngphápđiềutrabằngbnghỏi 55

ChươnT QUẢNGHINCỨU 60

3.1 Sựthỏmãncủcôngnhânvớilươngvàphclợicủcôngty 60

3.2 Sựthỏmãncủcôngnhânvớicơhộiđàotạovàthngtiếncủcôngty

65

3.3 Sựthỏmãncủcôngnhânvớisựlãnhđạocủđộingquảnlýcôngty .68

3.4 Sựthỏmãncủcôngnhânvềmốiqunhv ớ i đồngnghip 71

3.5 Sựthỏmãncủcôngnhânvớitnhchấtcôngvicđn g làm 73

3.6 Sựthỏmãncủcôngnhânvớimôitrườnglàmvic 75

3.7 Sựthỏmãncủcôngnhânvớicáchthứcđộngvin vàđánhgiánhânv i n củđộinglã nhđạocôngty 78

3.8 Sựgắnbócủcôngnhânvớicôngty 81

3.9 Những khókhn trongcôngviccủcôngnhân 84

31Mongmuốntrongcôngviccủcôngnhân 86

3.11 Kiểmđnhsựkhácbit vềmứcđộthỏmãncủcôngnhântheocácđc điểmcánhân 89 3.11.1 Giớitnh 89

3.11.2 Độtui 90

3.11.3 rnhđộhc vn 90

3.11.4 oi nhàở 91

3.11.5 Sn ă m làmviệc 92

TUẬNVÀHUN NGH 94

NHMỤCTÀIIỆUTHMHẢO 96

Bảng1.1Tổnghợpv ềc á c yếutốảnhhưởngđếnsựthỏamãntrongcôngvic

Error!Bookmarknotdefined.

ảng35S ự thỏmãncủcôngnhânvớitnhchấtcôngvic 74ảng36Đánhgiácủnhânvin vềmôitrườnglàmvictạicôngty 76ảng37kiếncủnhânvinvềcáchthứcđánhgiávàđộngvin nhânvin c ủ ngườilãnhđạo,quảnlýởcôngty(%) 80ảng3111Sosánhmứcđộthỏmãncôngvic củcôngnhântheogiớitnh 89ảng3112Sosánhmứcđộthỏmãncôngvic củcôngnhântheođộtuổi 90ảng3113S o sánhmứcđộthỏmãncôngviccủcôngnhântheotrìnhđộhọcvấn 91ảng3114Sosánhmứcđộthỏmãncôngvic củcôngnhântheoloạihìnhnhàở 92ảng3115Sosánhmứcđộthỏmãncôngviccủcôngnhântheothờig i n làmvic 93

iểu31SựthỏmãncủcôngnhânvềchếđộLươngvàphclợicủcôngty(%) 64

iểu32kiếncủcôngnhânvềcơhộiđềbạtvàthngtiếntạicôngty(%) 67

iểu3 3S ự thỏmãncủcôngnhânvớis ự lãnhđạocủđộingquảnl ý côngty 70

iểu34S ự thỏmãncủcôngnhânvềmốiqunhvớiđồngnghip 72

iểu3 8Mongmuốngắnbólâudàicủnhânvin vớicôngty(%) 81

iểu38bĐánhgiácủnhânvin vềcôngtyhọđnglàmvic(%) 83

iểu39Nhữngkhókhnnhânvingp phảitrongquátrìnhlàmvictạicôngty(%) .85

iểu31Mongmuốncủcôngnhântrongcôngvichin tại(%) 88

ư ớ c.S ựlớnmạnhcủagiaicấpcôngnhânlànhântốquantrọngđểđưcôngcuộcđổimới

đ i vàochiềusâu,đẩymạnhCNH,HĐHđấtnước.NghquyếtHộinghTrungương6 (kh

óX)khẳngđnh:“Giaicp côngnhânnướctacósứmệnhlịchs ửtolớn:Làgiaicp lãnhđ

ocáchmngthôngquađộitiềnphonglàĐngCộngsnViệtNam;giaicpđidiệnchophươ ngthức

sn xuttiêntiến;giaic p tiênphongtrongsựnghiệpxâydựngchủnghĩaxãhội,lựclượn gđiđầutrongsựnghiệpcôngnghiệphóa,hiệnđihóađt nướcvìmụctiêudângiàu,nước

mn h , xãhộicôngbằng,dânchủ,vănminh;lựclượngnòngct trongliênminhgiaicp côngnhânvớigiaicpnôngdânvàđộingũtrthứcdướis ựlãnhđocủaĐng”.Đểthựchi

n đượcvaitròvàsứmn h lchsửtolớn

củamình,cầnquntâmhơnnữđếnđờisốngvậtchấtvàtinhthầncủngườicôngnhân,gópphầnnângconngsuấtlođộngcủatổchứcnóiring,đấtnướcnóichungTrongđó,t

hc đẩysựthỏamãntronglođộngchocôngnhânlànhimvụcơbảncủacáctổchức,doanhnghip

Theomộtkếtquảkhảosáttại60doanhnghip trnđabàncảnướcchothấy:Có28,5%sốcôngnhântrảlờikhônghàilòngvớicôngvic vàmứcthunhậphin tại,57%trảlờitạmhàilòng.Riêngcôngnhânlàmnghềgiầydacótỷlt r ảlờikhônghàilòngcaonhất,chiếm52,2%.Thựctếtrongthờigiangầnđâychothấy:cónhiềucuộcđìnhcôngcủngườilo độngdiễnraởnhiềunơitrongcảnướcĐiềunày gâyranhiềuhậuquảchongườilàmcôngvàđemđếnsựbấtanchotoànxã hội.Cónhiềulýdodẫnđếnvic ngườilođộngđìnhcônghykhiếukin Trongđólàngườilo độngchưthỏamãnhayhàilòngtrongcôngvic c ủamình

CácDon h nghip Dtmy v à Giầyd c ủ HảiPhòngc ó h ơ n 8nghìnlo động,chiếmgần5%tổngsốlođộngtoànngànhcôngnghip củThànhphốRin g ngànhGiầydc ó khảnngsảnxuất65triu đôigiầyvớitỷlnộiđhoátươngtựXétvềtổngthể,đâyđượccoilàngànhkinhtếminhọncủThànhphốHảiPhòngbởinóvừgiảiquyếtđượcvấnđềlođộng,vừkéotheosự pháttriểncủcácngànhkhácnhưsảnxuấtbobì,nguynphụliu , đin,nướcSảnphẩmcủ ngànhg i ầ y d xuấtkhẩuc ó đónggópkhôngnhỏtrongquátrìnhpháttriểnkinhtếcôngnghipcủHảiphòngnóir i n g vànướctnóichung

Tuynhin , hin nycácdonhnghipsảnxuấtgiầydHảiPhòngđnggpkhôn

gt nhữngkhókhnnhư:nhiềucôngtyđãluânphinchocôngnhânnghỉnhỡvicncạnhvictngclin tụckhiđilàmthìvic chonhânvin nghỉnhớvic đãgp rấtnhiềubấtbìnhchocôngnhân,dẫnđếnnhiềubấtổnchothtrườnglođộnggiầydxuấtkhẩucủthànhphố(thiếu

lođộngkhiCôngtycónhiềuđơnhàng,côngnhânnhảyviclin tục…)Đâylàmộtvấnđềđn g đtrđốivớihầuhếtcácCôngtygiầydtrnđbànthànhphốVậycácdonhnghipcầnlàmgìtrongvicquảnlýngườilo độnghynnlàmthếnàođểthc đẩysựthỏmãntrongcôngvic củcôngnhân?

Ởnướctahin nay,NgànhTâmlýhọcvớicácnghiêncứulýluậnvàthựctiễncủamìnhvềsựthỏamãntrongcôngvic củngườicôngnhânchưc ó nhiều.Nhậnthấyđượcđ â y là mộthướngnghiênc ứukhámớic ầnđượcquantâm,nhấtlàtronglĩnhvựcgiầ

.Đốitƣợngnghiêncứu:

Sựthỏamãntrongcôngvic củacôngnhântrongcáccôngtygiầydaxuấtkhẩutạithànhphốHảiPhòng

à cơh ộ i thngtiếnc ủacôngnhânlànhữngyếutốquantrọnggópp h ầnvàovic quyếtđn

hs ựthỏamãntrongcôngvic củacôngnhân

6 Nhiệmvụnghiêncứu

- Nghiêncứucơsởlýluậnvềsựthỏmãnvàxácđnhcơsởkhoahọcnghiêncứucủđềtài

- Tìmhiểuthựctrạngmứcđộthỏamãntrongcôngvic củacôngnhânl àm vic trongcáccôngtygiầydaxuấtkhẩutạiHảiPhòng

- Tìmhiểunhữngnguyênnhâncủathựctrạngmứcđộthỏamãncôngvic

- Tìmhiểunhữngyếutốtácđộngđếnmứcđộthỏamãncôngvic củacôngnhân

- Đềxuấtmộtsốkhuyếnnghnhằmnângcaomứcđộthỏamãntrongcôngvic củcôngnhânđểthcđẩysảnxuấtkinhdoanhcủadoanhnghip

Chươn1 CƠSỞLÝLUẬN 1.1 Lịchsửnghiêncứuvấnđề

NghiêncứuvềSựthỏamãntrongcôngviccủacôngnhânnóiriêng,ngườilođộngnóichunglàmộtnhim vụquantrọngcủaTâmlýhọclaođộng.TheoTâmlýhọclođộngthìsựthỏamãntrongcôngvicthựcchấtlàs ựthỏmãntronglođộng.ChuyênngànhTâmlýhọclođộngthuộclĩnhvựcTâmlýhọc,xuấthin vàođầuthếkỷXX,vớicáitn bn đầulà“KỹthuậtTâmlýhọc”Nórđ ờ igắnliềntrựctiếpvớithựctiễn,vớinhucầugiảiquyếtmộtsốvấnđềcủconngườivàxãhội

1.1.1 Nhữngnghiêncứuởnướcngoài

Cáchọcthuyếtliênquanđếnsựthỏamãncôngvic nutrnđãđượcc á c

n h à nghiêncứusaunàyxemxét,ứngdụngvàtiếnhànhnghiêncứuđểxácđnhvàkiểmđnhcácnhântốnàothựcsựảnhhưởngđếnsựthỏamãncôngvic củngườilo độngSuđâychngthãyđiểmquamộtsốnghiêncứunày

CácnhànghiêncứuSmith,KendallvàHulin[6]củtrườngĐạihọcCornellđãxâydựngcácchỉsốmôtảcôngvic

( J D I ) đểđánhgiámứcđộthỏamãncôngvic củamộtn gư ờ ithôngquacácnhântốlàbảnchấtcôngvi c , tiềnlương, thn g tiến, đồngnghip , vàsựgiámsátcủacấptrên

Weissvàcộngsự[6]củtrườngĐạihọcMinnesotthìđưr cáctiuchđolườngsựthỏamãncôngvic thôngquaBảngcâuhỏithỏamãnMinnesot(MSQ)trongđócócáccâuhỏivềkhảnngsửdụngnnglựcbảnthân,thànhtựu,tiếnb ộ,thẩmquyền,c

h nhsáchcôngty,đ ã i ngộ,đồngnghip,sángtạo,sựđộclập,giátrđạođức,sựthừanhận,tráchnhim,sựđ ả mbảo,đavx ã hội,sựgiámsátcủacấptrn,điềukinlàmvic, Cóthể

n Spermnvàhồiquytuyếntính.Kếtquảphânt chtươngqun củnmnhântốtrongJDIđốivớisựthỏamãncôngvic nóichungđãchothấynhântốbảnchấtcôngvic,mốiquanhvớiđồngnghipv à cơhộipháttriểnlàcótươngqunmạnhnhấtvớisựthỏamãncôngvic trong khisựhỗtrợcủacấptrnvàlươngbổngcótươngqunyếuđốivới

tíchhồiquyđãchothấyngoàibốnnhântốlàbảnchấtcôngvic,mốiquanhvớiđồngnghip,cơhộipháttriểnvàsựhỗtrợcủacấptrên,thờigiancôngtáctạikhoc ngảnhhưởngđếns ựthỏamãncủagiảngviên(cànggắnbólâudàivớikhoacàngcảmthấythỏamãncôngvic ) Điềunàycnglýgiảisựthỏamãncôngvic trongnghiêncứunàylạilớnhơnsựthỏamãncủatừngnhântốcủaJDI.RõràngngoàicácnhântốđượcđềcậptrongJDIcòncócácnhântốkhácảnhhưởngđếnsựthỏamãn

trongcôngvicvàthờigiancôngtáclàmộttrongcácnhântốđóThờigiancôngtáccóảnhhưởngđếnsựthỏamãncôngvictrongtrườnghợpnàyl à dotnhđcthùcủacôngvictạikhoagiảngdạynày.Trongcácnhântốảnhhưởngđượcxéttrongnghiêncứunàythìbảnchấtcôngviclànhântốảnh

tiềnlương,sựgiámsátcủacấptrn,cơhộithngtiếnvàvtrícôngvic

Cheng-Kun g Hsu(1977)đãsửdụngchỉsốmôtảcôngvic JDIcủaSmithv à đồngnghip đ ể tiếnhànhnghiênc ứusựthỏamãncôngvic củacôngnhânnhàmáydt ởĐàiLon KếtquảchothấyrằngcácchỉsốJDIđã

phảnánhđượcsựthỏamãncôngviccủacôngnhântạiđâyTrongchnnhânt ốcánhânthìcóbốnnhântố(giới

tính,tuổi,trìnhđộhọcvấnvàýkiếncủag i đìnhvềcôngvic)cómốiquanhnhấtđnhvớisựthỏamãncôngvic.Trongtámnhântốtổchứcthìcóđếnsáunhântố(bảnchấtcôngvic,vtrícôngtác,chínhsáchcôngty,sựcôngnhậncủatổchức,cảmgiácvềthờigianrãnhvicvàýđnhmuốnbỏvic )ảnhhưởngnhiềuđếnsựthỏamãncôngvic NghiêncứucủHsucn g đưr mộtsốkếtquảcóc h

đ ố ivớicácnhàquảnlýnhânsựđốivớingànhdtởĐàiLonĐốivớicácnhântốcánhânn h ư giớitínhthìnữhàilòngnhấtđốivớilươngcủamìnhtrongkhinamlạihàilòngnhấtvềđc điểmcôngvicvàmốiquanhvớicácđồngnghipĐột u ổi21-

25làđộtuổicóđộthỏamãncôngviccaonhấtNgườichưkếthônth ỏamãnvềlương,thngtiếnvàmốiquanhvớicấptrênnhiềuhơntrongkhingườiđãkếthônthìhàilòngvớicôngvicvàđồngnghip nhiềuhơnCôngnhânđếntừnôngthônthìhàilòngnhiềuhơnsovớicôngnhânđếntừthànhthĐối vớinhântốtổchứcnhưbảnchấtcôngvicthìkếtquảnghiêncứunàychothấycôngnhâncómứcthỏmãnkhácnhuđốivớicácđctínhcôngvickhácnhau.Vtrcôngtáccn g ảnhhưởngđếnmứcthỏamãn,côngnhânởvtrícàngcaothìsựthỏamãncàngcao,

Worrell[6]đãsửdụngphiênbảnMSQđãđượcđiềuchỉnhnm1977(bảngcâuhỏingắn-

20câuhỏi)đểtiếnhànhnghiêncứucủamìnhvềsựthỏamãncôngviccủachuyênviêntâmlýởtrườnghọc.Kếtquảnghiêncứucủaôngchỉrarằng9% cácbácsĩtâmlýtrườnghọcởMỹthỏamãnhocrấtthỏamãnvớicôngviccủahọ.Nghiêncứucngchothấyrằngsựthỏamãnnóichungnàyđãtngdầntheothờigiansovớinm1982và1992N g ư

ờ itrảlờibảngcâuhỏinghiêncứucngcóýđnhtiếptụcgắnbóvớivtrícôngtáccủah ọítnhấtnmnmCơhộithn g tiếntiếptụclànhântốtạorasựbấtmãnnhưngnólạikhôngphảilànhântốquantrọngảnhhưởngđếnsựbấtmãncủa

chuynvin tâmlýtrườnghọc.Họvẫncònbấtmãnvớicácchínhsáchvàquitrìnhthựchi

n côngvic đnhtiếptụcgắnbóvớicôngvic vàgiấychứngnhậnn g h ềnghip l à h a i nhântốt h ựcs ựả n h hưởngđ ế ns ựthỏamãncôngvic

Sweeney[6]đãnghiêncứuvàtìmhiểusưthỏamãncôngviccủacácchuynvinchươngtrìnhhỗtrợnhânviêncủaHiphộicácchuyêngiahỗtrợnhânviênMỹ.NghiêncứuđãsửdụngbảngcâuhỏiMSQcủWeissđểthuthậpthôngtinvàkhảosátsựthỏamãncủacácchuyênviênnày.Nhìnchungc á c chuynvinđềuhàilòngvớicôngviccủamình.Cácchuyênviênlàmvicbênngoàitứcởcáctổchứchọcungcấpdchvụthìthỏamãnvớicôngvicnhiềuhơnsovớicácchuyênviênlàmvictạihiphội.Cácnhântốnhưt u ổitác,giớitính,chủngtộc,côngvic cólinqun đếnnôngnghiphaykhông,sựchứngnhậncủnhànướcđềukhôngcóảnhhưởngđángkểđếnsựt h ỏamãncôngvic củahọSweeneycngđưr mộtsốkiếnnghnhưmởthêmcáckênhthôngtinphụcvụchovấnđềthngtiếnnghềnghipvàchínhsáchcủatổchức,sựmấtcôngbằnggiớitínhlàràocảncủasựthỏamãncôngvicvàbằngthạcsỹlàhọcvcầnthiếtchonhữngchuyênviênnày

Schjoedt[6]đãthựchin nghiêncứucácnhântốgâynênsựthỏamãncôngvic củacácchủdoanhnghip nhỏtrncơsởcácnghiêncứutrướcđóchot h ấyc ác c h ủdoanhnghip đềurấthàilòngv ớicôngv i c củah ọ.Nhànghiêncứunàyđãsửdụngcùnglúcbamôhình:JobCharacteristicsModel( J C M ) củaHackman& Oldman(1980),BigFivecủaGoldberg,vàPerson-EnvironmentFit(P-

Efit)củChtmnvàSpokn Trongđó,môhìnhJCM chorằngsựthỏamãncôngvic phụthuộcvàvic thiếtkêcôngvic , môhìnhB i g Fivechorằngmứcđộthỏamãncôngvic phụthuộcrấtnhiềuvàobảntínhcủachínhconngười,cònmôhìnhP-

Efitthìchorằngngườilo độngchỉđ ạ t đượcsựthỏamãnkhihọthựcsựhòahợpvớimôitrườngmìnhđngcông

tác.Kếtq u ảnghiênc ứucủaSchjoedtchot h ấymôhìnhP

-E fi tl à phùh ợpnhấttrongvic giảisựthỏamãncôngvic củacácchủdoanhnghip nhỏởMỹ

1.1.2 Nhữngnghiêncứutrongnước

ỞVitNam,TrầnKimDung

[12]đãthựchinnghiêncứuđolườngmứcđộthỏamãncôngvictrongđiềukincủaVitNambằngcáchsửdụngC h ỉsốmôtảcôngvic (JDI)củSmithvàđồngnghip Tuynhiên,ngoàinmnhântốđượcđềnghtrongJDI,tácgiảđãđưthmhinhântốnữalàphúclợicôngtyvàđiềukin làmvic đểphùhợpvớitìnhhìnhcụthểcủaVitNam.Mụctiêuchínhcủanghiêncứunàynhằmkiểmđnhgiátrcácth ngđoJDIcngnhưlàxácđnhcácnhântốảnhhưởngnhưthếnàođếnmứcthỏamãncôngvic củanhânviênởVitNmThngđoLikertbảymứcđ ộ ,phântíchnhântố(EFA)vàphântíchnhântốkhẳngđnh(CFA)đãđượcs ửdụng.Mộtnhượcđiểmcủanghiêncứunàylàđcđiểmcủamẫunghiêncứu,đốitượngtrảlờibảngcâuhỏinghiêncứulànhânvin đngthựchin c á

c khóahọcbuổitốitạitrườngĐạihọcKinhtếTP.HCM.Họđượcđánhgiál à nhữngngườicóđnhhướnghọchànhlẫnđnhhướngvềtươnglạinhiềuhơn,họcngđượcđánhgiálàngườicónhucầuphivậtchấtcohơnnhucầuv ậtchất.Kếtquảcn g chothấynhântốbảnchấtcôngvicvàcơhộiđượcđàotạothngtiếnđượcđánhgiálàquntrọngnhấtđốivớisựthỏamãncôngviccủđốitượngkhảosát

Nhưvậy,điểmquacácnghiêncứuvềsựthỏamãncôngvicởcáclĩnhvựccngnhưởcácquốcgiakhácnhau,tacóthểthấyChỉsốmôtảcôngvicJDIđãđượccácnhànghiêncứusửdụngkháphổbiếntrongvic tìmhiểumứcđộthỏamãncôngviccủanhânviênởcáclĩnhvực,quốcgiakhácnhau.HầuhếtcácnghiêncứuđềukiểmđnhđượcrằngcácnhântốtrongJDIđ ã phảnánhđượcsựthỏamãncôngviccủanhânviên,hocởnướcnàyhoc

ởnướckhác,hoc ởlĩnhvựcnàyhoc ởlĩnhvựckhácĐ i ề u nàycngnóilênrằng,sựthỏamãncôngvic củanhânviêncóthểsẽphụthuộcvàonmnhântốchínhlàsựthỏmãnđốivớithunhập,thn g tiến,cấptrn,đồngnghip vàbảnchấtcôngvic Đâycnglànềntảngchovic xâydựngmôhìnhnghiêncứuchođềtàinày

- “Kho sátsựhàilòngcủaĐiềudưỡngviênvềnghềnghiệpti 14cơsởytếởt

hànhphHồh Minh”củaTrầnThChâuvàcộngsự(2005):Tácg i ảđã

khảosáttại10bnhvinvà4trungtâmytếquậncủaThànhphốHồCh íMinh.Nhậnđnhcủatácgiảlà:Sựhàilòngvềnghềnghip củđiềudưỡngviêncóthểđánhgiáđượcdựavàocácchỉsốvềsựhấpdẫnnghềnghip như:điềukin làmvic , thunhập,tráchnhim,cơhộithngtiến,vt h ếnghềnghip trongxãhội,cácmốiquanhvớiđồngnghipvàngườibn h.Theokếtquảnghiêncứu,cácyếutốcólinqunđếnsựhàilòngcủaĐiềudưỡngviênlà:Cáccôngcụvàphươngtinlàmvic;Vthếnghềnghipv à tươnglicủanghềnghip;Sựhợptáctốtvớiđồngnghipvàbácsĩ;Sựhỗt r ợvàchiasẻcủabạnbèvàngườithân;Sựhàilòngvớingườibnhkhichmsóc;Cơhộihọctậpnângcotrìnhđộchuyênmôn.Kếtquảnghiêncứuđãchothấy:đ sốĐiềudưỡngvin đ ã hài lòngv ớ inghềnghip củamình.Tuynhiên,mứcđộcủasựhàilòngnàylàchưcoCụthểlà:55,83%chorằngbáplựctâmlýkhilàmvic;44,38%chorằngcôngviclànngnhọcvìmỗicatrựcphảichmsóctừ10-

2ngườibnh;62,11%chorằngthunhậpcủahọchưtươngxứngvớicôngvic vàtráchnhim củahọ.Tácgiảcngxemxétmốiquanhgiữasựhàilòngvớicácyếutốnhư:giớitnh,độtuổi,trìnhđộhọcvấn.Vàtácgiảthấy,cácyếutốnàykhôngcómốiquanhđángkểvớisựh à i lòngvềnghềnghipđiềudưỡng

- “hựctrngvềsựthỏamãnnghềnghiệpcủacánbộcôngnhânviêntrườngtru

nghcKinhtế-DulịchHoaSữa”củaTrầnThVit Hà(2009):

Nghiêncứuđãtiếpcậntừphươngdin TâmlýhọcLo Động,tácgiảđãtậptrungvàokháinim chấtlượngcuộcsốngvànhấnmạnhmốitươngqungiữachấtlượngcuộcsốngvớisựthỏmãnlođộngTrncơsởkháchthểnghiêncứuthuộclĩnhv ự cGiáod ục–

Đàotạo,t á c g i ảx e m xét sựt h ỏamãnnghềnghip trên3khíacạnh:

+ Cácđiềukin vậtchấtcủmôitrườnglàmvic

+Mốiquanhvớiđồngnghip vàlãnhđạo

+Bảnthâncôngvic

Kếtquảnghiêncứucngchorằng:yếutốgiớitính,độtuổivàtrìnhđộhọcvấncóquanhđếnsựthỏamãn.Kếtquảnghiêncứuchỉra:Namgiớic ó sựthỏmãncohơnNữgiới,ngườicóđộtuổidưới30thỏmãncohơnl ứatuổitrn3, ngườicótrìnhđộthấpthỏmãncohơnngườicótrìnhđộcao

+Sựthỏamãnvớiquátrìnhlàmvic , gồm:Thờigianlàmvic , Nộidungcôngvic màngườilo độngđả mnhim,Yêucầumàtínhchấtcôngvic đòihỏi

+Sựthỏamãnvớikếtquảcủaquátrìnhlàmvic : Sảnphẩmlođộnglàmr a , C

h ếđ ộ chínhsáchc ủaDoanhnghip , C ơ h ộ i đượckhẳngđnhvàt h ngtiếncủabảnthânngườilođộng

Quanghiêncứukhảosát,tácgiảchỉrarằng:Thựctrạngsựthỏamãnvớicôngv

ic củngườilo độngtạidoanhnghip tưnhânTânVit đạtmứctrungbình.Sựthỏmãnn à

y cótươngqun v ớ imộts ốyếutốc á nhânc ủangườilo độngđólà:giớitnh;độtuổi;thâmniênlàmvic tạidoanhnghip;chứcvụhin nay

củngườilođộngvàmứclươngnhậnđượcTrongđó,mốitươngqungiữasựthỏamãncủngườilođộngvớimứclươngmàhọnhậnđượclàcht chẽnhất

1.2 Cáckháiniệmcóliênquanđếnđềtài

1.2.1 Kháiniệmnhucầu

1.2.1.1 Địnhnghĩa

Nhucầulàsựđòihỏitấtyếukháchquancủamỗiconngườitrongnhữngđiềukinnhấtđnhcảmthấycầnđượcthoảmãnđểtồntạivàpháttriển.Nhucầuthc đẩyconngườitíchcựchoạtđộngnhằmtạonênnhữngđiềukin,nhữngphươngtintươngứngđểthoảmãnnhữngđòihỏicủamình.Nếunhucầucủconngườiđượcthoảmãnđầyđủsẽtạorđ i ề ukincầnthiếtđ ể làmchonhâncáchpháttriểntoàndinvàlàmpháttriểntoànbộxãhội.Nóimộtcáchcụthể,nhucầulàthuộctnhcơbảncủacánhân.Nócótácdụngx ácđnhxuhướngcủc á nhân,xácđnhtháiđộcủngườiđóđốivớihin thựcvàđốivớitráchnhimcủabảnthân,xétđếncùng,nóxácđnhlốisốngvàhoạtđộngcủacánhân

TheotừđiểnTâmlýh ọc:“Nhucầulàmộttrngtháicủacánhânđượcto radoc

ánhânđóthiếunhữngđitượngcầnchosựtồnti vàpháttriểnvàlànguồngchotđộngcủ acánhânđó”[3].

TheoA.G.Covaliop:“Nhucầul à sựcầnthiếtmàconngườic mthycầnphitho

mãncủanhữngđiềukiệnnht địnhcủacuộcsn g vàsựpháttriển”[2].

+Nhuc ầucủaconngườirtđadngs o vớinhuc ầucủaconvật(nhucầuvậtchất

+Hìnhthứcthứhai:biểuhin củanhucầuchỉthấycóởngườitrongtrườnghợp

ngoạilNócóđc

đ i ể m làhànhđộngđểthựchin ýhướngmangtínhchấtbồngbộthy nóiđnghơnlàbộtphát,tđượcýthức

▪ Phânloinhucầuvà đặcđiểm củachúng

TheoA.G Covaliop[1]có cácdạngnhucầusau:

- Nhucầuvtcht lànhữngnhucầucótrướcnhất,làcơsởchohoạtđộngsinhsố

ngcủconngười.Nhucầunàyhìnhthànhtrongquátrìnhpháttriểngiốngloàivàpháttriểnxãhộilchsửcủloàingười

- Nhucầutinhthầnlànhữngcấuthànhđc bit , làcácnhucầuđc trưngchocon

ngườivàchỉconngườimớicó,vànóchứngtỏmộttrìnhđộpháttriểncaocủanhâncách.Nhucầutinhthầngồmcónhucầunhậnthức,

cầuđnhhướngchung(conngườicầnhiểubiếtcáithếgiớitrongđómìnhsống)vừalàmộtnhucầuriênghaylàmộtniềmsaymêhiểubiếtcáchin tượngđc bit củahin thứcn hưhin tượngvậtlý,hoáhọc,…

Trncơsởnhucầunhậnthứcsẽhìnhthànhnhucầusángtạokhoahọcvớitínhcáchlàmộtnhucầuđộclập.Trongcuộcsốngconngười,nhucầukhoáicảmthẩmmỹchiếmvtrítolớn.Nhờnóconngườihướngđếnvic l à m chocuộcsốngcủmìnhđẹplên

- Nhucầuxãhội:Nhucầuxãhộithểhin bảnchấtx ãhộicủaconngười.Mộttr

ongnhữngnhucầuxãhộilànhucầugiaotiếp,nhucầunàytạođiềukin đểhìnhthànhnhữngmốiliênhmuônmàumuônvẻgiữngườivớingười,đồngthờikíchthíchsựpháttriểncủanhâncách.Bêncạnhđó,nhucầux ã hộichủđạocủnhâncáchconngườichínhlànhucầulođộng.Nhucầul ođộnglàmconngườibiếtđượcniềmvui,niềmhạnhphckhinàongườiđólàmvic vìl ợic h chungNgườinàocónhữngnhuc ầux ã h ộiđc bit v à nhữngnhucầutinhthầnpháttriểnthìngườiđósẽthoảmãnnhữngnhucầuv ậtchấtmộtcáchhợplýNgườiđósẽtìmthấyýnghĩcuộcsốngtronghoạtđộngsángtạo,làmchoconngườicảmthấyhạnhphúccủacuộcsốngvàcảmt h ấymìnhcóíchchotấtcảmọingười

MộtcáchphânloạinhucầukháclàtheoA.Maslow.A.Maslowchianhucầucủconngườithành7nhómnhucầu,chúngxuấthin từlúcsinhvàtrongquátrìnhpháttriểnnhâncáchgồmcó:nhucầusinhlý;nhucầuđượcantoàn;nhucầuđượccôngnhậnvàchấpnhận;nhucầuđượctôntrọng;nhucầunhậnthức;nhucầuthẩmmỹ;nhucầutựbộclộ(

nn g lực,tàinn g , cáctiềmn n g sángtạo,thểhin bảnthân)

▪ Sựpháttriểncủanhucầu[1]

-Nhuc ầuchỉc ó thểđ ư ợ chìnhthànhvàcủngcốtrongđiềukin đượcthoảmãnmộtc á c

h cóhthốnghy làđ ư ợ cthựchin mộthoạtđộng

nhấtđnhĐiềuđólàmchocơthểnóiriêngvàtoànbộnhâncáchnóichungt r ởnênquenthuộcvớimộtkiểuhoạtđộngnhấtđnh.Tấtcảmọinhucầumớiđềuđượchìnhthànhtheokiểuthóiquen;cơchếhoạtđộngcủn ó cn g vậy

- Nhucầupháttriểntrongđ i ề ukin được“táisảnxuấtmởrộng”Điềuđótạođiềukin đểnhữngphươngtin thoảmãnnhucầuđượctrởnênphongphhơnvàpháttriểnhơnNhucầuxuấthin vàpháttriểntrongquátrìnhhoạtđộng

- Sựtiếntriểncủanhucầusẽdễdànghơnnếuhoạtđộngkhônglàmt r ẻkit quđi,đc bit làthoạtđầu,màtráilạitươngđốidễthựchin vìđiềuđólàmchoconngườicótháiđộtíchcựcđốivớihoạtđộngấy

- MộtđiềurấtquantrọngđểpháttriểnnhucầulàsựchuyểntiếptừhoạtđộngtáitạosanghoạtđộngsángtạoĐiềuđókhôngnhữnglàmchoconngườicótháiđộxúccảmtíchcựcđốivớihoạtđộngmàhơnnữa,cònthấyrằngnólàthin hướngcơbảncủamình

h ư mộtnguyênnhântrựctiếpdẫnđếnhànhvicủamỗingười

TheoTừđiểnTâmlýhc [16], độngcơcóthểđượchiểunhưsu :

1Cáithcđẩyhànhđộng,gắnliềnvớivic thỏamãnnhữngnhucầuc ủachủthể,làtoànbộnhữngđiềukin bêntrongvàbênngoàicókhảnngkhơidậytínhtíchcựccủachủthểvàxácđnhxuhướngcủanó;

2Đốitượng(vậtchấthaytinhthần)thc đẩy

vàxácđnhsựlựachọnx u hướngcủahoạtđộngmàvìnóhànhđộngđượcthựchin;

3Nguynnhân,cơsởcủasựlựachọncáchànhđộngvàhành vi

TâmlýhọcphươngTâyđãchỉrahàngloạtcácchứcnngcủđộngcơtrongđiềuchỉnhhànhvicủachủthể:chứcnngthcđẩyvàđnhhướngcủđộngcơ(Phântâmhọc,thuyếthànhvi,lýthuyết“trường”củaK.Lewin),s ựquyđnhhóahànhvicủanhữngđộngcơvôthức(Phântâmhọc),cấutrúct h ứbậccủđộngcơ…

TâmlýhọcXôviếtxemxétcơchếhìnhthànhđộngcơthôngququátrìnhchuy

ểnhóacáckháchthểcủanhucầuthànhđộngcơ,“cácđi tượngcủanhucầu”[14].Sự

pháttriểncủđộngcơdiễnrathôngquanhữngthayđổiphạmvicủahoạtđộngđốitượng.Ởconngười,khảnngpháttriểnđộngc ơ vôcùngphongphbởihoạtđộngsángtạocủloàingườikhôngcógiớih ạn

Sựhìnhthànhđộngcơhoạtđộngcóthểđượcconngườiýthứcngàyt ừđầutrongquátrìnhhoạtđộngnhưngcókhilạikhôngđượcchủthểýthức.Tuyt đạibộphậnhoạtđộngcủconngườilàhoạtđộngcóýthức,donhữngđộngcơ

đượcýthứcthúcđẩy,đnhhướngC á c độngcơkhôngđược

ýthứcsẽthcđẩy,đnhhướngnhữnghànhvivôthứchoc bnhữngđộngcơđượcýthứclôikéo, chiphối

Cácđộngcơkhôngchỉđnhhướng,thc đẩyhoạtđộngcủconngườimàcònlàmchocáchànhvi,hoạtđộngcủaconngườicngmngmộtýnghĩchủquan,cánhân.Nhìnbềngoài,cn g mộthànhvi,hoạtđộnggiốngnhaunhưnglạimangnhữngđộngcơkhácnhu,thậmchđ ố ilậpnhauvàtấtnhiênphảiđượcđánhgiákhácnhu

Mộtđộngcơcóthểchiphốinhiềuhoạtđộngvàngượclại,mộthoạt

độngcóthểdonhiềuđộngcơthcđẩy,đnhhướngTrongđóthườngcómộtđộngcơgiữvaitròchủđạoĐộngcơchủđạocủahoạtđộngcóthểthyđổit ù y theođiềukin , hoàncảnhcụthểcủayếutốkháchquanvàchủquan.Hìnhthànhđộngcơhoạtđộnglàquátrìnhđấutranhgiữđộngcơđn g vàsi , hợplývàkhônghợplýnhằmsắpxếpcấutrúcthứbậcđộngcơtrongcấutrúcnhânc á c h Thựcchấtđólàquátrìnhg iả iquyếtcácmâuthuẫndiễnra trongconngười, giảiquyếtcácmốiquanhg i ữacánhânvớihoàncảnhbênngoài

Nhưvậy,dướig ó c đột â m l ý h ọc,độngc ơ đ ư ợ chiểul à nhữngcáiđượcconngườiphảnánhv à t r ởthànhlựcthcđ ẩ y b ntrong,đnhhướnghoạtđộngc ủconngườiv à o nhữngđ ố i tượngn h ấtđnh,n h ằmt h ỏamãnnhữngnhucầuđóĐộngcơcóhitnhchấtcơbảnsau:

()đolườngsựthỏamãncôngvic nóichungvà(b)đolườngsựthỏmãnÔngcn g cho

rằngsựthỏamãncôngvic nóichungkhôngphảichỉđơnthuầnlàtổngcộngs ựthỏamãn

c ủacáckhíacạnhkhácnhau,màsựt h ỏamãncôngv i c nóichungcóthểđượcxemnhưmộtbiếnriêng

TheoSpector[6] sựthỏamãncôngvic đơngiảnlà “việcngườitac mthythí

chcôngviệccủahvàcáckhíacnhcôngviệccủahnhưthếnào”.Vìnólàsựđánhgiáchu

ng,nn nólàmộtbiếnvềtháiđộ

Ellicksonv à Logsdon[6]thìchorằngsựt h ỏamãncôngv i c đượcđnhnghĩchunglàmứcđộngườinhânviênyêuthíchcôngvic củahọ,đólàtháiđộdựatrênsựnhậnthứccủngườinhânviên(tíchcựchaytiêucực)vềcôngv ic hoc môitrườngl àm vic củahọNóiđơngiảnhơn,môitrườnglàmvic càngđápứngđượccácnhucầu,giátrv à tínhcáchcủngườilaođộngthìđộthỏamãncôngvic càngcao

Schemerhon[6]đnhnghĩsựthỏamãncôngvicnhưlàsựphảnứngvềmttìnhcảm

vàcảmxc đốivớicáckhíacạnhkhácnhaucủacôngvicc ủanhânviên.Tácgiảnhấnmạnhcácnguyênnhâncủasựthỏamãncôngvicbaogồmvtrícôngvic, sựgiámsátcủacấptrên,mốiquanhvớiđồngnghip,nộidungcôngvic,sựđãingộ,vàcácphầnthưởnggồmthng

▪ Thuyếtnhucầucpbc củaMaslow(1943)

Theoông,nhucầucủconngườiđượcchil à m nm cấpbậctngdần:sinhlý,antoàn,xãhội,tựtrọngvàtựthểhin.Saukhimộtnhucầunàođ ó đãđượcthỏamãnthìnhucầuởcấpbấccohơnkếtiếpsẽxuấthin.Từlýthuyếtnày,tacóthểthấynhàquảnlýcầnphảibiếtđượcnhânviêncủamìnhđ ngởcấpbậcnhucầunàođểtừđóđộngviênnhânviêncủamìnhbằngcáchđápứngcácnhucầucánhânđócủahọ[6]Đ â y làlýth

dụngtrongnghiêncứunàyvìchỉkhinàocácnhucầucủnhânvinđượcđápứngthìhọmớicóthểcósựthỏamãntrongcôngvic.Cácnhucầutronglýthuyếtnàyđềuđượcđềcậpdướidạngc á c biếnkhácnhau.Vídụnhưsựthỏamãnvềnhucầusinhlývàantoàn

cóth ểđượcthểhinởcácbiếnđolườngsựthỏamãnvềthunhậpvàphúclợicôngtyTươngtự,sựthỏamãnvềnhucầuxãhộivàtựtrọngđượcthểhinởcácbiếnthểhinsựthỏamãnvềmốiquanhvớicấptrênvàvớiđồngnghipc ngnhưbiếnthểhinquyềntựchủnhấtđnhtrongthựchin côngvic

▪ ThuyếtERGcủaAlderfer(1969)

Nhìnchungl ý thuyếtn à y giốngnhưthuyếtnhucầucấpbậcc ủaMaslow,tuynhiêncómộtsốkhácbit nhưsu:thứnhất,sốlượngnhucầuđượcrútgọncònbthyvìnm,đólànhucầutồntại,nhucầulin đớivànhucầupháttriển;thứhai,khácv ớiMaslow,Alderferchorằng,c ó t h ểcónhiềunhucầuxuấthin trongcùngmộtthờiđiểm(Maslowchorằngchỉcómộtnhucầuxuấthin ởmộtthờiđiểmnhấtđnh);thứba,làyếutốbùđắpg i ữacácnhucầu,mộtnhucầukhôngđượcđápứngcóthểđượcbùđắpbởinhucầukhác[6].Vídụ:mộtnhânvin khôngđượcđápứngnhucầuvềthunhậpnhưngcóthểđượcbùđắpbởimôitrườnglàmvic tốt,côngvic phùhợp,cơhộiđượcđàotạo thngtiến,

…)trongkhiMslow

thìkhôngthừanhậnđiềuđóVic môhìnhhồiquytuyếnđb i ế ntrongnghiêncứunàyđượcxâydựngtrongđóbiếnphụthuộc(sựthỏamãncôngvic)vànhiềubiếnđộclập

khácnhau(sựthỏamãncủacácnhucầukhácnhu)đãchứngtỏconngườicùnglúccónhiềunhucầuchứkhôngphảilàmột

▪ ThuyếtthànhtựucủaMcClelland(1988)

LýthuyếtcủaMcClellandt ậptrungv à o b a loạinhucầucủaconngười:nhucầuvềthànhtựu,nhucầuvềquyềnlựcvànhucầuvềliênminh.Chngđượcđnhnghĩnhưsu:

- Nhucầuvềthànhtựulàsựcốgắngđểxuấtsắc,đểđạtđượcthànht ựuđốivớibộchuẩnmựcnàođó,nổlựcđểthànhcông

- Nhucầuvềquyềnlựclànhucầukhiếnngườikháccưxửtheocáchh ọmongmuốn

- Nhucầuvềliênminhlàmongmuốncóđượccácmốiquanhthânthin vàgần

gi vớingườikhác[6]

NhucầuthànhtựucủMcClellndđ ư ợ ct h ểhin trongnghiêncứunàydướidạngđc điểmcôngvic Côngvic cầnđượcthiếtkếsaochonhânvin đạtđược“thànhtựu”họmongmuốn.Cònnhucầulinminhđượcthểhin ởmốiquanhvớicấptrnvàđồngnghip Cuốicùng,nhucầuquyềnlựcđượcthểhin ởcơhộiđượcthn g tiến

▪ ThuyếthainhântcủaHerzberg(1959)

Thuyếtnàychiacácnhântốlàmhailoại:cácnhântốđộngviênvàcá c nhântốduytrì.Cácnhântốđộngviêngồmthànhtựu,sựcôngnhậncủangườikhác,bảnchấtcôngvi c , tráchnhim côngv ic , sựthn g tiếnvà sựtiếnbộ,vàtriểnvọngcủasựpháttriển.Nếunhânvin đượcđápứngsẽmangl ạisựthỏamãntrongcôngvic chohọ,ngượclạinhânviênsẽkhôngcósựt h ỏamãn.Cácnhântốduytrìgồmchínhsáchcôngty,sựgiámsátcủacấptrn,lươngbổng,mốiquanhvớicấptrnv à đồngnghip , điềuk i n l à

m vic , đờisốngcánhân,vtrícôngv i c v à sựđ ả mbảocủacôngv i c Nếu

đượcđápứngsẽkhôngcósựbấtmãntrongcôngvic,ngượclạisẽdẫnđếns ựbấtmãn[6]Nhưvậy,Herzbergđãtáchbittươngđốihainhómnhântốn à y vàchorằngchỉcónhữngnhântốđộngviênmớicóthểmanglạisựthỏamãnchonhânviênvànếukhônglàmtốtcácnhântốduytrìsẽdẫnđếnsựbấtmãncủanhânviên.Nhiềunghiêncứuđãđưrk ế tquảkhôngủnghộsựphânchiahainhómnhântốnhưtrncủHerbergcngnhưbácbỏvic chorằngc á c nhântốduytrìkhôngmanglạisựthỏamãntrongcôngvic[6].

Thựctếchothấyrằngcácnhântốthuộchi nhómtrnđềucóảnhhưởngítnhiềuđếnsựthỏamãntrongvic.Tuynhiên,thôngqualýthuyếtcủaHezbergtcngcóthểthấyđượctầmquantrọngcủanhântốđộngviêntrongvicmanglạisựthỏamãntrongcôngviccngnhưtácđộngcủacácnhântốd uytrìtrongvicdẫnđếnsựbấtmãncủanhânviên

▪ ThuyếtcôngbằngcủaAdam(1963)

J.StaceyAdams[6]chorằngnhânvincóxuhướngđánhgiásựcôngbằngbằngcáchsosánhcôngsứchọbỏrasovớinhữngthứhọnhậnđượccngnhưsosánhtỷlđ ó củahọvớitỷlđ ó củanhữngđồngnghip trongcôngty.Nếukếtquảcủasựsosánhđólàsựngangbằngnhautứccôngbằngthìhọsẽtiếptụcduytrìnỗlựcvàhiusuấtlàmviccủamình.Nếuthùl aonhậnđượcvượtquámongđợicủahọ,họsẽcóxuhướnggitngcôngsứccủahọtrongcôngvic,ngượclạinếu thù laohọnhận đượcthấphơnsovớiđónggópcủahọ,họsẽcóxuhướnggiảmbớtnỗlựchoctìmcácgiảiphápkhácnhưvắngmt tronggiờlàmvic hoc thôivic LýthuyếtnàycngcóthểđượcxemxétởgócđộđềtàicủaluậnvnnàyMộtnhânviênkhôngthểcóđượcsựthỏamãnnếuhọnhânrarằngmìnhbđốixửkhôngbằngtừvấnđềlươngbổng,cơhộiđàotạothngtiếnđếnsựhỗtrợtừcấptrên

▪Thuyếtkỳvn g củaVroom (1964)

Vroomchorằnghànhvivàđộngcơlàmvic củconngườikhôngnhấtthiếtđượcquyếtđnhbởihin thựcmànóđượcquyếtđnhbởinhậnthứcc ủconngườivềnhữngkỳvọngcủahọtrongtươngli KhácvớiMaslowvàHerzberg,Vroomkhôngtậptrungvàonhucầucủconngườimàtậptrungvàokếtquả.Lýthuyếtnàyxoayquanhbakháinimcơbản[6]haybamốiquanh[6]:

- Kỳvọng:làniềmtinrằngnỗlựcsẽdẫnđếnkếtquảtốt.Kháinim n à y đượcthểhin thôngquamốiquanhgiữanỗlựcvàkếtquả

- Tínhchấtcôngc ụ:l à n i ềmt i n rằngkếtquảtốts ẽdẫnđếnphầnthưởngxứngđángKháinim nàyđượcthểhin quamốiquanh giữakếtquảvàphầnthưởng

- Hóatr:làmứcđộquantrọngcủaphầnthưởngđốivớingườithựchin côngv i

c Kháinim n à y đ ư ợ ct h ểhin thôngquamốiquanh giữaphầnthưởngvàmụctiêucánhân

Vroomchorằngngườinhânviênchỉđượcđộngviênkhinhậnthứcc ủahọvềcảbakháinimhaybamốiquanhtrênlàtíchcực.Nóicáckháclàkhihọtinrằngnỗlựccủahọsẽchorakếtquảtốthơn,kếtquảđósẽdẫnđếnphầnthưởngxứngđángvàphầnthưởngđócóýnghĩv àphùhợpvớimụctiêucánhâncủahọ.Vìlýthuyếtnàyđượcdựatrênsựnhậnthứccủngườil

o độngnêncóthểxảyrtrườnghợplàcùnglàmởmộtcôngtyvàcùngmộtvtrnhưnhunhưngmộtngườicóđộnglựclàmvic cònngườikiathìkhôngdonhậnthứccủahọvềcáckháinimtrênlàkhácnhau.Ứngdụnglýthuyếtnàyvàođềtàinghiêncứucủaluậnvnnày,tthấyrằngmuốnngườilođộngcóđộnglựchướngtớimụctiu nàođó(dĩnhinmụctiêunàygắnliền

vớimụctiêucủatổchức)thìtaphảitạonhậnthứcởngườilođộngđórằngnỗlựccủahọsẽmanglạinhữngphầnthưởngnhưhọmongmuốn.Muốnc ó đượcnhậnthứcđótrướchếttaphảitạođượcsựthỏamãntrongcôngvic

hintạicủahọ,khiếnhọthỏamãnvớiđiềukinmôitrườnglàmvichintại,t h ỏamãnvớisựhỗtrợcủacấptrên,củđồngnghip , từđókhiếnhọtintưởnghơnvàonỗlựccủahọsẽdẫnđếnkếtquảvàphầnthưởngnhưhọmongmuốn.Sựthỏamãnvềthưởngphạtcôngminhcngsẽgiúphọtinrằngnhữngk ếtquảhọđạtđượcchắcchắnsẽnhậnđượcsựghinhậncng nhưsựtưởngthưởngcủacôngty

▪ Môh nhđặcđiểmcôngviệccủaHackman& Oldham(1974)Hackman

vàOldham[6]đãxâydựngmôhìnhnàynhằmxácđnhcáchthiếtkếcôngvic sochongườilođộngcóđượcđộnglựclàmvic ngaytừbêntronghọcngnhưtạođượcsựthỏamãncôngvic nóichungvàtạođượchiuquảcôngvic tốtnhấtĐểxâydựngđượcthiếtkếcôngvic nhưthế,theohainhànghiêncứunày,côngvictrướchếtphảisửdụngnhiềukỹnngkhácnhu,ngườinhânviênphảinắmrõcôngvictừđầuđếncuốivàcôngvicphảicótầmquantrọngnhấtđnhđiềunàysẽmạnglạiýnghĩtrongcôngvic chongườilo độngcngnhưmnglạisựthúvchohọ.Kếđến,côngvicphảichophépnhânviênthựchinmộtsốquyềnnhấtđnhnhằmt ạochonhânviêncảmnhậnđượctráchnhimvềkếtquảcôngviccủamình.Cuốicùng,côngvicphảiđảmbảocótínhphảnhồitừcấptrên,ghinhậnthànhtựucủnhânvincn g nhưnhữnggópý,phêbìnhnhằmgiúpnhânviênlàmvictốthơnởlầnsau.Nógiúpnhânviênbiếtđượckếtquảthựcsực ủacôngvicmìnhlàmM ô hìnhnàycónghĩứngdụngđốivớiđềtàinghiêncứunày,cácbiếnđcđiểmcôngvicsẽđượcđưvàođánhgiáxemnhântốbảnchấtcôngvicảnhhưởngđếnmứcđộthỏamãncôngvicnóichungcủanhânvinvnphòngnhưthếnào

▪ Cácnguyênnhândẫnđếnsựthỏamãntrongcôngviệc

TheoKreitner&KinickivàAlam&Kamal[6]cónmnguynnhândẫnđếnthỏamãncôngvic Thứnhấtlàsựđápứngvềcácnhucầu.Cácnhu

cầunàykhôngchỉdừnglạiởcácnhucầuđểhoànthànhtốtcôngvic màphảibaogồmcảcácnhucầucánhânvàgiđìnhcủanhânviên.Nhântốthứhaidẫnđếnsựthỏamãncôngv

ic đólàmứcđộgiữanhữngmongđợicủanhânviênvànhữnggìhọcóđượctừcôngtyKhimongđợivượtxathựctếnhậnđược,nhânviênsẽcócảmgiácbấtmãnNgượclạinếunhânviênnhậnđượcnhiềuthứvượtxmongđợicủahọthìs ẽdẫnđếns ựthỏamãnr ấtcao.Nguyênnhânthứbacủasựthỏamãntrongcôngvic đếntừvic nhậnthứcc ủac á nhânvềgiátrcôngv i c Nhưvậy,mộtnhânviênsẽt h ỏamãnkhicôngvic manglạichoanhtamộtgiátrquantrọngmangtínhcánhânnàođóĐểtn g cườngsựthỏamãnchonhânviên,nhàquảnlýcầnxâydựngmôitrườnglàmvic tốtvớic hếđộđãngộvàcôngnhậnsựđónggópcủanhânviên.Sựcôngbằnglànhântốthứtưdẫnđếnsựthỏamãn.Nhânviênsẽsosánhcôngsứchọbỏravàthànhtựuhọđạtđượcvớicôngsứcvàthànhtựuc ủngườikhác.Nếuhọcảmthấymìnhđượcđốixửcôngbằngthìhọsẽcóđượcs ựthỏamãn.Nhânt ốditruyềnđượcx e m l à n h â n tốcuốicùngảnhhưởngđếnsựthỏamãn.Nếunhưởbốnnhântốtrnngườisửdụnglođộngc ó thểtácđộngítnhiềuđếnchngthìđốivớinhântốnày,họhầunhưkhôngt h ểtácđộngđượcDođc điểmditruyềnhaydocátínhcủamỗiconngườikhácnhaumàcùngmộtnnglựcvàsựđãingộnhưnhu nhưnghingườivớic á tínhkhácnhausẽcómứcđộthỏamãnkhácnhau

Từcáchọcthuyếttrên,tathấyrằngcácnhànghiêncứukhácnhaucóc ái nhìnkhácnhauvềcácnhântốmanglạisựthỏamãncôngvic Tuynhiên,quacáchọcthuyếttrên,tathấyđượcđiểmchungcủacáctácgiảtừcáchọcthuyếtnày.Tấtcảhọđềuchorằngđểmanglạisựthỏamãncôngvic thìnhàquảnlýcầnphảimanglạisựthỏamãnnhucầunàođócủngườinhânviên.ĐốivớiMaslowvàAlderferthìnhucầuđólànhucầuđượcsống,n nomc ấm,đượcntoàn,đượcgiaokếtbạnbè,đượctôntrọngvàtựthểhin mình

…

Sựphânchianhómvàcấpbậccủacácnhucầucủahaiônglàkhácnhaunhưngcácloạinhucầulàtươngđồngnhau.McClellandthìnhắcnhởchúngtav ềnhucầuvềthànhtựuvàquyềnlựccủconngười,nhữngthứmànhiềungườinỗlựchếtsứcđểđạtđượcnóHerzbergthìđưrh inhómnhântốlànhómloạibỏsựbấtmãnvànhómmngđếnsựthỏmãnnhưngmụctiêucuốicùngcnglàthỏamãnnhucầucủngườilođộng.Vroomthìlạichorằngđộnglựccủngườilaođộngphụthuộcvàonhậnthứccủahọđốivớinỗlực,k ếtquảvàphầnthưởngnhưngcuốicùngthìcáimàngườinhânviênquantâmc nglàphầnthưởngcóphùhợpvớimụctiêu(nhucầu)củahọhaykhông.Adamthìnhấnmạnhđếnnhucầuđòihỏivềsựđốixửcôngbằng

củngườiquảnlýđốivớingườinhânviêncấpdưới.CònHackmanvàOldhamthìchorằngnhânvinđòihỏicôngviccủahọcầnđượcthiếtkếmộtcáchkhoahọchợplýmớicóthểcóđượcsựthỏamãntrongcôngvic

ut racủaci vt cht vàci to cácquanhệxãhội;

đi biểucholựclượngsnxut vàphươngthứcsn xut tiêntiếntrongthờiđi ngàynay.

Cnc ứ lýluậnM á c

-Lêninv à t h ựctiễnn ư ớ ct a , nghquyếtTrungương6 khóXĐảngCộngsảnVit Nm đ

ã đưrkháinim v ềgiaicấpcôngnhânnhưsu:GiaicpcôngnhânViệtNamlàmộtlựclượ

ngxãhộitolớn,đangpháttriển,baogồmnhữngngườilaođộngchântayvàtríóc,làmc ônghưởnglươngtrongcácloi hìnhsn xut kinhdoanhvàdịchvụcôngnghiệp,hoặcsn xut kinhdoanhvàcácdịchvụcótínhchtcôngnghiệp.

Như vậy,giaicấpcôngnhânVit Namcónhữngđc trưng:

1 GiaicấpcôngnhânVit Namgồmnhữngngườilođộnglàmcônghưởnglươngtrongngànhcôngnghip v à dchvụcôngnghip thuộcc á c doanhnghip nhànước,doanhnghip tưnhân,don h nghip cóvốnđầutưnướcngoài,côngtycổphầnvànhữnglo độngtrựctiếplàmvic trongcácnông,lâmtrường

2 GiaicấpcôngnhânVit Namgồmnhữngngườitrựctiếphoc giántiếpthamgiavàoquátrìnhsảnxuất,táisảnxuấtracủacảivậtchấttronglĩnhv ựccôngnghip vàdchvụcôngnghip

3 Côngnhânsảnxuấtcôngnghip hin đạilànòngcốtcủagiaicấpcôngnhânVit Nam.Khôngphảitấtcảtríthứcđềuthuộcgiaicấpcôngnhânmàc h ỉnhữngk ỹs ư ,

c á n b ộ khoah

ọc-k ỹt h u ật,cánbộquảnlý,cánb ộnghiêncứutrựctiếpápdụngnhữngthànhtựuọc-khoahọc–

côngnghvàosảnxuấtcôngnghip vàdchvụcôngnghip mớithuộcgiaicấpcôngnhân

4 Vt r í

kinhtế-xãhộicủagiaicấpcôngnhânVit Nam:giaicấpcôngnhânVit Namhin đngnắmgiữnhữngcơsởvậtchất,kỹthuậtquantrọngnhấtcủđấtnước;đạidin cholựclượngsảnxuấttiếntiếnnhấttrongx ã hộihin nay.Họlàlựclượngtiênphong,thôngquĐảngCộngsản,cóvai

tròlãnhđạo,điđầuxâydựngnềnkinhtếthtrườngđnhhướngXãhộichủnghĩ,trongsựnghip côngnghip hóa,hin đ ạ i hóđấtnước,trongs ựnghip pháttriểnkinhtế,vn hó,x

ã hộivìmụctiu dângiàu,nướcmạnh,xãhộicôngbằng, dânchủ,vn minh

1.2.6 Kháiniệmsựthỏamãntrongcôngviệccủacôngnhân

Vroom[6]đnhnghĩrằng,thỏamãncủanhânviênlàtrạng

tháimàngườilo độngcóđnhhướnghiu quảrõràngđốivớicôngvic trongtổc h ứcĐồngthời,đãđưr c á c yếutốtácđộngsựthỏmãn:lương,phầnthưởng,điềukinlàmvic,côngviccónhimvụxácđnh

IvangevichvàMatteson(1999),sựthỏamãntrongcôngvic làtháiđộcủconngườivềcôngvic củahọ,nólàkếtquảcủasựchấpnhậntrongcôngvic

v à mứcđộphùhợpnhấtgiữacánhânvàtổchức

FrederickHerzberg[6]chỉrahainhómnhântốlin qun đếnsựthỏamãn.Haiyếutốcủathuyếtnàylà:Nhữngyếutốduytrìnhưđiềukin làmvic , lương,c h ế độ,…Nhữngyếutốthc đẩy:nhưs ựt h ừanhận,sựthn g tiến,…

Weissvàcộngsự(1967),đãđưrcáctiu chđolườngsựthỏamãntrongcôngvicthôngquaBảngcâuhỏiMinnesot(MSQ),trongđócáccâuhỏivềkhảnngsửdụngnnglựcbảnthân,thànhtựu,tiếnbộ,thẩmquyền,chínhsáchcôngty,đãingộ,đồngnghip , sángtạo,sựđộclập,giátrđạođức,s ựthừanhận,

tráchnhim,sựđảmbảo,đavxãhội,sựgiámsátcủacấptrên,điềukin làmvic

CácnghiêncứucủaSmith,KendalvàHulin[6]đãxâydựngcácchỉs ốmôtảcôngvic

đ ể đánhgiámứcđộthỏamãncôngvic củamộtnhânviênvới5 nhânt ố:đc điểmc ô n g

v i c , cấptrên,t i ềnlương,c ơ h ộ i đàot ạ ov à t h ngtiến, đồngnghip

6),sựh à i lòngcủanhânviênb a o gồmsựh à i lòngvề10yếutố:Kỷlutkhéoléo,sựđồng cmvớicácvn đ ề cánhânngườilaođộng,côngviệct h ú vị,đượctươngtácvàchiasẻtr ongcôngviệc,a n toànlaođộng,điềukiệnlàmv i ệc,lương,đượcđánhgiáđầyđủcác côngviệcđ ãthựchiện,t rungthànhcánhânđi vớicptrên,t hăngtiếnv à pháttriểnngh ềnghiệp.Môhình10yếutốnàycngđượcKovach(1980,1994),BobNelson,BlanchardT

raining&Development(1991),Silverthorne(1992),Sheryl&DonGrimmeGHRTraini ngSolutions(1997-

2001),CynthiaD.Fisher&AnneXueYaYuan(1998)sửdụngđểnghiêncứutrênnhiềun

ướcnhưTrungQuốc,ĐàiLoan,Nga,Mỹ[10].TạiVit Nam,NguyễnVDuyNhất(2009)cngđãsửdụngthangđo10yếutốnàykhiđolườngmứcđộthỏamãncủanhânviêntrongngànhdchvụViễnthông

TheonghiêncứuSuminderKaur,RahulSharma,RichaTalwar,AnitaVerma,SaudanSingh(2005)vềsựhàilòngcủacôngvic vànhậnthứcmôitrườnglàmvic giữc á c bácsĩtạimộtbn h vin đạihọcởDelhi,cácthànhphầntrongnghiêncứubaogồ

m:Sựthỏamãnvềsgiờlaođộngmỗingày;

Nhnthứcvềmôitrườnglàmviệc;Nhn thứccủacácmi quanhệvớicácđồngnghiệpt

i nơil à m v i ệ c;S ựhàilòngvớimứclương;Sựhàilòngv ớinghề.

TheonghiêncứucủaR.Factor(1982),vềmốiquanhgiữasựthỏamãncủanh

ânviênv à hiu suấtcôngvic , s ựt h ỏamãngồmc ó c á c thànhphần:Nhữngnhhưởngt

âmlýcủanộidungcôngviệc;Sựkếthợpcủaviệcl à m vớinhucầucánhân;Sựthíchhợ pcủacáchệthngkhenthưởng;Việcsửdụnghiệuquthẩmđịnhvàđánhgiátiềnlương;á

c nhucầucủangườilaođộng;ácđặctínhcủamôitrườnglàmviệc;Cácyêucầucủatch ức.

Theonghiênc ứucủaEngströmM, LjunggrenB , LindqvistR , CarlssonM.(2006)tạiKhoaYtếcộngđồngcủĐạihọcUppsala,ThụyĐiểnnghiêncứumốiquanhg

i ữasựhàilòngcủanhânviênvớicôngvic vàchấtlượngcôngv i c trongvic chms ó c c

hongườicaotuổithuộcKhoaThầnkinh.Kếtquảchothấycácyếutố:Sựcăngthẳngtron

gcôngviệc;ó đượcsựh ỗtrợcủacácdụngcụytếhiệnđi ; Khilượngcôngviệc;Hợp táctrongcôngviệc;Mongđợivànhucầupháttriểncánhân.

Thangđomứcđộthỏamãnvớicácthànhphầncủacôngvic khánổitiếngtrênthếgiớilàChỉsốmôtảcôngvic củaSmithetal(1969),nóđãđượcsửdụngtronghơn1.000nghiêncứuởcáctổchứctrongnhiềulĩnhvựckhácnhau,5khíacạnhcủathangđoJDIlà:Bảnchấtcôngvic,cơhộiđàotạovàthngtiến,lãnhđạo,đồngnghip,tiềnlương

CrossmanvàBassem(2003)đãbổsungthêmhaithànhphầnnữađólàphúclợi,

vàmôitrườnglàmviệc.Haiyếutốnàycngđãđượctác

giảTrầnKimDung[12]ápdụngkhinghiêncứusựhàilòngcủangườilaođộngởVit Nam.Theokếtq u ảnghiêncứucủtácgiả(25,27 ) cácy ế utốt h ỏamãnvớicôngvic đượcđiềuchỉnhgồmcó:Yếutốcôngvic;Lương/

thunhập;Hỗtrợt ừcấptrên;M ốiquanhvớiđồngnghip ; Sựthngtiếnvàpháttriểnnghề

ngđonổitiếng(JobDescriptiveIndex-á c khcạnhc nbảntrongcủacôngvic vàthngđonàyđãđượckiểmđnhởVit Nam.

Ngoàiramộtsốthànhphầncủathangđocngđượcmộtsốtácgiảkhácở Vit Namsửdụngvàbổsungđểnghiêncứutrongcácdoanhnghip như:

phần:bn cht côngviệc,tiềnlương,môitrườnglàmviệc,lãnhđo , đồngnghiệp,cơhội

đàotothăngtiến.

PhạmĐứcT h ống(2006)khiđánhgiámứcđộhàilòngcủangườil a o độngtrongc á c doanhnghip trênđabànquận8-

ThànhphốHồChíMinhgồmcácthànhphần:Cơhộiđàoto , miquanh ệcpt r ê n

-c p dưới,lương&thunhp , đồngnghiệp,lãnhđo,niềmtin,-cơhộithăngtiến.

Nhưvậytrêncơsởcácthànhphầntrongcôngvic củaJDI,cáctácgiảđãđiềuchỉnh,bổsungthêmmộtsốthànhphầnkhácliênquanđến