ĐẠIHỌCQUỐCGIAHÀNỘI TRƢỜNGĐẠIHỌCKHOAHỌCXÃHỘIVÀNHÂNVĂN TỐNGTHỊTHUHƢƠNG NHUCẦUSỬDỤNGMẠNGXÃHỘICỦASI NHVIÊNTRƢỜNGĐẠIHỌCFPT LUẬN VĂN THẠCSĨTÂMLÝHỌC HàNội–2014 ĐẠIHỌCQUỐCGIAHÀNỘI TRƢỜNGĐẠIHỌCKHOAHỌCXÃHỘIVÀNH[.]
Trang 1ĐẠIHỌCQUỐCGIAHÀNỘI TRƯỜNGĐẠIHỌCKHOAHỌCXÃHỘIVÀNHÂNVĂN
-TỐNGTHỊTHUHƯƠNG
NHUCẦUSỬDỤNGMẠNGXÃHỘICỦASI NHVIÊNTRƯỜNGĐẠIHỌCFPT
LUẬN VĂN THẠCSĨTÂMLÝHỌC
HàNội–2014
Trang 2ĐẠIHỌCQUỐCGIAHÀNỘI TRƯỜNGĐẠIHỌCKHOAHỌCXÃHỘIVÀNHÂNVĂN
-TỐNGTHỊTHUHƯƠNG
NHUCẦUSỬDỤNGMẠNGXÃHỘICỦASI NHVIÊNTRƯỜNGĐẠIHỌCFPT
ChuyênngànhTâmlýhọcM ãsố:603180
LUẬN VĂN THẠCSĨTÂMLÝHỌC
NGƯỜIHƯỚNGDẪNKHOAHỌC:
PGS.TS.TrầnThuHương
HàNội-2014
Trang 3Tácgiả
Trang 4Tôix i n c h â n t h à n h gửil ờ i c ả m ơ n đ ế n B a n l ã n h đ ạ o V i ệ n Q u ả n t r ị K i n
h doanh–
TrườngĐạihọcFPT,Phòngchínhtrịvàcôngtácsinhviên,thầycôgiáo,cù n g cácemsinhviêntrườngĐạihọcFPTđãhợptácgiúpđỡtôihoànthànhluậnv ă n này
Luậnvănkhótránhkhỏithiếusót,tácgiảrấtmongnhậnđượcnhữngýkiếnphảnhồivàgópý
Tácgiả
TốngThịThuHương
Trang 5MỞĐẦU 1
Chương1CƠSỞLÝLUẬNVỀNHUCẦUSỬDỤNGMẠNGXÃHỘICỦA S I N H VIÊN 6
1.1 Tổng quantìnhhìnhnghiêncứuvấnđề 6
1.1.1 Các nghiên cứutrênthếgiớivềnhucầu 6
1.1.2 Các nghiên cứutrongnướcvềnhucầu 10
1.2 Cácnghiêncứuvềmạngxãhội 12
1.2.1 Nghiêncứungoàinước 13
1.2.2 Nghiêncứutrongnước 15
1.3.Mộtsốvấnđềlýluậncơbảncủanhucầusửdụngmạngxãhộicủasinhviên 19
1.3.1 Kháiniệmnhucầu 19
1.3.2 Kháiniệmvềmạngxãhội 24
1.3.3 Kháiniệmsinhviên 27
1.3.4 Kháiniệm nhucầusửdụng mạngxãhộicủasinhviên: 29
Chương2TỔCHỨCVÀPHƯƠNGPHÁPNGHIÊNCỨU 38
2.1 NGHIÊNCỨULÝLUẬN 38
2.1.1 Mụcchnghiêncứu 38
2.1.2 Nội dungnghiêncứu 38
2.1.3 Phương phápnghiêncứulýluận 38
2.2 NGHIÊNCỨUTHỰCTIỄN 39
2.2.1 Vài nétvềịabànnghiêncứu 39
2.2.2 Vài nétvềkháchthểnghiêncứu 41
2.2.3 Phương phápnghiêncứu 42
Chương3 K Ế T Q U Ả N G H I Ê N C Ứ U NHUC Ầ U S Ử D Ụ N G M Ạ N G X Ã H Ộ I CỦA SINHVIÊNTRƯỜNGĐẠIHỌC FPT 46
3.1 Thựctrạngsửdụngmạngxã hộicủa sinh viênĐạihọcFPT 46
3.2 ThựctrạngmứcđộnhucầusửdụngmạngxãhộicủasinhviênĐHFPT 55
Trang 63.2.1 Thựctrạngmứcộ nhucầusửdụngmạngxãhộiápứngnhucầuhọctậpcủasinhviênĐ HFPT 55 3.2.2 Thựctrạngmứcộ nhucầusửdụngmạngxãhộiá p ứngnhucầugiảitrcủasinhviên ĐHFPT 59
3.3 Cácyếut ố ả n h h ư ở n g đ ế n mứcđ ộ n h u c ầ u s ử d ụ n g mạngx ã h ộ i c ủ a s i n h trườngĐHFPT 663.3.1 Nhữngyếutốảnhhưởngếnmứcộ nhucầusửdụngmạngxãhộicủasinhviên 66 3.3.2 Nhữnglợic h vàbấtcậpkhisửdụngmạngxãhộicủasinhviên 72
KẾTLUẬNVÀKIẾNNGHỊ 84DANHMỤCTÀILIỆUTHAMKHẢO 90
Trang 7Bảng3.1.ThựctrạngsửdụngmạngxãhộicủasinhviênĐạihọcFPT 47
Bảng3.2.Thựctrạngsửdụngmạngxãhộicủasinhviêntheogiớitính 49
Bảng3.3.Lýdosinhviênbiếtđếnmạngxãhội 50
Bảng3.4.ThờigiansửdụngmạngxãhộicủasinhviênFPT 51
Bảng3.5.ThờigianthamgiavàomạngxãhộicủasinhviênFPT 52
Bảng3.6.Phươngtiệnsinhviênsửdụngkhithamgiamạngxãhội 53
Bảng3.7.Địađiểmtruycậpmạngxãhộicủasinhviên 54
Bảng3.8.Mứcđộsửdụngmạngxãhộiđểđápứngnhucầuhọctập 56
củasinhviên 56
Bảng3.9.Mứcđộsửdụngmạngxãhộiđápứngnhucầuhọctậpcủasinhviêntheogiớitính 58
Bảng3.10.Thựctrạngmứcđộsửdụngmạngxãhộiđápứngnhucầugiảitrícủasinhviên 60
Bảng3.11.ThựctrạngmứcđộsửdụngMXHđápứngnhucầugiảitrícủasinhviêntheogiớitính 62
Bảng3.12.MứcđộnhucầusửdụngmạngxãhộicủasinhviênFPT 63
Bảng3.13.Lýdosinhviênsửdụngmạngxãhội 68
Bảng3.14.NhucầusửdụngmạngxãhộicủasinhviênFPTtheogiớitính 69
Bảng3.15.NhucầusửdụngmạngxãhộicủasinhviênFPTtheoquêquán 71
Bảng3.16.LợiíchkhisửdụngmạngxãhộicủasinhviênFPT 73
Bảng3.17.BấtcậpkhisửdụngmạngxãhộicủasinhviênFPT 74
Bảng3.18.Cảmxúccủasinhviênkhithamgiamạngxãhội 78
Bảng3.19.Khókhănsinhviênthườnggặpkhisửdụngmạngxãhội 79
Bảng3.20.Cảmxúccủasinhviênkhikhôngđượcdùngmạngxãhội 81
Bảng3.21.Tựđánhgiácủasinhviênvềsựảnhhưởngcủamạngxãhộiđếnhiệu quảhọctập/làmvệc 82
DANHMỤCBIỂUĐỒ Biểuđồ1:ThịtrườngmạngxãhộiViệtNam 1
Trang 91 Lýdochọnđềtài
MỞĐẦU
Ngàynaytrongbốicảnhtoàncầuhóavớisựpháttriểnvượtbậccủakhoahọckĩthuật,nhiềudịchvụcôngnghệtruyềnthôngrađờinhằmđápứngnhucầungàycàngc a oc ủ a c o n n g
ườ i M ộ t t r o n g n h ữ n g dị ch v ụ t r u y ề n t h ô
n g đại c h ú n g hàngđầuhiệnnaylàInternetvàđặcbiệtlàmạngxãhội
SựpháttriểnmạnhmẽcủahệthốngmạngInternetvàmạngxãhộiđãgópp h ần đưaViệtNamtiếnnhanhvàoconđườnghộinhậpvàgiúpchomọingườidânVi ệt trởthànhnhững“Côngdânquốctế”bìnhđẳngtrênmạng
Khix ế p h ạ n g c á c mạngx ã h ộ i , theo
G o o g l e A d P l a n n e r (sốl i ệ u t h á n g 12/2010),tỉlệngườidùngcácmạngxãhộiởViệtNamlànhưsau:
Biểuồ 1:ThịtrườngmạngxãhộiViệtNam(Tríchnguồ nGoogleAdPlane,12/2010)
Theobiểuđồnày,mạngxãhộiZingMedẫnđầuvới4.6triệungườidùng.Yaho o,Facebo
Trang 11NhữngconsốtrênchothấynhucầusửdụngInternetcũngnhưmạngxãhộicủangườidânViệtNamlàrấtcaovàcóxuhướngngàycàngtăngnhanh.Bêncạnhcácphươngtiệntruy
chuộngnhưT i vi , Báo,Radio,Internetcũnglàmộtphươngtiệnrấtđượcquantâmởcáckhuvựcđôthị,vàởgiớitrẻViệtNamhiệnnay
Hơntấtcảmọiphươngtiệntruyềnthôngđạichúngkhác,ngàynayInternetđangchứngtỏsứcmạnhvàtốcđộpháttriểnnhanhnhưchóngvàsựảnhhưởnglớnlaocủanóđốivớiconngười;Trongđó,MXHđã,đangvàsẽlàmộtphầncủađờisốngxãhộiởmộtbộphậncôngchúng.Thậtvậy,conngườingàynayđangsốngvàlàmviệctrongmộtm ô i trườngtruyềnthôngđaphươngtiện.Cùngăn,cùngngủ,cùnglàmviệc,cùngyêu,cùngghét vớitruyềnthông.Trongthờiđạiđượcgọilà“Thếgiớiphẳng”,khôngaicóthểphủnhậnlợiíchtừmạngxãhội,đặcbiệtlàgiớitrẻ
SựxuấthiệncủaMXHvớinhữngtínhnăng,vớinguồnthôngtinphongphú,đadạng,đãthậtsựđivàođờisốngcủacưdânmạng.Vớinhữngchứcnăngđadạngkéotheosựgiatăngngàycàngđôngđảocácthànhviên,Internetởmộtkhíacạnhnàođó
đãlàmthayđổithóiquen,tưduy,lốisống,vănhóa…
củamộtbộphậngiớitrẻngàynay.Giớitrẻvớinhữngđặcđiểmpháttriểntâmlýđadạngcónhữngnhucầuriêngvàlàngườitiếpnhậntíchcựcnhữngtiếnbộkhoahọckỹthuật,đồngthờicũngchịutácđộngcủacácphươngtiệnnghenhìnnhiềunhấttrêncảhaiphươngdiệntíchcựcvàtiêucực
NgoàirấtnhiềutiệníchmàMXHmanglạichongườidùng,nhưthôngtinnhanh,khốilượngthôngtinphongphúđượccậpnhậtliêntục,cónhiềutiệníchvềgiảitrí…
chúngtacònthấycómộtkhíacạnhkháquantrọnglàmthayđổimạnhmẽhìnhthứcgiaotiếpgiữanhữngcánhân,cácnhóm,vàcácquốcgiavớinhau,đóchínhlàkhảnăngkếtnối.Cóthểnói,đâylàmộtkhônggiangiaotiếpcôngcộngphivậtthểtạoliênkếtdễdàng,thuậntiện,nhanhnhấtgiữaconngườivớinhauthôngquanhiều
Trang 12hìnhthức,liênkếtrộngkhắpchứkhôngbịgiớihạnbởichiềukhônggian.Lượngt h ô n g tinchiasẻlàhếtsứclớnvàvôcùngphongphú,đadạng.Chínhvìvậy,sốlượng ngườisửdụngMXHngàycàngđôngđảo.
Thựct ế c h o t h ấ y , hiệnn a y ,s ố l ư ợ n g n g ư ờ i s ử d ụ n g MXHđangt ă n g r ấ
t nhanh,đặcbiệtlàthanhthiếuniênhọcsinh,sinhviêntrongđộtuổitừ16đến24:“
Sốlượngngườisửdụngmạngxãhội(socialnetwork)tạiViệtNamanggiatăngrấtnhan h.Khoảng17%sốngườitrưởngthànhthườngxuyêntraoổiquamạngvớin h ữ n g ngườikhô nghềquenbiếtvàtỷlệnàytăngtỷlệnghịchvớiộ tuổi” [26]
RấtnhiềungườitrẻđãbiếtcáchsửdụngMXHmộtcáchhiệuquả.HọsửdụngMXHlànơiđểcungcấpthêmchomìnhnguồntrithức,nângcaogiátrịbảnth ân , lànơiđểgắnkếtcộngđồng,lànơiđểsẻchianhữngbấthạnh,niềmvuicủanhữngngười
cảnhđ áng thương,cầnsựtrợgiúpcủaxãhội.Trêncơsởđó,nhiềubạntrẻđãlậpracáctrangweblànơiđểk ê u gọiđónggóptiền,gạo, v.v…
vàcảhiếnmáunhânđạogi úpchongườinghèo,ngườibệnh…
Tiệníchmàmạngxãhộimanglạichosinhviênhiệnnayđólàgiúphọcónhữnghiểubiết sâ urộngtrong mọilĩnhvực,cậ pnhậtthôngtin m ộ t cáchn han h nhất,chínhxácnhất.Bêncạnhđó,nócòngiúpsinhviênđápứngđượcnhucầugiaolưu kếtbạnvớinhiềungườikhôngnhữngtrongnướcmàcảtrêntoànthếgiới,tạodựngđượcnhiềumốiquanhệtrongcôngviệccũngnhưhọctập,haygiúphọthưgiãnlàmgiảmbớtđinhữngcăngthẳngmệtnhọc…
Đốivớisinhviên,trongmộtmôitrườnghọctập,giảitríphongphúđadạngn h ư hiệnnay,nhucầusửdụngInternetmàđặc biệtlàMXHcủa sinhviênngàycàngcao.SựrađờicủaInternetđãcóảnhhưởngmạnhmẽđếnđờisốngtinhthầncũ n g nhưđờisốnghọctậpcủasinhviêntrongmôitrườngsốngluônnăngđộngvàbậnrộn
Việcsửdụngmạngxãhộiđểđápứngnhucầugiảitrí,họctậpcủasinhviênlàmộtđiềutấtyếutrongxuhướngtoàncầuhóa,hiệnđạihóacủađấtnước.Tuyn h i ên , việcđápứngnhucầunày,ngoàinhữngmặttíchcực,mạngxãhộicònmang
Trang 13làmảnhhưởngđếnđờisốngcộngđồng.Việctruycậpvàocáctrangmạngxãhộimàkhôngđúngmụcđíchhọctậphaygiảitrílànhmạnhcònlàmchosinhviênmấtnhiềuthờigian
ản h hưởngđếnviệchọchành
Nhậnthấyđượcmạngxãhộilàmộtphươngtiệntruyềnthôngngàycànggắnbóchặtchẽthânthiếtvớisinhviênvàsựthamgiasửdụngmạngxãhộicủasinhviênngàycàngnhiều,đặcbiệtlàđốivớisinhviêncủamộttrườngcôngnghệhàngđầuViệtNamlàtrư
Trang 144.2.3 Đưaramộtsốgiảiphápnhằmgiúpchosinhviênnóichungvàsinhv iê
n ĐạihọcFPTnóiriêngcóđịnhhướngtốthơnvàđạthiệuquảhơntrongviệcsửd ụ n g m ạn g
x ã h ộ i Bêncạnh đó đềxuấtmộtsố kiến nghị cụ thể trong lĩnh vựcquảnlýhệthốngthôngtintrênmạngxãhội,giúpchosinhviênĐạihọcFPTcóđượcn h ữ n gnguồnthôngtinchấtlượngvàbổíchhơn
ô n g tin,kếtnối,giaodiệnđẹp,đanăng,tiệnlợi,đemlạihiệuquảnhanhchóng,tuyêntruyềnq u ả n g c á o , c á c yếut ố c h ủ q u a n n h ư : N h ậ n t h ứ c , h ứ n g t h ú , m o n gmuốn,sởthích,độngcơ,xuhướng,
….Sửdụngmạngxãhộicủasinhviênđemlạin h ữ n g lợiíchnhưgiảitrí,chiasẻthôngtin,tròchuyện,nhưngbêncạnhđómạngxãh ộ i cũngcónhữngbấtcậpnhưchiếmquánhiềuthờigian,nhiềuthôngtin…ảnhhưởngđếnhọctậpvàsứckhỏe
Trang 15Chương1 CƠSỞLÝLUẬNVỀNHUCẦUSỬDỤNGMẠNGXÃHỘIC ỦA SIN
HVIÊN
1.1 Tổngquantìnhhìnhnghiêncứuvấnđề
Conngườitồntạivàpháttriểnluônđòihỏicácnhucầukhácnhau,nhucầucủaconngườimangtínhđadạng,phongphúvàbiếnđổitheotừnggiaiđoạn.Nhucầuđ ư ợ c t h ỏ
a m ã n làc ơ sởs á n g t ạ o n h ữ n g n h u c ầ u m ớ i , n h u c ầ u l à b i ể u h i ệ n n g u ồ ngốcvàđộnglựckíchthíchhoạtđộngcủaconngườitừđóthúcđẩysựpháttr i ển củaxãhội.Nhucầulàvấnđềđượcnhiềungànhnghiêncứutrongđócóngànhkhoahọcvềtâmlýconngười,chotớinaycónhiềuquanđiểmkhácnhaunghiêncứuvềvấnđềnhucầu.Sauđâylàmộtsốnghiêncứutrongnướcvàtrênthếgiớingh iên cứuvềnhucầucủaconngười
tácđộnglêncơthểthìcơthểtạoramộtphảnứngtươngứngđáplại.Ôngchorằng:Tâmlýhọckhôngquantâmtớiviệcmôtảvàgiảnggiảicáctrạngtháiýthứcmàchỉquant
họcnàylàcáccứliệucóthểquansátđược,cáccứliệunàydocơthểtạoranhằmmụcđíchthíchnghivớimôit rư ờn g xungquanhbằngcáchsửdụngcácdữkiệnditruyềnvàcáckỹxảohọctậpđ ượ c Quansátcũngnhưgiảnggiảihànhviđềuphảituântheonguyêntắc:cómộtk í ch thíchnàođótácđộngvàocơthể,vàcơthểtrảlờibằngmộtphảnứngnàođó.TừđâynảysinhracôngthứcnổitiếngcủahànhvichủnghĩaS-R(kíchthích-phảnứng[11,tr.193]
Trang 16ThuyếthànhvicủaJ.Watsonđãđượccácnhàkhoahọctrênthếgiớinhư:Tolman, C.Hull,F.Skiner…lĩnhhội,bổsungthiếusótvàpháttriển.
Vớic ư ơ n g l ĩ n h đ ầ u t i ê n c ủ a m ì n h , t h e o n h ư n h à s i n h l ý h ọ c
L i ê n XôP.K.Anokhinnhậnxét,thìthuyếthànhviđãtạora“Mộtkhôngkhíkhoahọchoàntoàn mới”,kháchẳnvớibộmặttâmlýhọcthờiđó.Lĩnhhộitưtưởngcủathuyếthànhvi,nhiềunhànghiêncứunhưGeorgesKaton,ErnestDichter…
đãbướcđầucón h ữ n g t ì m h i ể u v ề n h ữ n g b i ể u h i ệ n t r o n g ứ n g x ử c ủ a k h á c h
h à n g G K a t o n a tr o n g nghiêncứucủamìnhđãcoihànhvitiêudùngcủaconngườilàkếtquả(trọnvẹn)củasựtácđộnggiữacánhânvàmôitrường(vănhoá,xãhội,lịchsử)
Cácnhàtâmlýhọchànhviđãchỉracácyếutốtrunggiancóảnhhưởngtớinhữngphảnứngcủaconngườikhicókíchthích.Hạnchếcủaquanđiểmnàylàxemhànhvicủaconngườicònmangtínhmáymóc.Nóichocùngcácnhàhànhvicũngđãkhôngtìmthấyđượcbảnchấtcủanhucầucủacáithúcđẩyhànhvivàhoạtđộngconngười
Lýthuyếtphântâmhọcvềnhucầu
ThuyếtphântâmdoS.Freud(1856–
1939)làngườikhởixướng.Theoông,đời sốngtâmlýcủaconngườibaogồmbaphầncơbảnđólàcáinó,cáitôivàcáisiêutôi.Nhucầuchínhlàcáibảnnăngcủaconngười
CáiNóhaycòngọilàcáivôthứcchínhlàđộnglựcthúcđẩysựpháttriểnn hâncách,vìvậynhucầubảnnăngđượcđồngnhấtvớivôthứcvàcũngđượccoilàđộnglựcchosựnảysinhvàpháttriểncácnhucầucủacánhânvàxãhội.T r o n g quátrìnhnghiêncứuc
ủamình,ôngcũngđãđềcậpđếnvấnđềnhucầucủacơthểtrong“Lýthuyếtbảnnăngcủaco
nngười”.Ôngkhẳngđịnh,phântâmhọccoitrọngn h u cầutựdocánhânnhưcácnhucầutựnhiên,đặcbiệtlànhucầutínhdục.Việcthoảmãnnhucầutínhdụcsẽgiảiphóngnănglượngtựnhiên,vànhưthế,tựdocánhânthựcsựđượctôntrọng,kìmhãmnhucầunàysẽdẫnđếnhànhvimấtđịnhh ư ớ n g củaconngười.[17]
Lýthuyếtnhucầutrườngpháitâmlýhọcnhânvăn
Trang 17tự thể hiện
NC về sự tôn trọng
NC được thừa nhận
NC về an ninh và sự an toàn
NC sinh lý
Tâmlýhọcnhânvănrađờinhưmộtkhuynhhướngđốilậpvớitâmlýhọch àn hvivàphântâmhọc.Tiêubiểu
cholýthuyếtvềnhucầucủatrườngpháitâmlýh ọ c nhânvănlà“Thuyếtthứbậcnhucầu”(19
54)củaA.Maslow(1908–1970).
A.Maslowchứng minhrằngtínhxã hộinằmtrongchính bảntínhcủaconngười.Conngườicónhữngnhucầuchânchínhvềgiaotiếp,vềsựlệthuộc,vềtìnhyêu,vềlòngkínhtrọng…
Nhữngnhucầunàycóbảnchấtbảnnăng,đặctrưngchogi ốn gngười,nhưvậytheoông,tínhngườicủanhucầuđượchìnhthànhtrongquátr ìn h phátsinhloàingười.Ôngđãhìnhdungnhucầuvàsựpháttriểncủaconngườitheochuỗiliêntiếpnhưchiếccầuthang.Ôngđãđemcácloạinhucầukhácnhaucủaconngười,căncứtheotínhđòihỏivàthứtựphátsinhtrướcsaucủachúngđểquyvềnămloại,sắpxếpthànhnămbậcthangvềnhucầucủaconngười,từthấpđếncao
Đểđilênđỉnhcủachiếcthangphảibắtđầutừchânthang.Mỗibậcnhucầuđòihỏiconngười phảicónhữngnỗlực nhất địnhđểcóthểchuyểnlênb ậ c tiếptheo Mỗibậc nhu cầucủacon người đều phụ thuộcvàobậcnhucầutrướcđó.Nếub ậ c nhucầuởbậcthấpthìcảhệthốngkhôngđượcđápứng,cánhânđósẽkhócót hểtiếnlênbướcpháttriểntiếptheo.TheoMaslow,saukhinhucầucấpthấpđượcthỏamãn,thìnảysinhđòihỏithỏamãnnhucầucấpcaohơn.Ôngchỉrõ,hànhvicủaconng
cầunàođóthúcđẩymàlàkếtquảcủarấtnhiềutácđộng.Theoông,mọinhucầuthuộchệthố
Trang 18ngthứbậccũngđềucóliênq u a n đếncấutrúccơthểcủaconngườivàđềuđượcdựatrênmộtnềntảngditruyền
Trang 19nhất định.Ôngđãmôtảcácđộngcơ củaconngườimangtínhvôthứcvàvượtquaýchícủaconngườiđãquyđịnhhànhvicủanó.Thuyếtcủaôngphủđịnhsựcầnthiếtphảihìnhthànhmộtcáchcómụcđíchcácnhucầucủaconngười.[12]
Quaniểmcácnhàtâmlýhọchoạtộngvềnhucầu
SaucáchmạngthángMười,nềnTâmlýhọcLiênXôđãcóbướcpháttriểnmạnhmẽ.Dưới ánh sáng củaTriếthọcMác–LêNin,cácnhàTâmlýhọc LiênXôkhi ng hiên
cứ u về con người, đờisốngtâmlýngười đã khẳngđịnh: Nhucầulàyếutốbêntrongquantrọngđầutiênthúcđẩyhoạtđộngcủaconngười.Ngaytrongtriếth
ọ c,
FAnghen-tuykhôngphảilàmộtnhàtâmlýhọc,nhưngkhinóivềquanđiểmcủamìnhvềnhucầu,ôngkhẳngđịnh:“Ngườitaquychotríóc,chosựmởmangvàhoạtđộngcủabộóctấtcảcônglaolàmchoxãhộipháttriểnđượcnhanhchóngvàđánglẽngườitaphảigiảithíchrằnghoạtđộngcủamìnhlàdonhucầucủamìnhquyếtđịnh(mànhữngnhucầuđóquảthậtđãphảnánhvàotrongđầuócconngườilàmchohọcóýthứcđốivớinhữngnhucầuđó)thìngườitalạiquengiảithíchrằnghoạtđộngcủamìnhlàdotưduycủamìnhquyếtđịnh.[9,tr.280]
X.L.Rubinstein(1902-1960)đãbổsungnhữngthiếusótcủacácnhànghiêncứutrướctrongnghiêncứucủamìnhvềnhucầu.Ôngkhẳngđịnhnhucầucủaconngườithểhiệnmốiquanhệcủaconngườivớithếgiớixungquanh.Đểtồntạivàpháttriển,conngườiluônphảihoạtđộngnhằmđápứngnhữngnhucầunhấtđịnh.Nh ucầulàsựđòihỏicáigìđónằmngoàichủthể.“Cáigìđó”chínhlàđốitượngcủanhucầu,có
khảnăngđemlạisựthỏamãnchonhucầuthôngqua hoạtđộngcủach ủthể
A.N.Leonchiepvđãđưarađịnhnghĩavềnhucầunhưsau:“Nhucầulàmộttrạngtháitâmlýcủaconngườicầnmộtcáigìđóchocơthểnóiriêng,conngườinóichung,sốngvàhoạtđộng.Nhucầucủaconngườiluônluôncóđốitượng,đốitượngcủanhucầucóthểlàvậtchấthoặctinhthần,chứađựngnhữngkhảnăngthỏamãnnhucầu.Nhucầucóvaitròđịnhhướng,đồngthờilàđộnglựcbêntrongkíchthíchhoạtđộngcủaconngười.”
Ôngphêphánviệctáchnhucầurakhỏihoạtđộng,v ì nhưvậysẽcoinhucầulàđiểmxuấtphátcủahoạtđộng.Mốiliênhệgiữahoạt
Trang 20Hoạtđộng.LuậnđiểmnàyđápứngđượcquanđiểmMacxitvềnhucầukhinhucầucủaconngười được sản xuất ra.Ôngcòn chorằng:nhu cầucủa conngườikhôngchỉđượcs ản xuấtramàcònđượccảibiếnngaytrongquátrìnhsảnxuấtvàtiêuthụvàđólàmấuchốtđểhiểuđượcbảnchấtcủacácnhucầucủaconngười.[3,tr221]
Tómlại,cácnghiêncứunóitrênvềnhucầuđãnêubậtđượcvaitròquant r
đốivớisựhìnhthànhvàpháttriểntâmlý,nhâncáchcánhân.Cácnhànghiêncứuđềuthốngnhấtởquanđiểmchorằngnhucầucủaconngườilàmộthệthống,khihệthốngnàybắtđầup h á t huyt á c d ụ n g t h ì c o n ngườic h u y ể n s a n g t r ạ n g t h á i t í c h c ự c n ă n
g đ ộ n g n ó i chungcảvềmặtsinhlýthầnkinhvàtâmlý,tạođiềukiệnthuậnlợichohoạtđộngnhậnthức,rungcảmvàhoạtđộngthựctiễndiễnra.Nhucầucủaconngườikhôngn
gừ ng biếnđổitheosựpháttriểncủaxãhội
1.1.2 Cácnghiêncứutrongnướcvềnhucầu
ĐềcậpđếnquanniệmcủacácnhàTâmlýhọcViệtNamvềnhucầu,chúngt a cóthểtìmthấyquamộtsốtậpsáchnhư:TâmlýhọcLiênXô-
Tuyểnnhữngbàibáo , NxbTiếnBộnăm1978;TâmlýhọcVưgôtxki,NxbGiáoDụcnăm1997củatác giảPhạmMinhHạc;Tâmlýhọc,NxbĐHQGHN năm2000củatácgiảBùiV ă n Huệ;Tâm lýhọc đạ i cương, NxbĐHSPHN năm2003của tác giả NguyễnQ u a n g UẩnNguyễnVănLũy,ĐinhVănVang;Tâmlýhọcđạicương,NxbGiáoDụcnăm1989củatácgiảPhạmMinhHạc,LêKhanh,TrầnTrọngThủy
Bêncạnhquanđiểmnghiêncứucủacáctácgiảtrênvềnhucầu,còncócáccôngtrìnhcủasinhviên,họcviêncaohọc,nghiêncứusinhvàcácnhànghiêncứup h ụ c vụcôngtáchọctậpvànghiêncứukhoahọc.TácgiảNguyễnVănLũy(2005)k h i n g h i ê n
cũngchỉrarằng:Nhucầulàđòihỏitấtyếumàcáthểcầnđượcthỏamãnđểtồntạivàpháttriển Nhucầuđiềukhiểntừbêntrongchủthểthựchiệnhànhvi,tạoquátrìnhtâmlý,nângcaotínhnhạycảmvàcườngđộhoạtđộng,đưacơthểvàotrạngtháitrươnglựchưngphấn.Nhucầukíchthíchhànhviứngxửvàoviệctìmkiếmcáigìđómà
Trang 21chủthểđòihỏi,giữchotínhtíchcựccủa cơthểtồntạisongsongvớitrạngthái thiếuthốnnàođó.Từđó,tácgiảkhẳngđịnh:Nhucầulàthànhphầnquantrọngnhấtcủacấutrúcđộngcơhóa–
Kíchthích,hoạtđộngquyđịnhphươnghướngvàtínhtí chcựccủahànhviứngxử
NghiêncứunhucầulàđộnglựcpháttriểnmàLêThịKimChiđềcậptrongcuốn sách“Nhucầu,độnglựcvàđịnhhướngxãhội”(2005).Trongtácphẩmnày,tácgiảcónóiđếnđộnglựccủanhucầu,tiềnđềhìnhthànhnênnhucầu.[5]
Nghiêncứu“NhucầugiảitrícủaThanhniên”củatácgiảĐinhThịVânChiđ ã làmrõmộtsốvấnđềlýluậnvàthựctiễnvềnhucầugiảitrícủathanhniêntừgócđ ộ x ã h ộ i
h ọ c , k h u â n m ẫ u g i ả i t r í c ủ a t h a n h n i ê n h i ệ n nay,đ ư a r a đ ư ợ c x u h ưởn g biếnđổinhucầugiảitrícủathanhniên.[6]
Nghiêncứu“ Tìmhiểun h u cầus ử d ụn g Internetcủa si n h viên”( 2 0 0 3 ) doHo àn g ThịNga t h ự c hiện Đề tàiđã phântích đượ c thực tr ạn g nhucầ usửd ụ
ng Internetcủasinhviên;đánhgiáđượcnhữngyếutốtácđộngđếnnhucầusửdụnginternetnhưhọctập,tưtưởngđạođức,lốisống Nhưngtácgiảchỉdừnglạiởdịchv ụ giảitríInternet,tứclàmớichỉđánhgiáđượcmộtkhíacạnhcủanhucầugiảitrícủađốitượng
Đềt à i “ K h ả o s á t n h u c ầ u k h ô n g g i a n v u i c h ơ i g i ả i t r í c ủ a n h â n v i ê n
v ă n phòngởHàNội”(2007)củatácgiảPhạmĐứcNguyênđềcậptớinhucầugiảitríc
ủa mộtnhómđốitượngngườilaođộng,màcụthểlà,nhânviênvănphòng,vớimôitrườnglàmviệctạivănphòngởHàNội,nơiđôngđúcdâncư,nhiềuhạnchếvềđảm bảogiaothông Đềtàiđãkhẳngđịnh,hầuhếtcácnhânviênvănphònglàmviệctại
trícủahọđượcđápứ ngtuỳthuộcvàomôitrườnglàmviệccủacơquan,tìnhtrạnglàmviệcởcơquancủ ahọ.[18]
Ngoàiracònmộtsốcôngtrìnhnghiêncứuvềnhucầukhácnữanhư:Nhuc ầu t
i ê u dùngởcưdânđôthịcủatácgiảLêThanhHương,bàiviếtnhấnmạnhnhucầu tiêudùngcủangườidânđôthịngàycàngtănglênvàpháttriểncaodần.[15]
Trang 22Bêncạnhđókếtquảcủađềtàinghiêncứuvềnhucầutiêudùngnhư“Nhucầu sửdụngdiđộngcủangườidânHàNội”củatácgiảPhạmHồngHàchothấyn h ucầusửdụngđiệnthoạidiđộngcủangườidântươngđốilớn,vớinhữnglợiíchcủanónhưliênlạcvớinhaunhanhchóng,thuậnlợi,phùhợpvớicôngviệc,nângcaovịthếxãhộitrongđósựtiệnlợicủađiệnthoạidiđộnglàlýdođầutiênkhiếnhọquyếtđịnhsửdụng.
CònrấtnhiềucôngtrìnhnghiêncứuvềnhucầucủacáctácgiảViệtNamởgócđộkhácnhau,tuynhiêntrongphạmviđềtàinàychúngtôichưathểtrìnhbàyh ết Nhưngvềcơbản,kháiniệmnhucầuvàcácđặcđiểmcủakháiniệmnàyđã đ ược cácnhàkhoahọcViệtNamnhìnnhậnvàkhaitháctheonhiềucáchkhácnhaudựatrênnhữngkháiniệmchungvềnhucầutrêntoànthếgiới
1.2 Cácnghiêncứuvềmạngxãhội
“Chúngt a a n g s ố n g t r o n g m ộ t t h ờ i ạ i màt h e o ị n h n g h ĩ a c ủ a c á c n h
à chiến lượctoàncầuhóa làthờiại của sựnốikết–mộtthế giớiphẳng”(Thomas.LFreidman).Lúcnàylàthờiđiểm tốtnhấtđểlàmquenvàkếtnốivớimọingười.Xãh ộ i năngđộng,nềnkinhtếnăngđộngsẽngàycàngphụthuộcvàosựliênkếtvàgắnbólẫnnhau.Nóicáchkhác,khimọivậtcàngkếtnốichặtchẽvớinhau,chúngtacànglệthuộcnhiềuhơnvàoconngườivànhữngmốiquanhệnốikết.[21]
Trongthờiđạikỹthuậtsố,khimạngInternetđãphábỏhàngràođịalýđểnốikếthàngtrămtriệuconngườivàmáytínhtrênkhắphànhtinh,thìchẳngcólýdođểsốngvàlàmviệcmộtcáchcôlập.Kháiniệmvềgiaotiếpđãđượcmởrộngđếnkhôngngờchođếnkỷnguyênvàngcủanhữngtrangmạngxãhội:Facebook,Twitter,…
rađờinhưcâutrảlờichonhucầuvềnốikếtngàycàngtrởnênrộngrãi.Vàngaylúcnày,mộttràolưumớiđãđượchìnhthành.ChúngtabắtgặpFacebookởkhắpmọinơi.MộtthốngkêdựatrênlưulượnginternetdiđộngtạiM ỹ chothấy90%ngườidùngiPhoneđangsửdụngFacebook,chiếm10%tổngdunglượngtruycậpmạng.Bêncạnhđó,63%cộngđồngAndroidthườngxuyênghéthămFacebookvàtổngdunglượngmạngchiếm5%.[27]
Trang 23Thậtvậy,khôngthểphủnhậnsựthậtrằngFacebookđangpháttriểnmạnhmẽvớisốlượngthànhviênkhổnglồvàlưulượngtruycậplớn.Rấtnhiềungườiti êu tốnthờigianchoFacebookmàquênmấtcuộcsốngthựctại.Khôngnằmngoàiquyluậttrên,nhiềubạntrẻđangquáthầntượngFacebook.Haytheolờimộtchuyêng i a t â m l ý n g ư ờ i Mỹ,c ă
n bệnhấym a n g t ê n “nghiện”F a c e b o o k ( F a c e b o o k AddictionDisorder,viếttắtFAD)
Cóthểthấyvấnđề“sửdụngFacebooksaochohiệuquả”làmộtvấnđềrấtm ớinhưnglạirấtthờisựhiệnnay,bởinótácđộnglênxãhộirấtnhiềunhữngmặtk h ác nhauởnhiềulĩnhvựctrongđờisống.Đếnthờiđiểmnày,đãcómộtsốnhữngnghiêncứuvaitròvànhữnghệquảcủamạngxãhộiđốivớiconngườivàđặcbiệtlà vớigiớitrẻ
1.2.1 Nghiêncứungoàinước
Mạngxãhộingàycàngđisâuvàocuộcsốngcủaconngười.Cóthểnói,đâylà môhìnhmớinhấttrong quá trình phát triển đương đại, đơngiảnhoá cácphươngt h ứ c tươngtácvàkếtnốigiữaconngườivớinhausuốtchiềudàilịchsử
Theocácnhànghiêncứu,mặcdùmớiramắtgầnđâykhiđãhộitụđầyđủcácđiềukiệnnềntảngcơsởnhưngthựcchất"tổtiên"củamạngxãhộiđãxuấthiệntừkhálâu
Khởiđiểmchothờiđạikếtnốikhônggiớihạnnhưngàynaydiễnravàonhữngnăm70thếkỉtrước.Năm1971,thưđiệntửđầutiênđượcgửiđigiữahaichiếcmáytính…
nằmcạnhnhauvớithôngđiệpngắngọngồmdãykítựhàngđầutừp híatráitrênbànphímchuẩnhiệnnay“QWERTYUIOP”
Tiếpđến,cùngnăm1978diễnra2sựkiệnquantrọng.HệthốngtraođổithôngtindữliệuBBSđiệnthoạiđườngdàihoạtđộng.Ngoàira,nhữngtrìnhduyệts ơ khaithờiđầucũngbắtđầu“lâylan”khắpnơithôngquaUSENET,mộttrongsốnhữngnềntảngBBSđầutiên
Tuynhiên,cũngphảiđến20nămsau,trênInternetmớibắtđầuhìnhthànhnhữngmạngxãhộiđầutiên.Têntuổitiênphonglàmnêncuộchànhtrìnhsocialn et
wo rk đầutiêntronggần20nămnaytrướckhirơivàoquênlãnglàGeocites
Trang 24Năm1994,Geocitiesđượcthànhlập.Ngườidùngcóthểkhởitạovàpháttriểnnhữngđịachỉ,websitecánhântạiđây.Yahoo đãmualạiGeocitiesvàbiếntran g nàythànhmộtđịachỉquenthuộcvớingườidùngYahoo.Tuynhiên,docôngn gh ệlạchậuvàthiếulinhhoạttrongchiếnlượcpháttriển,Geocitiesđãbuộcphảiđ ó n g cửacáchđâykhônglâu,nhườngbướcchoFacebook,Linkedin,TwitterhayMySpace.
Cáchđâygần10năm,trangmạngxãhộinổi
tiếngFriendsterxuấthiện.Đâyđượccoilàtêntuổitiênphonghỗtrợkếtnốivàchiasẻtrựctuyếngiữanhữngngườithânsốngởđờithực.Friendsterhoạtđộngdựavàochínhngườidùngvàcótới3tr i ệu ngườithamgiasau3thángđầuramắt.Trungbìnhcứ126ngườidùngInternetcó mộtngườicómặtởđây
Haimạngx ã h ộ i p h á t t r i ể n n h a n h n h ấ t h i ệ n n a y c ó mặtk h á muộn.N ă m2004,Facebookramắt.Banđầuđâylàđịachỉdànhchosinhviênđạihọckếtnốivàchi asẻ.Ng
Facebookđãcótới19.500sinhviênđăngkítrongthángđầutiên
Hainămsau,Twittercũngkịpthờirađời,ghidấumốcquantrọngtrongquátrìnhpháttriểncủamạngxãhội
Tạithờiđiểmnăm2008,mỗigiâyngườidùngTwitterđănglên3.283thôngđiệp ĐâycũnglànămFacebookvượtmặtMySpaceđểtrởthànhmạngxãhộisốmộtt h ế g i
ớ i C ả h a i đ ề u t r ở n ê n p h ổ b i ế n h ơ n h ẳ n v ư ợ t m ặ t n g ư ờ i t i ề n n h i ệ m Friendster
độpháttriểnchóngmặt,vớisốl ư ợ n g n g ư ờ i d ù n g đ ô n g n h ấ t , v à o k h o ả n g 6 0 0 t r
i ệ u , t r o n g k h i cảF r i e n d s t e r v à Myspaceđềucódấuhiệuchữnglại.TwitterđangyếuthếtrướcFacebook,nhưngc ũ n g đãđãvượtquaFriendstertừlâuvàvẫnđangtiếptụcchinhphụcMyspace
Trongbàibáo"AtLast–
TheFullStoryOfHowFacebookWasFounded"đăngtrêntạpchíBusinessInsid
er(tháng5,2010)Carlson,Nicholasđãmôtảmộtc ác h chânthựcquátrìnhhìnhthànhvàpháttriểncủaFacebook.Quađócóthểthấyđược sựpháttriểnvượtbậccủaFacebooksovớicácmạngxãhộikhác,vềcảchất
Trang 25lượng,ứngdụng vàsốngườidùng Facebooktrêntoànthế giới.Thôngquabàibáo,t ại t h ờ i đ i ể m b à i b á o đ ư ợ c p h á t h à n h –
n ă m 2 0 1 0 , nhómt á c g i ả đ ã k h ẳ n g đ ị n h F ac e b o o k sẽtrởthànhmộtmạngxãhộithốngtrịtấtcảnhữngmạngxãhộicònlại,vàsẽđạtđượcsốngườidùngcaonhất.VàFacebooksẽmanglạinguồnlợinhuậnkhổnglồchoôngchủcủanó,đólàMarkZuckerberg.[7]
TheonhómtácgiảArrington,
Michaelvớibàibáo"TheAgeOfFacebook”sựlớnmạnhvàvượttrộicủaFacebooksovớicác
mạngxãhộikhácđãcótrướcđây.Trongbàibáo,tácgiảđãnêuquanđiểm:“Cóthểmộtngày
nàoó,cóthểlàtừthậpkỉnàysẽcómộtcôngtykhác,mộtsốcôngnghệmớisẽlớnmạnh,vàsẽgi úpcáccôngtykhácedọaếchếtồntạicủaFacebook.Nhưngtừgiờchoếnkhió sẽrấttcơhộiể cóthểlàmượciềuấy.ĐếchếthốngtrịcủaFacebookmớichỉlà bắtầu”.[28]
Nhữngbàibáonghiêncứucủanướcngoàikểtrênđềuđềcậpđếnsựtồntạimạnhmẽcủamạngxãhội,sựpháttriểnlớnmạnh,khôngngừngnghỉvàsựthốngt r ị củamạngxãhộitrongthờiđạingàynay.Vàxuthếsửdụngmạngxãhộilàmộtx u thếtoàncầu,vàmạngxãhộisẽngàycàngtăngsốlượngngườidùngtrêntoànthế giớinhiềuhơnnữa
1.2.2 Nghiêncứutrongnước
TạiViệtNam,theonghiêncứucủaFTA(FreeTradeAgreement)nếunăm2 0
0 7 nhữngmụcđíchquantrọngnhấtcủangườidùngInternetkhionlinelà:đọctintức,kiểmtraemail,nghenhạc,chatvàchơigamethìđếnnaytrongtop5nàycósựg ó p mặtcủahoạtđộngtruycậpmạngxãhội
SựbùngnổcácmạngxãhộithuầnViệtdiễnratừnăm2007vớihàngloạttêntuổilớnnhưCyworld,Clip.vn,Yume,YoBanBe,…
nhưngtấtcảkhôngvượtqu anổiYahoo360.Từgiữanăm2008,khiYahoorậmrịchngưngcungcấpdịchvụblogtại ViệtNam,cácmạngxã hội khácđã nhanh chóng tậndungcơhộingàn
nămcómộtđ ể v ư ơ n l ê n c h i ế m l ĩn h t h ị t r ư ờ n g VinaGamep h á t t r i ể n Y o b a n b e
t h à n h mạngZingme,FacebookchorađờiphiênbảntiếngViệt,Yumetranhthủcáchoạtđ ộ n g quảngbásánhbướccùngsaođểlôikéongườidùngInternet…Vớinhữngnỗ
Trang 26lựctruyềnthông,sốlượngthànhviêncủacácmạngxãhộiViệtđãtăngtrưởngđángkể.Zingmesauhơnmộtthángramắtđãcóhơn880,000thànhviênthườngxuyênđ ă n g nhậpítnhấtmộtlầntrong30ngày.
FacebookđangtạoramộttràolưusửdụngmạngxãhộimớiởViệtNam,tựanhưphongtrào"ngườingườiviếtblog,nhànhàviếtblog"củaYahoo360cáchđâyvàinăm.ChưatạothànhcơnlốcnhưFacebook,cácmạngTwitter,Hi5,Tumblr,…
cũngmangđếnnhữnglựachọnmớilàmphongphúthêmcáckênhtruyềnthôngxãhội
TạiViệtNam,ZingMecó6,1triệungườisửdụngchiếmxấpxỉ20%tổngsốngườidùngInternetViệtNam;Yume.Vncó2,9triệungườidùng;Facebookcó2,6triệungườidùng.Hiệnnay,cộngđồngmạngngàycàngthuhútđôngđảohọcsi n h , sinhviên,doanhnhân,doanhnghiệp TheoướctínhcủaVNG(CôngtycôngnghệViệtNam)thìđếnnăm2014tỉlệsửdụngmạngxãhộicủangườiViệtNamcóthểlêntới50%[30]
TheobáocáovềtìnhhìnhInternettạikhuvựcĐôngNamÁ,tínhđếncuốitháng7/2013củahãngnghiêncứuthịtrườngcomScore,với16,1triệungườidùngIn ter nethàng tháng,Việt Nam là quốc giacódân sốtrực tuyến lớnnhấttạikhuvựcA S E A N B á o cáocủacomScoretậptrungvàoxuhướngthịnhhànhtrongviệcsửd ụ n gweb,videotrựctuyến,tìmkiếmtrựctuyến,thươngmạiđiệntử…
vàchủyếutập trungvào6quốcgiatrongkhuvực,baogồmViệtNam,Indonesia,Malaysia,Philippines,SingaporevàTháiLan.[31]
Việt Namcũng làquốcgiacó lượng tăng trưởng ngườidùngInternetnhanhth ứ 2tạikhuvực.Sovớicùngkỳnămngoái,lượngngườidùngInternettạiViệtNamđãtăngthêmđến14%.QuốcgiacótốcđộtăngtrưởngngườidùngInternettạik h u v
hiệnđảoquốcnàycũngchỉcólượngngườidùngInternetởmức“khiêmtốn”chỉ8triệungười
ViệtNamvàTháiLanlà2quốcgiacólượngngườidùngInternetởđộtuổitrẻnhấtkhuvực,với42%ngườisửdụngInternettạiViệtNamởđộtuổi15-
24,vàởTháiLantỷlệtươngứnglà45%.ĐộtuổingườidùngInternettừ25đến34ởViệtN a m vàTháiLanlầnlượtchiếm32%và29%.[31]
Trang 27FacebooktiếptụclàmạngxãhộiphổbiếnnhấttạikhuvựcĐôngNamÁ,với3quốcgiatạiđâynằmtrongsố15quốcgiacólượngtruycậpFacebooknhiềunhấtthếgiới,baogồmPhilippines,TháiLanvàMalaysia.TạiViệtNam,Facebookcũ ng làmạngxãhộiphổbiếnnhấtthếgiới,xếpsauđólàZingMe.[31]
Cácchuyêngianhậnđịnhthờigiantrựctuyếncủangườidùngcànglâulàcơh ộiđểcáclĩnhvựcnhưthươngmạiđiệntửhaycácdịchvụtrựctuyếnpháttriển,đ ặc biệttạicácthịtrườnggiàutiềmnăngnhưViệtNamvàTháiLan
CũngtheocomScore,xuthếsửdụngcácthiếtbịđểtruycậpInternettạikhuvựcĐôngNamÁcũngđãcósựthayđổitheothờigian.Trướcđâychủyếungườid ù n gtạikhuvựcnàytruycậpInternetbằngmáytính,tuynhiêngiờđây,máytínhth ườ n g đượcdùngđểtruycậpInternettronggiờhànhchính(giờlàmviệc),trongkhiđóđiệnthoạidiđộngvàmáytínhbảngthườngxuyênđượcdùngđểlênmạngv à o buổitối
Theocácnghiêncứuvềhànhvisửdụngmạngxãhội,xuấthiệnquanđiểmlýgiảiđưaravềhànhvisửdụngvàlạmdụngmạngxãhộisauđây:
BàibáoNghiêncứuvềhànhvisửdụngFacebookcủaconngười–
mộtt h á ch thứcmớichotâmlýhọchiệnạ i (2013),đãchỉraviệcsửdụngmạngxãhộihiệnna
ylàmộtđiềutấtyếu,khimà“Vớisựpháttriểnnhanhchóngcủacôngnghệv à mạnginternetngày
nay,sựtiếpcậnvớiFacebooktrởnêndễdàngvàsứchútng àycànglớnvớinhữnggìnóhấpdẫ ngiớitrẻvànhữnglợic h củanómanglại…
Tuynhiên,việclạmdụngmạngxãhộiã vàa n g ể lạirấtnhiềuhệlụyvàtáchạikhônlường
…”vàtácgiảđãđivàokhíacạnhTâmlýhọcđểlýgiảinhữnghiệntư ợng đóvàđặtracơsởgiảithíchdựavàokiếnthứcchuyênngànhTâmlýhọc.[1]
Đểcóđượcsựnhìnnhậnvàđánhgiámộtcáchkhoahọctừnhiềugócđộvềnh ữngả
n h h ư ở n g v à t á c đ ộ n g c ủ a mạngx ã h ộ i đ ố i v ớ i g i ớ i t r ẻ h i ệ n nay,V i ệ n NghiêncứupháttriểnTPHCMđãtổchứchộithảo“MạngxãhộivớilốisốngcủagiớitrẻTPHCM”vàongày27-8-
2010.Tạihộithảonày,nhiềunhàkhoahọcxãhộiđãchỉratínhhaimặtcủamạngxãhộiđốivớingườisửdụng.[16]
Trang 28ố i vớihọcsinhphổthôngtrunghọc”(2008),tậptrungtìmhiểunhucầut h a m g i a mạ
ngt r ự c t u y ế n –
B l o g ( đ ư ợ c c o i l à mộth ì n h t h ứ c g i ả i t r í t r ê n mạngInternet)vàcơchếthamgiavàocộngđồngBlogcủahọcsinhTHPT;tìmhiểuvaitròx ã h ộ i h ó a c ủ a B l o g đ ố i v ớ i
h ọ c s i n h T H P T ; sựt ư ơ n g t á c t r o n g c ộ n g đ ồ n g Bloggernhưcácgiátrịchuẩnmực,chếtàicủanhómvàsựkiểmsoátxãhộicủahọcsinhTHPT; tìmhi ểu n h ữ n g khía cạ nh tiêuc ự c của Blogđối vớih ọ c sin hTHPTh iện nay
TácgiảBùiTáTrươngDuyên“Tácộ n g củaBlogế n ờ i sốngcủathanhniên
hi ện nay ” ( 2 0 0 7 ) s ử d ụ n g p hươ ng ph áp n g h i ê n cứ uđ ịn ht ín h bằ n g c ác h s ử d
ụngbảnghỏiphỏngvấnsâuonlinekếthợpvớiphươngphápthuthậpthôngtin,dữliệusẵncónhưbáochí,tạpchívàInternet.Đểnghiêncứusâuvào
mộtmảngphụcvụnhucầugiảitrícủathanhniênhiệnnayđólàxuhướngsửdụngBlogvàtácđộngcủanóđếnđờisốngcủathanhniên.Quađó,tácgiảchothấynhữngtácđộngtíchcựcvàtiêucựcmàInternetnóichungcũngnhưblogmanglạicóảnhhưởngsâurộngđến
đờisốngcủathanhniên.Tuynhiênđềtàichỉdừnglạiởviệctìmhiểutácđộngcủablogđếnđờisốngcủathanhniênthôngquaphươngphápphỏngvấnsâutrênmạngblognênkếtquảcònthểhiệnởtínhchủquanvàkhôngmangtínhchấtđisâuvàothựctế(BùiTáTrươngDuyên,2007)
Thựct r ạ n g s ử d ụ n g I n t e r n e t c ủ a t h a n h t h i ế u n i ê n V i ệ t N a m t r ê n w e
b s i t e : http://
www.chungta.co mđăngngày31/12/2009,tậptrungvàothựctrạngmụcđíchs ử dụngcủagiớitrẻsau10nămInternetdunhậpvàoViệtNamvớinhữnglợibấtcập hạivềcáchìnhthứcgiảitrívàliênhệthếgiớiảo.Bàiviếtchothấythanhthiếuniênđangquáthiếuđịnhhướngđểbiếtvàthấycầnkhaithácnhữngmặttíchcựccủ athểgiớiảonhưthếnào.Quađócóthểthấyxuhướngtậptrungsựchúýcủagiới trẻ là những trò giảitrímớilạvàbắtmắt, những trào lưutrong từng thời điểm.Đ ặ c
b i ệt làphầnlớngiớihọcsinhbắtđầutìm đến Internetlàđểtròchuyện, tángẫuvớibạnbèquacáccửasổchat,thayvìtìmhiểuvềtrìnhduyệtweb.[32]
Trang 29Quatổngquancáctàiliệutrên,tácgiảđềtàinhậnthấymạngxãhộilàmộtsảnphẩmcôngnghệmới;đồngthờidướigócđộkhoahọcxãhội,nólàmộthìnht h ứ c mangnhiềuđặctrưngmớilàmphongphúchocuộcsốngcủaconngười.Tuyn h i ên , vớinhiềuchức
năngvừamangtínhtíchcựcvừamangtínhtiêucực,mạngxãh ộ i đãvàđanglàmốiquantâmcũngnhưđãgâynhiềulongạichocácnhàquảnlýv àn h i ề u t ổ c h ứ c l i ê n q u a n , t r ư ớ c
n h u c ầ u h i ể u b i ế t ngàyc à n g c a o v ề l o ạ i h ì n h p h ươn g tiệntruyềnthôngmớimẻnàycủagiớitrẻ
Cácnghiêncứuvànhữngkếtquảđánhgiátrêncủanhữngnhànghiêncứu,nh
à tâm lý học,xã hộihọc đãchỉ ranguyênnhân vì saomạngxã hộingàycàngphổbi ến ,vàngàycàngnhiềungườithamgia,vàăn
sâuvàođờisống.Vànhữngnghiêncứ u trêncũngđãnêuranhữnglợiíchvàcảnhữngtáchạicủamạngxãhội,“condaohailưỡi”đốivớigiớitrẻhiệnnay
Tuynhiên,nhữngnghiêncứutrênđềuchưachỉraphươngpháp, nhữngbiệnp h áp
đ ể hỗ trợngườidùngmạngxã hộisửdụng có hiệu quảmạngxãhội,pháthuyvàtậndụngưuđiểmvàlợiíchcủamạngxãhội,tránhnhữngảnhhưởngtiêucựctừmạngxãhội
1.3.Mộtsốvấnđềlýluậncơbảncủanhucầusửdụngmạngxãhộicủasinhviên
1.3.1 Kháiniệmnhucầu
1.3.1.1 Địnhnghĩanhucầu
TheoC.Mac,nhucầucủaconngườikhôngphảilàbấtbiếnmànóbiếnđổiv à pháttriểnthườngxuyên.Nhucầunàyđượcthoảmãn,kíchthích,bịdậptắt,đồngthờixuấthiệnnhu
tồntạimộthệthốngnhucầu,nhucầunàolớnhơnthìsẽchiphốicácnhucầukhácvàđò i conngườiphảiđápứngnhucầuđó,ôngkhẳngđịnh:“Bảnthâncácnhucầuđầut i ê n đ ã đ ư ợ c t h
Trang 30Dướigócđộtâmlýcánhânvấnđềnhucầuđượctiếpcậnvớitưcáchmộtcấutrúctâmlýquyđịnhxuhướngnhâncách,khẳngđịnhmộtcáchhệthốngrằng“Nhucầu-nguồngốcbêntrongtạonêntínhtíchcựccủaconngười”.Xuấtpháttừqu an đ i ể m chor
ằn g , n h u c ầ u l à n h ữ n g đò ih ỏ i k há c h q u a n củ a m ỗ i ng ười t r o n g nh ữn gđ i ề u
k i ệ n n h ấ t đ ị n h đ ả m b ả o c h o sựs ố n g v à p h á t t r i ể n c ủ a c o n n g ư ờ i A.G.Co val io v viết:“Mộtnhucầuđãđượcphảnánhsẽtrởthànhmộttrạngtháichủq u a n , mọitháiđộcủacánhân;nócóxuhướngđiềuchỉnhhànhvivàhoạtđộng,xácđịnhđúngsuynghĩ,tình
nhucầu cósựthốngnhấtgiữakháchquanvàchủquan”.[2,t r 1 2 9 ]
NguyễnQuangUẩnchorằng:“Nhucầulàsựđòihỏitấtyếumàconngườit hấycầnđượcthỏamãnđểtồntạivàpháttriển.”[23]
VũDũngtrongcuốntừđiểnTLHđãviết:“Mỗingườiđềucómộthệthốngnhucầu,khinhucầuđượcthỏamãnthìnhucầukháctrởnênbứcthiếthơn.Dođó,sau k h i
th ỏ a mãnnhững nhu cầu vật chất tối thiểu thì nhu cầu tinh thần sẽ pháttriểnvàtrởthànhmộtđộnglựcthúcđẩysựhoạtđộngcủaconngười,thúcđẩysựpháttriểncủaxãhội”.[8]
TheotácgiảNguyễnKhắcViệnthì“Nhucầulàđiềukiệncầnthiếtđểđảmb ảo tồntạivàpháttriển,khiđượcthỏamãnthìdễchịu,thiếuhụtthìkhóchịucăngthẳng,ấmức”.[24,tr.226]
Theotácgiả LêKhanh,Trần TrọngThủy,PhạmMinhHạcthì“Đểtồntạivàpháttriểncánhânphảiđòihỏiởmôitrườngxungquanhnhữngcáicầnthiết(khôngthểthiếu)chomình.Sựđòihỏiấylànhucầucủacánhân.Nóiđếnnhucầulànóiđếnsựđòihỏicủacánhânvềmộtcáigìđóởngoàinó,cáiđócóthểlàmộtsựvật,mộthiệntượnghoặcnhữngcáikhác.Trongýnghĩađó,nhucầubiểulộsựgắnbócủacánhânvớithếgiớixungqu
anh,sựphụthuộccủacánhânvàothếgiớiđó”[10]Nhưvậytheochúngtôicóthểhiểu:Nhucầulàmộthiệntượngtâmlýcủaconngười;làđòihỏi,mongmuốn,nguyệnvọngcủaconngườivềvậtchấtvàtinhthầnđểtồntạivàpháttriển
1.3.1.2 Đặci ể m nhucầu
Trang 31Tnhốitượng:TheoX.L.Rubinstein,ởcấpđộtâmlý,nhucầubaogiờcũngc ó đốitư
ợngxácđịnh.Đốitượngcủanhucầunằmngoàichủthể,đồngthờilàcáic h ứ a đựngkhảnăngthỏamãnnhucầu
T nhổnịnh(tnhchukỳ)củanhucầu:Trongxuthếvậnđộng,nhucầucóthể
xuất hiện lặp đilặplại (thôngthường ởmứcđộ caohơn) khisựđòi hỏinhucầutáihiện.Ởcấpđộtâmlý,nhucầucótínhổnđịnh,tínhổnđịnhnàythểhiệnởtầnsốxuấthiệnmộtcáchthườngxuyên,liêntục
Phươngthứcthỏa mãnnhucầu: N hucầuđược thỏa mãnthôngqua hoạt đ
ộng.Chỉcóthôngquahoạtđộngthìđốitượngcủanhucầumớiđượcbộclộvàđápứ n g nhucầu.Chỉcóthôngquahoạtđộngcóđốitượng,nhucầumớiđượccụthểh ó a vềmặttâmlývàmớiđượcthỏamãn
Tnhlịchsửcủanhucầu:Nhucầuluônluôn biếnđổitheothờigian,khinềnsả n xuấtbiếnđổi,cácsảnphẩmmànósảnxuấtcũngsẽthayđổi,dẫntớiviệccá
cn h ucầuđượcđápứngbằngnhữngsảnphẩmmớihơnsovớitrước
1.3.1.3 Phânloạinhucầu
Dựavàonhiềutiêuchíkhácnhaumàngườitacóthểphânloạinhucầutheonhiềucáchkhácnhau:
Theohìnhthức:Nhucầuvậtchấtvànhucầutinhthần.Nhucầuvậtchấtgắnl i ền vớis
ựtồntạicủacơthểnhưnhucầuăn,ở,mặc,đilại,nhucầusinhlý….Nhucầu tinhthầnbaogồmnhậnthức,thẩmmỹ,laođộng,giaotiếp,hoạtđộngxãhội
Theochủthểcủanhucầu:baogồmnhucầucánhân,nhucầuxãhội.
Theotnhcấpthiếtcủanhucầu:baogồmnhucầutrướcmắt,nhucầutiềmnăng Theotnhchất:cónhucầutự
nhiên(mangtínhbẩmsinh:nhucầuăn,ở,mặc,an toàntínhmạng…)vànhucầuxãhội(nhucầuhọctập,sángtạo,nghệthuật…)
Theolĩnhvựchoạtộ n g : cónhucầukinhtế,nhucầuchínhtrị,nhucầuvănhóa,
nhucầugiáodục…
Trang 32ngcácsảnphẩmcósẵnvớimụcđíchsảnxuấtracácsảnphẩmmới)vànhucầutiêudùng(sửdụngcácsảnphẩmcósẵnchosinhhoạtcánhânvànhómxãhội)
Theonhómxãhội:cóthểphânchiatheolứatuổi(nhucầucủa trẻem,nhucầu
củangườigià…),theonhómnghềnghiệp(nhucầucủan hó mcôngnhân,nhucầu của
củacưdânthànhthị,nhucầucủacưdânnôngthôn…)
A.Maslowchiacầuconngườiđượcchiatheomộttrậttựthứbậchìnhthápkiểukimtựthápgồm:
Trang 33thúcđẩy,địnhhướnghoạtđộngcủachủthể,thôithúcconngườihoạtđộngnhằmt h o ảmãnnhucầu Trong tâmlíhọc, n hu cầuvà độngcơ luônđược nghiêncứ utrongmốiquanhệchặtchẽvớinhau,nhiềukhiđanxennhaukhótáchrời.
Nhucầuvàhứngthú,sởthch:Hứngthúlàsựxuấthiệncảmxúctrongnhucầu,làs
ựchúýđặcbiệtcủaconngườiđếnmộthayvàiđốitượngnàođó,làsựkhátkhaomuốntiếpcậnđểđisâutìm
hiểu.Hứngthúrấtphongphúđadạngvànóđóngmộtvaitròquantrọngtronghoạtđộngcủaconngười.Trướctiênnótạorakhátvọngtìmhiểuđốitượngtừđómàđiềuchỉn
biếtđượcnhữngnhucầunàođangnổilên,đangcấpthiếtgắnvớichủthể.Vàthôngquaviệctácđộngvàonhữngnhucầuđótạonênhứngthú
Việcthỏamãnnhucầugâyhứngthúchochủthể,làmchochủthểtíchcựchoạtđộnghơnđểtiếptụcthỏamãnnhucầu.Lúcnày,hứngthúthamgiavàoviệcthúcđẩyhoạtđộngthỏamãnnhucầucủachủthể.Nhưvậy,hứngthúđượcxemnhưlàmộtyếutốthamgiavàođộngcơthúcđẩyhoạtđộng
Nhucầuvàxúccảm–
tìnhcảm:Nhucầuđượccoilànhântốcấuthànhnênđộngcơ,thìxúccảm–
tìnhcảmlànhântốquantrọngđểtạonênmốiliênhệnày.Tìnhcảm–
xúccảmlà“nhữngtháiđộrungcảmcủaconngườivớinhữngsựvật,hiệntư ợng củahiệnthựckháchquan,phảnánhýnghĩacủachúngtrongmốiliênhệvớinhucầuvàđộngcơcủahọ”.Nhưvậykhinhucầubảnthâncủađốitượngtạonênnhữngtìnhcảmtíchcực,s ự háohứcthìđộngcơđểthựchiệnđốitượngcàngmãnhl i ệt Ngượclạinếunhucầuđólàmchođốitượngcótâmtrạngbuồnbực,khóchịuthìnhucầuđócóthểkhôngtạonênđộngcơđểthựchiệnhànhvi
Nhucầuvàịnhhướnggiátrị:địnhhướnggiátrịchứađựngnhữngyếutốnhận
thức,xúccảm,cũngnhưnhữngkhíacạnhthuộcvềđạođức,nhâncách…
làcơsởcủahànhvi,ảnhhưởngđếnlốisốngcủachủthể.Nhucầulàcáiquyếtđịnhtớis ựhìnhthànhvàpháttriểncủađịnhhướnggiátrị,ngượclại,địnhhướnggiátrịlàcơsởbêntrongquyếtđịnhlựachọnđốitượngthoảmãncũngnhưphươngthứct ho ảmãnnhucầu
Trang 342 Trongvănbảnq u i phạmPháp l u ậ t củaViệtNam: M X H trựctuyến l à
dịchvụcungcấpchocộngđồngrộngrãingườisửdụngkhảnăngtươngtác,chiasẻ,lưu trữvàtraođổithôngtinvớinhautrênmôitrườngInternet,baogồmdịchvụtạonhậtk ý ( b l o g ) , d i ễ n
đ à n (forum),t r ò c h u y ệ n t r ự c tuyến( c h a t ) v à c á c h ì n h t h ứ c tươngtựkhác(The
okhoản14Điều3ChươngINghịịnh97/2008/NĐ-CP).[33]
3 “Mộtmạngx ã h ộ i l à m ộ t c ấ u t r ú c x ã g i a o b a o g ồ m n h ữ n g g i a o đ i ể
m ( nhữngcánhânhoặctổchức)buộclạivớinhaunhờmộthoặcnhiềuloạigiaothiệpđ ặ c điểmnhưtraođổitàichính,tìnhbằnghữu,lòngghenghét,mậudịch,nhữngliênkếtweb,hoặcnhữngđườngbay”.[34]
4 “SocialNetworksitehaymạngxãhộilàmạngđượctạorađểtựthânnólanrộngtrongcộngđồngthôngquacáctươngtáccủacácthànhviêntrongchínhcộngđồngđó.Mọithànhviêntrongmạngxãhộicùngkếtnốivàmỗingườilàmộtmắtxíchđểtạonênmộtmạnglướirộnglớntruyềntảithôngtintrongđó.”[35]
Trêncơsởnhữngquanđiểmvànhữngđịnhnghĩavềmạngxãhộiđãnêutrên,tựuchunglại,chúngtôithốngnhấtđiđếnmộtkháiniệmchungvềmạngxãh ộ i
làngườisửdụngdịchvụó tạothànhmộtcộngồ n g ảotrênInternet,thôngquatươngtáccủac á
c thànhviênvàcùngkếtnối.Mỗingườilàmộtmắtxchtrongmạnglướitruyềntả ithôngtinó , t ạonênmộtxãhộionline,cónhữngi ể m tươngtựvàkhácriêng
ặctrưngsovớixãhộithựcngoàiờ i ”
Mạngxãhộicónhữngtínhnăngnhưchat,e-mail,phimảnh,voicechat,chiasẻfile,blogvàxã luận.Mạngđổimớihoàntoàncáchcưdânmạngliênkếtvới nhau vàtrởthànhmộtphầntấtyếucủamỗingàychohàngtrămtriệuthànhviên
Trang 35khắpthếgiới.Cácdịchvụnàycónhiềuphươngcáchđểcácthànhviêntìmkiếmbạnbè,đối tác:dựatheogroup (vídụnhưtên trường hoặctên thànhphố),dựatrênt hô ng tincánhân(nhưđịachỉe-
mailhoặcscreenname),hoặcdựatrênsởthíchcánhân(nhưthểthao, phimảnh, sáchbáo, hoặccanhạc), lĩnhvựcquan tâm:kinhd o an h ,muabán
Mụctiêucủacáctrangmạngxãhộilà:
- TạoramộthệthốngtrênnềnInternetchophépngườidunggiaolưuvàchiasẻthôngtinmộtcáchhiệuquả,vượtrangoàinhữnggiớihạnvềđịalývàthờigian
- Xâydựnglênmộtmẫuđịnhdanhtrựctuyếnnhằmphụcvụnhữngyêucầucôngcộngchungvànhữnggiátrịcộngđồng
- Nâng cao vai tròcủamỗi công dântrong việctạo lập quanhệvàtựtổchứcxoayquanhnhữngmốiquantâmchungtrongnhữngcộngđồng thúcđẩysựliênkếtcá c tổchứcxãhội
1.3.2.2M ộ t sốmạngxãhộiphổbiếnhiệnnaytạiViệtNam
Facebook:FacebooklàmộtmạngxãhộiđượcthànhlậpbởiMarkZuckerbergvớinh
ữngngườibạnhọctạitrườngĐạihọcHarvardlàsinhviênEduardoSaverin,DustinMoskovitzvàChrisHughes.ThànhviênđượcquyềnsửdụngtrangFacebookbanđầuđượcgiớihạnbởinhữngngườisánglậpchosinhviênHarvard,nhưngsauđóđã đượcmở rộng đếncáctrường
khuvựcnhưđạihọcBoston,IvyLeague,vàĐạihọcStanford.VềsauFacebookdầndầnđượcnângcấpđểhỗtrợchotất cảcácsinh viêntạicáctrườngđại họctrướckhitrởthànhmột
cứaiởđộtuổi13trởlên.Facebooklàmộtwebsitemạngxãhộitruycậpmiễnphídocôngty
Trang 36Facebook,Incđiềuhànhvàsởhữutưnhân.Ngườidùngcóthểthamgiacácmạnglư ới đượctổchứctheothànhphố,nơilàmviệc,trườnghọcvàkhuvựcđểliênkếtvàgiaotiếpvớingườikhác.
Twitter:Twitterlàdịchvụmạngxãhộimiễnphíchophépngườisửdụngđ ọ
c, nhắnvàcậpnhậtcácmẩutinnhỏgọilàtweet,mộtdạngtiểublog.Nhữngmẩutweetđược
giớihạntốiđa140kýtựđượclantruyềnnhanhchóngtrongphạmvin h ó m bạncủangườinhắnhoặccóthểđượctrưngrộngrãichomọingười.Thànhlậptừnăm2006,Twitterđãtrởthànhmộthiệntượngphốbiếntoàncầu
Myspace:Myspacelàmộttrangmạngxãhộinổitiếng,cungcấpmộtmạnglưới
thôngtingiữangườidùngvớibạnbècủahọ,chophépngườidụngtạonhữnghồsơcánhân,viếtblog,lậpnhóm,tảihìnhảnhlên,lưutrữnhạcvàvideochogiớit rẻ c ũ n g n h ư n g ư ờ ilớnt r ê n k h ắ p t h ế g i ớ i T r ụ s ở c ủ a n ó đ ặ t t ạ i B e v e r l y H i l l s , Cali f or ni a, H o aKỳ,đ ư ợ c c h i a s ẻ c ù n g v ớ i c ô n g tyF o x I n t e r a c t i v e Media.Tuynhiên,do
năngnênMyspaceđangbịc ạ n h tranhtừcácđốithủkhácnhưFacebook,Twitter…
Google+:Google+theonghĩađenlàGoogle códấucộng."+"là mạngxãh
gồmG m a i l , Y o u T u b evàBlogger.Google+mangcácđặcđiểmphổbiếncủaphươngtiệntruyềnt hồ n g xãhội,chẳnghạnnhưnhậnxét,chiasẻảnhvànhạc,tròchuyệnvideo,v.v.v ới vòngkếtnốixãhộicủabạn.Vềcơbản,Google+lànhữnggìmàbấtkỳngườidùngnàochọnlựa,từtròchuyệntrựctiếptớinềntảngthểhiệnbảnthânvớicáccô n
g cụlàmchoGoogle+ mangtínhcánhân hoặctậpthểnhưbạn mongmuốn.T r o n
g Google+,mọingườitròchuyện,chiasẻýkiến,đăngảnhvàvideo,giữliênlạc vàchiasẻ tintức cánhân, chơitrò chơi,lập kếhoạch họpmặtvàgặp gỡ, gửi lờichúc sinhnhật vàngàylễ, làmbàitập và làm việc cùngnhau, tìmvàliên hệ vớibạnbè và họhàngxa cáchlâungày,đánh giá sách,đề xuất nhà hàngvà hỗtrợmụcđíchtừthiện.DanhsáchcòntiếptụcvàGoogle+cònbaogồmtínhnăngnhậnvàcungcấp xácnhậncũngnhưhỗtrợvềmặttìnhcảm,nhiềubàihọckhôngchínhthứcv
àk h á m phásởthíchcánhân,họctậpvànghềnghiệptrongtươnglai
Trang 37ng tyTruyềnthôngĐaphươngtiệnVTC.Go.vnpháttriểnmạnhmẽsẽgópphầnthựchiệnmụctiêucủadựánĐưaViệtNamtrởthànhmộtnướcmạnhvềCNTT-
T T MạngViệtNamđượckỳvọnglànơitậphợptrítuệ,nhântàivàtríthứcViệt,mộtđịachỉ tincậ ycủacôngdâ nmạng,một" t r ư ờ n g đạ ih ọc tổnghợ p" của mọingười,mộtkhotrithứcphongphú,đadạng,toàndiệncủaViệtNam
ZingMe:ZingMelàmạngxãhộicủacôngtyVinagame.Kểtừkhiramắt,Zi ng Me
đãnhanhchóngtrởthànhngôinhàchungcủađôngđảogiớitrẻ.Zingmechútrọngtớicáctínhnăngđặctrưngcủamộtmạngxãhộinhưkếtbạn,chattrựctuyến,viếtblog,lậpcâulạcbộ.Bêncạnhđócácthànhviêncóthểthamgiadiễnđàn, nghenhạc,xemphim,chiasẻảnhvàthamgiacáctròchơitrựctuyến.Ngoàiv i ệ c xâydựngthếgiớiảo,Zingmecònthườngxuyêntổchứccácsựkiệnđốivớin gười sửdụngcủamìnhnóiriênghaycộngđồngnóichungvànhậnđượcnhiềup hảnhồitíchcực
Linkedin:LinkedInlàmộttrangmạngdịchvụxãhộingườisửdụngchủyếulànhững
thànhviênchuyênnghiệp.KhácvớicácmạngxãhộinhưMySpacevàF a c e b o o k, nơithườngtậptrungvàongườisửdụngchungchung,LinkedInchỉtậpchungvàođốitượngngườisửdụnglàcácdoanhnghiệp,hoặccáccánhânchuyênnghiệpc ó n h u c ầ u k
ế t n ố i t ì m v i ệ c v à tuyểnd ụ n g N ề n t ả n g c ủ a L i n k e d I n c ũ n g tươngtựnhưFacebook.Bạnđăngkýmộttàikhoảnvàxâydựnghồsơcácnhânbaogồmmộtbản tóm tắt
làmviệcvàbằngcấphọcthuật.Giốngnhưhầuhếtcácmạngxãhội,LinkedInchophépbạnkếtnốivớimọingười.Vàtrongtrườnghợpnày,nhữngngườikếtnốithườnglàcácđồngng hiệp củ a b ạ n h o ặ c n h ữ n g ng ười t h u ộ c n h ữ n g côn gtymàb ạ n q u a n t â m
cùngngànhnghềc ủ a bạn,ngườimàbạncóthểtraođổihọchỏihoặcchiasẻkinhnghiệmvớihọ
1.3.3 Kháiniệmsinhviên
1.3.3.1 Địnhnghĩasinhviên.
Trang 38trườngđàotạo:Sinhviênl à nhữngngườiđanghọctronghệđạihọcvàcaođẳng
TrongcuốntâmlýhọcsưphạmcủaPhạmMinhHạc:Sinhviêncónguồng
ố c tiếngLatinh“Students”lànhữngngườilàmviệcnhiệttình,ngườitìmhiểuvàk haitháctrithức
Sinhviên lànhữngngườiđangtheohọctại các trườngĐạihọcvàCaođẳng(k ể cảchínhquyvàtạichức,cũngnhưcáchệđàotạokhác(chuyêntu,từxa).[20]
TrongtừđiểntiếngViệtcủaHoàngPhê:“Thuậtngữnàyđượcdùngđểchỉnhững
n g ư ờ i đ a n g t h e o h ọ c ở bậcĐ ạ i h ọ c T h e o c h ú n g t ô i , s i n h v i ê n làn h ữ n g ngườit r ư ở n g t h à n h v ề t h ể c h ấ t , x ã h ộ i v à t â m l ý , đ ó làn h ữ n g n g ư ờ i ở đ ộ t u ổ i k
ho ản g 18–25vàđangtheohọctạicáctrườngCaođẳng,Đạihọc”.[19,tr860]
Nhưvậytacóthểhiểu:Sinhviênlànhữngngườiởđộtuổikhoảngtừ18–
25,lànhữngngườitrưởngthànhvềthểchất,xãhộivàtâmlý,đangtheohọctạicáct r ườ n g caođẳng,đạihọcđểtìmhiểuvàkhaitháctrithức
1.3.3.2Cácặci ể m tâmlýcơbảncủasinhviên.S ựphátt
riểnvềnhậnthức,trt u ệ củasinhviên:
Sinhviênkhácvớicácgiai đoạntrướckhivào học ở các trường đại học,dođã
nétcủadưluậnxãhộivàmôitrườnggiáodụcđạihọc,trongđóđềcaokhảnăngtựđánhgiávàbiểuthịýk iến cánhân,nêncócơhộiđểkhẳngđịnhvàđịnhhìnhrõnéthệthốngtháiđộvàđ ịnh hướnggiátrị,từđóhìnhthànhthếgiớiquan,nhânsinhquan,niềmtinvàlýtưởng.Sựhìnhthànhvàđiềuchỉnhđểhoànthiệncácthuộctínhcủa nhâncách diễnr a vớitốcđộnhanh,cườngđộ mạnhcùngvới tácđộng mạnhmẽcủa cảmxúccósựphâncựcrõràng.KhảnăngchịusựtácđộngbênngoàimộtcáchnhanhnhạycóthẩmđịnhvàtựđiềuchỉnhđểquátrìnhhoànthiệncủaSVdiễnraliêntục,cótốcđộcao
VớiS V , v i ệ c h ì n h t h à n h c á c c h u ẩ n mựcg i á t r ị , c á c đ ặ c đ i ể m n h â n c
á c h k hô ng bắtnguồntừsựnhận thứcmột cáchbịđộng,theo nhữngcôngthứcxácđịnh,mànóbắtnguồntừsựnhậnthứcmộtcáchchủđộng,sâusắc,trêncơsởcósựđánhgiávàkiểmnghiệmmộtcáchnhạybénvàtoàndiện.Chínhđiềuđótạorasựđịnh
Trang 39hìnhbềnvững,đồngthờisựhoànthiệnnhâncáchđược diễnranhanhhơn, chấ
tl ượn ghơn.Sựtìmtòi,vươnđếnmứcthúcđẩySVmuốnthửnghiệmvàcónhữngq u a n
đ i ể m mới,t í n h cá c h mớiv à s ự k h á m p h á c á n hâ n T u y nhiên,k h i s ự k i ể m nghiệm,thửnghiệmđóđượcthựchiệntrênnềncủanhữnghiểubiếtcònchưađầyđ ủ cộngvớitínhbồngbộtvàlãngmạncủatuổitrẻcóthểgâyranhữnghậuquảkh ô n lường
Sựpháttriểnxúccảm–tìnhcảmcủasinhviên.
Ởtuổisinhviên,mọitìnhcảmđạođứccũngthườngđượcgắnliềnvớinhữngnguyêntắcvàtiêuchuẩnđạođứctrongnhậnthức.Dođósinhviêncókhảnăngtựp h ân tích,đánhgiánhữngtìnhcảmcủamình.Đólàmộtđiềukiệntốtđểtiếnhànht u dưỡngđạođức
Sinhviêncónhucầumuốnhiểubiết,muốnphântíchnhữngtìnhc ả m củamìnhvàtìm
tráchnhiệmvàtìnhcảmnghĩavụcũngpháttriểnmạnh.Mộtđiểmđángchúývềtìnhc ả m củasinhviênlàsựpháttriểntìnhcảmbạnbèvàtìnhyêunamnữ,tìnhbạngiúpđ ỡ nhautrong học tập,laođộngvàsinhhoạt.Sinh viêncảmthấyvuisướngkhih o à n thànhnhữngcôngviệckhókhăntronghọctậpvànhiềusinhviêncóxuhướngmuốnđisâuvàolĩnhvựcnghiêncứunhữngđiềumàmìnhthích,trăntrởkhicôngviệc khônghoànthành
Nóichungnhữngtìnhcảmđãnóitrêncủasinhviênpháttriểncaođộ,đặcbi
ệt làtìnhcảmđạođứcvàtìnhcảmtrítuệ
Dođâylàlứatuổicầnđượcgiaolưu,tròchuyệnvàkếtnốivớibạnbè,tìmhiểunhữngngườibạnkhácgiới,tìmhiểunhững điềumớimẻthìMXH đúnglànơicó th ể đ ápứng được nhucầunàychogiớitrẻnói chung vàsinhviên nóiriêng.Tạoramộtsânchơibổíchmàgắnkếtđượckhắpnơitrênthếgiới
1.3.4 Kháiniệmnhucầusửdụngmạngxãhộicủasinhviên:
1.3.4.1Kháiniệmnhucầusửdụngmạngxãhộicủasinhviên
Hiệnnay,mạngxãhộilàmộtphầnkhôngthểthiếutrongđờisốngcủasinhviên.Họcùngăn,cùngngủ,cùnglàm
việc,cùngyêu,cùngghét,cùngsốngvớicáct ran g mạngxãhội.Chínhmốiliênhệ,gắnbóđặcbiệtđóđãgiúpchocácwebsitenàytácđộngmộtcáchmạnhmẽđếnsinhviênnóichungvàhoạtđộnghọctậpcủa
Trang 40Làsảnphẩmcủathờiđạimới,vớinhiềutínhnăngvượttrội.Mạngxãhộithú
nhạyhơn,tíchcựch ơ n trongviệctiếpnhậnsựpháttriển,tiếnbộcủakhoahọckỹthuật,củaxãhội,củan h ân loại.Giúphọnắmbắtnhữngcơhội,vậnmaytrongcôngviệcvàcuộcsống.Tạoranhữngnănglực,phẩmchấtvàđiềukiệncầnthiếtđểsinhviênhộinhậpvớithếgiới,bắtkịpxuthếtoàncầuhóa.Mạngxãhộicóthểgiúpsinhviên vừahòanhậpvớicộngđồngvừanângcaotrìnhđộhọcvấn Nguồnthôngtinlớncủacácmạngxãhộicóthểthỏamãnmọinhucầutìmkiếmtríthứcmộtcácđơngiảnvàítt ố n kém
nhất.Sinhviêncóthểhọctậpmọinơimọilúc;cóthểtìmkiếm
đểhọctập.Thôngquacácgroup,cácfanpage,sinhviêncóthểkếtnốivớigiảngviên,vớinhữngsinhviênkhác,cũngn h ưlànhữngngườicócùngmốiquantâmvềmộtmônhọc,mộtđềtàinàođóđểcùngchiasẻ,nghiêncứuthảoluậnmàkhôngbịgiớihạntươngtácnhưtrongthựctế Cáctrườngđạihọccóthểsửdụngmạngxãhộiảonhưmộtcổngthôngtinđểtr
hoạtđộngngoạikhóa,hướngnghiệpgiúpsinhviênthíchứngvàcảmthấyhàilòngvớicuộcsốngsinhviên
cầuđó,thấyđược những lợi ích vàbất cậpcủasinh viên khisửdụngmạngxãhội.Trongkhuônkhổcủađềtàichúngtôitiếnhànhtìmhiểuvàlàmrõhaikhía