LÂM THỊ MỸ YẾNCÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆC ÁP DỤNG KẾ TOÁN THEO CƠ SỞ DỒN TÍCH HƯỚNG ĐẾN TÍNH MINH BẠCH THÔNG TIN KẾ TOÁN TẠI CÁC ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP KHU VỰC MIỀN TRUNG VIỆT NAM
Trang 1LÂM THỊ MỸ YẾN
CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆC ÁP DỤNG KẾ TOÁN THEO CƠ SỞ DỒN TÍCH HƯỚNG ĐẾN TÍNH MINH BẠCH THÔNG TIN KẾ TOÁN TẠI CÁC ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH SỰ
NGHIỆP KHU VỰC MIỀN TRUNG VIỆT NAM
Chuyên ngành:Kế toán
Mã số:9340301
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ
TP Hồ Chí Minh – Năm 2022
Trang 2LÂM THỊ MỸ YẾN
CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆC ÁP DỤNG KẾ TOÁN THEO CƠ SỞ DỒN TÍCH HƯỚNG ĐẾN TÍNH MINH BẠCH THÔNG TIN KẾ TOÁN TẠI CÁC ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH SỰ
NGHIỆP KHU VỰC MIỀN TRUNG VIỆT NAM
Chuyên ngành:Kế toán
Mã số:9340301
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ
TP Hồ Chí Minh – Năm 2022
Trang 3Người hướng dẫn khoa học:
1 TS Trần Văn Thảo
2 PGS TS Nguyễn Phong Nguyên
Phản biện 1: Phản biện 2: Phản biện 3:
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp trường họptại………
………Vào hồi… giờ… ngày… tháng……năm……
Có thể tìm hiểu luận án tại Thư viện Đại học Kinh tế TP HCM
Trang 4DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ
Lâm Thị Mỹ Yến & Phạm Ngọc Toàn, 2017 Các nhân tố ảnh hưởng đến cảicách kế toán theo cơ sở dồn tích trong lĩnh vực công: Nghiên cứu tại
các bệnhviện công lập ở Việt Nam Nhữngxuhướngmới trong nghiên cứu kế toán trên thế giới và yêu cầu đổi mới nội dung giảng dạy kế toán đối với các bậc đào tạo của trườngĐH Kinhtế TP.HCM.
Lâm Thị Mỹ Yến & Phạm Ngọc Toàn, 2017 Nhận diện một số nhân tố là ràocản của quá trình cải cách kế toán theo cơ sở dồn tích trong điều kiện
vận dụng Chuẩn mực kế toán công quốc tế ở Việt Nam Hội thảo khoa học quốc gia: Kế toán-Kiểm toán và kinh tế Việt Nam với Cách mạng côngnghiệp 4.0 TrườngĐại học Quy Nhơn,BìnhĐịnh.
Lam Thi My Yen & Pham Ngoc Toan, 2019 Some of the Challenges inApplying the Accrual Accounting in the Public Hospitals in Vietnam
The 2 nd International Conference on Finance, Accounting and Auditing (ICFAA)2019 - HanoiCity, Vietnam, pp.121-134.
Lâm Thị Mỹ Yến & Phạm Đăng Tuấn, 2020 Nghiên cứu các nhân tố tácđộngđến việc áp dụng kế toán dồn tíchđến tính minh bạchthông tin kế
toán của các đơn vị hành chính sự nghiệp ở Việt Nam Tạp chí khoa học Đại học Mở TP.HCM, 15(8),127-143.
Lam Thi My Yen, Pham Ngoc Toan & Le Van Tung, 2020 Study on theImpact of Accountant’s Attitude on Accrual Accounting Inplement
Behavior in the Public Sector in Vietnam The 3 rd ICFAA - Hanoi City, Vietnam, 152-164.
Trang 5PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do lựa chọn đề tài
Tại nhiều quốc gia trên thế giới, cải cách khu vực công đi kèmvới cải cách kế toán (Guthrie, 1998; Carlin, 2003; Connolly &Hyndman, 2006) Cải cách kế toán khu vực công được coi là mộtphần của việc cải thiện quản lý tài chính công (James L Chan, 2005);các nhà nghiên cứu trước đây đã xem cải cách kế toán theo cơ sở dồntích của chính phủ là một trong những công cụ quản lý hiệu suất cao(Deaconu, Nistor và Filip, 2011), một công cụ để áp dụng kỷ luật tàichính ở cấp độ kinh tế vĩ mô thông qua sự cân bằng ngân sách(McKinnon, 2003; Elwood và Newberry, 2007) và như một phươngtiện để giảm quy mô và sự thống trị của chính phủ đồng thời khuyếnkhích sự phát triển của khu vực công (Deaconu, Nistor và Filip,2011) Cùng với đó, mối quan tâm đến tính minh bạch của thông tin
kế toán trong khu vực công cũng đã được quan tâm nhiều trong cácnghiên cứu trước đây, tính minh bạch trở thành một đặc điểm chínhtrong quản trị hiện đại (Etzioni, 2010; Keane, 2009) và được coi làmột cách để tăng lòng tin vào chính phủ (Grimmelikhuijsen, 2012;Porumbescu, 2015a), tính hợp pháp của nhà nước (De Fine Licht,2011), sự tham gia của người dân (Porumbescu, 2015b) và giảmtham nhũng (Bauhr & Grimes, 2014) Sự thay đổi từ kế toán dựa trên
cơ sở tiền mặt hoặc kế toán ngân sách sang kế toán theo cơ sở dồntích là một yếu tố quan trọng trong cải cách khu vực công, có tácđộng đáng kể đến tính minh bạch của thông tin kế toán, một quátrình mà Gray & Laughlin (2012) đề xuất là xu hướng khá mới trong
kế toán khu vực công Việc sử dụng kế toán theo cơ sở dồn tích ở các
Trang 6nước phát triển đã cho thấy nhiều lợi ích khác nhau như hỗ trợ quản
lý hiệu quả hoạt động, tạo điều kiện quản lý tài chính tốt hơn, nângcao hiểu biết về chi phí, cải thiện thông tin phân bổ nguồn lực, cảithiện báo cáo tài chính cũng như tạo điều kiện và cải thiện việc quản
lý tài sản của các tổ chức công (Van der Voet & cộng sự, 2015) Do
đó, sự ra đời của kế toán theo cơ sở dồn tích tạo điều kiện để thôngtin được minh bạch hơn trong các hoạt động của tổ chức khu vựccông, tăng cường trách nhiệm giải trình và nâng cao chất lượng raquyết định của chính phủ (Suparman & cộng sự, 2015)
Sự hội nhập kinh tế quốc tế đòi hỏi Việt Nam phải cung cấpđược những thông tin có tính chuẩn mực, có khả năng so sánh vàđược quốc tế thừa nhận; ngoài ra đòi hỏi Việt Nam phải tuân thủ theo
lộ trình đã thỏa thuận có cam kết về minh bạch hóa thông tin kế toán,nhất là trong lĩnh vực kế toán công Hiện nay Việt Nam đã có nhữngbước tiến đáng kể trong việc nghiên cứu xây dựng các quy địnhtrong lĩnh vực kế toán công theo hướng hòa nhập với các thông lệquốc tế, trong đó bao gồm cả việc áp dụng kế toán theo cơ sở dồntích được thực hiện ở khu vực công nói chung và các đơn vị hànhchính sự nghiệp ở Việt Nam nói riêng Tuy nhiên, quá trình này cònbộc lộ nhiều hạn chế như hệ thống văn bản pháp lý chưa được thốngnhất giữa các lĩnh vực, năng lực kế toán còn hạn chế trong việc nắmbắt, thu thập và xử lý thông tin, công nghệ tông tin chưa đủ để đáp ứngnhu cầu của đơn vị,… (Mai Thị Hoàng Minh, 2014; Nguyễn Thị ThuHiền, 2015; Cao Thị Cẩm Vân, 2016) Những hạn chế này thấy rõ nhất
là ở các đơn vị hành chính sự nghiệp khu vực miền Trung Việt Nam
do điều kiện kinh tế xã hội, đặc điểm của các đơn vị cũng như điều
Trang 7kiện học tập, nâng cao năng lực của đội ngũ kế toán không cao như ởcác thành phố lớn Ngoài ra, nhu cầu về minh bạch thông tin kế toáncũng đã được nhà nước quan tâm, chẳng hạn nhà nước đã bổ sung Báocáo tài chính của đơn vị kế toán và Báo cáo tài chính Nhà nước nhằmcung các thông tin về nguồn lực, về kết quả hoạt động, về dòng tiềnvào ra,… trong Luật kế toán 2015 nhằm phản ánh các thông tin tàichính theo cơ sở dồn tích, phục vụ cho công tác điều hành, quản lý, Tuy nhiên, đến nay báo cáo tài chính nhà nước vẫn chưa được công bố
vì vẫn chưa được phản ánh một số thông tin trọng yếu như tài sản kếtcấu hạ tầng, đất đai,… Chính những hạn chế trên dẫn đến việc áp dụng
kế toán theo cơ sở dồn tích ở khu vực công Việt Nam so với các nướcđang phát triển trên thế giới còn chậm, thông tin được cung cấp chưathực sự chất lượng và minh bạch Mặc dù Bộ Tài chính đã ban hành 5chuẩn mực kế toán công Việt Nam nhưng để áp dụng các chuẩn mựcnày vào các đơn vị công ở Việt Nam chắc chắn cũng gặp không ítnhững khó khăn như sự khác biệt giữa cơ chế chính sách và chuẩnmực kế toán công, đội ngũ kế toán chưa đảm bảo chất lượng, các yếu
tố về văn hóa, tư duy,…Nhìn chung, để áp dụng thành công kế toántheo cơ sở dồn tích theo chuẩn mực kế toán công Việt Nam cần mộtquá trình dài và phải đối mặt với khá nhiều thách thức Với mục đíchgiúp các nhà nghiên cứu có cơ sở để hoàn thiện mô hình triển khai ápdụng kế toán theo cơ sở dồn tích và chuẩn mực kế toán công Việt Namhướng đến tính minh bạch thông tin kế toán, giúp nhà quản lý các đơn
vị công có thể dễ dàng kiểm soát được những yếu tố có tác động đếnviệc áp dụng kế toán theo cơ sở dồn tích, tác giả luận án lựa chọn đề
tài “Các nhân tố tác động đến việc áp dụng kế toán theo cơ sở dồn
Trang 8tích hướng đến tính minh bạch thông tin kế toán tại các đơn vị hành chính sự nghiệp khu vực miền Trung Việt Nam” để làm luận án.
2 Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
Mục tiêu chung:
Nghiên cứu được thực hiện nhằm xác định và đo lường mức
độ tác động của các nhân tố tác động đến việc áp dụng kế toán theo
cơ sở dồn tích; xác định và đo lường sự tác động của việc áp dụng kếtoán theo cơ sở dồn tích đến tính minh bạch thông tin kế toán tại cácđơn vị hành chính sự nghiệp ở miền Trung Việt Nam
Mục tiêu cụ thể:
- Xác định và đo lường mức độ tác động của các nhân tố tácđộng đến việc áp dụng kế toán theo cơ sở dồn tích tại các đơn vịhành chính sự nghiệp khu vực miền Trung Việt Nam
- Xác định và đo lường mức độ tác động cuả việc áp dụng kếtoán theo cơ sở dồn tích đến tính minh bạch thông tin kế toán tại cácđơn vị hành chính sự nghiệp khu vực miền Trung Việt Nam
Câu hỏi nghiên cứu:
Câu hỏi 1 - Các nhân tố nào có tác động đến việc áp dụng kế toán
theo cơ sở dồn tích tại các đơn vị hành chính sự nghiệp ở khu vực miềnTrung Việt Nam?
Câu hỏi 2 - Mức độ tác động của các nhân tố đến áp dụng kế
toán theo cơ sở dồn tích tại các đơn vị hành chính sự nghiệp ở khu vựcmiền Trung Việt Nam như thế nào?
Câu hỏi 3 - Việc áp dụng kế toán theo cơ sở dồn tích có tác
động đến tính minh bạch của thông tin kế toán tại các đơn vị hànhchính sự nghiệp ở khu vực miền Trung Việt Nam không?
Trang 9Câu hỏi 4 - Mức độ tác động của việc áp dụng kế toán theo cơ
sở dồn tích đến tính minh bạch của thông tin kế toán tại các đơn vịhành chính sự nghiệp ở khu vực miền Trung Việt Nam như thế nào?
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: các nhân tố tác động đến việc áp dụng kế
toán theo cơ sở dồn tích hướng đến tính minh bạch thông tin kế toán tạicác đơn vị hành chính sự nghiệp khu vực miền Trung Việt Nam
Đối tượng khảo sát: là những người đang làm việc tại các đơn vị
công ở Việt Nam, có tham gia trực tiếp vào áp dụng kế toán theo cơ sởdồn tích tại các đơn vị hành chính sự nghiệp khu vực miền Trung ViệtNam như các nhà quản lý, kế toán trưởng, các nhân viên kế toán,…
4.2 Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi về nội dung nghiên cứu: các nhân tố tác động đến
việc áp dụng kế toán theo cơ sở dồn tích hướng đến tính minh bạchthông tin kế toán tại các đơn vị hành chính sự nghiệp khu vực miềnTrung Việt Nam Ngoài ra, luận án còn bàn luận về mặt hạn chế củacác nhân tố để làm rõ hơn thực trạng tại các đơn vị hành chính sựnghiệp khu vực miền Trung Việt Nam
Phạm vi về không gian: các đơn vị hành chính sự nghiệp tại khu
vực miền Trung Việt Nam, đây là khu vực có những đặc thù về kinh tế
xã hội, nguồn nhân lực, điều kiện tiếp cận với các chương trình đào tạo,tập huấn khó khăn hơn so với các thành phố lớn,…
Phạm vi về thời gian: Luận án được thực hiện từ tháng 08 năm
2018 đến tháng 11 năm 2021 Dữ liệu nghiên cứu được thu thập qua
Trang 10các giai đoạn khảo sát sơ bộ từ tháng 03 đến tháng 06 năm 2019 vàkhảo sát chính thức từ tháng 10 năm 2019 đến tháng 12 năm 2020.
5 Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu định tính được sử dụng để tổng hợp cácnghiên cứu trước về các nhân tố tác động đến việc áp dụng kế toántheo cơ sở dồn tích cũng như sự tác động của việc áp dụng kế toántheo cơ sở dồn tích đến tính minh bạch thông tin kế toán trong khu vựccông, từ đó xây dựng các giả thuyết và mô hình nghiên cứu Luận áncòn lựa chọn công cụ thảo luận tay đôi với các chuyên gia để xác địnhtính khả thi của mô hình nghiên cứu đề xuất và củng cố, điều chỉnhthang đo của các khái niệm nghiên cứu cho phù hợp với với bối cảnhkhu vực công ở miền Trung Việt Nam
Để có được những kết quả phân tích từ thực nghiệm thì nghiêncứu định lượng giúp cho tác giả luận án thu thập dữ liệu phục vụcho luận án thông qua phương pháp khảo sát với công cụ là bảngcâu hỏi Kết quả cuối cùng của luận án được tạo ra bằng các công
cụ xử lý dữ liệu (phần mềm SPSS, AMOS) để phân tích nhân tốkhám phá EFA, phân tích nhân tố khẳng định CFA, mô hình cấutrúc tuyến tính SEM,…
6 Những đóng góp mới của luận án
Về mặt lý luận: Thông qua việc nghiên cứu về các nhân tố tác
động đến việc áp dụng kế toán theo cơ sở dồn tích hướng đến tínhminh bạch thông tin kế toán, luận án góp phần hoàn thiện về mặt lýthuyết, bổ sung làm rõ hơn những lý luận cơ bản về kế toán theo cơ
sở dồn tích và minh bạch thông tin kế toán trong khu vực công nóichung và các đơn vị hành chính sự nghiệp nói riêng dựa trên bối
Trang 11cánh cụ thể ở khu vực miền Trung Việt Nam Kết hợp với thực tiễn
đã được chứng minh, các nhà nghiên cứu sau này có thể sử dụngnhững kết quả của luận án để bổ sung, hoàn thiện các mô hìnhnghiên cứu về việc triển khai áp dụng kế toán theo cơ sở dồn tíchhướng đến tính minh bạch thông tin kế toán tại các đơn vị hành chính
sự nghiệp nói riêng và các đơn vị công ở Việt Nam nói chung
Về mặt thực tiễn: Nghiên cứu là căn cứ có giá trị để nhà quản
lý của các đơn vị công có sự nhận diện ban đầu về những hạn chếtrong việc áp dụng kế toán theo cơ sở dồn tích, cụ thể là các hạn chế
về thể chế chính trị, hệ thống pháp lý, năng lực nhân viên kế toán,năng lực công nghệ thông tin và vai trò lãnh đạo của nhà quản lý; từ
đó đánh giá quá trình thực hiện kế toán theo cơ sở dồn tích tại đơn vịmình và có những phương án kiểm soát các nhân tố này nhằm tạo radòng thông tin kế toán minh bạch và có trách nhiệm giải trình caohơn Ngoài ra, thông qua kết quả nghiên cứu giúp các đơn vị hànhchính sự nghiệp nhận thấy được tầm quan trọng của kế toán dồn tíchđối với sự minh bạch của thông tin, từ đó sẽ chú trọng hơn đến quátrình tạo ra thông tin nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của đơn vị
7 Kết cấu của đề tài
Chương 1: Tổng quan về các nghiên cứu trước
Chương 2: Cơ sở lý thuyết
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
Chương 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận
Chương 5: Kết luận và các hàm ý
Trang 12CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC 1.1 Giới thiệu
1.2 Tổng quan các nghiên cứu trên thế giới
1.2.1 Nghiên cứu các nhân tố tác động đến áp dụng kế toán theo
cơ sở dồn tích trong khu vực công
1.2.2 Nghiên cứu sự tác động của việc áp dụng kế toán theo cơ sở dồn tích đến tính minh bạch thông tin kế toán trong khu vực công
1.3 Tổng quan các nghiên cứu ở Việt Nam
1.3.1 Nghiên cứu các nhân tố tác động đến áp dụng kế toán theo
cơ sở dồn tích trong khu vực công
1.3.2 Nghiên cứu sự tác động của việc áp dụng kế toán theo cơ sở dồn tích đến tính minh bạch thông tin kế toán trong khu vực công
1.4 Khe hổng nghiên cứu
Thứ nhất, kế toán khu vực công được các nhà nghiên cứu trênthế giới và ở Việt Nam quan tâm, cụ thể có nhiều nghiên cứu đề cập
về các nhân tố tác động đến áp dụng kế toán theo cơ sở dồn tích và
sự tác động của kế toán dồn tích đến tính minh bạch thông tin kếtoán Tuy nhiên, hầu hết các nghiên cứu trên thế giới chỉ xem xét đếntừng chủ đề mà chưa tập trung vào việc áp dụng kế toán dồn tíchhướng đến tính minh bạch thông tin kế toán bị tác động bởi nhữngyếu tố nào Riêng khu vực công ở Việt Nam, mặc dù đã có cácnghiên cứu về yếu tố tác động đến việc thực hiện kế toán theo cơ sởdồn tích nhưng chỉ ở mức độ nhận diện và chưa có nghiên cứu phântích mức độ ảnh hưởng của kế toán theo cơ sở dồn tích đến tính minhbạch thông tin kế toán Vì vậy, tác giả luận án sẽ xem xét thêm về
Trang 13mối quan hệ giữa hai yếu tố này ở Việt Nam bằng phương pháp địnhlượng nhằm củng cố cho các nghiên cứu trước đó.
Thứ hai, các nghiên cứu về kế toán theo cơ sở dồn tích đềuđược thực hiện trong phạm vị khu vực công ở Việt Nam; tuy nhiên,khu vực công ở Việt Nam bao gồm các thành phần như Quốc hội,Hội đồng nhân dân các cấp, cơ quan nhà nước thực thi quyền hànhpháp, cơ quan hành chính địa phương,…; các đơn vị sự nghiệp trựcthuộc các cơ quan nhà nước; các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chứcchính trị xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghềnghiệp;…(Quốc hội, 2013) Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu của cáctác giả chỉ tập trung vào một số thành phần như các đơn vị hànhchính sự nghiệp, các tổ chức xã hội - nghề nghiệp,…; điều này dẫnđến các kết quả nghiên cứu còn mang tính chung chung và chưa đạidiện cho toàn bộ khu vực công ở Việt Nam Do đó, để đạt được sựtập trung cho vấn đề nghiên cứu cũng như chú trọng vào việc phântích sâu các yếu tố, tác giả luận án chỉ tập trung vào việc đánh giácác nhân tố tác động đến áp dụng kế toán theo cơ sở dồn tích hướngđến tính minh bạch thông tin kế toán tại các đơn vị hành chính sựnghiệp trên địa bàn miền Trung Việt Nam - bởi vì các đơn vị côngthuộc khu vực này có một số đặc điểm đặc trưng như thiếu nhân lực
có trình độ, năng lực công nghệ thông tin chưa đáp ứng được nhu cầu
về thu thập, xử lý và cung cấp thông tin như ở các thành phốlớn,…vấn đề này ít nhiều có ảnh hưởng đến việc áp dụng kế toántheo cơ sở dồn của các đơn vị
Thứ ba, việc nâng cao chất lượng và tính minh bạch thông tin
kế toán thực sự rất cần thiết trong thời điểm hiện nay - thời điểm mà
Trang 14khu vực công ở Việt Nam đang từng bước thực hiện công tác kế toántheo xu hướng hội nhập quốc tế Cùng với đó, vấn đề áp dụng kếtoán theo cơ sở dồn tích đầy đủ trong khu vực công Việt Nam nóichung và các đơn vị hành chính sự nghiệp khu vực miền Trung nóiriêng vẫn còn trong giai đoạn đầu thực hiện với nhiều thách thức vàhạn chế Do đó, luận án này thực hiện phân tích sâu hơn về các yếu
tố tác động để có thể đưa các hàm ý chính sách gần với thực tế nhấtgiúp cho các đơn vị thực hiện kế toán theo cơ sở dồn tích hiệu quảhơn hướng đến thông tin kế toán đạt chất lượng và minh bạch, điều
mà ở các nghiên cứu trước chưa làm được
1.5 Kết luận chương 1
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 Giới thiệu
2.2 Tổng quan về kế toán theo cơ sở dồn tích trong khu vực công
2.2.1 Khái niệm kế toán theo cơ sở dồn tích trong khu vực công 2.2.2 Vai trò của kế toán theo cơ sở dồn tích trong khu vực công
2.3 Tổng quan về tính minh bạch thông tin kế toán trong khu vực công
2.3.1 Khái niệm minh bạch thông tin kế toán trong khu vực công 2.3.2 Vai trò của minh bạch thông tin kế toán trong khu vực công
2.4 Tổng quan về các đơn vị hành chính sự nghiệp ở Việt Nam
2.4.1 Khái niệm đơn vị hành chính sự nghiệp
2.4.2 Phân loại các đơn vị hành chính sự nghiệp
2.4.3 Đặc điểm hoạt động của các đơn vị hành chính sự nghiệp
Trang 152.5 Các lý thuyết nền
2.5.1 Lý thuyết về mô hình dự phòng
Mô hình dự phòng của Lũder giải thích cho những cải cách trong
hệ thống quản lý tài chính dựa vào một số yếu tố là điều kiện bối cảnhcủa những cải cách này Phiên bản đầu tiên của mô hình dự phòng bắtđầu từ nghiên cứu của Lũder (1992) và được nghiên cứu, sửa đổi bởiLũder (1994) và phiên bản sửa đổi hoàn toàn do Lũder (2002) nghiêncứu với tên gọi Mô hình cải cách quản lý tài chính (The FinancialManagement Reform Process Model – FMR) Một số biến trongFRM đã được dùng để xem xét về sự ảnh hưởng của chúng đến việc
áp dụng kế toán theo cơ sở dồn tích tại các đơn vị hành chính sựnghiệp khu vực miền Trung Việt Nam hướng đến tính minh bạchthông tin kế toán bao gồm thể chế chính trị, hệ thống pháp lý, nănglực chuyên môn của người làm kế toán, vai trò lãnh đạo của nhàquản lý và công nghệ thông tin
2.5.2 Lý thuyết quản lý công mới
Mô hình của tổ chức và cung cấp dịch vụ công truyền thống, dựatrên các nguyên tắc phân cấp quan liêu, kế hoạch hóa và tập trung,kiểm soát trực tiếp và tự cung tự cấp, dường như đang được thay thếbằng quản lý dịch vụ công dựa trên thị trường hoặc văn hóa doanhnghiệp (UNECA, 2005) Luận án vận dụng lý thuyết quản lý côngmới làm cơ sở để giải thích sự cần thiết phải áp dụng IPSAS vào đổimới kế toán từ cơ sở tiền mặt sang cơ sở dồn tích cũng như sự quantrọng phải có bộ chuẩn mực kế toán công của riêng quốc gia nhằm tạo
ra một môi trường pháp lý quan trọng cho lĩnh vực kế toán Nhà nước
Trang 162.5.3 Lý thuyết ủy nhiệm
Nội dung của lý thuyết ủy nhiệm tập trung vào vấn đề quản trị quantrọng hạn chế hành vi tự phục vụ của các đơn vị (Eisenhardt, 1989), điềunày tạo ra sự xung đột giữa những người cầm quyền và những ngườiđứng đầu tổ chức Trong luận án, lý thuyết ủy nhiệm được sử dụng đểgiải thích mối quan hệ giữa chính phủ và những người có quyền lợitrong việc quản lý các nguồn lực công cũng như phân tích, làm rõhơn về sự chi phối của Chính phủ trong việc áp dụng kế toán theo cơ
sở dồn tích tại các đơn vị hành chính sự nghiệp
2.5.4 Lý thuyết thể chế
Lý thuyết thể chế cho thấy các tổ chức có xu hướng áp dụng các
hệ thống, cấu trúc hoặc thủ tục cụ thể được đánh giá cao trong môitrường xã hội và văn hóa của họ (Ribeiro & Scapens, 2006, tr 96).Các tổ chức khu vực công đã phải đối mặt với những áp lực từ bênngoài bằng cách áp dụng các tiêu chuẩn và thông lệ được ban hànhbởi các cơ quan tiêu chuẩn tài chính được coi là hợp pháp và được xãhội chấp nhận (Rodríguez & cộng sự, 2013) Nội dung về lý thuyếtthể chế này được tác giả luận án vận dụng để nghiên cứu về các thayđổi của tổ chức khi hệ thống văn bản pháp lý thay đổi về vấn đề thựchiện kế toán dồn tích Hơn nữa, một trong ba loại áp lực thể chế dẫndắt tổ chức áp dụng một quy tắc mới đó chính là chuẩn mực chungcủa xã hội, vấn đề này được vận dụng để giải thích cho mối quan hệgiữa chuẩn mực chung về kế toán công và quá trình đổi mới kế toáncủa đơn vị