Việc làm rõ những cơ s và nhân tố tác động, thực trạng mối quan hệ hợp tác toàn diện giữa tỉnh Savannakhet và tỉnh Quảng Trị t năm 1989 đến năm 2017, qua đó, rút ra những thành tựu, hạn
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
TRỊNH THỊ DUNG
QUAN HỆ HỢP TÁC GIỮA TỈNH SAVANNAKHET (CHDCND LÀO)
VÀ TỈNH QUẢNG TRỊ (CHXHCN VIỆT NAM)
Trang 2Luận án được bảo vệ trước Hội đồng đánh giá luận án tiến sĩ cấp Trường
Họp tại trường Đại học Vinh
Vào hồi … giờ … ngày … tháng … năm 2022
Có thể tìm hiểu luận án tại:
- Thư viện Quốc gia Hà Nội
- Trung tâm Thông tin - Thư viện Nguyễn Thúc Hào, Trường Đại học Vinh
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong quan hệ quốc tế, hiếm có một mối quan hệ nào tốt đẹp, thủy chung, trong sáng như quan hệ Việt Nam - Lào Nền tảng của mối quan hệ đó dựa trên nhiều điểm tương đồng về lịch sử, văn hóa của hai quốc gia, được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Cayxỏn Phômvihẳn cùng hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước dày công xây dựng, vun đắp Mối quan hệ này tr thành “đ c iệt hiếm có” t khi nhân dân hai nước dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương (sau này là Đảng Cộng sản (CS) Việt Nam và Đảng Nhân dân Cách mạng (NDCM) Lào) chiến đấu chống kẻ thù chung giành và ảo vệ độc lập dân tộc
T khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao (5/9/1962), nhất là sau khi hoàn thành thống nhất đất nước, Việt Nam và Lào đều thực hiện đường lối đổi mới đất nước
và tiếp tục nâng mối quan hệ song phương lên tầm cao mới Quan hệ giữa hai nước tiếp tục phát triển mạnh mẽ và toàn diện Tính toàn diện, đ c biệt của mối quan hệ Việt Nam - Lào không chỉ biểu hiện sự hợp tác ngày càng ền ch t trong quan hệ cấp nhà nước trên tất cả các lĩnh vực mà còn được cụ thể hóa cấp độ hợp tác giữa các địa phương của hai nước Những tỉnh có chung đường iên giới giữa hai nước đều đã thiết lập mối quan hệ hợp tác song phương tốt đẹp và đạt được những kết quả quan trọng Trong đó, mối quan hệ hợp tác giữa tỉnh Savannakhet và tỉnh Quảng Trị là một trong những mối quan hệ khá tiêu iểu
Savannakhet và Quảng Trị là hai tỉnh láng giềng cùng nằm trên Hành lang kinh
tế Đông Tây, có mối quan hệ gắn ó mật thiết về lịch sử, địa lý và văn hóa Suốt tiến trình lịch sử hàng nghìn năm, dân cư sinh sống dọc theo sườn Tây và Đông dãy Trường Sơn thuộc địa àn hai tỉnh luôn chung lưng đấu cật vượt qua khó khăn, thử thách để bảo vệ và xây dựng cuộc sống Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Savannakhet và Quảng Trị đều là chiến trường ác liệt, nhân dân hai tỉnh đã đoàn kết, phối hợp chiến đấu chống kẻ thù chung Sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, hai tỉnh tích cực giúp đỡ nhau khắc phục hậu quả chiến tranh, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và ảo đảm an ninh, quốc phòng Trong thời kỳ đổi mới, nhất là t năm 1989, khi tỉnh Quảng Trị được tái lập, quan hệ giữa tỉnh Savannakhet và tỉnh Quảng Trị tiếp tục được củng cố và tăng cường trên tất cả các lĩnh vực
Trong bối cảnh toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ, Lào và Việt Nam thực hiện chính sách đối ngoại rộng m , đa dạng hóa, đa phương hóa, tăng cường hội nhập khu vực và quốc tế, Savannakhet và Quảng Trị càng có điều kiện thuận lợi để đẩy mạnh quan hệ hợp tác trên các lĩnh vực Theo đó, sự phát triển của quan hệ Savannakhet và
Trang 4Quảng Trị cũng có những nét mới Việc làm rõ những cơ s và nhân tố tác động, thực trạng mối quan hệ hợp tác toàn diện giữa tỉnh Savannakhet và tỉnh Quảng Trị t năm
1989 đến năm 2017, qua đó, rút ra những thành tựu, hạn chế, tác động, đ c điểm và
ài học kinh nghiệm là việc làm cần thiết, có ý nghĩa khoa học và thực tiễn, góp phần thúc đẩy mối quan hệ Savannakhet - Quảng Trị nói riêng và Lào - Việt Nam nói chung trong các giai đoạn tiếp theo
Về mặt khoa học: nghiên cứu quan hệ hợp tác giữa tỉnh Savannakhet và tỉnh
Quảng Trị t năm 1989 đến năm 2017 sẽ cung cấp những luận chứng, luận cứ khoa học góp phần làm sáng rõ, sâu sắc và sinh động thêm mối quan hệ Lào - Việt Nam trong giai đoạn này, đồng thời góp phần luận giải những vấn đề lý luận về quan hệ hợp tác cấp tỉnh giữa các quốc gia có chung đường iên giới
Về mặt thực tiễn: nghiên cứu quan hệ Savannakhet - Quảng Trị t năm 1989
đến năm 2017 sẽ góp phần giúp lãnh đạo hai tỉnh nhìn nhận, đánh giá và khắc phục những vấn đề còn hạn chế trong quan hệ hợp tác, đồng thời tìm ra giải pháp thúc đẩy quan hệ ngày càng thực chất và hiệu quả hơn, góp phần vào sự phát triển của hai tỉnh nói riêng và hai nước Lào - Việt Nam nói chung
Xuất phát t những lý do trên, chúng tôi chọn vấn đề: “Quan hệ giữa tỉnh Savannakhet (CHDCND Lào) và tỉnh Quảng Trị (CHXHCN Việt Nam) từ năm
1989 đến năm 2017” làm đề tài Luận án tiến sĩ Sử học
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.2 Nhiệm vụ
- Làm rõ những cơ s và nhân tố tác động đến mối quan hệ hợp tác Savannakhet - Quảng Trị t năm 1989 đến năm 2017
- Phân tích mối quan hệ hợp tác giữa hai tỉnh trên các lĩnh vực
- Chỉ ra những thành tựu, hạn chế, tác động, đ c điểm và ài học kinh nghiệm của mối quan hệ hợp tác giữa hai tỉnh
3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận án
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận án là quan hệ hợp tác giữa tỉnh Savannakhet (Lào) và tỉnh Quảng Trị (Việt Nam) t năm 1989 đến năm 2017
3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về thời gian: Luận án lấy mốc m đầu là tháng 8/1989, thời điểm lần đầu tiên
Trang 5đoàn đại biểu tỉnh Quảng Trị sang thăm và làm việc tại tỉnh Savannakhet (t 21 - 23/8/1989) t sau khi tái lập tỉnh Mốc kết thúc là tháng 10/2017, thời điểm hai tỉnh
tổ chức Hội nghị thúc đẩy hợp tác đầu tư và thương mại Việt Nam - Lào qua Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo - Đensavẳn (2/10/2017)
- Về không gian: Luận án tập trung nghiên cứu quan hệ hợp tác trên các lĩnh vực diễn ra tỉnh Savannakhet và tỉnh Quảng Trị trong bối cảnh quan hệ hai nước Lào và Việt Nam t năm 1989 đến năm 2017
- Về nội dung: Luận án tập trung nghiên cứu mối quan hệ hợp tác trên các lĩnh vực chính trị - đối ngoại và an ninh quốc phòng (đề tài chủ yếu tập trung nghiên cứu vấn đề đảm bảo an ninh quốc gia và an ninh trật tự vùng iên giới); kinh tế; văn hóa, giáo dục, y tế và một số lĩnh vực hợp tác khác (giao thông vận tải, du lịch và công tác quy tập hài cốt liệt sỹ) giữa tỉnh Savannakhet và tỉnh Quảng Trị t năm 1989 đến năm 2017
Ngoài phạm vi về m t thời gian, không gian, nội dung kể trên, những vấn đề khác không thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài
4 Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu
4.1 Nguồn tài liệu
Để thực hiện luận án này, chúng tôi đã tiếp cận các nguồn tài liệu khác nhau, bao gồm:
- Tài liệu gốc:
+ Các Văn kiện của Đảng NDCM Lào và Đảng CS Việt Nam; các ài viết, ài phát iểu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ hai nước và các hiệp định hợp tác giữa hai nước Lào và Việt Nam Các văn kiện của Đảng bộ, chính quyền tỉnh
Savannakhet và tỉnh Quảng Trị t năm 1989 đến năm 2017
+ Các iên ản ghi nhớ, iên ản hội đàm, iên ản thỏa thuận hợp tác giữa hai tỉnh t năm 1989 đến năm 2017; các áo cáo sơ kết, tổng kết quá trình hợp tác của các s , an, ngành và các địa phương hai tỉnh Savannakhet và Quảng Trị t năm
1989 đến năm 2017
- Tài liệu tham khảo:
Là các công trình nghiên cứu bao gồm sách, áo, tạp chí (đăng trên các tạp chí chuyên ngành, các ài áo điện tử), các luận án, luận văn… về quan hệ hợp tác giữa Lào, Việt Nam nói chung và giữa Savannakhet, Quảng Trị nói riêng có liên quan đến
đề tài
Ngoài ra, để thực hiện đề tài, tác giả còn sử dụng nguồn tài liệu khác như: Bản
đồ, sơ đồ, phim, ảnh và tài liệu điền dã của tác giả tại Quảng Trị và Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo - Đensavẳn
Trang 64.2 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
4.2.1 Phương pháp luận
Đề tài vận dụng và quán triệt chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử Mác - Lênin và tư tư ng Hồ Chí Minh; vận dụng đường lối, chính sách đối ngoại của hai Đảng, hai Nhà nước Lào và Việt Nam về các vấn đề quốc tế và khu vực cũng như chủ trương đối ngoại của tỉnh Savannakhet và tỉnh Quảng Trị
4.2.2 Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện luận án, chúng tôi sử dụng chủ yếu phương pháp lịch sử và phương pháp logic nhằm tái hiện lại quá trình vận động của quan hệ Savannakhet - Quảng Trị và lý giải các vấn đề đ t ra
Bên cạnh đó, chúng tôi còn sử dụng các phương pháp khác như phân tích, so sánh, đối chiếu, tổng hợp, thống kê, đánh giá, phỏng vấn, điền dã để tiếp cận, xử lí các nguồn tư liệu nhằm đánh giá sự kiện lịch sử một cách khách quan, khoa học và giải quyết nhiệm vụ mà đề tài đ t ra
5 Đóng góp của luận án
- Phục dựng lại một cách khách quan, khoa học và chân thực mối quan hệ hợp tác Savannakhet - Quảng Trị t năm 1989 đến năm 2017 trên các lĩnh vực: chính trị - đối ngoại, an ninh quốc phòng, kinh tế, văn hóa, giáo dục - đào tạo, y tế và một số lĩnh vực khác (giao thông vận tải, du lịch và công tác quy tập hài cốt liệt sỹ)
- Trên cơ s nghiên cứu quan hệ hợp tác Savannakhet - Quảng Trị t năm 1989 đến năm 2017, luận án phân tích những thành tựu, hạn chế, đánh giá tác động của mối quan hệ đối với hai tỉnh và với quan hệ Lào - Việt Nam T đó, rút ra các đ c điểm và những ài học kinh nghiệm cho quan hệ hợp tác hai tỉnh trong tương lai cũng như góp phần vào sự phát triển chung của quan hệ đ c biệt Lào - Việt Nam
- Luận án là tài liệu cần thiết để lãnh đạo tỉnh Savannakhet và tỉnh Quảng Trị nghiên cứu nhằm đưa ra các giải pháp hợp tác hiệu quả trong thời gian tới
- Luận án cũng là nguồn tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy, học tập về lịch sử quan hệ Savannakhet - Quảng Trị nói riêng và quan hệ hai nước Lào - Việt Nam nói chung; góp phần giáo dục truyền thống về quan hệ gắn ó hai nước và hai tỉnh cho thế hệ trẻ hiện nay
6 Bố cục của luận án
Ngoài phần m đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận án được trình ày trong 4 chương:
Chương 1 Tổng quan về tình hình nghiên cứu
Chương 2 Cơ s và nhân tố tác động đến quan hệ hợp tác giữa tỉnh
Savannakhet và tỉnh Quảng Trị t năm 1989 đến năm 2017
Chương 3 Quan hệ hợp tác Savannakhet - Quảng Trị trên các lĩnh vực t năm
1989 đến năm 2017
Chương 4 Nhận xét về quan hệ hợp tác Savannakhet - Quảng Trị t năm 1989
đến năm 2017
Trang 7Chương 1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1.1 Các công trình nghiên cứu về quan hệ giữa Lào và Việt Nam có đề cập đến quan hệ Savannakhet - Quảng Trị
1.1.1 Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam
Mối quan hệ hữu nghị và hợp tác toàn diện giữa Lào và Việt Nam là chủ đề được nhiều cơ quan và nhà nghiên cứu Việt Nam quan tâm Bộ công trình có quy
mô lớn nhất là Lịch sử quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào; Lào - Việt Nam 1930 - 2007 (2012) Ngoài ra có thể kể đến các công trình: Biên giới trên đất liền Việt Nam - Lào (2016) và Quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, 1930 - 2017 (2017) của Ban Tuyên giáo Trung ương Đảng CS Việt Nam, Đặc san kỷ niệm 25 năm Hiệp ước hữu nghị hợp tác
và 40 năm thiết lập quan hệ ngoại giao của nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam
và Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào (2002) của Hội Hữu nghị Việt - Lào, Tổng kết
cuộc chiến tranh chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược dưới sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, 1945 - 1975 (2002) của Bộ Quốc phòng Các công
trình đã nêu bật tình đoàn kết, liên minh chiến đấu và hợp tác toàn diện giữa Việt Nam và Lào cũng như mối quan hệ của các địa phương nằm trên tuyến iên giới hai nước, trong đó có Quảng Trị và Savannakhet
Các nhà lãnh đạo Việt Nam qua các thời kỳ có nhiều ài viết, như: Mãi mãi
trân trọng mối quan hệ chí cốt có ý nghĩa chiến lược Việt - Lào (1996) của Tổng Bí
thư Đỗ Mười; Việt Nam và Lào: chặng đường 30 năm phát triển hợp tác kinh tế (2007) của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng; Vun đắp cho mối quan hệ đặc biệt Việt
Nam - Lào mãi mãi xanh tươi, nở hoa kết trái (2007) của Phó Thủ tướng Chính phủ,
Bộ trư ng Bộ Ngoại giao Phạm Gia Khiêm Các ài viết đã khẳng định tình đoàn kết, hữu nghị đ c biệt giữa hai Đảng, hai nhà nước và nhân dân hai nước trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc cũng như trong sự nghiệp xây dựng và ảo vệ Tổ quốc
Mối quan hệ đ c biệt Việt - Lào trên các lĩnh vực là chủ đề của các hội thảo khoa học nhân kỷ niệm ngày hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao và ký kết Hiệp
ước hữu nghị và hợp tác Việt – Lào, như Hội thảo Tình đoàn kết đặc biệt Việt - Lào
do Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam tổ chức năm 1995; Hội thảo Khoa học Quốc gia
40 năm quan hệ Việt Nam - Lào: Nhìn lại và triển vọng do Trung tâm Khoa học xã
Trang 8hội và Nhân văn Quốc gia phối hợp với UBND tỉnh Nghệ An tổ chức năm 2002; Hội
thảo quốc tế: Tình đoàn kết đặc biệt, liên minh chiến đấu và sự hợp tác toàn diện
giữa Việt Nam và Lào do Viện Khoa học xã hội Việt Nam và Viện Khoa học xã hội
Quốc gia Lào tổ chức tại Viêng Chăn, năm 2007; Hội thảo: 55 năm quan hệ hữu nghị
đặc biệt, hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào do Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí
Minh, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Lào, Viện Khoa học xã hội Quốc gia Lào phối hợp tổ chức tại thành phố
Phan Thiết (tỉnh Bình Thuận), năm 2017; Hội thảo Kỷ niệm 40 năm ngày ký Hiệp ước
hữu nghị và hợp tác Việt Nam - Lào do Trường Đại học Tây Bắc tổ chức, năm 2017
Các hội thảo đã đi sâu phân tích mối quan hệ láng giềng thân thiện, liên minh chiến đấu và tình đoàn kết đ c biệt của hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc cũng như trong công cuộc xây dựng và ảo vệ
Tổ quốc
Mối quan hệ hợp tác Việt - Lào trên các lĩnh vực cũng tr thành vấn đề nghiên
cứu của một số luận án, như luận án: Quan hệ giữa các tỉnh Hủa Phăn, Xiêng
Khoảng, Bôlykhămxay, Khăm Muộn của Lào với Nghệ An, Hà Tĩnh của Việt Nam từ năm 1976 đến năm 2007 của Bùi Văn Hào, năm 2011; luận án: Sự phối hợp chiến đấu giữa lực lượng vũ trang Quân khu IV (Việt Nam) với quân dân Lào trên chiến trường Lào 1955 - 1975 của Đoàn Minh Điền, năm 2018; luận án Quan hệ Lào - Việt Nam 1986 - 2016 của Nguyễn Viết Xuân, năm 2021; luận án: Quan hệ hợp tác giữa tỉnh Hủa Phăn (Lào) và tỉnh Thanh Hóa (Việt Nam) từ năm 1986 đến năm 2017 của
Lưu Thị Kim, năm 2021; luận án: Quan hệ hợp tác giữa tỉnh Khăm Muộn (Lào) và
tỉnh Quảng Bình (Việt Nam) từ năm 1989 đến năm 2017 của Lại Thị Hương, năm
2021
1.1.2 Các công trình nghiên cứu ở Lào
Các nghị quyết, chỉ thị, thông tri, thông tư, điện văn, của Đảng NDCM Lào
và các ài viết của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các tướng lĩnh của Lào được tập hợp
trong Lịch sử quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam 1930 - 2007, Bài viết
của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011
Do khó khăn về tư liệu t phía Savannakhet nên nguồn tài liệu mà tác giả tiếp cận được t phía Lào còn hạn chế Ngoài các công trình song ngữ do Đảng, Nhà nước
và Bộ Quốc phòng hai nước phối hợp iên soạn, có thể kể đến một số công trình như:
Trang 925 năm chiến đấu và thắng lợi của Đảng Nhân dân cách mạng Lào (1980), Về cuộc cách mạng dân tộc dân chủ ở Lào (1986), Lịch sử Quân đội Nhân dân Lào 1945 -
1995 (1998), Lịch sử nước Lào (2010) Nhiều ài viết về mối quan hệ hữu nghị và
hợp tác toàn diện Lào - Việt Nam cũng được thể hiện trong các hội thảo quốc tế do
Viện Khoa học xã hội Quốc gia Lào tổ chức, tiêu iểu như: Tình đoàn kết đặc biệt,
liên minh chiến đấu Lào - Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ của Thiếu tướng
Xẻng Nuộn Xay Nha Lạt - Ủy viên Trung ương Đảng NDCM Lào, Tổng cục Chính trị Bộ Quốc phòng Lào Qua các công trình, ài viết, các tác giả đã khẳng định tình đoàn kết đ c biệt, sự hợp tác toàn diện và liên minh chiến đấu Lào - Việt Nam là tài sản quý áu của hai dân tộc và là nhân tố quan trọng làm nên thắng lợi của hai nước trong cuộc đấu tranh bảo vệ độc lập dân tộc cũng như trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước
1.2 Các công trình nghiên cứu đề cập trực tiếp đến quan hệ giữa tỉnh Savannakhet và tỉnh Quảng Trị
Cho đến nay, các công trình nghiên cứu về mối quan hệ hợp tác giữa Savannakhet và Quảng Trị không nhiều, đề cập trực tiếp đến mối quan hệ hai tỉnh có thể kể đến các công trình sau:
Cùng với Lịch sử Đảng bộ Quảng Trị, tập I (1996), tập II (1999), tập III (2005)
của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Quảng Trị, Ban Chấp hành Đảng bộ huyện Hướng
Hóa có công trình Lịch sử Đảng bộ huyện Hướng Hóa (2010) Các công trình trên
phản ánh quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Quảng Trị, huyện Hướng Hóa, trong đó
có đề cập đến mối quan hệ hợp tác toàn diện và tình cảm tốt đẹp của Đảng bộ và nhân dân Quảng Trị với Savannakhet nói chung và các địa phương khu vực iên giới hai
tỉnh nói riêng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Quảng Trị xuất bản tài liệu tuyên truyền Lịch
sử quan hệ hữu nghị đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam Qua đó , phân tích cơ
s hình thành và những thành tựu cơ ản của quan hệ Việt Nam - Lào; truyền thống đoàn kết, gắn ó của Quảng Trị với Savannakhet trong đấu tranh giải phóng dân tộc cũng như trong công cuộc xây dựng đất nước
Một số luận văn thạc sĩ có liên quan trực tiếp đến đề tài như: Quan hệ hợp tác
Quảng Trị (Việt Nam) - Savannakhet (Lào) từ 1986 đến 2008 của Vũ Thị Thu (2010), Quan hệ giữa tỉnh Savannakhet và Salavan của CHDCND Lào với tỉnh Quảng Trị của Việt Nam (1989 - 2014) của Trần Thị Quỳnh Phương (2016) Các luận văn đã
Trang 10ước đầu phác họa mối quan hệ hợp tác giữa tỉnh Quảng Trị và tỉnh Savannakhet trên các lĩnh vực và đưa ra một số nhận xét về thành tựu, khó khăn cũng như triển vọng của mối quan hệ hợp tác giữa hai tỉnh
Về mối quan hệ Savannakhet - Quảng Trị, các thế hệ lãnh đạo hai tỉnh có nhiều
ài viết: Tại “Hội thảo khoa học quốc tế về mối quan hệ Lào - Việt Nam”, năm 2007,
TS Khăm Ph i Phẳn Tha Chon - Phó Tỉnh trư ng tỉnh Savannakhet có ài viết Tình
đoàn kết và sự hợp tác toàn diện trên tinh thần kết nghĩa giữa tỉnh Savannakhet và tỉnh Quảng Trị; Ông Nguyễn Văn Hùng - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy,
Chủ tịch HĐND tỉnh Quảng Trị có ài viết: Sáng mãi tình đoàn kết hữu nghị Việt -
Lào, nhìn từ quan hệ hợp tác giữa Quảng Trị với các tỉnh bạn Lào Ngoài ra có các
ài viết: Quan hệ đặc biệt giữa tỉnh Quảng Trị với một số địa phương của nước bạn
Lào của tác giả Nguyễn Viết Nên, Vai trò của tỉnh Quảng Trị trong việc góp phần tăng cường tình hữu nghị Việt - Lào trong giai đoạn hiện nay của tác giả Châu Minh, Quảng Trị, Savannakhet, Salavan tăng cường hợp tác của tác giả T Quang Hóa
Các ài viết đã khái quát những thành tựu cơ ản trên các lĩnh vực trong quan
hệ hợp tác giữa tỉnh Savannakhet và tỉnh Quảng Trị, đưa ra một số vấn đề cần giải quyết nhằm tiếp tục tăng cường mối quan hệ kết nghĩa giữa hai tỉnh trong tương lai
1.3 Nhận xét về tình hình nghiên cứu và những vấn đề luận án tập trung giải quyết
1.3.1 Nhận xét về tình hình nghiên cứu
Trên cơ s các nguồn tư liệu tiếp cận được, chúng tôi nhận thấy, quan hệ Savannakhet - Quảng Trị đã được nghiên cứu những khía cạnh sau:
Thứ nhất, về cơ s và nhân tố tác động đến quan hệ Savannakhet - Quảng Trị
đã được đề cập đến trong các công trình nghiên cứu về quan hệ Việt Nam - Lào, Lào
- Việt Nam và một số công trình về lịch sử Đảng bộ, chính quyền, các ngành và các địa phương của tỉnh Quảng Trị Qua đó cho thấy một trong những cơ s quan trọng của quan hệ Savannakhet - Quảng Trị chính là mối quan hệ đ c biệt giữa hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước Lào, Việt Nam
Thứ hai, một số công trình đề cập trực tiếp đến mối quan hệ giữa Savannakhet
và Quảng Trị đã nghiên cứu khái quát bối cảnh, mục tiêu, kết quả hợp tác và đề xuất một số giải pháp phát triển quan hệ hai tỉnh trong một số giai đoạn nhất định
Bên cạnh những vấn đề đã được nghiên cứu nói trên, nhiều vấn đề quan trọng
Trang 11trong quan hệ hợp tác toàn diện giữa tỉnh Savannakhet và tỉnh Quảng Trị chưa được các nhà nghiên cứu đề cập đến ho c có đề cập đến nhưng còn sơ lược
Thứ nhất, các công trình chưa làm rõ và sâu sắc những cơ s , nhân tố tác động
đến quan hệ giữa hai tỉnh Chưa đi sâu phân tích quá trình hợp tác toàn diện giữa tỉnh Savannakhet và tỉnh Quảng Trị trên tất cả các lĩnh vực t năm 1989 đến năm 2017
Thứ hai, các công trình chưa rút ra nhận xét về những thành tựu, hạn chế, tác
động và đ c điểm của mối quan hệ hai tỉnh cũng như chưa nêu lên các ài học kinh nghiệm thúc đẩy sự phát triển của hai tỉnh và quan hệ hai nước
1.3.2 Những vấn đề luận án tập trung giải quyết
Những vấn đề liên quan đến quan hệ giữa Savannakhet và Quảng Trị chưa được
đề cập trong các công trình nghiên cứu mà chúng tôi đã nêu trên là những vấn đề mà luận án cần tập trung giải quyết Để làm sáng tỏ mối quan hệ giữa Savannakhet và Quảng Trị t năm 1989 đến năm 2017, luận án tập trung giải quyết những vấn đề sau:
Thứ nhất, phân tích và làm sáng rõ những cơ s và nhân tố tác động đến mối
quan hệ giữa tỉnh Savannakhet và tỉnh Quảng Trị t năm 1989 đến năm 2017
Thứ hai, nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện các lĩnh vực hợp tác: chính
trị - đối ngoại, an ninh quốc phòng, kinh tế, văn hóa, giáo dục - đào tạo, y tế, giao thông vận tải, du lịch và công tác quy tập mộ liệt sĩ giữa tỉnh Savannakhet và tỉnh Quảng Trị t năm 1989 đến năm 2017
Thứ ba, khái quát những thành tựu, hạn chế của mối quan hệ giữa tỉnh
Savannakhet và tỉnh Quảng Trị t 1989 - 2017; phân tích tác động của mối quan hệ
đó đối với sự phát triển của mỗi tỉnh cũng như đối với mối quan hệ Lào - Việt Nam Luận án cần chỉ ra những đ c điểm của quan hệ hai tỉnh trong những năm 1989 -
2017, t đó, rút ra một số ài học kinh nghiệm nhằm thúc đẩy mối quan hệ Savannakhet - tỉnh Quảng Trị trong thời gian tới
Trang 122.1 Địa lý, dân cƣ và văn hóa
Savannakhet và Quảng Trị có chiều dài đường iên giới tiếp giáp là 108,476
km, có 01 c p cửa khẩu quốc tế và 3 c p cửa khẩu phụ Huyện Hướng Hóa (Quảng Trị) tiếp giáp với huyện Sê Pôn và huyện Noòng (Savannakhet) 12 xã, thị trấn trên tổng số 131 thôn, ản iên giới T sự gần gũi về địa lý, hai tỉnh tr thành địa àn chiến lược trọng yếu của nhau trong sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước Savannakhet là cửa ngõ để Quảng Trị m rộng giao thương sang Lào và các nước Đông Nam Á khác Quảng Trị là cửa ngõ để Savannakhet m rộng giao thương ra khu vực biển Đông Bên cạnh đó, Savannakhet và Quảng Trị cũng đóng vai trò là cầu nối của Hành lang kinh tế Đông – Tây (EWEC), là tuyến thông thương quan trọng về kinh tế của các nước trong khu vực Cửa khẩu quốc tế Đensavẳn - Lao Bảo v a có vị trí trọng yếu về an ninh quốc phòng của hai tỉnh, v a là cửa khẩu quan trọng cho hoạt động xuất nhập khẩu của Savannakhet, Quảng Trị nói riêng và Lào, Việt Nam nói chung
Cư dân Savannakhet, Quảng Trị có quan hệ gần gũi và có nhiều nét tương đồng trong các phong tục tập quán cũng như sinh hoạt thường ngày Đây là yếu tố quan trọng lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống của cộng đồng cư dân vùng iên giới hai tỉnh, tạo nên sợi dây gắn kết tự nhiên ền ch t trong quá khứ và hiện tại, góp phần vun đắp nên tình cảm đ c biệt giữa nhân dân hai tỉnh
2.2 Quan hệ Lào - Việt Nam
Xuất phát t vị trí địa - chính trị chiến lược của hai nước, t bản chất nhân văn, nương tựa lẫn nhau của hai dân tộc có cùng lợi ích cơ ản về độc lập, tự chủ và nguyện vọng chính đáng về hòa ình và phát triển, mối quan hệ Lào và Việt Nam là mối quan
hệ hữu nghị truyền thống, đoàn kết đ c biệt và hợp tác toàn diện Chủ trương tăng cường đối ngoại, phát triển quan hệ đ c biệt giữa hai nước được Đảng, Nhà nước Lào
và Việt Nam đề ra cùng với thực tiễn phát triển của quan hệ Lào - Việt Nam v a đóng vai trò cơ s v a là nhân tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển của quan hệ
Trang 13Savannakhet và Quảng Trị t năm 1989 đến năm 2017
2.3 Quan hệ Savannakhet - Quảng Trị trước năm 1989
Trong lịch sử, nhân dân hai tỉnh Savannakhet và Quảng Trị luôn đoàn kết, tương thân, tương ái giúp đỡ nhau vượt qua khó khăn, thử thách do thiên tai, địch họa gây ra Mối quan hệ ấy càng được nhân lên do yêu cầu tất yếu của công cuộc giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước T năm 1976 đến năm 1989, tỉnh Bình Trị Thiên m c dù vẫn còn rất nhiều khó khăn sau chiến tranh, nhưng vẫn luôn chia
sẻ, giúp đỡ tỉnh Savannakhet với phương châm “hạt gạo cắn đôi, cọng rau bẻ nửa” Đây là nền tảng vững chắc thúc đẩy quan hệ Savannakhet, Quảng Trị trong giai đoạn sau
2.4 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội của Savannakhet, Quảng Trị và nhu cầu hợp tác hai tỉnh từ năm 1989 đến năm 2017
2.4.1 Tình hình kinh tế, xã hội tỉnh Savannakhet và tỉnh Quảng Trị
T năm 1989 đến năm 2017, Savannakhet và Quảng Trị đều có mức tăng trư ng kinh tế thường xuyên tương đối cao, thu nhập ình quân đầu người đạt khá, cơ cấu kinh tế giữa các ngành chuyển dịch rõ nét Savannakhet và Quảng Trị là đầu mối giao thông quan trọng, có điều kiện tăng cường m rộng giao lưu, hợp tác kinh tế và tăng cường liên kết, hội nhập với các nước trong khu vực và quốc tế Kinh tế phát triển đã góp phần giữ vững sự ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa àn hai tỉnh
2.4.2 Nhu cầu hợp tác giữa Savannakhet và Quảng Trị
Xuất phát t yêu cầu của thực tiễn và mối quan hệ truyền thống tốt đẹp, Savannakhet và Quảng Trị có nhu cầu tăng cường hợp tác trên tất cả các lĩnh vực Điều đó nhằm cụ thể hóa chủ trương, chính sách của hai Đảng và hai Nhà nước về quan hệ hữu nghị, tình đoàn kết đ c iệt và hợp tác toàn diện Lào - Việt Nam Quan hệ hợp tác Savannakhet và Quảng Trị góp phần phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội, đảm
ảo giữ vững an ninh quốc phòng, nâng cao đời sống nhân dân; tạo điều kiện để hợp tác của hai tỉnh với các địa phương khác của Lào và Việt Nam ngày càng hiệu quả hơn; phát huy vai trò kết nối, trung chuyển của hai tỉnh trong tuyến đường vận tải hàng hóa thông qua EWEC Chính nhu cầu hợp tác của cả hai tỉnh đã thúc đẩy hai
ên có những chủ trương, iện pháp phù hợp nhằm tăng cường quan hệ hợp tác để ngày càng xích lại gần nhau với hiệu quả ngày càng cao
2.5 Tình hình thế giới và khu vực Đông Nam Á
2.5.1 Bối cảnh quốc tế và khu vực
Sự chuyển biến nhanh chóng của tình hình thế giới và khu vực đ t ra nhiều