- Năng lực thực hiện các biện pháp và kỹ thuật dạy học: Các Năng lực như Năng lực nhận thức, cảm thụ ngôn ngữ; Năng lực biểu hiện ngôn ngữ, trình diễn thao tác mẫu; Năng lực sáng tạo ng
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
NGUYỄN ANH TUẤN
QUẢN LÍ BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN TIỂU HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC
Ở CẤP QUẬN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 62 14 01 14
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
HÀ NỘI - 2022
Trang 2Công trình được hoàn thành tại:
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
Người hướng dẫn khoa học: 1 PGS TS ĐẶNG THÀNH HƯNG
2 TS PHẠM QUANG TIỆP
Phản biện 1:
Phản biện 2:
Phản biện 3:
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng cấp Trường chấm luận án
tiến sĩ họp tại: Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2
Vào hồi: giờ ngày tháng năm 2022
Có thể tìm hiểu luận án tại:
- Thư viện Quốc gia Việt Nam;
- Thư viện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Năng lực dạy học của giáo viên đóng vai trò quan trọng quyết định đến nghiệp vụ chuyên môn của giáo viên
Chương trình giáo dục phổ thông mới triển khai trong thời gian tới với định hướng và yêu cầu chuyển
từ trang bị nội dung kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh bằng việc dạy học tích hợp và lồng ghép, dạy học phân hóa, trải nghiệm sáng tạo thì năng lực của đội ngũ giáo viên phổ thông đang đứng trước những thách thức mới
Nghị quyết số 29/NQ-TW ngày 4/11/2013 của Ban chấp hành trung ương về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã nhấn mạnh những nội dung đổi mới hết sức cơ bản, trong đó có lĩnh vực quản lí giáo dục (QLGD), đặc biệt là quản lí nhà trường (QLNT) Thực tế hiện nay có rất nhiều sự khác biệt trong các hoạt động của hoạt động bồi dưỡng giáo viên tiểu học do nhiều yếu tố khách quan và chủ quan Giáo viên tiểu học (GVTH) chủ yếu tích lũy NLDH qua thực
tế hoạt động nghề nghiệp chứ không phải ngay trong giai đoạn được đào tạo chính thức
Thực tế cho thấy, nhiều hoạt động bồi dưỡng đã được tổ chức lặp đi lặp lại nhưng không mang lại hiệu quả cao bởi giáo viên tiểu học đã có ít nhiều năng lực nghề nghiệp nhất định, hoạt đông bồi dưỡng không đổi mới sẽ không thu hút được giáo viên tham gia khóa bồi dưỡng điều này cho thấy cần phải có sự đổi mới liên quan tới khâu quản lý hoạt động bồi dưỡng
Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về bồi dưỡng nghề nghiệp giáo viên, về năng lực và tiếp cận năng lực trong dạy học, giáo dục, đào tạo, nhất là trong bồi dưỡng đội ngũ giáo viên Cũng có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng năng lực giáo viên nói chung, giáo viên tiểu học nói riêng song QLBD theo hướng phát triển NLDH của giáo viên đang là vấn đề còn mới mẻ, chưa được nghiên cứu sâu, đặc biệt
ở tiểu học nhưng chưa có nghiên cứu nào liên quan đến sự tham gia của cơ quan quản lý GD cấp Quận đến
phát triển NLDH cho giáo viên tiểu học vì vậy đề tài: “Quản lí bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học ở cấp quận trên địa bàn thành phố, Hà Nội” được lựa chọn để nghiên cứu
luận án tiến sĩ Quản lí giáo dục
2 Mục đích nghiên cứu
Đề xuất biện pháp quản lí ở cấp Quận trong bồi dưỡng giáo viên tiểu học trên địa bàn thành phố Hà Nội theo hướng phát triển năng lực dạy học đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục và nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên
3 Khách thể, đối tượng nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu
Hoạt động bồi dưỡng cho giáo viên tiểu ở cấp Quận học trên địa bàn thành phố Hà Nội
3.2 Đối tượng nghiên cứu
Quản lý bồi dưỡng cho giáo viên tiểu học ở cấp Quận ở trên địa bàn thành phố Hà Nội học theo định hướng phát triển năng lực dạy học
4 Giả thuyết khoa học
Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, nhất là đổi mới chương trình giáo dục phổ thông 2018 với mục tiêu phát triển năng lực người học đã đặt ra các yêu cầu về năng lực đội ngũ giáo viên đặc biệt giáo viên tiểu học Nhiều chương trình bồi dưỡng ở các cấp trong đó có cấp Quận đã được thực hiện nhưng hiệu quả chưa cao, năng lực dạy học của giáo viên vẫn còn hạn chế
Nếu các biện pháp QLBD GVTH theo hướng phát triển NLDH của giáo viên tiểu học được đề xuất cho cấp Quận phù hợp sẽ tác động tích cực đến sự phát triển NLDH của giáo viên đáp ứng yêu cầu giáo dục hiện nay
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1 Xây dựng cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học
5.2 Đánh giá được thực trạng quản lý bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học ở cấp quận trên địa bàn thành phố Hà Nội
5.3.Đề xuất được các biện pháp quản lý bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học ở cấp quận trên địa bàn thành phố Hà Nội
5.4 Xác định được tính đúng đắn, phù hợp của biện pháp quản lí bằng thực nghiệm khoa học và phương pháp chuyên gia
6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Trang 4- Về nội dung: giới hạn ở các biện pháp quản lý ở cấp Quận (Huyện) trong bồi dưỡng năng lực dạy
học cho giáo viên trường tiểu học trên địa bàn thành phố Hà Nội
- Về địa bàn nghiên cứu: Một số trường tiểu học thuộc 7 quận, trên địa bàn thành phố Hà Nội
- Về mẫu nghiên cứu: Qui mô mẫu gồm cán bộ quản lý cấp Quận, cán bộ quản lý cấp trường và giáo
viên thuộc 21 trường tiểu học Cụ thể: 3 trường tiểu học trên địa bàn quận Cầu Giấy; 3 trường tiểu học trên địa bàn quận Đống Đa; 3 trường tiểu học trên địa bàn huyện Ba Vì; 3 trường tiểu học trên địa bàn quận Bắc
Từ liêm; 3 trường ở quận Thanh Xuân; 3 trường ở huyện Chương Mỹ; 3 trường ở quận Hoàng Mai
- Về chủ thể quản lý: Đề tài xây dựng nội dung nghiên cứu và đề xuất cho chủ thể quản lý là CBQL
cấp Phòng (Phòng GD&ĐT cấp Quận, Huyện);
- Về tiếp cận nghiên cứu: Đề tài tiếp cận theo yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông 2018 về
việc đáp ứng năng lực giảng dạy của giáo viên
7 Phương pháp nghiên cứu
7.1 Các phương pháp nghiên cứu lí thuyết
- Phân tích, tổng hợp, so sánh, phân loại, hệ thống hóa, khái quát hóa các nội dung cơ bản có liên quan đến như: các luật, văn bản chỉ đạo của Đảng, nhà nước, ngành giáo dục cũng như định hướng chiến lược nói chung…
-Nghiên cứu các tài liệu, và công trình trong và ngoài nước về khoa học quản lí và quản lí nhân sự, vấn
đề bồi dưỡng giáo viên, năng lực, năng lực dạy học để từ đó xác định khung lí thuyết của đề tài, xây dựng cách thức đánh giá đo lường trong nghiên cứu thực tiễn
7.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Điều tra giáo dục, xã hội học và tâm lí học: nhằm mục đích thu thập thông tin cần thiết về thực trạng QLBD GVTH theo hướng phát triển NLDH
- Phương pháp phỏng vấn, xin ý kiến chuyên gia, phân tích hồ sơ quản lí để làm sáng tỏ thêm thực trạng hoạt động quản lí, thu thập thông tin cần thiết, kinh nghiệm thực tiễn trong quản lí bồi dưỡng
- Phương pháp thực nghiệm: nhằm mục đích chứng minh sự cần thiết thực hiện các biện pháp và khẳng định tính đúng đắn của các biện pháp QLBD GVTH theo hướng phát triển năng lực dạy học
7.3 Các phương pháp khác
- Phương pháp chuyên gia để khảo nghiệm Tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lí
- Phương pháp xử lí số liệu và đánh giá định lượng bằng thống kế mô tả trong khảo sát thực trạng quản
lí và thực nghiệm
- Phương pháp nghiên cứu trường hợp (Case Study) để phân tích kết quả thực nghiệm cụ thể tại 02 trường tiểu học
8 Luận điểm bảo vệ
Khác với mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông cũ, mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông 2018 là hình thành các năng lực cho học sinh trong đó việc bồi dưỡng phát triển năng lực của học sinh là hoạt động ưu tiên trong chương trình giáo dục này Trong khi đó, để phát triển năng lực học sinh đòi hỏi giáo viên phải có sự thay đổi đột phá chính năng lực của giáo viên từ năng lực chuyên môn, năng lực sư phạm, năng lực xã hội đến năng lực sư phạm trong đó tiếp cận theo quá trình dạy học của giáo viên
có nhóm các năng lực dạy học cần thiết như: Nhóm năng lực chuẩn bị giờ dạy, nhóm năng lực tổ chức giờ
dạy, nhóm năng lực đánh giá kết quả học tập
Mặc dù hệ thống năng lực này đã được giáo viên thực hiện trong quá trình dạy học của giáo viên tiểu học nhưng chưa được chính giáo viên và nhà quản lý giáo dục quan tâm, đây chính là điểm khuyết thiếu trong quá trình thực hiện hoạt động chuyên môn của giáo viên dẫn tới chưa mang lại hiệu quả giáo dục cao
Có nhiều lý do dẫn tới giáo viên chưa được và chưa tự bồi dưỡng các năng lực dạy học của mình trong đó phải kể tới vai trò của quản lý giáo dục, nhà quản lý cần có cái nhìn xuyên suốt về thực trạng giáo dục, thực trạng đáp ứng mục tiêu giáo dục tiểu học trong chương trình giáo dục mới để thấy sự khuyết thiếu của giáo viên từ đó tổ chức bồi dưỡng các năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên
Chương trình giáo dục phổ thông mới 2018 được thực hiện trên diện rộng, cho thấy cần có sự đánh giá, rà soát sự đáp ứng về năng lực của toàn bộ hệ thống giáo viên tiểu học do đó, xem xét cơ sở khoa học
để đề xuất giải pháp tổ chức bồi dưỡng giáo viên tiểu học ở cấp quận được cho là cấn thiết và phù hợp góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học
9 Tính mới của đề tài
Trang 5- Là công trình khoa học đầu tiên nghiên cứu về Quản lí bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát
triển năng lực dạy học ở cấp quận trên địa bàn thành phố, Hà Nội
- Luận cứ khoa học của luận án được phân tích từ nhiều góc độ, bám sát mục tiêu trên cơ sở các điều kiện hiện có của đơn vị quản lý giáo dục cấp Quận nên hệ thống biện pháp được trình bày trong luận án được đánh giá khả thi trong thực tế triển khai
10 Cấu trúc luận án
Luận án được cấu tạo làm 3 chương trong đó:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lí bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học Chương 2: Thực trạng quản lí bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học ở cấp Quận trên địa bàn thành phố Hà Nội
Chương 3: biện pháp quản lí bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học ở cấp Quận trên địa bàn thành phố Hà Nội
Chương 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÍ BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN TIỂU HỌC THEO HƯỚNG PHÁT
TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC Ở CẤP QUẬN 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1 Các nghiên cứu về năng lực dạy học và phát triển năng lực dạy học giáo viên tiểu học
1.1.2 Các nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học lực dạy học giáo viên tiểu học
Kết quả tổng quan công trình trong và ngoài nước có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm về định hướng quản lý công tác bồi dưỡng GV tiểu học theo năng lực dạy học sau:
- Các quốc gia trên thế giới quan tâm xây dựng và phát triển chuẩn nghề nghiệp nói chung, trong đó chuẩn nghề nghiệp GV tiểu học là một bộ phận không thể tách rời
- Sử dụng chuẩn nghề nghiệp làm căn cứ quan trọng để tổ chức quản lý, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá GV đồng thời là cơ sở giúp GV tự đánh giá, xác định biện pháp bồi dưỡng, nâng cao năng lực nghề nghiệp
- Việc tổ chức quản lý công tác bồi dưỡng GV tiểu học theo năng lực dạy học cần được triển khai theo hướng phát huy vai trò chủ động của nhà trường trong việc xác định đối tượng, nội dung, hình thức, phương pháp tổ chức bồi dưỡng phù hợp với tình hình nhà trường, năng lực sư phạm và nhu cầu của GV
- Yêu cầu phát triển giáo dục tiểu học, đổi mới quản lý công tác bồi dưỡng GV tiểu học theo năng lực dạy học góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực cho xã hội là nội dung quan trọng và cần thiết
Cuối cùng, hầu hết các công trình nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng giáo viên tiểu học được thực hiện
ở cấp Trường mà chưa có công trình nào được thực hiện ở cấp cao hơn do đó cần lưu tâm để tạo sự đồng
bộ trong khâu quản lý và phát triển
1.2 Lý luận về năng lực và năng lực dạy học
Nhiều quan điểm về năng lực sư phạm, theo tác giả năng lực sư phạm được hiểu như sau là kiến thức
kỹ năng thái độ sư phạm cần thiết được kết hợp nhuần nhuyễn không tách rời để thực hiện các nhiệm vụ công việc cụ thể của người giáo viên trong những điều kiện nhất định
Qua nghiên cứu các quan điểm về năng lực, năng lực sư phạm Tác giả cho rằng, để phát triển các năng lực nghề nghiệp cho giáo viên nói chung, giáo viên tiểu học nói riêng cần có những nhóm năng lực sau
đây: Nhóm năng lực chuyên môn, nhóm năng lực sư phạm, nhóm năng lực xã hội Trong đó năng lực sư
phạm gồm: năng lực dạy học và năng lực giáo dục
Nghiên cứu này tập trung nghiên cứu nhằm phát triển năng lực dạy học nằm trong nhóm năng lực sư phạm của người giáo viên
1.2.2.2 Năng lực dạy học
Năng lực dạy học là một thành phần trong cấu trúc của năng lực sư phạm Với tiếp cận nhiệm vụ dạy
học của giáo viên tiểu học, năng lực dạy học của giáo viên tiểu học gồm các nhóm năng lực sau: Nhóm
năng lực chuẩn bị giờ dạy, nhóm năng lực tổ chức giờ dạy, nhóm năng lực đánh giá kết quả học tập Trong mỗi nhóm năng lực trên có các năng lực cụ thể như sau
Trang 61 Năng lực chuẩn bị dạy học
- Năng lực nghiên cứu chương trình dạy học;
- Năng lực thiết kế bài học;
-lập kế hoạch dạy học;
-Thiết kế bài học;
-Chuẩn bị đồ dùng và thiết bị dạy học
- Năng lực số hóa và ứng dụng ICT trong dạy học
- …
2 Năng lực tổ chức dạy học
-Năng lực phát hiện về học sinh;
-Năng lực tổ chức giờ học;
-Năng lực lãnh đạo và quản lý hành vi học tập;
-Năng lực Vận dụng phương pháp biện pháp kĩ thuật dạy học để tổ chức hoạt động học;
- Năng lực ứng dụng ICT trong dạy học
- …
3 Năng lực đánh giá kết quả học tập
-Năng lực xác định tiêu chí đánh giá nội dung đánh giá;
-Năng lực sử dụng kết quả đánh giá để điều chỉnh quá trình dạy học; học
-Năng lực xác định tiêu chí đánh giá nội dung đánh giá;
-Năng lực thiết kế công cụ đánh giá và tổ chức đánh giá;
-Năng lực số hóa và ứng dụng ICT trong quản lý hồ sơ học sinh
-…
Trong 3 nhóm năng lực này, có những năng lực cơ bản phải đáp ứng yêu cầu chuẩn nghề nghiệp và
đã được bồi dưỡng lồng ghép trong nhiều chương trình bồi dưỡng, giáo viên đã tương đối thành thạo Tuy nhiên, có những năng lực mặc dù đã thực hiện nhưng vẫn cần phải cần phải được bồi dưỡng mới có thể đáp ứng yêu cầu giáo dục phổ thông giai đoạn thiện nay Trong nghiên cứu này chúng tôi lựa chọn các năng lực này để nghiên cứu bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên tiểu học
Để đáp ứng yêu cầu giáo dục trong từng giai đoạn cụ thể, các năng lực dạy học này có thể phải điều chỉnh cho phù hợp Các năng lực dạy học cần được bồi dưỡng nhằm đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông 2018 gồm
* Nhóm năng lực chuẩn bị giờ học trong đó bao gồm các năng lực thành phần như:
- Năng lực nghiên cứu chương trình dạy học là Năng lực phát hiện, phân tích và nhận biết đầy đủ
về chương trình và cấu tạo chương trình dạy học để thiết kế hoạt động học tập phù hợp
- Năng lực thiết kế bài học: là nhóm năng lực nhằm tạo ra môi trường học tập phù hợp với đặc
điểm học sinh nhằm thu hút người học tham gia vào hoạt động học tập gồm: Năng lực xác định mục tiêu dạy học; Năng lực thiết kế hoạt động dạy học; Năng lực thiết kế phương tiện dạy học; Năng lực thiết kế học liệu và sử dụng phương tiện dạy học; Năng lực thiết kế môi trường học tập
- Năng lực số hóa và ứng dụng ICT trong dạy học: trong bối cảnh giáo dục hiện nay, để đáp ứng
yêu cầu khai thác thông tin và phát huy thế mạnh CN 4.0 trong dạy và học, đặc biệt trong bối cảnh giãn cách xã hội vì dịch bệnh thì năng lực số hóa và ứng dụng ICT trong dạy học là một năng lực không thể thiếu của người giáo viên Nhóm năng lực này nhằm hỗ trợ giáo viên trong nghiên cứu chương trình, tổ chức hoạt động dạy học, đặc biệt trong dạy học online Các năng lực này gồm: Năng lực tìm kiếm, khai thác thông tin, năng lực phân tích thông tin, năng lực số hóa tài liệu, năng lực khai thác thông tin số hóa,
năng lực sử dụng trang thiết bị CNTT, năng lực ứng dụng ICT trong công tác dạy học
* Nhóm năng lực tổ chức dạy học trong đó bao gồm các năng lực:
- Năng lực phát hiện về học sinh: là Năng lực năng lực quan sát, phát hiện và chuẩn đoán chính xác
và kịp thời sự phát triển tâm, sinh lý của HS, những yêu cầu giáo dục đối với từng HS
- Năng lực ứng dụng ICT trong dạy học: là năng lực khai thác, sử dụng các thiết bị CNTT & TT trong đó bao gồm cả thiết bị phần cứng và phần mềm để phục vụ cho quá trình dạy học
- Năng lực lãnh đạo và quản lý hành vi học tập của học sinh: là nhóm các năng lực nhằm phát hiện
nhu cầu, đặc điểm tâm lý, quan sát đo lường và định hướng hành vi học tập của học sinh gồm: Năng lực quan sát học sinh và hành vi học tập, Năng lực đo lường đặc điểm sinh lý người học, Năng lực điều tra bằng kỹ thuật thông thường, Năng lực thu thập và phân tích dữ liệu học tập
Trang 7- Năng lực tổ chức giờ học: là năng lực thực hiện trực tiếp việc giảng dạy của giáo viên gồm: Năng
lực giao tiếp và ứng xử trên lớp; Năng lực hướng dẫn điều khiển điều chỉnh hành vi học tập; Năng lực giám sát kiểm tra đánh giá quá trình dạy học; Năng lực sử dụng phương pháp, phương tiện và công nghệ dạy học; Năng lực thực hiện các biện pháp và kĩ thuật dạy học được xếp vào nhóm năng lực dạy học trực tiếp của giáo viên
- Năng lực thực hiện các biện pháp và kỹ thuật dạy học: Các Năng lực như Năng lực nhận thức,
cảm thụ ngôn ngữ; Năng lực biểu hiện ngôn ngữ, trình diễn thao tác mẫu; Năng lực sáng tạo ngôn ngữ; Năng lực phân tích và hướng dẫn học sinh phân tích kiến thức; Năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề trong thực tiễn dạy học; Năng lực hỗ trợ, phát hiện, bồi dưỡng năng khiếu cho học sinh…
* Nhóm năng lực đánh giá và quản lý hồ sơ học tập
- Năng lực xác định tiêu chí đánh giá, nội dung đánh giá: là năng lực này tích hợp trong năng lực nghiên
cứu chương trình của giáo viên, thông qua đó giáo viên xác định được các nội dung và tiêu chí để đánh giá kết quả giờ dạy
- Năng lực thiết kế công cụ đánh giá và tổ chức đánh giá là năng lực tiêu chuẩn hóa, số hóa các nội dung
đánh giá, các tiêu chí đánh giá để có thể đo lường dưới dạng thước đo cụ thể điểm số, các bậc giá mức độ đạt, chưa đạt…
- Năng lực số hóa và ứng dụng ICT trong quản lý hồ sơ học sinh: là khả năng giáo viên thực hiện quản lý
hồ sơ học sinh bao gồm điểm số, điểm đánh giá nhằm thực hiện mục tiêu quản lý đánh giá sự đáp ứng của
học sinh với yêu cầu học tập
1.2.2.3 Phát triển năng lực dạy học
Phát triển năng lực là phát triển năng lực cá nhân giúp cá nhân hoàn thành nhiệm vụ đặt ra, trong
đó bao gồm tính tích cực của bản thân, sự kiên trì học tập, sự rèn luyện và tích lũy kinh nghiệm của bản thân trong hoạt động thực tiễn Phát triển khả năng thực hiện thành công mục tiêu đề ra trong bối cảnh nhất định nhờ sự huy động tổng hợp các kiến thức, kỹ năng và phát triển các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí…
Phát triển năng lực dạy học theo tác giả là phát triển khả năng thành công trong hoạt động dạy học của giáo viên trong đó kiến thức, kỹ năng, thái độ được huy động để hoàn thành nhiệm vụ dạy học bao gồm
cả việc chuẩn bị cho hoạt động dạy học, tổ chức hoạt động dạy học và quản lý hoạt động học tập của học sinh, phát triển khả năng nghiên cứu và chuyên môn của cá nhân
Phát triển năng lực dạy học là phát triển các năng lực sau: Năng lực nghiên cứu chương trình dạy học; Năng lực thiết kế bài học, năng lực số hóa và ứng dụng ICT trong dạy học; Năng lực phát hiện về học sinh; Năng lực ứng dụng ICT trong dạy học; Năng lực lãnh đạo và quản lý hành vi học tập của học sinh; Năng lực tổ chức giờ học; Năng lực thực hiện các biện pháp và kỹ thuật dạy học; Năng lực xác định tiêu chí đánh giá, nội dung đánh giá; Năng lực thiết kế công cụ đánh giá và tổ chức đánh giá; Năng lực số hóa
và ứng dụng ICT trong quản lý hồ sơ học sinh…
1.3 Lý luận về bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học
1.3.1 Giáo viên tiểu học
Giáo viên tiểu học làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục học sinh trong trường tiểu học và cơ sở giáo
dục khác thực hiện chương trình giáo dục tiểu học [Error! Reference source not found., tr.24]
Chuẩn nghề nghiệp GV tiểu học là hệ thống các yêu cầu cơ bản về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối
sống; kiến thức; kỹ năng sư phạm mà GV tiểu học cần phải đạt nhằm đáp ứng mục tiêu giáo dục tiểu học
[Error! Reference source not found., tr.1] Chuẩn nghề nghiệp GV tiểu học yêu cầu năng lực giáo viên
thể hiện ở ba lĩnh vực: 1) Phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; 2) Kiến thức; và 3) Kỹ năng sư phạm
(Thông tư số 20/2018/TT-BGDĐT ngày 01 tháng 10 năm 2018 Quy định về Chuẩn nghề nghiệp GV phổ
thông)
Giáo viên tiểu học ngoài việc đáp ứng các yêu cầu năng lực trong chuẩn nghề nghiệp, giáo viên nói chung và giáo viên tiểu học nói riêng cần phải có năng lực dạy học để có thể thực hiện nhiệm vụ dạy học hiệu quả
1.3.2 Vị trí vai trò của người giáo viên trong trường tiểu học
Giáo dục tiểu học đóng vai trò nền tảng, bắt đầu hình thành nhân cách học sinh Từ lứa tuổi này, học sinh sẽ có những nhận thức như ấn tượng về người thầy người cô mẫu mực, là đối tượng để các em học tập
và noi theo, thậm chí mơ ước được giống như các thầy các cô Chính vì thế, vai trò của giáo viên tiểu học có
ý nghĩa rất lớn trong hình thành nhân cách cho người học
1.3.3 Bồi dưỡng giáo viên
Trang 8Trong luận văn này bồi dưỡng được hiểu là nâng cao năng lực nghề nghiệp trong đó gồm có kiến thức,
kỹ năng chuyên môn và nghiệp vụ dạy học nhằm đáp ứng yêu cầu vị trí công việc đang đảm nhiệm
1.3.4 Bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học
Bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học là quá trình trang bị kiến thức,
rèn luyện kỹ năng, thái độ cho giáo viên thông qua thực hành, luyện tập một cách thường xuyên, hệ thống các hoạt động liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến quá trình dạy học nhằm hình thành các năng lực dạy học cho giáo viên
1.3.5 Nội dung bồi dưỡng theo hướng phát triển năng lực dạy học của giáo viên tiểu học
Các nội dung của bồi dưỡng theo hướng phát triển năng lực dạy học của giáo viên gồm:
1.3.5.1 Mục tiêu bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học của giáo viên tiểu học
1.3.5.2 Nội dung bồi dưỡng cho giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học
1.3.5.3 Phương pháp bồi dưỡng giáo viền tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học của giáo viên 1.3.5.4 Hình thức bồi dưỡng phát triển năng lực dạy học của giáo viên tiểu học
1.3.5.5 Kiểm tra đánh giá năng lực dạy học của giáo viên
1.4 Lý luận về quản lý bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học ở cấp Quận
1.4.1 Quản lý
Có rất nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm quản lý
Theo tác giả: Quản lý là sự tác động có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý thông qua các hoạt động kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra làm cho tổ chức vận hành ổn định và phát triển nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức
1.4.2 Quản lý giáo dục ở cấp Quận
Quản lý giáo dục được tiếp cận dưới hai góc độ đó là góc độ vĩ mô và góc độ vi mô
Quản lý giáo dục ở cấp Quận trong nghiên cứu này được hiểu ở cấp vĩ mô là quá trình tác động có kế hoạch, có mục đích của cơ quan quản lý giáo dục cấp Quận (Phòng Giáo dục và Đào tạo) đến hoạt động giáo dục ở cấp cơ sở nhằm đạt được mục tiêu quản lý trong đó tác động quản lý được xem xét ở cả cấp Quận và cấp Trường
1.4.3 Quản lý bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học ở cấp Quận
Quản lý bồi dưỡng GV tiểu học ở cấp Quận theo hướng phát triển năng lực dạy học là quá trình cơ quan quản lý giáo dục cấp Quận (Phòng GD&ĐT) tổ chức thực hiện các chương trình bồi dưỡng nhằm nâng cao phẩm chất, kiến thức, kỹ năng của giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học Các chương trình bồi dưỡng ở cấp Quận bao gồm:
- Các chương trình bồi dưỡng cập nhật kiến thức, kỹ năng chuyên ngành đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ năm học đối với các cấp học của giáo dục phổ thông (gọi là Chương trình bồi dưỡng 01);
- Chương trình bồi dưỡng cập nhật kiến thức, kỹ năng chuyên ngành thực hiện nhiệm vụ phát triển giáo dục phổ thông theo từng thời kỳ của mỗi địa phương (gọi là Chương trình bồi dưỡng 02);
- Chương trình bồi dưỡng phát triển năng lực nghề nghiệp theo yêu cầu vị trí việc làm (gọi là Chương trình bồi dưỡng 03);
Q uản lý bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực ở cấp quận là việc thông qua các chương trình bồi dưỡng số 01, 02, 03 trên để bồi dưỡng các năng lực dạy học cho giáo viên
1.4.3.1 Vị trí, vai trò của cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục ở cấp Quận
Cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục ở cấp Quận là Phòng Giáo dục và Đào tạo Phòng Giáo dục và Đào tạo là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện; giúp Ủy ban nhân dân cấp huyện thực hiện chức năng quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo ở địa phương và thực hiện một số nhiệm vụ, quyền hạn theo phân công hoặc ủy quyền của Ủy ban nhân dân cấp huyện, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện
và theo quy định của pháp luật Phòng Giáo dục và Đào tạo có tư cách pháp nhân riêng, chịu sự chỉ đạo, quản lý về tổ chức, biên chế và công tác của Ủy ban nhân dân cấp huyện, đồng thời chịu sự chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra về chuyên môn, nghiệp vụ của Sở Giáo dục và Đào tạo
1.4.3.2 Một số loại hình bồi dưỡng giáo viên tiểu học ở cấp Quận
Bồi dưỡng giáo viên được coi là hoạt động đào tạo lại, giúp GV cập nhật được những kiến thức khoa học chuyên ngành, những phương pháp mới, tiếp thu các kinh nghiệm giáo dục tiên tiến, để từ đó nâng cao thêm trình độ chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm
Các loại hình bồi dưỡng giáo viên ở cấp Quận bao gồm:
Trang 91 Các chương trình bồi dưỡng cập nhật kiến thức, kỹ năng chuyên ngành đáp ứng yêu cầu thực hiện
nhiệm vụ năm học đối với các cấp học của giáo dục phổ thông (gọi là Chương trình bồi dưỡng 01): Bộ
Giáo dục và Đào tạo quy định cụ thể theo từng năm học các nội dung bồi dưỡng về đường lối, chính sách phát triển giáo dục phổ thông, chương trình giáo dục phổ thông, nội dung các môn học, hoạt động giáo dục thuộc chương trình giáo dục phổ thông Các chương trình bồi dưỡng này bao gồm cả bồi dưỡng thường xuyên và bồi dưỡng đột xuất
2 Chương trình bồi dưỡng cập nhật kiến thức, kỹ năng chuyên ngành thực hiện nhiệm vụ phát triển
giáo dục phổ thông theo từng thời kỳ của mỗi địa phương (gọi là Chương trình bồi dưỡng 02): Sở giáo
dục và đào tạo quy định cụ thể theo từng năm học các nội dung bồi dưỡng về phát triển giáo dục phổ thông của địa phương, thực hiện chương trình giáo dục phổ thông, chương trình giáo dục địa phương; phối hợp với các dự án để triển khai kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên (nếu có) Bồi dưỡng giáo viên theo chương trình do cơ quan QLGD cấp Quận chủ động thực hiện Đây là chương trình bồi dưỡng chính ở cấp Quận, các chương trình bồi dưỡng này đa dạng bao gồm cả bồi dưỡng thường xuyên định kỳ và bồi dưỡng đột xuất Mục tiêu, nội dung bồi dưỡng do Phòng GD&ĐT quyết định
3 Chương trình bồi dưỡng phát triển năng lực nghề nghiệp theo yêu cầu vị trí việc làm (gọi là Chương trình bồi dưỡng 03): Giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông tự chọn các mô đun bồi dưỡng nhằm phát triển
phẩm chất, năng lực nghề nghiệp đáp ứng yêu cầu vị trí việc làm Đối với loại hình bồi dưỡng này, phần lớn các cơ sở giáo dục chủ động đề xuất nhu cầu bồi dưỡng, mục tiêu, nội dung dưỡng nhằm nâng cao năng lực đội ngũ tới cơ quan quản lý GD cấp Quận, từ đó CQ QLGD cấp Quận xem xét và tổ chức đáp ứng yêu cầu giáo dục tại địa phương Loại hình bồi dưỡng này diễn ra ít nhất trong 3 loại hình bồi dưỡng Mục tiêu
và nội dung bồi dưỡng được xây dựng căn cứ nhu cầu của cơ sở giáo dục
Đối với cả 3 loại hình chương trình bồi dưỡng trên đều phải có sự tham gia tích cực của Phòng GD&ĐT
và không thể thiếu sự phối kết hợp của cơ sở giáo dục
Bồi dưỡng GV tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học ở cấp Quận cần được thực hiện thông qua 3 loại chương trình bồi dưỡng số 01, 02, 03 và các chương trình bồi dưỡng khác hoặc một chương trình bồi dưỡng đặc thù để hình thành các năng lực dạy học cho giáo viên tiểu học gồm: các nhóm năng lực như nhóm năng lực chuẩn bị giờ dạy, nhóm năng lực tổ chức hoạt động dạy học và năng lực kiểm tra đánh
giá kết quả học tập Cụ thể bao gồm các năng lực sau: Năng lực nghiên cứu chương trình dạy học; Năng
lực thiết kế bài học, năng lực số hóa và ứng dụng ICT trong dạy học; Năng lực phát hiện về học sinh; Năng lực ứng dụng ICT trong dạy học; Năng lực lãnh đạo và quản lý hành vi học tập của học sinh; Năng lực
tổ chức giờ học; Năng lực thực hiện các biện pháp và kỹ thuật dạy học; Năng lực xác định tiêu chí đánh giá, nội dung đánh giá; Năng lực thiết kế công cụ đánh giá và tổ chức đánh giá; Năng lực số hóa và ứng dụng ICT trong quản lý hồ sơ học sinh…
1.4.4 Nội dung quản lí bồi dưỡng ở cấp Quận cho giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học
1.4.4.1 Tổ chức thực hiện mục tiêu bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học
Quản lý mục tiêu bồi dưỡng GV tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học là một trong những nội dung quan trọng của quản lý công tác bồi dưỡng GV tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học, đảm bảo hoạt động quản lý đạt được kết quả như mong đợi
Để quản lý mục tiêu bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực cần chú ý:
Một là, xác định mục tiêu công tác bồi dưỡng GV tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học
trong tất cả các chương trình bồi dưỡng khác nhau luôn phải đáp ứng yêu cầu hình thành các năng lực:
Năng lực nghiên cứu chương trình dạy học; Năng lực thiết kế bài học, năng lực số hóa và ứng dụng ICT trong dạy học; Năng lực phát hiện về học sinh; Năng lực ứng dụng ICT trong dạy học; Năng lực lãnh đạo
và quản lý hành vi học tập của học sinh; Năng lực tổ chức giờ học; Năng lực thực hiện các biện pháp và
kỹ thuật dạy học; Năng lực xác định tiêu chí đánh giá, nội dung đánh giá; Năng lực thiết kế công cụ đánh giá và tổ chức đánh giá; Năng lực số hóa và ứng dụng ICT trong quản lý hồ sơ học sinh…
Hai là, tổ chức rà soát toàn bộ các chương trình bồi dưỡng định kỳ, các chương trình bồi dưỡng
được tổ chức ở cấp Quận để đảm bảo mục tiêu bồi dưỡng nhằm hướng tới hình thành và phát triển các năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên tiểu học
Ba là, tổ chức xây dựng mục tiêu bồi dưỡng và định hướng triển khai đào tạo nhằm đáp ứng mục
tiêu bồi dưỡng được đưa ra
1.4.4.2 Chỉ đạo xây dựng nội dung, chương trình bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học
Trang 10Quản lý việc xây dựng kế hoạch, nội dung, chương trình bồi dưỡng GV tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học là quá trình nhà quản lý chỉ đạo xây dựng nội dung, chương trình bồi dưỡng bám sát mục tiêu bồi dưỡng trong đó bao gồm cả việc hình thành và phát triển các năng lực dạy học cho giáo viên
Các nội dung quản lý gồm:
- Tổ chức rà soát, bổ sung các nội dung bồi dưỡng trong các chương trình bồi dưỡng trên cơ sở
bám sát mục tiêu nhằm hình thành các năng lực cho giáo viên gồm: Năng lực nghiên cứu chương trình dạy học và phát hiện về học sinh; Năng lực lãnh đạo và quản lý hành vi học tập của học sinh; Năng lực thiết kế bài học; Năng lực dạy học trực tiếp; Năng lực thực hiện các biện pháp và kỹ thuật
- Tổ chức xây dựng các nội dung bồi dưỡng trên cơ sở giữ vững mục tiêu mỗi chương trình bồi dưỡng và bổ sung thêm các nội dung nhằm hình thành năng lực dạy học cho giáo viên
- Lập kế hoạch và tổ chức triển khai các nội dung chương trình, kiểm tra đánh giá và điều chỉnh
thường xuyên trong quá trình bồi dưỡng
Cần chú ý phối hợp với các nội dung chương trình bồi dưỡng tại Quận và chương trình bồi dưỡng toàn ngành để tránh trùng lặp các nội dung bồi dưỡng dẫn đến giáo viên bị nản khi tham gia các khóa bồi dưỡng bị trùng lặp nhiều
1.4.4.3 Quản lý hình thức, phương pháp tổ chức công tác bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học
Trên cơ sở mục tiêu, nội dung bồi dưỡng được đưa ra, nhà quản lý xem xét quyết định sử dụng hình thức phương pháp bồi dưỡng nào nhằm tối đa hiệu quả bồi dưỡng bám sát mục tiêu của mỗi chương trình bồi dưỡng trong đó chú ý tới việc hình thành các năng lực dạy học cho giáo viên
Các nội dung quản lý hình thức phương pháp (phương thức) tổ chức công tác bồi dưỡng gồm:
- Tổ chức lựa chọn các phương thức bồi dưỡng trong đó gồm: Lựa chọn phương thức thảo luận, trao đổi, chia sẻ thông tin, kiến thức và kinh nghiệm của cán bộ bồi dưỡng với giáo viên, giáo viên với giáo viên; Thực hành các nghiệp vụ sư phạm; Luyện tập để phát triển năng lực dạy học của người giáo viên; Thực hành các tình huống trong cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn… thông qua hình thức bồi dưỡng như trực tuyến, bồi dưỡng trực tiếp, bồi dưỡng trực tuyến kết hợp bồi dưỡng trực tiếp và bồi dưỡng trực tuyến và tập trung chủ yếu vào bồi dưỡng qua sinh hoạt tổ chuyên môn cụm trường học tại trường cũng như sự tự bồi dưỡng của giáo viên…
- Chỉ đạo thực hiện phương thức bồi dưỡng: Chỉ đạo thực hiện phương pháp và hình thức cụ thể
1.4.4.4 Quản lý sự phối hợp của các lực lượng giáo dục trong công tác bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học
Quản lý sự phối hợp của các lực lượng giáo dục trong công tác bồi dưỡng GV tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học là quá trình nghiên cứu, xem xét sự ảnh hưởng và mối quan hệ của các lực lượng giáo dục đối với công tác bồi dưỡng GV tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học, từ đó xác định cơ chế thuận lợi, khuyến khích các lực lượng giáo dục tham gia công tác bồi dưỡng GV, đóng góp tích cực vào việc thực hiện mục tiêu công tác bồi dưỡng GV tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học
1.4.4.5 Quản lý hoạt động tự bồi dưỡng của giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học
Kết quả bồi dưỡng và tự bồi dưỡng của GV tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học chính là mục tiêu kép cần đạt của công tác bồi dưỡng GV tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học Chất lượng công tác bồi dưỡng GV tiểu học theo hướng tới phát triển năng lực dạy học thể hiện qua kết quả bồi dưỡng và tự bồi dưỡng của GV tiểu học Vì vậy, quản lý hoạt động tự bồi dưỡng của GV tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học là nội dung quan trọng
Để thực hiện tốt nội dung quản lý này, cần nghiên cứu thật kỹ mục tiêu, nội dung, chương trình bồi dưỡng có theo hướng phát triển năng lực dạy học của giáo viên, từ đó nhà quản lý tổ chức phương pháp và hình thức bồi dưỡng phù hợp nhằm biến quá trình bồi dưỡng thành quá trình tự bồi dưỡng các năng lực
năng: NL nghiên cứu chương trình dạy học và phát hiện về học sinh; NL lãnh đạo và quản lý hành vi học
tập của học sinh; NL thiết kế giờ học; NL dạy học trực tiếp; NL thực hiện các biện pháp và kỹ thuật dạy học; NL số hóa và ứng dụng ICT trong dạy học;
1.4.4.6 Quản lý các điều kiện phục vụ công tác bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học
Quản lý các điểu kiện phục vụ công tác bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học tức là việc nhà quản lý sắp xếp, tổ chức, vận hành các nguồn lực con người, nguồn lực thời gian, nguồn lực tài chính, nguồn lực cơ sở vật chất, kỹ thuật, trang thiết bị, tài liệu, phương tiện và môi trường,
Trang 11không gian nơi diễn ra hoạt động bồi dưỡng GV tiểu học phù hợp với hình thức bồi dưỡng, phương pháp bồi dưỡng đã được lựa chọn căn cứ mục tiêu, nội dung chương trình bồi dưỡng theo hướng phát triển năng lực cho người học
Quản lý điều kiện phục vụ công tác bồi dưỡng giáo viên cần chú ý tới sự phối kết hợp giữa các nguồn lực, nguồn tư liệu, trong các chương trình bồi dưỡng định kỳ tại Quận và các chương trình bồi dưỡng của ngành tránh trùng lặp các nội dung bồi dưỡng và không tập trung phát triển được năng lực đội ngũ giáo viên
1.4.4.7 Kiểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng năng lực dạy học của giáo viên
Quản lý kiểm tra đánh giá kết quả bồi dưỡng các năng lực dạy học của giáo viên chính là việc nhà quản
lý thực hiện các chức năng quản lý để chỉ đạo công tác kiểm tra đánh giá kết quả bồi dưỡng Nhà quản lý chỉ đạo công tác kiểm tra đánh giá bao gồm lập kế hoạch kiểm tra đánh giá, tổ chức kiểm tra đánh giá trong
đó có đánh giá nội dung, chương trình, kế hoạch, tiến độ, kết quả bồi dưỡng.Kiểm tra đánh giá kết quả bồi dưỡng giúp nhà quản lý đánh giá được kết quả của hoạt động bồi dưỡng có đạt được mục tiêu bồi dưỡng không từ đó có những điều chỉnh cụ thể nhằm nâng cao chất lượng bồi dưỡng giáo viên
1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí bồi dưỡng nhà giáo theo hướng phát triển năng lực dạy học
Quản lý bồi dưỡng GV tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học luôn diễn ra trong những giai đoạn cụ thể, với những điều kiện, hoàn cảnh cụ thể và chịu sự tác động, chi phối của nhiều yếu tố khác nhau Có thể tóm lược một số yếu tố ảnh hưởng đến quản lý công tác bồi dưỡng GV tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học sau đây:
1.5.1 Nhóm yếu tố thuộc về sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước
1.5.2 Nhóm yếu tố liên quan đến sự phát triển kinh tế - xã hội
1.5.3 Nhóm yếu tố thuộc về sự quản lý của Phòng Giáo dục
1.5.4 Nhóm yếu tố thuộc về sự quản lý của cơ sở giáo dục
1.5.5 Nhóm yếu tố thuộc về vai trò của giáo viên
Kết luận chương 1
Hoạt động bồi dưỡng GV nói chung và quản lý công tác bồi dưỡng GV tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học nói riêng là một trong những nội dung thành phần của quản lý giáo dục đã được nhiều tác giả trong và ngoài nước quan tâm nghiên cứu, thể hiện trong các công trình nghiên cứu lý luận và thực tiễn đã công bố Những đóng góp của công trình nghiên cứu góp phần thay đổi giáo dục tiểu học qua từng giai đoạn phát triển, đổi mới giáo dục và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo
Trong cấu trúc năng lực của người giáo viên, năng lực dạy học là năng lực thuộc nhóm năng lực sư
phạm bắt buộc người giáo viên phải có, trong đó bao gồm các năng lực như: Năng lực nghiên cứu chương
trình dạy học; Năng lực thiết kế bài học; Năng lực phát hiện về học sinh; Năng lực tổ chức giờ học; Năng lực thực hiện các biện pháp và kỹ thuật dạy học; Năng lực xác định tiêu chí đánh giá, nội dung đánh giá; Năng lực thiết kế công cụ đánh giá và tổ chức đánh giá; Năng lực số hóa và ứng dụng ICT trong tổ chức công tác dạy và học…
Đây là những năng lực cốt lõi giáo viên cần phải có để thực hiện nhiệm vụ chuyên môn
Để chất lượng đội ngũ giáo viên được đồng đều, năng lực đội ngũ giáo viên tiểu học được nâng cao đồng bộ cần có sự tham gia quản lý, tổ chức bồi dưỡng của cơ quan quản lý giáo dục cấp Quận Quản lý bồi dưỡng GV tiểu học là một nhiệm vụ của quản lý giáo dục và quản lý đội ngũ GV, trong đó, quản lý công tác bồi dưỡng GV tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học là hoạt động của chủ thể quản lý với hệ thống công cụ quản lý, thực hiện các chức năng quản lý, tổ chức điều khiển quá trình bồi dưỡng nhằm đảm bảo cho đội ngũ GV tiểu học đạt được các năng lực nghề nghiệp nhất định
Để đạt được mục tiêu quản lý công tác bồi dưỡng GV tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học ở cấp Quận, cơ quan quản lý cần tổ chức tốt các nội dung bồi dưỡng từ quản lý xây dựng mục tiêu bồi dưỡng, kế hoạch bồi dưỡng, nội dung chương trình đến các nguồn lực, yếu tố điều kiện cần thiết để tiến hành hoạt động bồi dưỡng Đồng thời nhà quản lý cần vận dụng linh hoạt, sáng tạo vào các chương trình bồi dưỡng thường xuyên của Quận, thông qua các khóa bồi dưỡng đó, năng lực dạy học của đội ngũ giáo viên được nâng cao
Quản lý công tác bồi dưỡng GV tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học ở cấp Quận là hoạt động có ý nghĩa quan trọng và cấp thiết vừa thực hiện chủ trương, yêu cầu của các cấp quản lý đồng thời thể hiện vai trò, trách nhiệm của CBQL nhà trường nhằm đảm bảo công tác bồi dưỡng GV tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học phù hợp với đặc điểm tình hình thực tế của nhà trường và nhu cầu của
GV
Trang 12Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÍ BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN TIỂU HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN
NĂNG LỰC DẠY HỌC Ở CẤP QUẬN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
2.1 Khái quát về kinh tế - xã hội và giáo dục của thành phố Hà Nội
Trong những năm gần đây, giáo dục tại Hà nội có nhiều thay đổi tích cực trong đó có giáo dục tiểu học, việc đổi mới giáo dục theo chiến lược phát triển hà nội nêu rõ “Phát triển toàn diện giáo dục và đào tạo theo hướng chuẩn hóa, tiên tiến và hiện đại; xây dựng một số trường phổ thông chất lượng cao; đẩy mạnh dạy, học song ngữ trong các trường học đáp ứng yêu cầu phát triển nhân lực trong điều kiện hội nhập quốc tế; hiện đại hóa các trường năng khiếu để tạo nguồn hình thành và phát triển nhân tài cho tương lai”
Về đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên tại các trường tiểu học là 38.067 người trong đó số gáo viên là 29.349 Trình độ đại học và trên đại học là 69,4% Trình độ cao đẳng là 37.3 %, trình độ trung cấp là 3,4%;
Tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn là 100%
Để đảm bảo sự đáp ứng của đội ngũ cho chương trình giáo dục phổ thông 2018: Sở giáo dục đào tạo phối hợp với trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội tổ chức các lớp bồi dưỡng năng lực, phương pháp tiếp cận theo định hướng của chương trình giáo dục phổ thông 2018 cho 100% giáo viên các quận, huyện, thị xã trong thời gian từ tháng 8 đến tháng 11/2019
Mặc dù được đào tạo bồi dưỡng song thực tế năng lực giáo viên để đáp ứng yêu cầu giáo dục tiểu học nói chung và đáp ứng triển khai CTGDPT 2018 còn nhiều hạn chế, đặc biệt nhóm năng lực quan trọng không thể thiếu đó là năng lực dạy học
2.2 Giới thiệu quá trình khảo sát
Mục đích điều tra
Mục tiêu điều tra nhằm đánh giá thực trạng quản lí bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học ở cấp Quận trên địa bàn thành phố Hà Nội Đánh giá thành tựu, nguyên nhân làm cơ sở khoa học để để xuất biện pháp quản lý
Qui mô và địa bàn khảo sát
- Qui mô khảo sát:
Mẫu Quận: Để đảm bảo tính thực tiễn và khách quan, chúng tôi đã lựa chọn đối tượng khảo sát nằm trên 7 Quận (Huyện) cơ cấu mẫu được lựa chọn đảm bảo đại diện các vùng thuận lợi và khó khăn trên địa bản thành phố Hà Nội Điều này giúp cho chúng tôi có cái nhìn khái quát và sát thực hơn về thực trạng quản lý bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học ở các khu vực địa lý khác nhau trên địa bàn Hà Nội
- Mẫu trường: 21 trường tiểu học của 7 quận, huyện trên địa bàn thành phố Hà Nội
Mẫu điều tra gồm 815 CBQL, GV tiểu học thuộc 7 Quận trên địa bàn thành phố Hà Nội (Trong đó gồm
50 CBQL, 750 giáo viên và 15 nhà quản lí giáo dục cấp quận) Cụ thể như sau:
- 50 cán bộ quản lý (CBQL) thuộc các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Hà Nội Với đối tượng cán bộ quản lý cấp trường chúng tôi nhận định bao gồm: Hiệu trưởng, hiệu phó và các Tổ trưởng chuyên môn Vì ở tiểu học, đây là những đối tượng trực tiếp quản lý các hoạt động chuyên môn của nhà trường
- 750 giáo viên (GV) thuộc các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Hà Nội
- 15 cán bộ quản lý cấp Quận (CBQLQ) thuộc các Phòng Giáo dục và Đào tạo trên địa bàn TP Hà Nội
Nội dung khảo sát
- Thực trạng bồi dưỡng giáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học ở cấp Quận hiện nay
- Thực trạng quản lí bồi dưỡng GV tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học trong đó nội dung
khảo sát, đánh giá thực trạng gồm: Đánh giá nhận thức của CBQL, giáo viên về sự cần thiết bồi dưỡng GV
tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học; Đánh giá thực trạng bồi dưỡng GV tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học; Đánh giá thực trạng quản lý bồi dưỡng GV tiểu học theo hướng phát triển năng lực dạy học
Các nội dung quản lý và biện pháp tập trung chủ yếu ở cấp Quận, các biện pháp được đề xuất cho các
Phòng Giáo dục và Đào tạo
Phương pháp và kĩ thuật tiến hành